ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη «Ημέρες καλοσύνης», εκδ. Πόλις // ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

 

 

Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη «Ημέρες καλοσύνης», εκδ. Πόλις

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΦΡΑΚΤΑΛ

Από την πρώτη κιόλας ανάγνωση είχα την ανάγκη να αναφερθώ στις μέρες καλοσύνης της Κρυστάλλης  Γλυνιαδάκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Ακολούθησαν πολλές αναγνώσεις βέβαια και τώρα έρχεται το κείμενο.

Το βιβλίο αποτελείται από πέντε ενότητες: «Εισαγωγή: Η Ελλάς των Ελλήνων» με οκτώ ποιήματα, «Πράξη 1η: Ημέρες τρυφερότητας», με πέντε ποιήματα, «Πράξη 2η: Ημέρες σιωπής» με οκτώ ποιήματα «Πράξη 3η: Ημέρες καλοσύνης» με τέσσερα ποιήματα. To τελευταίο ποίημα της ενότητας αυτής με τίτλο «MISTAL GAGNANT» λειτουργεί σαν γέφυρα με την τελευταία ενότητα [Ορατόριο/Μαζική Κλίμακα (Mια εκτενής σύνθεση)]

Το εκλαμβάνω όμως το βιβλίο σαν μια ενιαία ποιητική σύνθεση που θίγει ποιητικώ τω τρόπω το δίπολο «καλό-κακό». Η ποιήτρια αφορμάται συχνά από την ιστορία, αλλά έχει τον τρόπο και τη μεταπλάθει μέσω της τέχνης της ώστε να ενδιαφέρει τον σύγχρονο απαιτητικό αναγνώστη. Έτσι από το μερικό, το συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, περνάμε εύγλωττα στο καθολικό. Διαβάζουμε σαν ρεφρέν στίχους-κλειδιά που συνεισφέρουν στην ερμηνεία της ποίησης, αλλά και φωτίζουν την ποιητική της Γλυνιαδάκη:

 

«Ξέρουμε πώς μοιάζει το Κακό. Σκέψου./ Σκέψου πώς θα ‘ταν το Καλό·/ το Καλό σκέψου πώς θα ‘ταν/ σε κλίμακα μαζική».

Ποιήματα -αφηγήσεις που έρχονται να μας πουν πως τίποτα δεν τελείωσε και πως εκτός από το μίσος και την κακία στον κόσμο υπάρχει  η πίστη, ο έρωτας, η αγάπη, η καλοσύνη. Που διαδηλώνουν πως υπάρχει η άλλη πλευρά, αρκεί να μην σταματάμε να την αναζητούμε ή να την… «δημιουργούμε». Να μην παύουμε να ελπίζουμε πως τα σκοτάδια μπορούν να γίνουν φως.

Μπορεί το Κακό να έχει στιγματίσει την ιστορία (στην ενότητα με τίτλο Ορατόριο το Κακό μέσω ιστορικών παραδειγμάτων κάνει αισθητή την παρουσία του), αλλά η ποιήτρια έχει τη δύναμη να οραματίζεται έναν κόσμο που το Καλό μπορεί να υπάρχει σε κλίμακα μαζική. Κι αυτό γιατί η τέχνη μπορεί να κάνει τις ανατροπές και να μυεί σε εμπειρίες ανοίκειες σε έναν κόσμο πλουραλιστικό που τα θετικά και τα αρνητικά συνυπάρχουν, όχι πάντοτε αθόρυβα.

Στην Πράξη Δεύτερη -ημέρες σιωπής συναντάμε πρώτα το ποίημα «Αγόρι και γάτα» που είναι σε διάλογο με τη χαρακτηριστική φωτογραφία που το συνοδεύει. Μια φωτογραφία, όπως οτιδήποτε εξάλλου μπορεί να δώσει την αφορμή για ποίηση. Στο πρώτο πλάνο το αγόρι, πίσω του η γάτα. Διαβάζω στη σελίδα 39: «Στη γωνία της φωτογραφίας/ ένα αγόρι˙ δεν θα ‘ναι πάνω από δεκατριών ετών/ Ας πούμε γεννημένο το 1900, εκατόν είκοσι χρόνια πριν. Πίσω του μια γάτα/ ασπρόμαυρη σαν γελάδα. Το αγόρι/κοιτάζει το φακό βαριεστημένα. Η γάτα/ κάτι ψάχνει στο περβάζι όπου στέκεται./Το αγόρι βαριέται γιατί παίρνει ώρα/ να τραβηχτεί η στερεοσκοπική φωτογραφία/να στηθεί το τρίποδο, να είναι όλα έτοιμα˙/ Με κοιτάζει μ’ ένα βλέμμα  εκατόν είκοσι ετών[…]/

Το εν λόγω ποίημα τελειώνει με τους εξής  αυτοαναφορικούς (σχετικά με τη λειτουργία της ποίησης) στίχους:

Τι να την κάνεις/ την ποίηση όταν πια τίποτα/ δεν σε γλιτώνει από τον θάνατο (σελ. 40) 

 

  Δεν είναι όντως βέβαιο ότι οι στίχοι βάζουν φωτιά, πάντως έχουν την δύναμη να διεισδύουν σε συνειδήσεις, να δίνουν ισχυρά ερεθίσματα, να εξελίσσουν τη σκέψη και το συναίσθημα με έναν τρόπο μοναδικό.

 

Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη

 

Επιπροσθέτως, μπορεί κανείς να σημειώσει πως ενώ η ποιήτρια ανιχνεύει, ευθαρσώς χαρτογραφεί το Κακό, δεν στέκεται μελοδραματικά στο να συνθέσει απλά αρνητικές εικόνες ή να δημιουργήσει ένα απόλυτα δυστοπικό τοπίο. Στη σελίδα 66 γράφει χαρακτηριστικά:

 

Ξέρουμε πώς μοιάζει το Κακό
χωρίς Θεό, στην εποχή μετά το θάνατό Του.
Μοιάζει με άρρωστο φωτάκι
που ξεκινά σ’ ένα σοκάκι σκοτεινό
σαν κουδουνάκι στον αστράγαλο του νεκροθάφτη
στις πόλεις της πανούκλας.
Κανείς μην πλησιάσει.
Μα νά, δειλά, όλοι ανοίγουν τα παράθυρα
να δουν, περίεργοι, τι σέρνεται στον δρόμο
κι αφήνουν να περάσει εντός,
με ένα χάδι στις κουρτίνες,
το μοχθηρό ετούτο φως
που λαμπαδιάζει τα δωμάτια
ανάβει τα καντήλια
κάνει τα κτίρια να φωσφορίζουνε σκληρά
και σκάβει στις εξώπορτες χάσκοντες τάφους.
Το Κακό μετά το τέλος του Θεού
μοιάζει με θάνατο ανούσιο
σε κλίμακα μαζική,
γενοκτονίες εθνοκαθάρσεις διακρίσεις
ανθρωποβόρες μάχες για την κατάκτηση
μιας νέας πηγής νοήματος και ηθικής
το μέτρο όλων το άτομο
το μέτρο όλων η κοινωνία
το μέτρο όλων η ιδεοληψία
το μέτρο όλων ποτέ το μέτρο –

Ξέρουμε πώς μοιάζει το Κακό. Σκέψου. Σκέψου πώς θα ’ταν το Καλό· το Καλό σκέψου πως θα ’ταν σε κλίμακα μαζική.

 

Ενώ λοιπόν εντοπίζει τη δυστοπία, έχει την δύναμη ταυτόχρονα να ονειρεύεται την καλοσύνη. Αποδομεί έτσι τη δυστοπία. Την παραμερίζει. Τη διαλύει. Την νικά.

 

«Η αγάπη έχει έναν θόρυβο/ κι ο θάνατος κρότο κούφιο» (σελ.89)

 

«[…] σ’ ακούω τις ακούω σας ακούω όλους μαζί/ καρδιές συντονισμένες, καρδιές διεγερμένες/για κάτι νέο, μια νέα ήπειρο, μια νέα ζωή/ νέο σώμα/ νέο δέρμα, ένα νέο φιλί/ μια αρχή και ένα τέλος, μια αρχή/ ένα φως, ένας διάπλους δύσκολος/ μα λυτρωτικός, μια νέα ζωή […]» (σελ.90)

«και με αναγκάζετε να σταθώ απέναντί σας/για να σας πω τα πράγματα δεν έχουν πάντα έτσι/ο άνθρωπος φάσκει και αντιφάσκει/ κι αυτή είναι η ομορφιά του[…]» (σελ.73)

 

Κλείνοντας, πρόκειται για μια σύνθεση γενναιόδωρη, γεμάτη παρρησία, που εξυμνεί τον έρωτα, την αγάπη, την κατάφαση της ζωής. Στίχοι που διαδηλώνουν, που χορεύουν, που ονειρεύονται, που σε κάνουν να χαμογελάς, να σαστίζεις, να διευρύνεσαι. Που μαρτυρούν πως το φως της ποίησης μπορεί να είναι ευεργετικό και να γεννά ό,τι πιο όμορφο, λαμπερό και ουσιαστικό. Να στέκεται απέναντι σε κάθε πουριτανισμό ή στενομυαλιά. Να ζητάει τα αδύνατα.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// Κονστάνς Ντεμπρέ «Love me tenter», Μετάφραση: Χαρά Σκιαδέλλη, Εκδόσεις Πόλις /// ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

 

Κονστάνς Ντεμπρέ «Love me tenter», Μετάφραση: Χαρά Σκιαδέλλη, Εκδόσεις Πόλις, σελ. 168

 ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΌ ΤΟ ΦΡΑΚΤΑΛ

Πόσο λυτρωτικό είναι να αισθάνεσαι πως υπάρχει χώρος μέσα σου για ένα ιδιαίτερο βιβλίο! Διαβάζοντας επίσης, πολλά βιβλία πάντα έχεις ανάγκη να συναντήσεις κάτι που θα σε ξαφνιάσει. Και οι δύο παραπάνω δηλώσεις με αφορούν. Ευτυχώς, έχω άπλετο χώρο μέσα μου για ιδιαίτερα και καλά βιβλία. Επίσης, νιώθω ευτυχής που βρέθηκε κάτι να με ξαφνιάσει, να μου δημιουργήσει προσδοκίες για περαιτέρω ανάγνωση.

Κρατώ στα χέρια μου το βιβλίο με τίτλο Lovε me tender της Κονστάνς Ντεμπρέ που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Το θέμα του  βιβλίου δεν είναι τελείως άγνωστο ή ανοίκειο στις μέρες που ζούμε. Είναι όμως συγκλονιστικό. Εκείνο που μας κινητοποιεί εσωτερικά είναι ο τρόπος της αφήγησης σε πρώτο πρόσωπο. Με ρυθμό και διαύγεια. Με αμεσότητα και με αέρα προφορικότητας. Με γλώσσα του σήμερα που κόβει την ανάσα! Δεν θα το πω απλά «κυνισμό» και θα τελειώσω. Θα το πω ανατρεπτικότητα. Είναι η αλήθεια ωστόσο, και μόνον η αλήθεια-κι όποιος αντέξει. Καθηλωτική η αφήγηση, θα μπορούσε να ανέβει ίσως και ως θεατρικός μονόλογος. Μια γυναίκα ξεγυμνώνεται μπροστά στο κοινό και αφηγείται την ιστορία της. Δεν μένω στο ότι η γυναίκα είναι ομοφιλόφυλη. Μένω στο ότι πρόκειται για μια ιστορία βαθιά ανθρώπινη. Που θέτει πολλά επιμέρους ζητήματα, που θέτει υπαρξιακά ερωτήματα και φλερτάρει με τις ενδεχόμενες απαντήσεις.

Η μητέρα και η νέα ταυτότητα, ο πρώην σύζυγος, ο γιος, ο πατέρας της, οι ερωμένες. Αυτοβιογραφείται η Ντεμπρέ στην ουσία. Ανιχνεύει τον κόσμο της, τη νέα ζωή που έχει επιλέξει να ζήσει, την νέα αντίληψη για τα πράγματα. Το θέμα είναι: πού βρίσκεται η ηρωίδα αναφορικά με τα παραπάνω πρόσωπα; Πόσο τα επηρεάζει, αν τα επηρεάζει και γιατί; Εγκαταλείπει τη ζωή της για χάρη μιας άλλης, νέας ζωής, που όμως την εκφράζει περισσότερο, που τη φέρνει πιο κοντά στο είναι της, στο εγώ της, στον εαυτό της. Πόσο εύκολο είναι κάτι τέτοιο; Ανάγλυφα δίνονται από την Ντεμπρέ οι δυσκολίες, τα εμπόδια, οι αντιδράσεις.

Υπάρχει δε και το μεγάλο στοίχημα (μεγάλο για ποιον; στοίχημα γιατί;) Θα καταφέρει να κερδίσει άραγε τον γιο της, θα μπορέσει να κτίσει μια ουσιαστική σχέση μαζί του, θα είναι δυνατό μητέρα και γιος να έχουν μια κοινή πορεία και ένα κοινό μέλλον;

 

Κονστάνς Ντεμπρέ

 

Είναι ένα τολμηρό κείμενο λοιπόν αυτό. Τολμηρή είναι η  ηρωίδα, καθώς αποφασίζει να ζει περιπλανώμενη, με λίγα πράγματα, σε σπίτια φίλων, χωρίς λεφτά. Να κολυμπάει συνεχώς στην πισίνα, να αλλάζει διαρκώς ερωμένες, να αποφεύγει τις δεσμεύσεις, να απολαμβάνει την κάθε στιγμή. Ζούσε πριν με ευμάρεια και πλούτο. Είχε οικογένεια, καλή δουλειά, κοινωνική αναγνώριση, αποδοχή, ασφάλεια. Ο,τι δηλαδή επιθυμεί, για ό,τι αγωνίζεται ο σύγχρονος άνθρωπος, ο άνθρωπος της δύσης. Κι όμως εκείνη σπάει τα στερεότυπα, διαλέγει τα θέλω της, διαλέγει να είναι εκείνη και όχι η άλλη που επιβάλλει η κοινωνία. Διαλέγει να ικανοποιήσει τις βαθύτερες επιθυμίες της, κάτι όμως που έχει βαρύ κόστος. Να χάσει την επιμέλεια του παιδιού της, να απομακρυνθεί από αυτό και η σχέση τους να καταλήξει αβέβαιη, ίσως και ανέφικτη.

Παραδέχεται ότι είναι μια αγριότητα η αγάπη. Και το αποδέχεται κιόλας. Δεν ζητάει λύπηση, δεν απολογείται, μαθαίνει να επιβιώνει χωρίς δισταγμό, επειδή προτιμά την αληθινή έκφραση από τη συμβατική. «Κάθε μέρα με σώζω. Φυσικά, χρειάζεται να ξαναρχίσω την επομένη», λέει κάπου.

Μπορεί να φέρει τον κόσμο στα μέτρα της; Μάλλον όχι. Το θέμα είναι πως ούτε κι ίδια χωρά σε αυτόν τον κόσμο που αισθάνεται πως την περιορίζει, την καταπιέζει, την περιθωριοποιεί. Δεν υπάρχει μελόδραμα. Και δεν πρέπει. Γιατί αν υπήρχε θα αποδυναμωνόταν η αφήγηση. Η πληγή είναι η πηγή της αφήγησης. Το βίωμα η πρώτη ύλη. Υπέροχη η διαχείρισή τους.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ /// ΠΟΙΗΜΑΤΑ

 Θα πάμε πάλι

Ένα πρωί θα πάμε πάλι
στην παιδική χαρά

τώρα θα μου κρατάς
εσύ το χέρι

μη φύγω
-όπως φεύγουν οι μεγάλοι-

όλα απαράλλαχτα

οι κούνιες οι τραμπάλες
τα σχοινιά

θα είναι Κυριακή και θα φυσάει

*

Δεν βλέπει

Αφήνει ακόμη
μέσα απ' τα μπατζάκια μάκρος

μήπως ψηλώσω

στα πενήντα μου
μην και πετάξω μπόι

στριφώνει
μια ανάμνηση

δεν βλέπει

πόντο τον πόντο
ο χρόνος πώς με τρώει

*

Σαν ύστατη πνοή

Μέσα σε κάθε ποίημα
είμαι εγώ

όπως στα φιλμ ο Χίτσκοκ

δείτε καλύτερα

πίσω απ’ το σκριπτ
στα ράμματα

στο σκοτωμένο αίμα
κάποιου στίχου

μ’ αρέσει να λουφάζω
στις γωνιές

σκύλος
σφιχτά το κόκαλό του
που κρατάει

σαν ύστατη πνοή σαν φυλαχτό

     Θαμπή πατίνα, Πόλις, 2017

Ανθολόγηση για το Varelaki Aσημίνα Ξηρογιάννη

*Η φωτό είναι παρμένη από το site apodyoptes.com

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// ΛΥΝΤΙΑ ΤΡΙΧΑ /// ΤΟ ΣΚΥΛΑΚΙ ΣΑΣ ΘΕΛΕΙ ΨΥΧΙΑΤΡΟ /// ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΠΟΛΙΣ»

 

Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη //

 [Αναδημοσίευση από το Φράκταλ]

 

Λύντια Τρίχα «Το σκυλάκι σας θέλει ψυχίατρο» Επτά σκύλοι αυτοβιογραφούμενοι, εκδ. Πόλις

 

Ο ι ιστορίες σκύλων μπορεί να έχουν ομοιότητες με τις ιστορίες των ανθρώπων.

Ένα πολύ ανθρώπινο βιβλίο μας χαρίζει η Λύντια Τρίχα. Ένα βιβλίο που μιλά για σκύλους που αυτοβιογραφούνται και αφηγούνται χαριτωμένα τις ιστορίες τους που επικοινωνούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία. «Το σκυλάκι σας θέλει ψυχίατρο» λοιπόν, Επτά σκύλοι αυτοβιογραφούμενοι από τις εκδόσεις Πόλις.

Μιλούν σε πρώτο πρόσωπο, αναφέρονται στα αφεντικά τους χρησιμοποιώντας με νόημα τις λέξεις Εκείνη και Εκείνος. Η αφήγησή τους απολαυστική, χειμαρρώδης, εκφραστική. Η Τρίχα τα παρουσιάζει να έχουν ανθρώπινες ιδιότητες και συναισθήματα, αλλά και ενσυναίσθηση μοναδική. Ο ένας είναι βιβλιοφάγος και κάνει όλο σκανταλιές. Ο άλλος είναι έξυπνος και αψηφά τον κίνδυνο. Η σνομπ Βlackie, η κομψή Λώρα, ο καλόκαρδος και αρχοντικός Λέων, η σιωπηλή Φαίδρα, η λαίμαργη Φοίβη, η νεαρή και ζωηρή Άλεξ, που προσπαθεί να διασκεδάσει τη θλίψη της αποδεικνύοντας πως και τα ζώα θλίβονται και έχουν ψυχή. Επίσης είναι εκείνη που ανακαλύπτει τα κρυμμένα χειρόγραφα που δίνει στη δημοσιότητα.

Μυστήριο, χιούμορ, εξιστορήσεις περιστατικών από τα τετράποδα, αλλά και οξυδερκείς παρατηρήσεις που σε κάνουν να σκέφτεσαι πόσο έξυπνα ζώα είναι. Και πως όταν έχεις σκύλο δεν μπορείς να τον αφήνεις στην μοίρα του ή να το παραμελείς. Το σκυλί νιώθει, αισθάνεται και καταλαβαίνει σαν άνθρωπος. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τον θρυλικό Αργο του Οδυσσέα που λάτρευε τον αφέντη του. Αλλά και η Λάσσυ και ο αστυνόμος Ρεξ είναι σκύλοι με παρελθόν. Διακειμενικά σκεπτόμενη δεν μπορεί να μην μου έρθει στο μυαλό  «Η Αθανασία των σκύλων» του Κώστα Μαυρουδή (εκδ. Πόλις).

Στη σελίδα 40 του βιβλίου που στα χέρια μου κρατώ γίνεται εκτενής αναφορά από τον Σογκούν στα κόκερ διασήμων. Τον Σάνον του Κέννεντυ, τον Τσέκερ του Νίξον και τον Φέλερ του Χάρι Τρούμαν, τον Κλόουν της Μπριτζίτ Μπαρντό και τη Μπλανς και τον Μπίλυ του Γκορ Βιντάλ. Ο Σογκούν ονειρεύεται τη δημιουργία ενός λευκώματος με κόκερ διασήμων και μάλιστα πιστεύει ότι όλοι θα έδειχναν ενδιαφέρον να αγοράσουν ένα τέτοιο λεύκωμα. Η Blackie που αρχικά την είχαν στο γραφείο και έπειτα έγινε μόνιμος κάτοικος σπιτιού, μνημονεύει το σκυλάκι που ενέπνευσε τον Τ.Σ.Έλιοτ [Το εγχειρίδιο πρακτικής γατικής του γέρο-Πόσουμ, μτφσ: Παυλίνα Παμπούδη, Γιάννης Ζέρβας, εκδ,Άγρα-2005] να γράψει τους παρακάτω στίχους: «Ο Σκύλος πάντως ο κοινός, ο τρέχων, ο συνήθης,/ είναι χαζοχαρούμενος και ελαφρώς ευήθης. / Τον κάνεις από ηδονή κι από χαρά να λιώνει, / αν τον χαϊδέψεις μοναχά κάτω απ’ το σαγόνι. / Κι αν τον χτυπήσεις φιλικά στην πλάτη θα τον ρίξεις, /το ίδιο και την μπροστινή πατούσα αν του σφίξεις, / θα κυλιστεί στα πόδια σου, χαλί να τον πατήσεις. / Αν είν΄ο σκύλος αφελής, κάνει ό,τι θελήσεις.»

Μέσα στο βιβλίο της Τρίχα υπάρχουν αναφορές επίσης σε άλλα βιβλία που περιέχουν ιστορίες με σκύλους όπως, τον Μυστηριώδη Ξένο του Μάρκ Τουαίην, την Καρδιά του Σκύλου του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, τις Έρευνες ενός Σκύλου του Κάφκα.

 

Ευτυχής στιγμή είναι όταν η συγγραφέας παραθέτει ολόκληρο το ποίημα του Λόρδου Βύρωνα για τον αγαπημένο του σκύλο Μπόουσεν [λοστρόμος σήμαινε το όνομά του] που αρρώστησε από λύσσα και τον περιποιήθηκε ο ίδιος χωρίς να φοβάται μήπως κολλήσει. Ήταν ένα πεντάχρονο σκυλί που δεν μπόρεσε να γίνει καλά και πέθανε. (σελ141) Τότε έγραψε ένα ποίημα προς τιμήν του, ένα εξαιρετικό ποίημα, όπως έγραψε και ο Κίπλινγκ για τον Φορ -Φιτ:

 

Κοντά σε αυτό το σημείο

κείτονται τα λείψανα κάποιου

που είχε ομορφιά χωρίς ματαιοδοξία,

δύναμη χωρίς θράσος,

τόλμη χωρίς σκληρότητα

και όλες τις αρετές του ανθρώπου χωρίς

Τα ελαττώματά του.

Ο έπαινος αυτός, που θα μπορούσε να είναι

μια ανούσια κολακεία

αν αναγραφόταν πάνω από ανθρώπινες στάχτες,

Δεν είναι παρά ένας δίκαιος φόρος τιμής

στη μνήμη του Μπόουσεν, ενός σκύλου,

που γεννήθηκε στη Νέα Γη τον Μάιο, 1803[…]

 

Επίσης, ένας άλλος σκύλος που έγινε πολλαπλώς διάσημος, καθώς και άγαλμα μαζί με το αφεντικό του (σελ.142) και που επίσης πέθανε σε μικρή ηλικία ήταν ο σκύλος του Τόμας Μαν ο Μπάουσαν, που μάλιστα αναγκάστηκε να του κάνει ευθανασία.

 

Ένα βιβλίο φωτεινό, ενδιαφέρον, καλογραμμένο, ευθύβολο, που μαρτυρά ότι η Τρίχα είναι γνώστης του θέματος που πραγματεύεται, που ξέρει να αγγίζει τρυφερές ευαίσθητες χορδές αλλά και να διασκεδάζει τον κάθε απαιτητικό αναγνώστη.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΛΑΝΔΡΑΚΗΣ /// PATRIOT /// Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη

Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη //

«Patriot», Μιχάλης Μαλανδράκης , εκδ. Πόλις[Αναδημοσίευση από Φράκταλ] 

Ο Μιχάλης Μαλανδράκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1996. Σπούδασε κινηματογράφο και Μ.Μ.Ε. Η νουβέλα Patriot είναι το πρώτο του βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Ο ήρωας του βιβλίου είναι ο εικοσιτριάχρονος αλβανός Αγκίμ. Έχει επιλέξει να παραμείνει στην Ελλάδα ενώ οι δικοί του επέστρεψαν στον τόπο τους. Κάνει περιστασιακές δουλειές για να επιβιώσει και τις ελεύθερες ώρες του παίζει το κλαρίνο του. Είναι αυτοδίδακτος, αλλά έχει ταλέντο. Κάποια στιγμή ένα γνωστός του μεσολαβεί για να βρει δουλειά ως μουσικός σε νυχτερινό κέντρο. Αλλά τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά και τόσο ανέφελα όσο φαίνονται. Ο Αγκίμ γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και καταλήγει έρμαιο χωρίς να έχει φταίξει πουθενά. Βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα φοβερό δίλημμα, ενώ το τέλος του είναι τραγικό. Μια ιστορία σύγχρονη, βγαλμένη από τη ζοφερή πραγματικότητα των μεταναστών, που εκτυλίσσεται με γρήγορους ρυθμούς. O συγγραφέας επιδεικνύει ωριμότητα: δεν ωραιοποιεί, αλλά απογυμνώνει. Είναι σκληρός και προτιμά ένα αρνητικό τέλος. Άλλωστε, το happy end θεωρείται πια παρωχημένο. Οι εικόνες εναλλάσσονται επιτυχώς, ο ήρωας κερδίζει το ενδιαφέρον και τη συμπάθεια του αναγνώστη που αγωνιά για την τύχη του. Δεν είναι κάτι αδιάφορο ή κουραστικό. Το θέμα μας ελκύει και μας αφορά, αφού είναι μέρος της ζωής μας πια η συνύπαρξη με τους αλλοεθνείς, με το στοιχείο το διαφορετικό, το ξένο.

Ο Αγκίμ παρουσιάζεται ως ολοκληρωμένος χαρακτήρας. Δίνεται εύστοχα το προφίλ του -μέσα από τις πράξεις του. Αυτές είναι αποκαλυπτικές. Εργατικός, φιλότιμος, βιοπαλαιστής, που διαθέτει ευαισθησίες και συναισθήματα. Είναι περήφανος, υπολογίζει τη γνώμη των γονιών του. Στέκει πάντα μετέωρος ανάμεσα σε δύο αντιθετικούς κόσμους. Δεν παύει όμως -μέσα στην ανασφάλειά του- να ονειρεύεται ένα καλύτερο μέλλον και να παλεύει για αυτό. Είναι υποχρεωμένος συχνά να κρύβει την καταγωγή του για να μπορεί να κινείται άνετα και να μην αντιμετωπίζει τον ρατσισμό. Ήθελε σαν τρελός να μείνει στην Ελλάδα, ήταν απόφαση ζωής και την υποστήριξε. Μάλιστα μιλά πολύ καλά τα ελληνικά οπότε κανείς δεν υποπτεύεται την καταγωγή του. Αλλά μπορεί άραγε ο άνθρωπος να ξεφύγει από τη μοίρα του; Μπορεί να νικήσει το πεπρωμένο του; Μήπως το μόνο που αρκεί είναι να το αποδεχτεί και να το αγαπήσει και κάθε τι άλλο θα μπορούσε να εκληφθεί ως ύβρις;

Ως σκηνοθέτης ο ίδιος ο Μαλανδράκης μοιραία πλουτίζει το κείμενό του με εκφραστικές εικόνες. Σε συνέντευξή του στη Lifo έχει ερωτηθεί «γιατί τον ενδιαφέρει ο κόσμος της νύχτας». Και η απάντησή του ήταν η εξής: «Όταν ξεκίνησα να το γράφω δεν είχα αναρωτηθεί για αυτό, κι η αλήθεια είναι ότι δεν έχω ζήσει καταστάσεις σαν αυτές που περιγράφω, αλλά πάντα με ιντρίγκαραν, με ενδιέφεραν πάρα πολύ.» «Τη νύχτα κάνουμε πιο πολύ αυτό που θέλουμε», συμπληρώνει.

Φουσκωτοί τύποι,καθάρματα,πόρνες,φτωχές κοπέλες ,ανήθικα αφεντικά,παράνομα μαγαζιά,δολοφονικά ένστικτα,όλα περιπλέκονται επικίνδυνα.Και μέσα σε όλα αυτά ο ήρωας να προσπαθεί να υπερπηφήσει όλα τα εμπόδια.Μόνο που δεν είναι σούπερ ήρωας,αλλά άνθρωπος με σάρκα και οστά.Εχει επίγνωση πως η πραγματικότητα συντρίβει όποιον της αντιστέκεται ,αλλά δεν εγκαταλείπει τον αγώνα του,ακόμα κι αν έρθουν στιγμές απόγνωσης και υπάρξουν τάσεις φυγής,όπως στη σελίδα 63:«Δεν τρώω εγώ τα νιάτα μου στη φυλακή.Βομβιστής δεν είμαι.Ούτε μπράβος είμαι ούτε μαφιόζος.Θα εξαφανιστώ.Μαζεύω τα πράγματά μου και γυρίζω.Αύριο,με το πρώτο πρωινό,γυρίζω.Θα βρω την άκρη μου εκεί.Θα ψάξω όλες τις ταβέρνες που παίζουνε μουσική και θα ζητήσω δουλειά.Με το ένα πεντακοσάρικο θα αγοράσω καινούριο κλαρίνο.Αυτοί εδώ δεν αστειεύονται,το ξέρω.Θα με γυρέψουν τις επόμενες μέρες.Άμα με βρουν θα με σαπίσουν.Αλλά δεν θα με βρουν.Και μετα,σιγά μην ανέβουν στην Αλβανία να ψάχνουν έναν μουσικό.Ζημιά δεν τους έκανα,λεφτά δεν τους χρωστάω.Θα βαρεθούν και θα με παρατήσουν.Αλλά Αθήνα δεν γυρίζω.»

Aξίζει να σταθούμε στη λέξη patriot/πατριώτης για ποιους ,τους έλληνες ή τους αλβανούς .Μια ψυχή ,δυο πατρίδες.Διχοτόμηση.Μοίρασμα.Αυτό και το άλλο.Ο ήρωας και οι πράξεις του δίνουν τροφή για σκέψη και προβληματισμό στον αναγνώστη.

Η γραφή του Μαλανδράκη έχει ρυθμό, ροή,αμεσότητα αλήθεια και υπόσχεται πολλά.

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ /// ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ / ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΛΚΥΟΝΙΔΕΣ ΜΕΡΕΣ

Τι ωραίο ήλιο που έχει έξω, αγάπη μου!

‘Ελα ν’ απλώσουμε μαζί τα ρούχα στα σκοινιά

Και να καπνίσουμε ύστερα στο μπαλκόνι

φορώντας μόνο ‘ένα φανελάκι,

μαύρο ή λευκό

ΔΕΝ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ

Σκέφτομαι ότι υπάρχουν στον κόσμο άνθρωποι

που σε κοιτάζουν και δεν τους κόβεται η ανάσα

και δεν καταλαβαίνω.

ΙΟΥΛΙΟΣ

Βουτάμε με τα μάτια ανοιχτά

κάτω από το νερό

και κοιταζόμαστε

όσο βαστάει η ανάσα μας.

Μες στο μυαλό μας αντηχούν

τα όμποε του Vivaldi.

Γράμματα σε έναν πολύ νέο ποιητή,Πόλις 2012

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

ΔΙΚΗ ΣΟΥ

Δες με!
Καλύτερη και από μαριονέτα.
Λύνομαι
Και πάλι δένομαι
(είμαι θεατράλε)
Σε στραβοκοιτάω!
Το σώμα μου
Αλλάζει σχήμα
Σκέτο ζυμάρι
Πλάθεται ανάλογα
Χύνω πολύ ιδρώτα
για να γίνω η λέξη σου
Το αριστερό μου χέρι
αγγίζει την πλάτη σου.
Το δεξί μου πόδι
χαϊδεύει τη μύτη σου.
Το στήθος μου
αναζητά απεγνωσμένα
το στέρνο σου
(αλλόκοτοι χαιρετισμοί ανταποδίδονται).
Το μάτι μου πάλι
τρώει το δικό σου μάτι
Τ’ αυτιά μου πίνουν μονορούφι
τον βήχα σου
Ένα από τα μπροστινά δόντια μου
ροκανάει τη γλώσσα σου.
Κι όλα αυτά χωρίς να είναι καν
φθινόπωρο.
(Τέλος πάντων, χωρίς να είναι καν
η εποχή των εραστών)
Χωρίς να ελέγχω τις χειρονομίες μου,
Χορεύω τον έρωτα
Αναιρούμαι
Ανθίζω
Αναπλάθομαι
Ανήκω

ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Στο όνομα του έρωτα με επινόησες.

Σε επινόησα και γω.
Ταυτόχρονα όμως,
επινοήσαμε και τους εαυτούς μας.
Και πώς να διαχειριστούμε τώρα
τα πολλαπλά μας είδωλα;
Πώς να συμφιλιώσουμε τα κενά μας;
Λίμνη παγωμένη θυμίζει πια η ποίησή μας
Που απορεί με μας τους γελοίους
πώς τα καταφέραμε έτσι,
ώστε ποτέ να μην συναντήσουμε τις άκρες μας.

ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ

Αγάπη μου,

ποτέ δεν γράφεις βιβλία με καλό τέλος
Πάντα φοράς μόνο το σλιπάκι σου όταν κοιμάσαι
Δεν σου αρέσουν τα ρεμπέτικα τραγούδια
Το χιούμορ σου είναι εκλεπτυσμένο
και σου αρέσει να σε προσφωνούν «κύριε καθηγητά»
Και όταν σου μιλάω
προσποιείσαι ότι μ’ ακούς.

Λίγη φθορά για γούρι,Γαβριηλίδης 2017

ΤΟ VARELAKI ΔΙΑΒΑΣΕ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ /// ΜΑΞ ΠΟΡΤΕΡ /// Η ΘΛΙΨΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ /// ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΙΩΑΝΝΑ ΑΒΡΑΜΙΔΟΥ

ΜΑΞ ΠΟΡΤΕΡ 

Ο Μαξ Πόρτερ γεννήθηκε το 1981 στο High Wycombe. Σπούδασε ιστορία της τέχνης στο The Courtauld Institute of Art του Λονδίνου. Εργάστηκε αρχικά σε διάφορες δουλειές, για να επιλέξει τελικά το επάγγελμα του βιβλιοπώλη. Κέρδισε μάλιστα τη διάκριση του καλύτερου νέου βιβλιοπώλη της χρονιάς, για το 2009. Στη συνέχεια, εργάστηκε ως αναγνώστης χειρογράφων προς έκδοση, και σήμερα είναι μέλος του εκδοτικού επιτελείου του οίκου Granta.Το "Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά" είναι το πρώτο του βιβλίο. Έχει τιμηθεί με τα βραβεία Sunday Times/Peters Fraser & Dunlop Young Writer of the Year, the Europese Literatuurprijs, το BAMB Readers Award και το International Dylan Thomas Prize. Το βιβλίο έχει μεταφραστεί σε 29 γλώσσες και έχει διασκευαστεί για το θέατρο.

Το Κοράκι

Αλλά σας νοιάζομαι, απεριόριστα. Βρίσκω τους

ανθρώπους βαρετούς, εκτός κι αν πενθούν. Είναι πολύ

λίγοι εκείνοι που η υγεία τους, η συμφορά τους,

η πείνα τους, η κτηνωδία τους, το μεγαλείο τους ή

η κανονικότητά τους μ’ ενδιαφέρουν (κάντε ΜΕ

να ενδιαφερθώ!), αλλά τα παιδιά που στερήθηκαν τη μαμά

τους μ’ ενδιαφέρουν. Τα ορφανά από μητέρα παιδιά είναι

η αδυναμία του κορακιού. Για ένα συναισθηματικό πουλί,

είναι μια γινωμένη, πλούσια και νόστιμη φωλιά,

ό,τι πρέπει για λεηλασία.

 

      

    

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ /// ΤΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΝΤΕΣΠΕΡΕ της ΧΛΟΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ

ΤΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΝΤΕΣΠΕΡΕ

Αγαπημένε,
όταν διαβάσεις το σημείωμα αυτό
το μελάνι θα' χει πια στεγνώσει,
η ζάχαρη θα΄ χει μουλιάσει,
ένα σύκο θα σαπίζει
στο κρεβάτι.
Σε μια γαβάθα θα βρεις υπολείμματα τροφής.

Στην πραγματικότητα δεν ξέρω
αν  θα το έχω γράψει εγώ
ή κάποια άλλη
με όνομα  παράξενο όπως
Αδελαίδα,Εριφύλη ή Περσεφόνη.

Αγαπημένε,ήσουν απελπιστικά αθώος,
ανυπεράσπιστα ένοχος,
τις νύχτες ζωγράφιζες ελάφια,
έκλαιγες μετά καθώς τα σκότωνες,
γέμιζαν σκάγια τα σεντόνια.
Μια μέρα ενώ σου ετοίμαζα καφέ
είδα μες στο φλιντζάνι ένα δέντρο.
Τότε κατάλαβα πως έπρεπε να χαθώ στο δάσος.

Αγαπημένε,
όταν διαβάσεις  το σημείωμα αυτό,
τι άραγε θα έχει απομείνει από μας σ αυτήν τη γη;
Σκόνη στα δάχτυλα κάποιου θεού που θα φυσήξει.

Ξένε,όταν διαβάσεις το σημείωμα αυτό,
θα γίνεις λαθραναγνώστης.
Κανίβαλος θα τραφείς από τη σάρκα μιας αγάπης.
Θα σου θυμίσει μια δική σου.
Καμία σχέση.

Ποτέ μην εμπιστεύεσαι αυτούς 
που αφήνουν σημειώματα.
Εννιά στις δέκα φορές επινοούν.

****

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ //// ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ /// ΤΟ ΕΙΚΟΣΙΤΕΤΡΑΩΡΟ ΕΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ηδονές και πάθη της ανάγνωσης

Πόλις 2017,

264 σελ.

Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης και ποιο το ιδανικό βιβλιοπωλείο; Πώς γίνεται κάποιος να αφήνει μισοδιαβασμένα τα πιο αγαπημένα του βιβλία ή να τα διαβάζει από το τέλος προς την αρχή; Υπάρχει ιδανικό μέρος για διάβασμα; Ποιο βιβλίο ενδείκνυται για κάθε τοποθεσία; Υπάρχουν άραγε βιβλία που είναι προτιμότερο να διαβαστούν με άκοπες τις σελίδες τους; Πόσους τόμους περιέχει μια ιδανική βιβλιοθήκη και ποιος είναι ο τέλειος τρόπος να τους ταξινομήσεις μέσα σε αυτήν; Πώς αναγνωρίζουμε έναν αληθινό βιβλιόφιλο και τι είδους άνθρωποι είναι όσοι δανείζουν βιβλία; Είναι καλύτερο να διαβάζεις γυμνός ή να διαβάζεις ξυπόλυτος; Τι κάνουν οι ντετέκτιβ στα αστυνομικά μυθιστορήματα όταν δεν κάνουν έρευνες; Και σε τι διαφέρει, τελικά, ένας βιβλιόφιλος από έναν βιβλιοφάγο και αυτός ο τελευταίος από έναν βιβλιομανή;Με τέτοιου είδους ζωτικά ερωτήματα, και άλλα τόσα παρόμοια, καταπιάνεται ο αναγνώστης που "πρωταγωνιστεί" στα τριάντα πέντε δοκίμια του βιβλίου, στην προσπάθειά του να διερευνήσει τη φύση της ανάγνωσης, τις ηδονές που η τέχνη αυτή προσφέρει και τα πάθη που προκαλεί. Διερεύνηση που εξαρχής μετατρέπεται σε ένα απολαυστικό όσο και διδακτικό παιχνίδι, καθώς ο αναγνώστης, πάντα με το μολύβι στο χέρι, μετατοπίζει την προσοχή του διαρκώς από τον έναν συγγραφέα στον άλλο κι από το ένα βιβλίο στο άλλο, ενώ το βλέμμα του αγκαλιάζει ταυτόχρονα την τυπωμένη σελίδα μπροστά του και την κίνηση του κόσμου γύρω του.Ποια είναι τα πιο αγαπημένα του βιβλία και, κυρίως, πότε προλαβαίνει και τα διαβάζει όλα αυτά;

biblionet.gr