Πέντε ποιήματα για το Θέατρο // Κλασικοί Έλληνες ποιητές

Ανθολόγηση – επιμέλεια: Ασημίνα Ξηρογιάννη //

*Αναδημοσίευση από το Φράκταλ

Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

Βαρέθηκα να βλέπω την σκηνή,

και σήκωσα τα μάτια μου στα θεωρεία.

Και μέσα σ’ ένα θεωρείο είδα σένα

με την παράξενη εμορφιά σου και τα διεφθαρμένα νιάτα.

Κι αμέσως γύρισαν στο νου μου πίσω

όσα με είπανε το απόγευμα για σένα,

κι η σκέψις και το σώμα μου συγκινηθήκαν.

Κι ενώ κοίταζα γοητευμένος

την κουρασμένη σου εμορφιά, τα κουρασμένα νιάτα,

το ντύσιμό σου το εκλεκτικό,

σε φανταζόμουν και σε εικόνιζα,

καθώς με είπανε το απόγευμα για σένα.

[Α55,1904]

Κρυμμένα ποιήματα [1877;-1923],

φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδη, Εκδόσεις Ίκαρος.

***

ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

Δεν ξέρω πως να σου το πω. Μα ο δρόμος χθες το βράδυ

μες στη σταχτιά τη συννεφιά σα θέατρο είχε γίνει΄

μόλις φαινόταν η σκηνή στ’ ανάριο το σκοτάδι

και σα σκηνές φαινότανε μακριά μου οι θεατρίνοι.

Τα σπίτια πέρα, κι οι αυλές και τα κλωνάρια αντάμα

έλεγες κι ήταν σκηνικά παλιά και ξεβαμμένα,

κι εκείνοι εβγαίναν κι έπαιζαν τ’ αλλόκοτό τους δράμα

κι άκουγες βόγγους κι άκουγες και γέλια ευτυχισμένα.

Εγώ δεν ξέρω. Εβγαίνανε κι εσμίγαν κι επαγαίναν,

κι ήταν μια παράσταση και θλιβερή κι ωραία,

κι έβγαινε- θέ μου! κι η νυχτιά, καθώς επαρασταίναν

έβγαινε-θέ μου !κι έριχνε τη μαύρη της αυλαία.

Ποιητική ανθολογία, Εκδόσεις Πάπυρος

****

ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΒΕΡΗΣ

ΠΡΟΒΑ

Ζούμε καλά

σ’ αυτό το απόμακρο νεκροταφείο.

Στους ευάερους τάφους

κάνουμε πρόβες ξαπλωμένοι

ενώ φυσάει από παντού ζωή

και μας γεμίζει νιάτα.

Όταν τελειώνει η πρόβα σηκωνόμαστε

γεμάτοι αισιοδοξία και δύναμη. Αύριο πάλι.

Οι πρόβες συνεχίζονται επ’ αόριστον

και μας μικραίνουν

σιγά σιγά ξαναγυρίζουμε στη γέννησή μας

και παραδινόμαστε

ετοιμοθάνατα νεογέννητα

γεμάτα σφρίγος.

Ζούμε καλά

σ’ αυτό το απόμερο νεκροταφείο.

Ποτέ σας δεν θα μάθετε

πώς μεγαλώνει ένας άνθρωπος

σε βρέφος

που δεν κλαίει.

Από τη συλλογή «Στα ξένα», 2001

ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

ΟΡΕΣΤΗΣ

Σέλινα τα μαλλιά σου μυρωμένα,

λύσε τα να φανείς, ως είσαι, ωραίος,

και διώξε από το νου σου  πια το χρέος

του μεγάλου χρησμού, μια και κανένα

τρόπο δεν έχεις άλλονε! Και  μ’ ένα

χαμόγελο ιδές που  σ’ έφερ’ εως

του Άργους την πύλη ο δρόμος σου ο μοιραίος

το σπλάχνο ν’ αφανίσεις που σ’ εγέννα.

Κανείς δε σε θυμάται εδώ. Κι εσύ όμοια

τον εαυτό σου ξέχανέ τον κι άμε

στης χρυσής πολιτείας τα σταυροδρόμια

και το έργο σου σα να ‘ταν άλλος κάμε.

Έτσι κι αλλιώς θα παίρνει σε από πίσου

για το αίμα της μητρός σου για η ντροπή σου.

***

ΜΑΡΙΟΣ ΜΑΡΚΙΔΗΣ

ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΤΟΥ ΤΡΕΛΟΥ

 Καημένε μου Γιόρικ

Κάπως λοξός, ουχ ήττον όμως και δεινός στοχαστής

-έτσι σε εκλαμβάνουν οι σημερινοί αγιογράφοι-

Κλειστός άνθρωπος ο Άμλετ. Πνευματικά ασταθής.

Μιλάει για να ζει και ζει μόνο για να γράφει.

Προνόμια δικά μου καταχράται αυτός ο ποιητής.

Ονειρεύεται, μας λέει, διαρκώς τα όνειρά του

της φθηνής πραγματικότητας δήθεν αρνητής:

Ψέματα. Απλώς παρακμάζει η μπογιά του.

(Βαποράκια, Νεφέλη 1999)

***

'ΑΘΩΣ ΔΗΜΟΥΛΑΣ

Επίδαυρος

Ζητώ να εννοήσω  τί ακριβώς σημαίνει

Τ’ ότι  «πριν από τρεις χιλιάδες χρόνια»

κτίστηκε.

Πέτρα, βέβαια, σημαίνει, λεία

δύσκολη του χρόνου. Εργάτες (δούλοι

ίσως) που τη λάξευσαν λία για να γίνει.

Επιστάτες με τις φωνές (ή το μαστίγιο)

σημαίνει.

Και, βιαστικοί να τελειώσει

το έργο τους, οι λίγοι, με την περίεργη

προαίσθηση, ότι σ’ αυτό το αμφιθέατρον

η έκφραση του ωραίου θ’ αντηχεί

ακόμη κι έπειτ’ από τρεις χιλιάδες χρόνια

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ /// ΜΑΡΙΑ ΑΔΑΜΑΝΤΙΔΟΥ /// Κόριννα (1946-1949)

Κόριννα (1946-1949) Ένα ξεχωριστό μαθητικό περιοδικό του Αχιλλοπουλείου Παρθεναγωγείου Μαρία Αδαμαντίδου επιμέλεια: Δημήτρης Φύσσας ΑΩ Εκδόσεις, 2017 96 σελ.

«Σε ρέουσα δημοτική, γεμάτη ελληνική ψυχή, το μικρό αυτό περιοδικό δείχνει την γνησιότητα και την ζωντάνια του Αιγυπτιώτου ελληνισμού. Θα άξιζε τα παιδιά των δικών μας σχολείων να το διαβάσουν, (…) να το μιμηθούν αν μπορούν…»

Η Καθημερινή, 20 Μαΐου 1947

***

Στο μεταπολεμικό Κάιρο, σε περίοδο μεταβατική για την Αίγυπτο και τους Έλληνες της χώρας, γεννήθηκε η Κόριννα, με πρωτοβουλία μαθητριών του παρθεναγωγείου της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου. Γεμάτο ιδεαλισμό και προσεγμένο από κάθε άποψη, το περιοδικό μέτρησε μόνο εννέα τεύχη. Η –για πολιτικούς λόγους– διακοπή της έκδοσής του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς φωτογραφίζει μια κρίσιμη για τους Αιγυπτιώτες χρονική στιγμή, με φόντο το ταραγμένο αιγυπτιακό τοπίο. Μα σημαντικότερη, ίσως, για την πολιτισμική της αξία είναι η κληρονομιά της Κόριννας: μαθητικά γραπτά όπου αποτυπώνονται η χαρά του ερχομού στο σχολείο, ο σεβασμός στον δάσκαλο, η κοινωνική συνείδηση, η όρεξη για δουλειά, δίπλα στον νεανικό ενθουσιασμό και την άκρατη αγάπη για την Ελλάδα, δίνουν το στίγμα μιας γενιάς — εύγλωττα ντοκουμέντα ελληνικής παιδείας, σχολικής κουλτούρας και γενικότερα, της ζωής μιας ακμάζουσας ακόμη παροικίας. Εβδομήντα χρόνια αργότερα, η παρούσα έκδοση έρχεται να προσθέσει τη διαδρομή της Κόριννας στο λαμπρό κεφάλαιο της παιδείας των Αιγυπτιωτών, που δεν έχει ακόμη μελετηθεί στον βαθμό που της αξίζει.

***

Η Μαρία Αδαμαντίδου γεννήθηκε στο Κάιρο, μαθήτευσε στο Αχιλλοπούλειο Παρθεναγωγείο και την Αμπέτειο Σχολή και σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Καΐρου. Στην Ελλάδα σταδιοδρόμησε στον περιοδικό Τύπο ως αρχισυντάκτρια και διευθύντρια σύνταξης, με συντομότερες θητείες στη μετάφραση, τη γελοιογραφία και την επιμέλεια εκδόσεων. Μεταξύ άλλων, ήταν υπεύθυνη έρευνας και σύνταξης κειμένων για το δίγλωσσο λεύκωμα Μίκης Θεοδωράκης: Οι αφίσες μου (Εκδόσεις Κέρκυρα, 2007).

Παράλληλα, από τη δεκαετία του 1990 ασχο­λείται ποικιλόμορφα με την αιγυπτιώτικη ιστορία και έχει στο ενεργητικό της: τη συγγραφή των βιβλίων Ελληνικός αθλητισμός στο Κάιρο του 20ού αιώνα και Ελληνικός περίπατος στο Κάιρο (εκδόσεις της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου, στις συλλογές της British Library και της Library of Congress), μελέτη για τον ζωγράφο Σταμάτη Βασιλείου (Πανεπιστήμιο Princeton, http://libguides.princeton.edu/c.php?g=84432&p=541391), δημοσιεύσεις άρθρων, οργάνωση εκδηλώσεων, ομιλίες με προβολή εικόνων για την παροικία και τις ελληνικές εκκλησίες Καΐρου, τον αιγυπτιώτικο Τύπο, τις ομοιότητες ελληνικού και αιγυπτιακού σινεμά.

Οι πιο πάνω δράσεις πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, το Κάιρο και την Αλεξάνδρεια στο πλαίσιο της συνεργασίας της με –μεταξύ άλλων– τον Σύνδεσμο Αιγυπτιωτών Ελλήνων, την Ελληνική Κοινότητα Καΐρου, την Ελληνική Κοινότητα Αλεξανδρείας, τον Σύλλογο Ελλήνων Καΐρου και τον Σύλλογο Αμπετείου Σχολής (ιδρυτικό μέλος των δύο τελευταίων).

Ως φωτογράφος ελληνικών χώρων Καΐρου και Αλεξάνδρειας πραγματοποίησε την ατομική έκθεση Places of the Heart (Κάιρο, 1998) και συμμετείχε στην έκθεση «Οι Έλληνες της Αιγύπτου: Η άλλη πλευρά της Μεσογείου» (Δήμος Αθηναίων, 2000). Έχει επίσης συστήσει ιστορικό φωτογραφικό αρχείο (σχολεία, επιχειρήσεις κ.ά.) και αρχείο προφορικής ιστορίας. Αυτόν τον καιρό ασχολείται με τη συγγραφή της ιστορίας του Αχιλλοπουλείου Παρθεναγωγείου Καΐρου.

Ζει στην Αθήνα με τον σύζυγό της Άγγελο Κουτρουμπάκη

****

ΜΑΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑΡΗ /// ΑΓΕΝΝΗΤΗ ΓΗ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

58 ποιήματα, 58 πράξεις πληγής στα περιθώρια του χρόνου. Μια «Αγέννητη γη» έτοιμη να υποδεχτεί το μέλλον, που έρχεται επιβεβαιωμένο και σίγουρο. Ποιήματα που αιμορραγούν, σχηματίζοντας έναν νέο ορίζοντα. Σηματοδοτώντας εκείνη την αρχή, που περίμενε να ανθήσει ως γενέθλιος τόπος.

Η ζωή που αναγεννιέται, η ζωή που κερδίζεται· η ζωή που είναι παρούσα για να θυμίζει πως κάθε φορά που η αλήθεια αποσιωπάται, οι λέξεις -κοφτερές σαν νυστέρι– θα δείχνουν πάντα τον δρόμο.

Ίχνος ρωγμής

Κι όταν σε ρωτήσουν

να μην τους πεις ποτέ

πως μ’ αγάπησες

Νοίκιασε μόνο ένα παράλληλο ψέμα

κι άφησέ το να στέκει έρμαιο

απέναντί μου

Ούτως η άλλως

την αλήθεια σ’ αυτή τη σφαγή

μόνο εγώ τη γνωρίζω

(Φωτογραφία Εξωφύλλου: Χάρης Τσιλόπουλος)

Η Μαρία Χρονιάρη γεννήθηκε στην Αθήνα και κατάγεται από τα Ανώγεια της Κρήτης. Σπούδασε τηλεόραση, έκανε σεμινάρια σκηνοθεσίας και εργάστηκε ως οπερατέρ.

Η «Αγέννητη γη» είναι το πέμπτο βιβλίο της.

ΠΑΤΡΙΚ ΧΑΜΙΛΤΟΝ /// ΟΙ ΣΚΛΑΒΟΙ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ

Οι σκλάβοι της μοναξιάς Patrick Hamilton μετάφραση: Κατερίνα Σχινά Στερέωμα, 2017 352 σελ. ****Βρισκόμαστε στην Αγγλία, στη μέση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ενός πολέμου που φαίνεται μοιραίο να συνεχίζεται για πάντα, ενός πολέμου που έχει γίνει τρόπος ζωής.  Η δεσποινίς Ρόουτς, μια μοναχική γυναίκα τριάντα εννέα ετών, έχει αφήσει πίσω της το Λονδίνο και τους συνεχείς βομβαρδισμούς του, για να αναζητήσει καταφύγιο σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, νοικιάζοντας δωμάτιο στην πανσιόν "Τεϊοποτείο Ρόζαμουντ". Εκεί, θα βυθιστεί στην μονοτονία μιας άχρωμης καθημερινότητας ανάμεσα σε πληκτικούς, καχύποπτους, ακόμη και προσβλητικούς συγκατοίκους, "υπόδουλη στη μοναξιά που διαφεντεύει κάθε της πράξη". Και ξαφνικά, η ζωή της δεσποινίδας Ρόουτς θα αποκτήσει ενδιαφέρον και ζωντάνια λόγω της εμφάνισης ενός ευχάριστου, συναισθηματικού Αμερικανού Υπολοχαγού. Η παρουσία του αλλάζει δραματικά την καθημερινότητα των ενοίκων του "Τεϊοποτείου Ρόζαμουντ", η ισορροπία ανατρέπεται και η δεσποινίς Ρόουτς έρχεται αντιμέτωπη με ένα μεγάλο δίλημμα. Περιγράφοντας μια επική μάχη προσωπικοτήτων μέσα στο αποτελματωμένο περιβάλλον μιας κλειστοφοβικής πανσιόν, ο Χάμιλτον δημιούργησε είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα και αστεία βιβλία που γράφτηκαν ποτέ με θέμα τις δοκιμασίες μιας μοναχικής καρδιάς.  Η εισαγωγή είναι της βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνίας συγγραφέως Doris Lessing.  Η έκδοση συνοδεύεται από επίμετρο και κατάλογο έργων από την Κατερίνα Σχινά.  "Αιφνιδιαστικά σύγχρονο... αψύ, αληθινό, σκληρό, ειρωνικό...Αν σας ενδιαφέρει να πετάξετε από τον Ντίκενς στον Μάρτιν Έιμις με μια μόνο στάση, τότε ο Χάμιλτον είναι ο άνθρωπός σας". Nick Hornby ΠΗΓΉ ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ

ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ /// ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΟΥΡΑΜΑΝΗΣ /// ΤΙ ΕΙΝΑΙ;

Ανδρέας Κουραμάνης Τι είναι;, Γαβριηλίδης, 2017

ΓΡΆΦΕΙ Ο ΠΕΤΡΟΣ ΠΟΛΥΜΕΝΗΣ

Η ποιητική συλλογή του Ανδρέα Κουραμάνη σα να μας παροτρύνει, δια του τίτλου της, να της απευθύνουμε το ίδιο ερώτημα:  τι είναι; Τι είναι μια ποιητική συλλογή με τέτοιο τίτλο; Μια πρώτη απάντηση ας μας τη δώσουν οι ίδιοι της οι στίχοι:

«Mια εποχή που αποβροχοποίησε τον ουρανό»

«Οδηγούμαστε στους πρακτικούς θανάτους»

«Ζούμε για ένα Σ΄αγαπώ σύγκορμο»

«Άνθρωποι μακριά από τους ανθρώπους

Ψέμα μέσα στο ψέμα»

«Στο υπερώο η φωτιά του σύμπαντος

Καίγεται το αγαθό σε όλη του την απλότητα»

«Δισυπόστατοι μπαίνουμε στο χρόνο

Λευκοί και φέροντες χρωμάτων»

Η ποιητική συλλογή αρθρώνεται σε δέκα ποιήματα: Ο τρόπος του ήλιου, Κόσμος έξω στον κόσμο , Λευκό φως, Κοίταγμα ακτίνας, Δεν έγινε και τίποτα, Μοναχικά, Ε!, Ω!, Γράψε τα όνειρά σου, Τι είναι; Θεός. Οι τίτλοι δίνουν μια εικόνα του νήματος που διατρέχει τη συλλογή, η οποία  έχει τα χαρακτηριστικά μια φιλοσοφικοποιητικής σύνθεσης. Απορίες και με τις δύο όψεις τους, είτε ως θαυμασμός είτε ως ερώτημα ενώπιον του κόσμου, αναγκάζουν τον ποιητή να αναμετρηθεί με κεντρικά ζητήματα: Τι είναι αυτό αξίζει στη ζωή, τι είναι οι άνθρωποι γύρω μας, τι είναι ο κόσμος, τι είναι η γνώση, τι είναι η εμπειρία, τι είναι η τέχνη. Το περίγραμμά του σα να σχηματίζεται από φιλοσοφικές πινελιές: το πρόσωπο του υποκείμενο, η γνώση, το σώμα, τα πρόσωπα γύρω μας, η φύση, ο κόσμος και τι θα μας κοσμίσει εντέλει.

Τα ποιήματα έχουν φακό ευρυγώνιο, αποσκοπούν σε μια εποπτική θέα,  ταυτόχρονα όμως «ζουμάρουν» σε λεπτομέρειες,   σαστίζουν μπροστά σε καθημερινά μικρά θαύματα, εκείνα που μας ξυπνάνε και αντιστέκονται στους καταλλήλως επιβληθέντας «πρακτικούς θανάτους», όπως του αποκαλεί ο ποιητής. Αντιστέκονται σε ό,τι  νεκρώνει το θαύμα της ανθρώπινης περιπέτειας επί γης.Αν μπορούσε να απομονωθεί τι αποπνέει ως αίσθηση η συλλογή είναι μιαπαιδική αθωότητα, όχι όμως ανέφελη αλλά με επίγνωση των διαψεύσεων που παραμονεύουν. Έτσι, η αθωότητα εδώ προκύπτει ως μια δύσκολη κατάκτηση, για να μπορέσει να στρέψει ο άνθρωπος το βλέμμα του στον ουρανό και να προσανατολιστεί με τον τρόπο του ήλιου.

Οι στίχοι στα ποιήματα κινούνται με ευκολία από ένα φιλοσοφικό λεξιλόγιο σε ποιητικές εκλάμψεις. Είναι εμφανής μια προσπάθεια συμπύκνωσης από τον ποιητή και μια επίγνωση ότι οι στίχοι του, παρά το  φιλοσοφικό τους φορτίο, εντέλει θα κριθούν στο πεδίο του ποιητικού ιδιώματος. Οι αιφνίδιες τομές, οι εικόνες και οι μεταφορές κυριαρχούν, μαζί με μια ρυθμικότητα, κάτι ανάλαφρο και βαρύ ταυτόχρονα στην αίσθηση του κόσμου. Κάπως έτσι συνυπάρχουν ποιήματα όπως το «Ε!Ω!» ή ο «Κόσμος έξω στον κόσμο»

Οι απορίες που διατρέχουν τη συλλογή, δεν είναι μια πόζα, υπάρχει η ανάγκη να προσδιοριστεί μια  στάση, μια  υπόσχεση έστω απάντησης. Ο Κουραμάνης αρχίζει να κινείται προς το ιερό, προς το θείο. Δεν νίπτει τα χείραςτου, αλλά προχωρεί στην δική του κατάθεση:  στην αλήθεια ορισμένων ανθρώπινων σχέσεων, στη δημιουργία, στον τρόπο του ήλιο. Και καταλήγει:

« το μυστήριο του «Τι είναι;»

Επαφίεται στο Θεό

Ναι σκεπάστηκε»

Το μυστήριο δεν εξατμίστηκε, δεν λύθηκε, αλλά σκεπάστηκε. Επαφίεται στον Θεό και σκεπάζεται, με τη δύναμή του όμως να είναι εσαεί παρούσα.

Στο ποίημα «Θεός» αναφωνεί ο Κουραμάνης: «Όλη η ζωή μια αρχή!»

Επιστρέφοντας στο αρχικό ερώτημα για την ίδια τη συλλογή, δηλαδή τι εντέλει είναι, διαφωτιστικό γίνεται το «τι δεν είναι» η συλλογή ετούτη:   δεν είναι αποσπασματικό, δεν είναι εσωστρεφές, δεν είναι πόζα, δεν είναι η μανιέρα της εύκολης θανατίλας που συχνά πρωταγωνιστεί στην εκμαίευση ποιητικού συναισθήματοςαλλά δίχως χωρίς να εκφράζει μια τρομώδη αγωνία πριν το τέλος. Η ποιητική συλλογή του Κουραμάνη είναι ένας ύμνος, είναι νοήματα ξεδιπλωμένα πάνω σε ένα παιδικό χαμόγελο, είναι η ζεστασιά από την ανάσα δίπλα, είναι ένα βλέμμα στραμμένο ψηλά.

****

Νίνα Κασσιάν /// Kαθαρότητα

Μετάφραση  από τα αγγλικά Ασημίνα Ξηρογιάννη

Εκθαμβωτική μοναξιά

Μόνο εγώ και το τσιγάρο μου

και αυτή η μικρή λιβελούλα

ζωγραφισμένη μπλε στης Μολδαβίας το Μοναστήρι.

Τίποτε δεν με απειλεί

ούτε ο ήλιος ακομα

Ο ουρανός είναι ένα τεράστιο σύννεφο

από μαργαριτάρι.

Είμαι η γοργόνα της λίμνης

-είμαι μια αέναη  μελωδία

σαν τoν ψίθυρο της βροχής.

Και είμαι καθαρή,

σαν το ποίημα που γράφω.

***

Η φωτό είναι παρμένη από

εδώ

***

Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό frear.gr

*

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ///ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ //// ΚΡΟΝΑΚΑ

Από τις εκδόσεις Ίκαρος κυκλοφορεί το βιβλίο του Κυριάκου Μαργαρίτη, Κρόνακα.

Η λέξη Κρόνακα παραπέμπει στο εμβληματικό έργο του 15ου αιώνα, από τον Κύπριο χρονικογράφο Λεόντιο Μαχαιρά και, βεβαίως, σημαίνει Χρονικό. Με το ομώνυμο έργο, ο Κυριάκος Μαργαρίτης επιχειρεί μια μυθιστορηματική ανασυγκρότηση του χρονικού ως τρόπου αφήγησης στον 21ο αιώνα.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Όλες οι ιστορίες που αγάπησα ήταν ποτάμια, θα ήθελα, όμως, αυτήν που αποφάσισα να πω, να τη δείτε σαν θάλασσα: ποιος θα την εξαντλήσει; Οπωσδήποτε όχι εγώ. Tο έχω, όμως, καημό να τη φτάσω και να μπω στο ανεξάντλητο. Αναφέρομαι στο μυστήριο του Λόγου και πάω να το τελέσω στην αυλή μιας παιδικής ηλικίας. Εκεί παρατάσσω τα κάστρα μου, με στάχτες του Άουσβιτς, άμωμα δάκρυα του Τορίνο, χώμα της Πράσινης Γραμμής, στίχους της Σιβηρίας, προσκυνήματα αθωνικά και κάτι περιπάτους στις στοές της Αθήνας. Αν δεν κάνω λάθος, ο αφρός θα λέγεται Κρόνακα, τουτέστιν Χρονικό. Τα άλλα, πιθανώς η αιωνιότητα, ελπίζω να είναι ο βυθός μου.

Με μεθόδους αστυνομικής έρευνας, ο ήρωας-αφηγητής διασχίζει τις εποχές της ανθρώπινης περιπέτειας και συλλέγει στοιχεία από τους αρχαίους μύθους, την παιδική ηλικία, την παγκόσμια λογοτεχνία, την εισβολή του 1974, το Άουσβιτς, και παντού αλλού, διεκδικώντας μιαν άλλη ανάγνωση της Ιστορίας και μιαν οντολογική δικαίωση για τα τραγικά συμβάντα που την έχουν σφραγίσει.

Η έκδοση πραγματοποιείται με την ευγενική χορηγία του Κέντρου Τεχνών Κίμωνος.

****

Πηγή:culturenow

AΦΙΕΡΩΜΑ-ΟΜΙΛΙΕΣ-ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ /// ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ

 ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ 

Πέμπτη 30 Νοεμβρίου 2017 

Poems and Crimes Art Bar

Συνομιλούν οι

 Ελένη Γαλάνη 

Εύα Σπαθαρά

Γιώργος Ψάλτης

Επιμέλεια Εκδήλωσης Αγγελική Λάλου

***

         

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ /// ΤΖΟΥΛΙΑ ΓΚΑΝΑΣΟΥ /// ΓΟΝΥΠΕΤΕΙΣ

 

«Γονυπετείς – Μια πορεία προς την αρχή»

Τζούλια Γκανάσου

Εκδόσεις Γκοβόστη

«Το ανθρώπινο αποτύπωμα»

 

Γράφει η 

Τζούλια Γκανάσου

«Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά, προχωράω…»

                Όταν αποφασίζεις να ακολουθήσεις μια γυναίκα που βρίσκεσαι στα τέσσερα, ξεκινάς να σκύβεις, να αποκόπτεσαι από τις συνήθεις πρακτικές προσέγγισης του κόσμου, να αλλάζεις. Όταν επιλέγεις να σκέφτεσαι σαν μια γυναίκα που υλοποιεί μια ανάβαση ώστε να γίνει ικέτιδα στα πόδια μιας ανώτερης δύναμης, νιώθεις ότι επιστρέφεις σε μια αρχική καταγωγή, σε μια κατάσταση υβριδική όπου συνυπάρχουν η γνώση του ενήλικα, η στάση του τετράποδου και η δυναμική της μεταμόρφωσης. Όταν ζεις με μια τέτοια γυναίκα για καιρό, γίνεσαι αυτή η γυναίκα, εξελίσσεσαι σε κάτι που δεν αναγνωρίζεις.

                «Βυθίζομαι μέσα σε παλάμες τριγύρω ανοιχτές, σε γραμμές ζωής γεμάτες με χώμα, ιδρώτα και αίμα ξεραμένο ακριβώς στις σχισμές, μέσα σε νύχια όπου φωλιάζουν χρώματα, ζωύφια και νόρμες για το πώς πρέπει να ζήσουμε για να κερδίσουμε εμείς (και εσείς) την αιωνιότητα. Βυθίζομαι μέσα σε δάχτυλα σφηνωμένα σε κύτταρα που αποδομούνται σε διάτρητες, φευγαλέες νιφάδες από πράγματα που επιθυμήσαμε αλλά δεν τολμήσαμε να διεκδικήσουμε εντέλει. Γέμισε ο κόσμος παλάμες αφράτες ή οστεωμένες, στεγνές ή φιλόξενες, ορθάνοιχτες χούφτες που πλησιάζουν το «γνώστη» για να μάθουν κάτι ή για να διαλύσουν ένα σταθμό του πεπρωμένου τους ή ίσως για να αποδείξουν ότι έφτασαν νωρίτερα από ότι υπολόγιζαν στον τελικό προορισμό.»

Η γυναίκα - ικέτιδα που γίνεται ένα με τον αναγνώστη, η γυναίκα - πειραματόζωο που κινητοποιεί την επιθυμία για αγώνα, είναι η ίδια γυναίκα – σύμβολο που ενεργοποιεί την επιστροφή στη δύναμη στης πίστης, στην πεποίθηση πως το ανέφικτο είναι εν δυνάμει εφικτό. Στην πορεία στα τέσσερα, η εν λόγω γυναίκα έρχεται αντιμέτωπη με εξωτερικούς κινδύνους και εμπόδια αλλά κυρίως με εσωτερικές ατραπούς και ζητήματα αυτοπροσδιορισμού. Άλλοτε αντλεί δύναμη από τη μνήμη και άλλοτε αποδυναμώνεται από ό,τι έχει συμβεί στο παρελθόν, από ό,τι την έχει ωθήσει στο να κάνει την ανάβαση στα τέσσερα. Η αλήθεια ξεδιπλώνεται αργά μιας και η γυναίκα εξομολογείται τα πιο κρυφά τηςμυστικά, τις πιο μύχιες σκέψεις σταδιακά σαν να είναι μέρος μια τελετουργίας που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη καθώς προχωράει ο μύθος και η πλοκή.

«Σταματήστε! Δεν με βοηθάτε! Δεν σας είπα να θυμάστε τα ευχάριστα;

Εντάξει… Θυμόμαστε ένα πρωινό μπάνιο σε ήρεμη θάλασσα. Την σπονδυλική στήλη που μεγάλωνε μες στο σωλήνα. Την πρώτη γουλιά καφέ το απόγευμα. Το νεογέννητο που έβρισκε με κλειστά μάτια το δρόμο ως τη ρόγα. Την τελευταία φορά που περπατήσαμε σε δύο πόδια.»

Η γυναίκα στα τέσσερα είναι ένα πλάσμα που μεταμορφώνεται σταδιακά σε κάτι καινούργιο. Ένα νέο είδος συνυπάρχει μαζί με το παλιό, μια νέα εκδοχή ύπαρξης. Ο κόσμος προχωράει, το σύμπαν αλλάζει ενώ παράλληλα,οι «Γονυπετείς» διενεργούν μια επανάσταση, προσεγγίζουν τη ζωή με νέα όπλα. Δεν πρόκειται για μια επιστροφή στο παλιό αλλά για μια επανεκκίνηση που βασίζεται σε όλη τη γνώση του τώρα και σε όλη την ορμή προς το μέλλον, σε όλη την όρεξη για τη χαρά, την ελπίδα, την ομορφιά της ζωής. 

«Ανοίγει η πύλη του νέου κόσμου. Τρέχει ένα ζεστό κολλώδες ρεύμα. Δεν μπορώ να συγκρατηθώ. Τα ούρα μου χύνονται στα πέλματα, ζεσταίνουν τις πατούσες, ρέουν προς τον ωκεανό. Νερά ξάστερα, θεοί του αιθέρα και του Άδηπολυσέβαστοι δαίμονες, αλλάζουμε διαρκώς, αλλάζει η όψη, το κορμί, η οπτική μας. Ξεκινούν οι μουσικές. Αστέρια μαζεύονται μπροστά μου. Απλώνω το χέρι να τα αγγίξω. Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά, υπόνοια βήματος. Χορεύουν τριγύρω μασκαράδες με πολύχρωμες γυαλιστερές φορεσιές. Ναι, μισό βήμα με τεράστια δυσκολία. Ο άνθρωπος δεν είναι στόχος.

Φτάνει ποτέ; 

Ο άνθρωπος δεν είναι στόχος, είναι γέφυρα από τη μια όχθη στην άλλη, από τη μια στάση στην επόμενη.

Τι είναι «το πιο ωραίο» στη ζωή;

Σκέψου.

Βρίσκομαι εδώ, αναβάτης και υπερβάτης, με ένα κλαδί ελιάς στο στόμα για το θαύμα, για τη φώτιση, για το μερίδιο της ευθύνης, για το αδύνατο που φαντάζει τις νύχτες εφικτό. Βλέπω τα μάρμαρα των τόπων Σου, το αγιόκλημα, τους πανσέδες, το άσπρο γιασεμί. Ο δρόμος είναι άδειος. Μυρίζει έντονα θυμίαμα, νυχτερινή υγρασία, εξοχή. Άλλο ένα βήμα σου ζητώ και μετά ακόμη ένα και θα τα καταφέρω. Ξέρω, δεν είναι λίγο... Το επόμενο βήμα είναι καίριο. Αλλά αν φτάσω ως την είσοδο και σκαρφαλώσω σε ένα σκαλοπάτι, θα βρω τον τρόπο να κατακτήσω το επόμενο, θα πάρω θάρρος, δεν είναι δα τόσα πολλά, μια ανάσα δρόμος, ένα πείραμα, μια σκέψη: πίστεψε ότι μπορείς να το κάνεις και θα γίνει, πίστεψε ότι μπορείς να φτάσεις και… Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά… Το κορμί δεν συναινεί! Θυμώνω! Έλα τώρα! Τι είναι να συρθεί το ένα πόδι μπροστά από το άλλο και να σπρώξει; Τι είναι να σηκωθεί ο κορμός και τα χέρια λοιπόν να τον στηρίξουν; Έπαψαν οι μουσικές κι οι κλακαδόροι. Εξαφανίστηκαν οι «άλλοι». Κανένας δεν σε παρακολουθεί, κανένας δεν σε κρίνει. Γιατί δεν υπακούς;»

Οι «Γονυπετείς» όλου του κόσμου αφήνουν ένα αποτύπωμα μέσα από τα γόνατα που φθείρονται και λιώνουν, μέσα από τους αγκώνες που γδέρνονται και ματώνουν, μέσα από τις παλάμες οι οποίες προτού τεντωθούν προς το άγνωστο, το αέναο και το απέραντο, προτού απευθυνθούν προς τη μάζα που τις ακολουθεί, προτού στραφούν προς τον εαυτό που τις ελέγχει, προτού υλοποιήσουν την ικεσία τους, έχουν χαράξει έναν δρόμο: το ανθρώπινο αποτύπωμα είναι σαφώς η πιο σημαντική διαδρομή.

*****

ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΛΥΜΠΕΡΗ /// ΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΟΔΙΑ [παίγνια και φάρσες]

Ποίηση με τέσσερα πόδια

[Παίγνια και φάρσες]

Κλεοπάτρα Λυμπέρη

Εκδόσεις των Φίλων, 2017
72 σελ.

 

*** 

Δείγμα γραφής:

Aπό την ενότητα II ,Περί 
μή - ταπεινότητας

1.Η ταπεινότητα λέει στη μη - ταπεινότητα:στο κάτω κάτω, ένα «μη» μάς χωρίζει.

2.Απέναντι στη μή - ταπεινότητα ας βάλω ως αντίστιξη την πιο απλ ο ική φράση του Μάρκου Αυρήλιου: 'Eμαθα να μήν λούζομαι σε ακατάλληλη ώρα.

 

3. Η μη - ταπεινότητα παραδόξως ,εκπλήσσεται κάθε φορά που ακούει το όνομά της.

4.Αν δεχτούμε ότι η μη -ταπεινότητα είναι έργο της ζωής  κάποιου ,πώς άραγε μπορεί να οριστεί η επιτυχής αποπεράτωσή του;

 

(H μη- ταπεινότητα έργο!Το λες αυτό γιατί χρησιμεύει για να στηρίζει εκείνον που είναι γκρεμισμένος μέσα του;)

5.H μη- ταπεινότητα χρειάζεται πάντα περισσότερους υπηκόους από όσους διαθέτει.

 

6. Επιλέγει να επιλέγει με την  μη- ταπεινότητα γιατί είναι πολύ εύκολη ερωμένη;

 

7. Ο ηθικολόγος είναι τόσο άδειος από καρδιά,ιδέες,έμπνευση ,χαρά,γιατί φυλακίζεται με τη θέλησή του σε ένα μαυσωλείο.Στην άλλη άκρη,ο μη- ταπεινός(ζωηρός υπερασπιστής μιας εξατομίκευσης) κινείται ελεύθερα σε πολλούς ζωντανούς κόσμους ταυτοχρόνως.

 

8.Ο μη- ταπεινός δεν χρειάζεται   και πολύ κόπο για να παρεμείνει το «μη» στη θέση του.

 

9. Κάθε προσπάθεια για ταπεινότητα συνήθως καταλήγει στην υπεροψί.Το να αισθάνεσαι πως είσαι« πιο ταπεινός από τους άλλους»,αυτό δεν είναι « μη- ταπεινότητα »;(ή αλλιώς : o υπερόπτης ξεγελάει τον εαυτό του με το κυνήγι της ταπεινότητας.)

 

10.Εκείνος που είναι αληθινά ταπεινός,δεν το ξέρει.

 

[...]

 

***