ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΑΒΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ /// ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΩ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ :ΠΕΡΣΑ ΚΟΥΜΟΥΤΣΗ

Την  επιλογή για το Varelaki έκανε η Ασημίνα Ξηρογιάννη

ΦΑΡΟΥΚ  ΣΟΥΣΑ (1936-1016)

ΤΟ  ΛΟΝΔΡΕΖΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

Στην  ' πύλη ' του Λονδίνου
με περίμενε ένα ποίημα,
ένα ζεστό ,μακροσκελές ποίημα.
Με πήρε απ' το χέρι
και με εξύψωσε απαλά στον γκρίζο ουρανό
Οι μικροσκοπικές του στάλες
δρόσισαν το πρόσωπό μου.
Τότε ψιθύρισα στον εαυτό μου:
«Ψυχή μου ,δεν θα νιώθεις πια μόνος,
ξένος ή χαμένος στο πουθενά.
Σε στηρίζει ένα τίμιο χέρι
ικανό να διαπραγματευτεί την ομίχλη αυτής της πόλης
ικανό να χαρίσει στη σκοτεινιά της μια φωτεινή χροιά.
Ικανό επίσης να μιλά στα δέντρα
στη δική τους γλώσσα
και να διυλίζει τους διαλόγους
σε ένα ευωδιαστό μπουκάλι!»

(Αίγυπτος)

***

ΣΟΧΕΡ ΑΛ ΜΟΣΑΝΤΦΑ(1965-)

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΩΝ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ

Τα κορίτσια που ονειρεύονται το Θεό,
μόνα στα παρθενικά κρεβάτια τους,
θα εισέλθουν στον παράδεισο.
Κανένας φύλακας δεν θα τις εμποδίσει
Ούτε οι στρατιώτες
που βεβήλωσαν τα ιερά καταφύγια
εκείνα τα απογεύματα.
Τα κορίτσια θα γελάσουν δυνατά,
θα χλευάσουν
όποιον προσπαθήσει
να δέσει τις πλεξίδες τους
ή να φιμώσει τους χαρμόσυνους αλαλαγμούς
επιβάλλοντάς τους τη σιωπή.

(Αίγυπτος)

***

ΑΜΠΝΤ ΡΑΧΙΜ ΓΙΟΥΣΕΦ (1976-)

ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Δεν θα μάθουν ποτέ 
πώς παγώνει ο χρόνος.
Πού θα βρουν  τη χαμένη ευωδιά του,
τη σκόνη του που έσβησαν
οι ίδιοι από το ξύλο;

'Ολα εκείνα τα ζαρωμένα πρόσωπα,
την ελληνική αργκό...

Τα βιβλία στα γυάλινα ντουλάπια
οι φωτογραφίες πάνω
στους φρεσκοβαμμένους τοίχους...

Όλα αυτά είναι μια παρωδία,
γιατί η αλήθεια
είναι εκείνη που το΄βαλε στα πόδια
πριν από εβδομήντα χρόνια
κι άφησε πίσω της το μεγάλο της ψέμα.
Το πίνουμε - τώρα - παγωμένο
μέσα στα φλυτζάνια του καφέ.


(Αίγυπτος)

***

ΣΑΟΥΚΙ  ΜΠΖΙΑ (1958-)

ΤΑ ΑΓΑΛΜΑΤΑ

Αν μπορούσες να τα καλέσεις
Θα μπορούσες και να τα ζωντανέψεις
Θα μπορούσες επίσης να διεκδικήσεις
Την κηδεμονία τους από τον θάνατο
Γιατί δεν υπάρχει ζωή
Αν δεν την καλέσεις εσύ ο ίδιος.

(Λίβανος)


***

ΣΑΛΕΜ ΧΙΜΙΣ(1953-)

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΕΝΟΤΗΤΑΣ

Η φύση φοβάται την κενότητα,
εκτός από την δική μου κενή φύση που απλώνει τα πλοκάμια της
Κοιτάζω την ώρα στην οποία βρίσκομαι
την βρίσκω,άλλοτε να ξεγλιστράει σαν τον υδράργυρο
κι άλλοτε να ασφυκτιά κάτω από ένα ανώφελο κενό.
Φανταστείτε μια ζωή που όλες οι ώρες της είναι φτιαγμένες
από το φύραμα και τη λάσπη αυτής της ώρας;
είναι χωρίς καμιά αμφιβολία η δική μου ζωή!

(Μαρόκο)

***
ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΑΒΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ/έρευνα,επιλογή,πρόλογος,επιμέλεια και μετάφραση από τα αραβικά,Πέρσα Κουμούτση,ΑΩ Εκδόσεις,2016

*

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ /// ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΑΡΑΒΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

«Ανθολογία σύγχρονης αραβικής ποίησης». Έρευνα, επιλογή, επιμέλεια και μετάφραση

από τα αραβικά: Πέρσα Κουμούτση. Εκδόσεις «ΑΩ», Καλύβια Αττικής, Νοέμβρης του 2016

Αραβική ποίηση τού σήμερα, από την Πέρσα Κουμούτση

Δημήτρης Φύσσας

****

Την «Ανθολογία σύγχρονης αραβικής ποίησης», ένα ευσύνοπτο και τυπογραφικά πολύ όμορφο βιβλίο, που μέσα σε λιγότερες από 130 σελίδες δίνει, σε όσους/ες διαβάζουν ελληνικά, μια επαρκή εισαγωγική εικόνα του θέματός του, σύνθεσε η δουλευταρού
μεταφράστρια κ. Πέρσα Κουμούτση και έβγαλαν οι ολοένα ανερχόμενες εκδόσεις «ΑΩ» κατά το τέλος της προηγούμενης χρονιάς.

Ανθολογούνται 23 σύγχρονοι ποιητές και 9 ποιήτριες, που προέρχονται από 10 διαφορετικές μεριές του αραβικού κόσμου (Αίγυπτος -η μερίδα του λέοντος- Αλγερία,Ιράκ, Λίβανος, Μαρόκο, Παλαιστίνη, Σαουδική Αραβία, Συρία, Σουδάν, Τυνησία), ενώ υπάρχουν και δυο μπόνους: ο πολυθρύλητος Άμπου ή Άμπι Νουουάς από τον 8 ο αιώνα μ.Χ. (ένας από τους γενάρχες της αραβικής ποίησης, ποιήματα το οποίου του οποίου
πρόσθεσε σαν τελικό μπόνους η μεταφράστρια, λόγω του μοντερνισμού του μετά από τόσους αιώνες – και δεν έχει διόλου άδικο) και ο μεσοπολεμικός Τυνήσιος ποιητής Άμπου Κάσεμ ελ Σέμπι.


Η κ. Κουμούτση, Αιγυπτιώτισσα η ίδια, μεταφράζει απευθείας από τ΄ αραβικά, με την εξαίρεση «της Παλαιστίνιας Ναταλί Χαντάλ, η οποία ζει στην Αμερική και γράφει στα
αγγλικά και του ελληνόφωνου Χάλεντ Ραούφ που γράφει απευθείας στα ελληνικά». Η ανθολόγος προτάσσει ένα κατατοπιστικότατο «Οδοιπορικό», που ασχολείται με ζητήματα
καίρια για την κατανόηση του τομέα που ανθολογεί, όπως: η διαφοροποίηση της σύγχρονης αραβικής ποίησης από την παλιότερη ή τη δυτική, ο ρόλος του ερωτικού στοιχείου σ΄αυτήν,
η αργή αλλά σταθερή εισβολή της νεωτερικότητας στον αραβικό στίχο, η θέση της γυναίκας,οι επιδράσεις του Παλαιστινιακού, της «Αραβικής Άνοιξης» ή της παγκοσμιοποίησης στο τι και πώς γράφουν οι Άραβες ποιητές, η έννοια της ποιητικής φόρμας κασίντα κλπ.


Η ανθολόγος επιτάσσει χρήσιμη «Σημείωση της μεταφράστριας», αλλά και σύντομα βιογραφικά των ανθολογούμενων δημιουργών. Σε κάποια απ΄ αυτά υπάρχουν εκπλήξεις,ειδικά για τον Έλληνα/ίδα αναγνώστη/ώστρια. Να μερικές τέτοιες εκπλήξεις (η ιδιότητα ποιητής / ποιήτρια στ΄ αποσπάσματα εννοείται παντού):




 Άχμαντ Σάουκι. Με τουρκικές και ελληνικές ρίζες.

 Ρίφαατ Σαλάμ. Έχει μεταφράσει Καβάφη, Σεφέρη και Ελύτη.

 Φάτεν Αλ Ναουάουι. Εικαστικός, ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών

 Σοχέρ ελ Μοσάντφα. Η υφυπουργός Πολιτισμού στην Αίγυπτο

 Χάλεντ Ραούφ. Αλεξανδρινός μεταφραστής ελληνικής λογοτεχνίας.

 Aχλάμ Μουστεγανέμι. Αλγερινή μυθιστοριογράφος και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των Αράβων γυναικών.

 Σάαντ ελ Γιάσερι. Αυτοεξόριστος Ιρακινός ακτιβιστής για τα δικαιώματα των Ιρακινών εντός και εκτός της πατρίδας του.

 Σαμίχ ελ Κάσεμ. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Ισραήλ, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής στη Χάιφα.

 Ναταλί Χαντάλ. Παλαιστινιακής και ελληνικής καταγωγής. Διδάσκει λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ.

 Γιοχάνα Αντνάν Καραζόλι. Σπούδασε και ζει στη Θεσσαλονίκη, όπου εργάζεται ως οδοντίατρος

 Γιάσερ Ρίμι. Ακτιβιστής και μπλόγκερ.


Ιδού τώρα πέντε από τα ποιήματα του βιβλίου, με σκοπό –αν αγαπάτε την ποίηση, καθώς ελπίζω– να σας τσιγκλίσει και να τ΄ αναζητήσετε:


***

ΤΟ ΛΟΝΔΡΕΖΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

Στην ‘πύλη’ του Λονδίνου

με περίμενε ένα ποίημα,

ένα ζεστό, μακροσκελές ποίημα.

Με πήρε απ’ το χέρι

και με εξύψωσε απαλά στον γκρίζο ουρανό

Οι μικροσκοπικές του στάλες

δρόσισαν το πρόσωπό μου.

Τότε ψιθύρισα στον εαυτό μου:

«Ψυχή μου, δε θα νιώθεις πια μόνος,

ξένος ή χαμένος στο πουθενά.

Σε στηρίζει ένα τίμιο χέρι

ικανό να διαπραγματευτεί την ομίχλη αυτής της πόλης

ικανό να χαρίσει στη σκοτεινά της μια φωτεινή χροιά.

Ικανό επίσης να μιλά στα δέντρα

στη δική τους γλώσσα

και να διυλίζει τους διαλόγους

σε ένα ευωδιαστό μπουκάλι!»


Φαρούκ Σούσα (1936-2016)


Η ΜΕΘΗ ΤΟΥ ΠΟΤΗΡΙΟΥ

Μικρό πουλί

τέλειωσες με τα καθήκοντα της μέρας σου;

Αν ναι,

τότε γύρισε πίσω στη φωλιά σου

κι αναπαύσου στην παλάμη μου.

Και εσύ μεγάλη φάλαινα

μελέτησες με προσοχή

εκείνο το πετρελαιοφόρο;

Αν ναι,

τότε, έλα και εσύ

κάθισε πλάι μου

για να διαβάσουμε μαζί

τον Μόμπυ Ντικ.

Και εσύ τύραννε,

δεν ταλαιπώρησες αρκετά πολλούς ανθρώπους;

Αν δεν χόρτασες,

έλα να σου δανείσω το πιστόλι μου

για να λευτερώσεις τον καταπιεσμένο πόθο.

Και εσύ θάνατε

που παραφυλάς με επιμονή και ζήλο

έλα εδώ,

ξάπλωσε δίπλα μου

ξάπλωσε στο κρεβάτι μου

που είναι ναρκωμένο με τη νύστα.

Και εσύ νύχτα,

δεν βαρέθηκες πια την περίπολό σου;

Αν ναι,

τότε γιατί δεν αποσύρεσαι

γιατί δεν πηγαίνεις και εσύ για ύπνο;

Δεν ξέρεις ότι η μέθη του ποτηριού

σε ξαγρυπνά,

κι αφυπνίζει τις αισθήσεις;

Και εσύ τοίχε,

κουράστηκες να στέκεσαι, το βλέπω.

Έλα, λοιπόν και

στάσου δίπλα μου

για να υψώσουμε ο ένας στον άλλο

αδιαπέραστα εμπόδια,

ή ακόμα καλύτερα,

να κατεδαφίσει ο ένας τη ζωή του άλλου.


Ιμπραχήμ Αλ Μάσρι (1957)


ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ
 

Δε θα μάθουν ποτέ

πώς παγώνει ο χρόνος.

Πού θα βρουν τη χαμένη ευωδιά του,

τη σκόνη του που έσβησαν

οι ίδιοι από το ξύλο;

Όλα εκείνα τα ζαρωμένα πρόσωπα,

την ελληνική αργκό…

Τα βιβλία στα γυάλινα ντουλάπια

οι φωτογραφίες πάνω

στους φρεσκοβαμμένους τοίχους…

Όλα αυτά είναι μια παρωδία,

γιατί η αλήθεια

είναι εκείνη που το ’βαλε στα πόδια

πριν από εβδομήντα χρόνια

κι άφησε πίσω της το μεγάλο της ψέμα.

Το πίνουμε –τώρα– παγωμένο

μέσα στα φλιτζάνια του καφέ
.

Αμπντ ελ Ραχίμ Γιούσεφ (1976–)


[ΑΤΙΤΛΟ]

Το πρόσωπο που λαχταρά την ηδονή,

δεν είναι μνήμη, ούτε όνειρο,

είναι ο συνδυασμός των δυο,

που, όμως, τα υπερβαίνει.

Στόχος του,

η παράταση της ηδονής,

της απώτατης στιγμής του πόθου,

ως εκεί που δεν υπάρχει τέλος.


Ανίσα ελ Χαγκάγκ (1956–)
 

ΔΙΩΞΕ ΤΗΝ ΕΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΛΙΨΗ
Ξημέρωσε,

το φως του ήλιου ανέτειλε

Για αυτό διώξε τις έγνοιες και τη θλίψη σου

ήρεμα, αγόγγυστα και χωρίς ίχνος ενοχής.

Σε βεβαιώνω, δεν είμαι από εκείνους

που εγκαταλείπουν την τέρψη,

δεν μεταμελούμαι ποτέ για τη χαρά

Και πες σε εκείνους

που επιθυμούν να με γεμίσουν ενοχές

και δήθεν επιθυμούν τη λύτρωσή μου

Πες τους:

ότι πούλησε την αρετή

κι αντάλλαξε τη σύνεση

με μια χούφτα από εξαίσιες ηδονές

τέτοιες που δεν τολμώ ν’ αποκαλύψω.


Αμπού Νουουάς (762 - άγνωστο).

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ /// Ανθολογία σύγχρονης αραβικής ποίησης

                                             

Ανθολογία σύγχρονης αραβικής ποίησης

ανθολόγηση: Πέρσα Κουμούτση
μετάφραση: Πέρσα Κουμούτση

ΑΩ Εκδόσεις, 2016
136 σελ.



 Σοχέρ αλ Μοσάντφα, Αίγυπτος

ΧΩΡΙΣ ΙΧΝΟΣ ΑΣΤΕΪΣΜΟΥ

Το χρυσοποίκιλτο ξιφίδιο
με τα πράσινα στολίδια
την καρδιά ενός μικρού κοριτσιού
μοιάζει να πλησιάζει περιπαιχτικά.
Το κυκλώνουν μύγες,
ενώ ένα φωτοστέφανο
τυλίγει το ταραγμένο στήθος της.
Το ξιφίδιο φαίνεται ότι δεν κάνει πλάκα
και πως στο πρόσωπο της δολοφονημένης
δεν υπάρχει ίχνος αστεϊσμού.
 


********
Ελχάμ Μοσταγάνεμι, Αλγερία

Με σκότωσαν δυο φορές
εκεί στο υπόγειο δωμάτιο
γιατί αρνήθηκα να πεθαίνω κάθε μέρα
παγιδευμένη εσαεί στον ιστό της αράχνης.


********


Τι διαφοροποιεί την Αραβική ποίηση από την ποίηση των Δυτικών; Πόσο έχει εξελιχθεί τον τελευταίο καιρό; Έχει άραγε απεκδυθεί την εξωτική ένδυση του
παρελθόντος, και σε ποιον βαθμό; Η κατ’ ευφημισμόν «Αραβική Άνοιξη» έχει συντείνει στη μετεξέλιξη της Αραβικής ποίησης − στην επιλογή των θεμάτων, της
τεχνικής και του ύφους; Πολλά ερωτηματικά, όπως αυτά που έχουν ήδη διατυπωθεί, απαιτούν απάντηση και είναι κυρίως έργο των μελετητών να την κατατάξουν
και να την αξιολογήσουν. Ωστόσο, αυτό που επιχειρείται στην ανθολογία που έχετε στα χέρια σας, είναι μια σύντομη αλλά πιστή «αναπαράσταση» της
προοδευτικής διαφοροποίησης και της εξέλιξής της τα τελευταία χρόνια μέσα από αντιπροσωπευτικά δείγματα ποιημάτων που επέλεξα από ένα μεγάλο φάσμα του
αραβικού κόσμου. Τα ποιήματα επιλέχτηκαν με γνώμονα τον Έλληνα αναγνώστη, ενώ εκείνα που ανήκουν στην νεότερη γενιά ποιητών, απηχούν και ανιχνεύονται
σ’ αυτά οι σημαντικότερες αλλαγές που διενεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετά τις εξεγέρσεις για τον εκδημοκρατισμό και την ελευθερία της έκφρασης.

ΠΕΡΣΑ ΚΟΥΜΟΥΤΣΗ