Translate

Τρίτη, 22 Αυγούστου 2017

Στην αρχή, και πριν το τέλος: τρία ποιήματα της Σύλβια Πλαθ, από την εφηβεία της έως και λίγο πριν την «φυγή» της.








       Στην αρχή, και πριν το τέλος: 
τρία ποιήματα της Σύλβια Πλαθ, από την εφηβεία της έως και λίγο πριν την «φυγή» της.




Κείμενο, έρευνα και απόδοση ποιημάτων: Ειρήνη Βεργοπούλου.






Η βασανισμένη αλλά ιδιοφυής Σύλβια Πλαθ (1932-1963),  δεν παύει να συγκινεί το κοινό της ποίησης, αλλά και να αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο μέσα από τις καινούργιες και συνεχιζόμενες εκτιμήσεις των κριτικών και από τις έρευνες, τα ανανεωμένα άρθρα  και  τις αποτιμήσεις του σημαντικού έργου της. Αυτόν τον καιρό  για παράδειγμα “τρέχει” στην Ουάσινγκτον μια έκθεση με αντικείμενα από τη ζωή της και ζωγραφιές της ιδίας, ενώ ένα μεγάλο συνέδριο για αυτήν προετοιμάζεται στο Ωλστερ της Ιρλανδίας για τον Νοέμβριο.

Τα δείγματα του πηγαίου και τεράστιου ταλέντου της στη γραφή, όπως και η βαθιά ευαισθησία της πάνω στα πράγματα, στις αισθήσεις, στη ζωή, μα και οι αρχές της κατάθλιψής της δυστυχώς που θα την ταλάνιζε για πάντα, όλα αυτά λοιπόν ήταν εμφανή από τα εφηβικά της χρόνια. Για όσους, και είναι πολλοί, αγαπούν την ποιητική της έκφραση, είναι εξόχως συγκινητική η ανάγνωση των  πολλών γραμμάτων που  η Σύλβια  έγραφε προς την οικογένειά της στα χρόνια από την εφηβεία έως και το τέλος της ζωής της, και τα οποία τα εξέδωσε συγκεντρωμένα σε τόμο η μητέρα της Ωρέλια Πλαθ το 1975, υπό το τίτλο «Γράμματα στο σπίτι: Αλληλογραφία 1950-1963». Στα γράμματα αυτά, μπορεί να παρακολουθήσει κανείς τον τρόπο που ήδη συνελάμβανε την πραγματικότητα η νεαρή Πλαθ, ποιες ήταν οι ανησυχίες της, και πώς εξελισσόταν η σκέψη της.

Σε ένα μικρό και απλό ποίημα που έγραψε περίπου στα 17 της, και το οποίο η Ωρέλια περιλαμβάνει στον πρόλογο της έκδοσης, η Σύλβια έγραφε:









You ask me why I spend my life writing?

Do I find entertainment?

Is it worthwhile?

Above all, does it pay?

If not, then, is there a reason? …



I write only because

There is a voice within me

That will not be still.





Με ρωτάς γιατί περνώ τη ζωή μου γράφοντας;

Αν βρίσκω διασκέδαση;

Αν αξίζει;

Και πάνω από όλα, αν πληρώνομαι για  αυτό;



Αν όχι, τότε, υπάρχει λόγος;…

Γράφω μόνο επειδή
Υπάρχει μια φωνή μέσα μου.







      Μετά το σχολείο, η Πλαθ ενεγράφη στο Κολέγιο Σμιθ στη Μασαχουσέτη, όπου αμέσως τα ποιήματά της διακρίθηκαν και εντυπωσίασε. Από τότε υπάρχει και το παρακάτω ζωγραφικό σχέδιο (από κάποια Stookie Allen) που την απεικονίζει, το οποίο  είχε αναρτηθεί στον πίνακα ανακοινώσεων του Κολεγίου και  που μιλά για «Εφηβικούς θριάμβους», αφού δυο ποιήματα της νεαρής φοιτήτριας είχαν ήδη δημοσιευτεί σε πανεθνικής εμβέλειας περιοδικά.






 Κάνοντας ένα χρονικό άλμα μπροστά, ξέρουμε ότι ύστερα από πολλή “κατάθεση” νου και ψυχής στην ποίηση, αφήνοντάς μας παρακαταθήκη εξαίρετα γραπτά, η Σύλβια θα αυτοκτονούσε εισπνέοντας υγραέριο, εγκλωβισμένη σε μια μόνιμη κατάσταση κατάθλιψης, που η ύπαρξη των δυο παιδιών της δεν μπορούσε να αναχαιτίσει. ‘Ένα σύνολο από 274 ποιήματά της συγκέντρωσε ο σύζυγός της Τεντ Χιούτζ στο συγκεντρωτικό τόμο The Collected Poems  το 1981, και ο οποίος τόμος βραβεύτηκε με το Πούλιτζερ ποίησης.


Στον τόμο αυτό, υπάρχουν και δυο ποιήματα που η Σύλβια συνέγραψε λίγες μόλις μέρες πριν αυτοκτονήσει και τα οποία, παρόλη την απαισιοδοξία και μελαγχολία που την κατέτρυχε, σφύζουν ωστόσο από ζωηράδα, εικόνες, και θετική στάση απέναντι στη ζωή. 






KINDNESS



Kindness glides about my house.

Dame Kindness, she is so nice!

The blue and red jewels of her rings smoke

In the windows, the mirrors

Are filling with smiles.



What is so real as the cry of a child?

A rabbit’s cry may be wilder

But it has no soul.

Sugar can cure everything, so Kindness says.

Sugar is a necessary fluid,



Its crystals a little poultice.

O kindness, kindness

Sweetly picking up pieces!

My Japanese silks, desperate butterflies,

May be pinned any minute, anesthetized.



And here you come, with a cup of tea

Wreathed in steam.

The blood jet is poetry,

There is no stopping it.

You hand me two children, two roses.





Καλοσύνη

Η καλοσύνη γλιστρά ολόγυρα στο σπίτι μου

Η Κυρά Καλοσύνη, είναι τόσο γλυκιά!

Τα μπλε και κόκκινα πετράδια των δακτυλιδιών της καπνίζουν

Στα παράθυρα, οι καθρέπτες

Γεμίζονται με χαμόγελα.



Τι είναι τόσο πραγματικό όσο η κραυγή ενός παιδιού;

Η κραυγή ενός λαγού μπορεί να είναι πιο άγρια

Αλλά δεν έχει ψυχή.

Η Ζάχαρη μπορεί να γιάνει τα πάντα, λέει η Καλοσύνη.

Η Ζάχαρη είναι ένα αναγκαίο υγρό,

Οι κρύσταλλοί της ένα μικρό κατάπλασμα.

Ω καλοσύνη, καλοσύνη

Γλυκά που μαζεύει από κάτω τα κομμάτια!

Τα γιαπωνέζικά μου μεταξωτά, απελπισμένες πεταλούδες,

Μπορεί να καρφιτσωθούν ανά πάσα στιγμή, αναίσθητες.



Και έρχεσαι λοιπόν, με ένα φλιτζάνι τσάι

Στεφανωμένη με τον ατμό.

Το αίμα που ξεπηδά είναι η ποίηση,

Δεν το σταματά τίποτε.

Μου δίνεις και δυο παιδιά, δυο τριαντάφυλλα



*****


BALLOONS

Since Christmas they have lived with us,
Guileless and clear,
Oval soul-animals,
Taking up half the space,
Moving and rubbing on the silk

Invisible air drifts,
Giving a shriek and pop
When attacked, then scooting to rest, barely trembling.
Yellow cathead, blue fish —
Such queer moons we live with

Instead of dead furniture!
Straw mats, white walls
And these traveling
Globes of thin air, red, green,
Delighting

The heart like wishes or free
Peacocks blessing
Old ground with a feather
Beaten in starry metals.
Your small

Brother is making
His balloon squeak like a cat.
Seeming to see
A funny pink world he might eat on the other side of it,
He bites,
Then sits
Back, fat jug
Contemplating a world clear as water.
A red
Shred in his little fist.




Μπαλόνια

Από τα Χριστούγεννα είναι που ζουν μαζί μας,
Άδολες και κατακάθαρες,
Οβάλ αδελφές ψυχές,
Που καταλαμβάνουν το μισό χώρο,
Κινούνται και τρίβονται στο μετάξι

Αόρατα ρεύματα αέρος
Βγάζουν μια στριγκλιά και σκάνε
‘Όταν τους επιτεθείς, ύστερα λακίζουν για να ξεκουραστούν, ίσα που τρέμουν.
Κίτρινο κεφάλι γάτας, μπλε ψάρι-
Με τέτοια αλλόκοτα φεγγάρια ζούμε.

Αντί για ψόφια έπιπλα!
Ψάθινα χαλάκια, άσπροι τοίχοι
Και αυτές οι περιφερόμενες
Σφαίρες αέρα, κόκκινες, πράσινες,
Ικανοποιώντας

Την καρδιά σαν ευχές ή σαν ελεύθερα
Παγώνια που ευλογούν
Το πάτωμα με ένα φτερό
Στολισμένο με στρασάκια.
Ο μικρός σου
Αδελφός κάνει
Το μπαλόνι του να τσιρίζει σαν γάτα.
Φαίνεται θέλει να δει
‘Έναν αστείο ροζ κόσμο που θα μπορούσε να φάει στην άλλη του πλευρά.
Δαγκώνει,
Μετά κάθεται
Πίσω,  σαν βαριά κανάτα
Αναλογιζόμενος έναν κόσμο καθάριο σαν νερό
‘Ένα κόκκινο
Κουρελάκι στη μικρή του γροθιά.


****

Κυριακή, 20 Αυγούστου 2017

ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΑΡΗΓΚΙΟΛΗΣ /// ΠΟΙΗΜΑΤΑ



ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ


ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ 2012

       *               

ΦΥΛΛΑ ΧΑΛΚΟΥ


Πλέουμε σε καθαρό νερό,
γύρω μας φύλλα χαλκού απειλούν με πτώση,
φύλλα φθινοπώρου που αιμορραγούν
και θέλουν να καρπίσουν.

Ρυτίδες στο νερό το πέρασμά μας·
πού θα μας πάει η ροή,
σε ποια θάλασσα θα καταλήξει το ποτάμι;

Ο άνεμος σηκώνει τα φύλλα, τα στροβιλίζει,
καταστρέφει την ομορφιά του τυχαίου.
Η νύχτα θα φέρει άλλες εκδοχές
να ψιθυρίσουν τα μυστικά του επερχόμενου χειμώνα.

Ίχνη στο χιόνι βαθιά, αποτυπώματα,
στοιχεία και τεκμήρια μιας παγωμένης ιστορίας
δεν αρκούν για την απόδειξη του τετελεσμένου.


 ***


ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ  [1993]


Χειρουργός ή πλαστουργός;
Σ έναν κόσμο που θέλει αφαίρεση
τι να προσθέσει ένας ποιητής;


 ***

ΣΑΝ ΜΕΡΑ ΠΟΥ ΠΕΝΘΕΙ


Δεν ήρθε η ώρα να ειπωθεί
της νύχτας το άδειο κοχύλι,
τους ψίθυρους να σκορπίσει
στη διεύθυνση του χιονιού.

Ο κράχτης πωλητής
στη σιωπή απεργεί.
Η νύχτα κάτασπρη
σε απελπίζει.

Κι εγώ θα ’ρθω τότε που θα ’χεις πάψει
να ελπίζεις στο γυρισμό μου,
ολόκληρος βαμμένος στα μαύρα
σαν μέρα που πενθεί το θάνατό μου.


  ***

ΡΑΚΟΣΥΛΛΕΚΤΗΣ


Παλεύω με τις λέξεις τη νύχτα,
τη μέρα σκαλίζω ό,τι απόμεινε
ρακοσυλλέκτης σε χωματερή
λίθους πολύτιμους γυρεύω.



 ***

ΜΑΓΙΑ ΑΓΓΕΛΟΥ /// 'ΕΛΑ.ΚΑΙ ΓΙΝΕ ΤΟ ΜΩΡΟ ΜΟΥ



                                     ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ


(Maya Angelou, πραγματικό όνομα: Marguerite Annie Johnson, 1928-2014) Ήταν Αμερικανίδα ποιήτρια, πεζογράφος, ακτιβίστρια και καθηγήτρια πανεπιστημίου. Θεωρείται από τις πιο σπουδαίες Αμερικανίδες ποιήτριες, ως «μια από τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές μορφές της Αμερικής κατά την τελευταία 50ετία» και μια από τις «μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας».




Ελα. Και γίνε το μωρό μου.


Ο αυτοκινητόδρομος είναι γεμάτος μεγάλα αμάξια
που δεν βιάζονται για κάπου
Kι οι σύντροφοι καπνίζουν ό,τι καίω
Κάποιοι άνθρωποι τυλίγουν τη ζωή τους γύρω από ένα ποτήρι με κοκτέιλ
Και συ κάθεσαι και συλλογιέσαι
πού να στραφείς.
To 'χω.
Ελα. Και γίνε το μωρό μου.

Κάποιοι προφήτες λένε πως ο κόσμος θα χαθεί
αύριο
Αλλά κάποιοι άλλοι λένε πως μας μένουν ακόμα μια δυο βδομάδες
Οι εφημερίδες είναι γεμάτες παντός είδους ανθισμένο τρόμο
Και συ κάθεσαι και αναρωτιέσαι
Τι να κάνεις.
To 'χω.
Ελα. Και γίνε το μωρό μου.


Πρώτη δημοσίευση:https://www.vakxikon.gr/%CE%BD%CE%AD%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%86%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-edward-thomas-gavin-ewart-maya-angelou/
* Η φωτό είναι παρμένη από https://www.tes.com/lessons/C7GDVu0xg9is7w/maya-angelo

GAVIN EWART /// ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΥΘΟΥ ΧΑΪΚΟΥ





                                     ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

Gavin Buchanan Ewart (4 Φεβρουαρίου 1916 – 25 Οκτωβρίου 1995). 'Ηταν Βρετανός ποιητής. Το 1971 βραβεύτηκε
με το Cholmondeley Award.



ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΥΘΟΥ ΧΑΪΚΟΥ



Mετά την Πρώτη Νύχτα
ο Ηλιος φίλησε το Φεγγάρι: «Πολυαγαπημένο,
ήσουν υπέροχο!



Πρώτη δημοσίευση:https://www.vakxikon.gr/%CE%BD%CE%AD%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%86%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-edward-thomas-gavin-ewart-maya-angelou/
H ΦΩΤΌ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΜΕΝΗ ΑΠΟ :EΔΩ 

*** 

PHILIP EDWARD THOMAS /// ΘΑ ΕΡΘΕΙΣ ;




Μεταφράζει η Ασημίνα Ξηρογιάννη


Philip Edward Thomas (3 Μαρτίου 1878 – 9 Απριλίου 1917). Bρετανός ποιητής, δοκιμιογράφος και πεζογράφος. Τον θεωρούν «ποιητή του πολέμου», παρόλο που μόνο λίγα από τα ποιήματά του έχουν να κάνουν με τις εμπειρίες του από τον πόλεμο. Η καριέρα που στην ποίηση ήρθε αφού πρώτα είχε διαπρέψει ως λογοτεχνικός κριτικός και πεζογράφος. Στα 1915, κατετάγη στον Αγγλικό Στρατό για να πολεμίσει στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και σκοτώθηκε σε μάχη δύο χρόνια μετά.

*

ΘΑ ΕΡΘΕΙΣ;

Θα έρθεις;
Θα έρθεις;
Θα ιππεύσεις
τόσο αργά
στο πλευρό μου;
Ω, θα έρθεις;

Θα έρθεις;
Θα έρθεις;
Aν η νύχτα έχει
ένα φεγγάρι,
ολόκληρο και φωτεινό;
Ω, θα έρθεις;

Θα ερχόσουν;
Θα ερχόσουν;
Εάν το μεσημέρι έδινε φως,
όχι το φεγγάρι;
Όμορφη, θα ερχόσουν;

Θα είχες έρθει;
Θα είχες έρθει
χωρίς να περιφρονείς,
Αν ήταν
ακόμη πρωί;
Αγαπημένη, θα είχες έρθει;

Αν είναι να έρθεις
Βιάσου κι έλα
Οι κουκουβάγιες έκλαψαν'
Σκοτεινιάζει
για να ιππεύσεις.
Αγαπημένη, όμορφη, έλα.


*** 
Πρώτη δημοσίευση:https://www.vakxikon.gr/%CE%BD%CE%AD%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%86%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-edward-thomas-gavin-ewart-maya-angelou/

ΜΑΡΙΚΑ ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ /// ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ



Μάρκ Σαγκάλ



Πόλη 2008

Το Καράβι
Άγκυρα στον πάτο της θάλασσας
Ένα ταξίδι
Το βλέμμα
Ο αέρας ο ίδιος
Με κοιτά και χαμογελά
Μοιάζει με μένα
Είναι εγώ
Για μια ζωή ειρηνική
Ξαναγράφω ποιήματα


****

Καλοκαίρι μου

Κοιτάω την Καλοκαιρινή εποχή του Σαγκάλ
βλέπω την ντροπή πράσινη
την ερωτική σκέψη κόκκινη
την αγάπη που περιμένει λευκή
τον έρωτα που καίει κίτρινο
το όνειρο του "μαζί" γαλάζιο
ναι το καλοκαίρι του Σαγκάλ και το δικό μου έχουν πολύ μπλε.

****

Βυθός

Εδώ βλέπεις
Τα σωματίδια της ύλης
Που είναι φτιαγμένα όλα και όλοι
άμμος
Βλέπεις επίσης
Το καλοζυγισμένο ουράνιο σώμα
Που βασιλεύει
Στο πιο αθώο χρώμα
Το χρώμα του βυθού
Και της απεραντοσύνης
Του τίποτα.


****



Απόγευμα στις Κυκλάδες


Στην αχνιστή σιωπή
Παρακολουθώ το ταξίδι των αφρών
Απέναντι νησιά
Ήλιος
Σελήνη
Στα πόδια της
κάθε απόγευμα
σβήνει. 
(Ανέκδοτα)
****

Πέμπτη, 17 Αυγούστου 2017

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΠΛΙΑΚΟΥ /// ΡΟΥΑ ΜΑΤ



ΡΟΥΑ-ΜΑΤ

είπες,
κι πήρες το παιχνίδι.
Σκέφτηκα τις προηγούμενες κινήσεις,
πώς έχασα το κάστρο,
μετά τον αξιωματικό.
Πώς αυτομόλησαν οι στρατιώτες μου,
μπροστά στη βασίλισσά σου.

Εσύ, μάλλον,
ήξερες τί θα γίνει απ’ την αρχή.
Από τότε που με κοίταξες
απ’ τον καθρέφτη του οδηγού,
μαρσάροντας μεταξύ πρώτης κι δεύτερης
(γιατί να χάνουμε χρόνο;).

Παρεπιπτόντως,
είδα προχθές το αυτοκίνητό σου εκείνο,
παρατημένο στην Κατούνη -
πατικωμένη σκόνη κι κολλημένα διαφημιστικά
στο παρμπρίζ.

Στον καθρέφτη,
κρεμασμένος ένας βασιλιάς. 

***