ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ /// ΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ ///Η σημασία της θεατρικής αγωγής στα σχολεία ////

Mαμά, ποιήτρια και εκπαιδευτικός, η Μίνα Ξηρογιάννη μας μιλάει για τη νέα σχολική χρονιά Η σημασία της Θεατρικής αγωγής στα σχολεία

 H παρακατω συνέντευξη παραχωρήθηκε στο περιοδικό childit και στην Αγγελική Λάλου

Τι έχεις να πεις ως καλωσόρισμα φέτος στους νέους σου μαθητές;

Nα έχουν μάτια και αυτιά ανοιχτά! Να «ζουν ν’ αγαπούν και να μαθαίνουν»!

Πώς ένιωσες όταν ήταν να πάνε τα παιδιά σου πρώτη φορά στο σχολείο;

Ένιωσα ότι είναι το τέλος μίας φάσης και η έναρξη μιας άλλης. Άλλες απαιτήσεις, άλλοι στόχοι. Παράξενα συναισθήματα είχα όταν πέρσι -για πρώτη φορά- είχα τις κόρες μου μαθήτριες! Τοποθετήθηκα στο σχολείο τους και έπρεπε να φροντίσουμε όλοι να διατηρήσουμε ισορροπίες, να είμαστε διακριτικοί και αποτελεσματικοί συνάμα.

Τι δυσκολίες συναντάει σήμερα ένας εκπαιδευτικός στη δουλειά του;

Πολλές. Το κλίμα στο σχολείο δεν είναι πάντα ήρεμο. Υπάρχουν παιδιά με ιδιαιτερότητες που χρειάζονται ιδιαίτερο χειρισμό. Ακόμα, πρέπει να βρίσκεις κάθε φορά κώδικες επικοινωνίας με τους νέους συναδέλφους.            Ειδικά όσοι δεν είμαστε σχεδόν ποτέ στα ίδια σχολεία. Και κυρίως οφείλεις να φροντίζεις ώστε το μάθημά σου να μην γίνεται βαρετό. Να είσαι επινοητικός, εφευρετικός για να κερδίζεις το ενδιαφέρον των μαθητών.

Πώς είναι να διδάσκεις θεατρική αγωγή σε μικρά παιδιά;

Απαιτητικό και μαγικό την ίδια στιγμή. Χρειάζεται απλώς να αγαπάς τη δουλειά σου. Τα παιδιά καταλαβαίνουν ποιος δάσκαλος «δίνεται» και ποιος όχι. Νιώθω ότι συνεχώς μαθαίνω από τα παιδιά. Είναι μεγάλο το εύρος δραστηριοτήτων στις οποίες επιδιδόμαστε. Είναι σημαντικό να δημιουργείς Ομάδα δεμένη και λειτουργική και να προχωράς συνεχώς. Βάζω πολύ το θεατρικό παιχνίδι στο μάθημα, το διασκεδάζουμε όλοι.

Ποια είναι η πιο δυνατή εμπειρία που είχες με μαθητές σου;

Πάντα όταν δουλεύουμε για παράσταση όλα χρωματίζονται αλλιώς. Κάθε φορά είναι υπέροχα. Όλοι είμαστε σε εγρήγορση και δοσμένοι εκεί. Από τη χρονιά που πέρασε, από τις 6 παραστάσεις που έκανα στο μάθημα της θεατρικής αγωγής πολλά θα μου μείνουν αξέχαστα. Στις Όρνιθες οι 7 ηθοποιοί μου (από το Ολοήμερο) συμπεριφέρθηκαν με απόλυτη ωριμότητα αν και πήγαιναν Δ΄ Δημοτικού. Έκαναν διπλούς ρόλους, συνέβαλαν στις χορογραφίες, έκαναν υπέροχους αυτοσχεδιασμούς που τους ενσωμάτωσα μετά στην παράσταση.

Στο έργο Ρωμαίος και Ιουλιέτα, με τα τριτάκια μου εξεπλάγην στην πρεμιέρα. Η τελευταία τους πρόβα δεν είχε πάει καθόλου καλά, μα καθόλου όμως! Ε, στην παράσταση ήταν υπέροχα. Μας συγκίνησαν πραγματικά! Ενώ στο παραμύθι που διασκεύασα και παρουσιάσαμε, Ο Βασιλιάς Πουλί ήταν, τα παιδιά μας απέδειξαν πώς είναι να διασκεδάζουν οι ίδιοι οι ηθοποιοί πάνω στη σκηνή!

Ως γονιός, «διαβάζεις» τα παιδιά σου;

Δεν διαβάζω τα παιδιά μου. Διαβάζω στα …παιδιά μου βιβλία, ποιήματα, κείμενα.

Η μεγάλη δεν θέλει πολύ να τη βοηθώ με τα μαθήματα. Η μικρή είναι πιο δεκτική.

Αν μπορούσες να αλλάξεις κάτι στην εκπαιδευτική διαδικασία τι θα ήταν;

Τι να πρωτοπεί κανείς; Ως προς τον τρόπο που γίνεται το μάθημα, ας πούμε, θα ήθελα να διδάσκονται όλα τα μαθήματα με τρόπο …βιωματικό. Ακόμα και η ιστορία και η γεωγραφία και όλα. Να γίνονται εργασίες ομαδικές, εργαστήρια, να γίνεται η μάθηση προσωπική υπόθεση των παιδιών. Να συμμετέχουν, να διασκεδάζουν και αβίαστα να μαθαίνουν. Γενικότερα, θα ήθελα το θέατρο να μπει κανονικά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Δεν μπορεί το Θέατρο να διδάσκεται αποσπασματικά και σε ορισμένες μόνο τάξεις και τούτο να συμβαίνει στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρα που το γέννησε. Πιστεύω ότι τα καλλιτεχνικά μαθήματα βοηθούν στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των μαθητών και πρέπει να πριμοδοτούνται και να προβάλλονται.

Ποιο θεατρικό έργο σου αρέσει πιο πολύ να δουλεύεις με τους μαθητές σου;

Σε όλη την καριέρα μου έχω ανεβάσει τον Πλούτο 5 φορές διαφορετικά διασκευασμένο από εμένα, την Ειρήνη του Αριστοφάνη 4 φορές, τους Όρνιθες μία φορά, Τον Ρωμαίο και Ιουλιέτα 2 φορές (μία με μεγάλα,μία με μικρά παιδιά). Ακόμα, την Παπλωματού, την Ντενεκεδούπολη, τον Βασιλιά Πουλί, και ένα σωρό άλλα έργα, κάποια από τα οποία και δικά μου. Βασικά συνήθως ανεβάζω ρεπερτόριο και μάλιστα κατά καιρούς συμμετέχω με τις ομάδες μου σε Φεστιβάλ .

Ποια είναι η πιο μεγάλη σου αγωνία ως μαμά σε σχέση με το σχολείο και τα παιδιά σου;

Για το σχολείο θα παλεύω με τον τρόπο μου όσο εξακολουθώ να διδάσκω θέατρο, για τα παιδιά μου θέλω να έχουν την τύχη να έχουν δασκάλους με όραμα, με όρεξη για δουλειά. Ο δάσκαλος είναι αυτός που ανοίγει δρόμους, που κεντρίζει τους μαθητές, οπότε αυτή είναι μια βασική μου αγωνία: Θα είναι πάντα άξιος ο δάσκαλος; Aπό την άλλη και εμείς από το σπίτι προσπαθούμε, να τα ενεργοποιήσουμε και να τους δώσουμε αξίες!

Τι συμβουλές θα δώσεις στις κόρες σου για την αρχή της νέας σχολικής χρονιάς;

Να είναι δυνατές ,ψύχραιμες, ήρεμες. Να διαβάζουν και να υπομένουν!

Ποιο στίχο ή ποίημα θα αφιέρωνες στις τάξεις σου και γιατί;

Θα αφιέρωνα ένα ποίημα της Πατ Μόρα που έχω μεταφράσει και είχε δημοσιευθεί στο Φρέαρ. Διαβάστε το και θα καταλάβετε:

Ωδή στους δασκάλους

Θυμάμαι
την πρώτη μέρα
πως κοίταξα κάτω
ελπίζοντας πως δεν θα με δεις
και όταν σήκωσα τα μάτια μου
είδα το χαμόγελό σου να λάμπει
σαν ένα απαλό φως
που ξεπηδούσε από μέσα σου.

«Είμαι όλος αυτιά», μας έδωσες θάρρος
«Ελάτε!
Πάρτε μέρος στη συζήτησή μας,
Ας ακούσουμε τις νέες βεβαιότητές σας
τις ακανθώδεις αμφιβολίες, τις μπερδεμένες αγωνίες σας,»
Αλλά για αρκετές εβδομάδες τα έκρυβα όλα μέσα μου.

Διαβάζω και ξαναδιαβάζω τις σημειώσεις σου
που εξυμνούσαν
τη γραφή μου
ενώ εσύ μου ψιθύρισες:
«Eμείς χρειαζόμαστε εσένα
Και τις ιστορίες σου
Και τις ερωτήσεις σου
που σαν ένα νέο μονοπάτι
θα μας οδηγήσει σε νέες προοπτικές».

Σιγά σιγά η πίστη σου στο θάρρος μου μεγάλωσε
και για χάρη σου
‒αντί να σου δώσω μια σημείωση ή ένα μήλο ή λουλούδια‒
για χάρη σου
σήκωσα το χέρι μου.

Κουβαλώ το χαμόγελό σου
και πίστη μέσα μου
όπως κουβαλώ το πρόσωπο του σκύλου μου,
το χαμόγελο της αδερφής μου,
τις ανάλαφρες μελωδίες,
την απαλότητα του ηλιοβασιλέματος,
τις σταθερές ευλογίες των αστεριών,
τη φθινοπωρινή μυρωδιά μιας μελόπιτας,
την ασφάλεια που χαρίζει ένα πουλόβερ μια ψυχρή μέρα.

Μια ευχή για τη νέα χρονιά:

Υγεία,Ευγνωμοσύνη και όλα όσα έχουμε και Δημιουργία.

(Περισσότερα για την Ασημίνα Ξηρογιάννη biblionet.gr)

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

Συνέντευξη-επιμέλεια: Αγγελική Λάλου //

Αναδημοσίευση από το ηλεκτρονικό περιοδικό Φράκταλ:

Φράκταλ
Μιαενδιαφέρουσα συζήτηση με την Ασημίνα Ξηρογιάννη με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της Ανθολογίας «Το θέατρο στην ποίηση»
-Τι σε έκανε από την Κλασική Φιλολογία να συνεχίσεις σπουδές Θεατρολογίας;Ήταν προγραμματισμένες οι θεατρικές σπουδές! Απλώς δεν μπορούσαν να γίνουν όλα μαζί. Όταν σπούδαζα Φιλολογία συμμετείχα παράλληλα σε διάφορες θεατρικές (κυρίως χοροθεατρικές) ομάδες και συνέχιζα και τα μαθήματα μπαλέτου και σύγχρονου χορού που τα είχα ξεκινήσει απ’ όταν ήμουν πέντε ετών. Με το που πήρα το πτυχίο μου, αμέσως πήρα την ύλη και άρχισα πυρετωδώς να διαβάζω για τις κατατακτήριες στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών όπου και πέρασα τελικά. Είχα την τύχη εκεί να έχω σημαντικούς δασκάλους από το χώρο του θεάτρου ,όπως τον Πλωρίτη, τον Ευαγγελάτο, την Μπακονικόλα, τον Γεωργουσόπουλο και άλλους! Κατόπιν φοίτησα στη δραματική σχολή Θέατρο -Εργαστήριο, το «παλιό» Εμπρός που άνοιξε για λίγο και ξανάκλεισε πάλι μετά. Και κει ήταν τα πιο όμορφά μου χρόνια, μια εποχή που έκανα τις πιο βαθιές και ουσιαστικές ενδοσκοπήσεις, που μου ανοίχτηκαν πνευματικοί δρόμοι μέσα από τη δουλειά μου στο εργαστήριο, τα σεμινάρια, τις πρόβες, τη συναναστροφή με λαμπρούς διδάσκοντες όπως οι Τάσος Μπαντής, Άννα η Μακράκη, Θωμάς Μοσχόπουλος, Ταμίλα Κουλίεβα, Δημήτρης Καταλειφός και τόσους άλλους ανθρώπους που είχαν κάτι να μου πουν και να μου δείξουν!

-Ποιες από τις δύο σπουδές σε επηρεάζει περισσότερο στο ποιητικό σου έργο;Έχω σπουδάσει πράγματα που αγαπώ και εδώ βρίσκεται η ουσία των πραγμάτων. Ό,τι έχω σπουδάσει, τα διαβάσματα, οι συναναστροφές και οι επιρροές μου, έχουν επηρεάσει το λογοτεχνικό μου έργο γενικά, όχι μονάχα το ποιητικό .Να πω πως έχω γράψει ποιήματα με θέμα το θέατρο, να πω πως έχω εκδώσει το 2015 και ένα σπονδυλωτό μονόπρακτο με τίτλο «Οντισιόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Vakxikon.gr. Γράφω επίσης συχνά άρθρα για το θέατρο γενικά, κριτικές για παραστάσεις και συνεργαζόμουν χρόνια ως συντάκτρια στο έντυπο που εξέδιδε ο Πανελλήνιος Επιστημονικός Σύλλογος Θεατρολόγων του οποίου είμαι ενεργό μέλος!

-Με το τελευταίο σου έργο που μόλις εκδόθηκε συνδυάζεις αρμονικά και τις δύο αυτές μεγάλες σου αγάπες, την ποίηση και το θέατρο, μίλησέ μας λίγο περισσότερο γι’ αυτή τη δουλειά.Ναι, η ιστορία ξεκινάει από τότε που ήμουν φοιτήτρια στη δραματική σχολή. Μπαίνοντας στη διαδικασία να δραματοποιήσω κάποια ποιήματα για τις ανάγκες του μαθήματος της υποκριτικής, μού γεννήθηκε η επιθυμία να διερευνήσω τη σχέση ανάμεσα στις δύο τέχνες, το θέατρο και την ποίηση. Έτσι μετά από λίγα χρόνια από την αποφοίτησή μου, ξεκίνησα να συλλέγω ποιήματα Ελλήνων και ξένων ποιητών, ζώντων και τεθνεώτων. Άλλα ποιήματα είχαν άμεση αναφορά στην τέχνη του θεάτρου και τα στοιχεία του. Άλλα πάλι δεν είχαν άμεση ή έμμεση αναφορά στην τέχνη του θεάτρου, όμως αποτελούσαν τα ίδια εξαίσιους μονολόγους ή διαλόγους ,έτοιμους να παρασταταθούν στη σκηνή και να αποτελέσουν το αντικείμενο κάποιας θεατρικής παράστασης. Το υλικό τεράστιο, και η αγωνία μεγάλη πώς κάποτε αυτό θα μπορέσει να εκδοθεί. Φίλοι με θυμούνται να αναρωτιέμαι και να αγωνιώ. Ώσπου τελικά το project μου αγκαλιάστηκε από τις εκδόσεις Μomentum μετά την επαφή μου με την ομότεχνή μου Αγγέλα Γαβρίλη, στην οποία πήγα το υλικό που είχα συλλέξει, της μίλησα για το όνειρό μου να εκδώσω μια ανθολογία με θέμα το θέατρο. Εκείνη ενθουσιάστηκε με την πρότασή μου και με στήριξε! Μάλιστα συνεργαστήκαμε για την επιμέλεια του βιβλίου! Όμως, πρόκειται εδώ για την έκδοση του Α’ τόμου που αφορά τους σύγχρονους Έλληνες ποιητές και τα ποιήματά τους για το θέατρο. Η υπόλοιπη εργασία μου για τους τεθνεώτες έλληνες και ξένους ποιητές δεν ξέρω πότε θα εκδοθεί και από ποιον εκδοτικό. Οπότε κυκλοφορεί προς το παρόν η Ανθολογία με τίτλο «Το θέατρο στην ποίηση» και υπότιτλο «Ανθολογία 55 σύγχρονων νέων ποιητών». Διαφορετικές γενιές, διαφορετικές οπτικές, σχολές και τάσεις και αυτό έχει τεράστιο ενδιαφέρον! Το εξώφυλλο του βιβλίου φιλοτέχνησε με αγάπη ο σκιτσογράφος -εικονογράφος Κυριάκος Γουνελάς και ταιριάζει με το πνεύμα της ανθολογίας. Να σημειώσω εδώ ότι η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στο ΜΟΝΚ στις 15 Ιουνίου και είστε όλοι καλεσμένοι.

-Γιατί διάλεξες αυτόν τον τίτλο για την Ανθολογία;Γιατί είναι ευρύς και ανοιχτός και περιλαμβάνει όλον τον σχετικό προβληματισμό μου, αλλά και γιατί με αυτόν τον τίτλο είχα προαναγγείλει την ανθολογία στο varelaki το 2013. Αρχικά είχα σκεφτεί να την κάνω διαδικτυακή, δεν σου κρύβω, γι΄αυτό και τροφοδοτούσα με υλικό το varelaki, αλλά μετά άλλαξα γνώμη, επειδή θεώρησα ότι θα άξιζε να γίνει έντυπη μια τέτοια ανθολογία που θα αφορά πολύ κόσμο: φιλολόγους, ποιητές, θεατρολόγους, σκηνοθέτες και κάθε μελετητή της λογοτεχνίας γενικότερα.

-Νουβέλα, ποιητικές συλλογές, θεατρικά κείμενα, σε ποιο είδος γραφής νιώθεις πιο κοντά και σε ποιο πιο ελεύθερη;Έχω αγάπη για την τέχνη του λόγου από μικρό παιδί, από τότε που άρχισα να καταλαβαίνω τον κόσμο. Για όλες τις μορφές της λογοτεχνίας καθώς και για την Ιστορία και την θεωρία της Λογοτεχνίας. Εδώ είχα την τύχη να μαθητεύσω κοντά στον Νάσο Βαγενά και την Άννα Τζούμα. Δεν έχανα παράδοσή τους στο Πανεπιστήμιο. Θαρρώ όμως πως η μεγαλύτερη αγάπη μου είναι η Ποίηση.

–Ως μαμά δύο μικρών κοριτσιών, είδες την οπτική σου να αλλάζει από τη στιγμή που έγινες μαμά; Κι αν ναι έχει περάσει αυτό στη γραφή σου;Ναι, σαφώς και άλλαξε η οπτική μου! Έγινα καλύτερος άνθρωπος και πιο ανθεκτικός. Έμαθα να εκτιμώ αλλιώς τη ζωή, να ζυγίζω αλλιώς τα πράγματα. Έγραψα και πολλά ποιήματα για τις κόρες μου και τη ζωή μου με αυτές. Και θα γράψω κι άλλα, πιστεύω. Μάλιστα την Ανθολογία με θέμα «Το θέατρο στην ποίηση» την αφιερώνω στην Αριάδνη και τη Γαλήνη!

-Έχεις γράψει ποιήματα προς τη μαμά σου ή με αφορμή τη μητρότητα και τη σχέση σου με τις κόρες σου;Ενώ όπως σου προανέφερα έχω γράψει ποιήματα για τις μικρές ,δεν έχω γράψει κανένα απολύτως ποίημα για τους γονείς μου. Ο πατέρας μου αν και συχνά δεν συμφωνούσε με τα σχέδια ,τα όνειρα και τις επιλογές μου, παρ’ όλα αυτά πάντα με βοηθούσε να τα πραγματοποιήσω και ήταν πάντα κοντά μου. Το ίδιο συνέβαινε και με την μητέρα μου! Πράγμα παράξενο στ’ αλήθεια, αλλά ωραίο. Σκέφτομαι να τους αφιερώσω την επόμενη ποιητική συλλογή μου τιμής ένεκεν!

-Πέρα από το πλούσιο λογοτεχνικό συγγραφικό σου έργο τα τελευταία χρόνια έχεις προσφέρει σημαντικό υλικό με κριτικές, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις. Μίλησέ μας λίγο για το varelaki.To varelaki είναι ένα λογοτεχνικό σημειωματάριο, μπήκε σε λειτουργία το 2009, έχει την ηλικία της Αριάδνης. Σελίδες τέχνης και πολιτισμού, στήλες με συνεντεύξεις, εκτενή κριτικά κείμενα, παρουσιάσεις βιβλίων, ανακοινώσεις, αλλά και μια διαρκής ανθολογία ποίησης της νέας ελληνικής παραγωγής και όχι μόνο. Γνωστές και πολυδιαβασμένες οι στήλες «Τhe artmaniacs» και «Λογοτεχνικό Αρχείο»! Χειροποίητο το varelaki! Με την έννοια ότι δεν υπάρχει κάποια συντακτική επιτροπή, όλα περνούν από μένα. Πολλοί και σημαντικοί άνθρωποι συνεργάζονται με κείμενα που στέλνουν και αυτό με τιμά. Με τιμά ακόμα το γεγονός ότι οι ομότεχνοί μου όλων των γενεών μού στέλνουν πάρα πολλά βιβλία, νέες αλλά και παλαιότερες κυκλοφορίες. Τα θέματα που φιλοξενώ είναι σχετικά με κάθε μορφή τέχνης, δεν διστάζω να κάνω αναδημοσιεύσεις κειμένων που θεωρώ ότι αξίζει να διαβαστούν από περισσότερους ανθρώπους αναφέροντας πάντα την πηγή. Χαρακτηριστικό πια στο varelaki το ένθετο λογοτεχνικό notationes που «βγαίνει» περίπου κάθε 3-4 μήνες. Φίλοι με προτρέπουν να βγάλω έντυπο varelaki (έναν τόμο ας πούμε) κάνοντας ανθολόγηση σημαντικών κειμένων, ώστε αυτά να μη χαθούν μέσα στη θάλασσα του διαδικτύου. Το σκέφτομαι σοβαρά! Να σημειώσω ότι με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης 2017 και με αφορμή τις δράσεις που συμμετείχε στο Varelaki στο Δήμο Αθηναίων, βγήκε το πρώτο έντυπο μονόφυλλο με ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών που συμμετείχαν στις δράσεις αυτές!

-Πώς είναι να δουλεύεις με μικρά παιδιά; Από την προσωπική σου εμπειρία τι προτιμάνε τα παιδιά, να βλέπουν ή να παίζουν θέατρο.Δουλεύω στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ώς Θεατρολόγος 15 συναπτά έτη. Παράλληλα, έχω και ομάδες παιδιών και εφήβων! Είναι εμπειρία ζωής να δουλεύεις με παιδιά! Μαθαίνεις πολλά πράγματα από αυτά. Δεν είναι εύκολο καθόλου, όμως είναι στ’ αλήθεια μεγάλο σχολείο. Συνηθίζω να ανεβάζω ρεπερτόριο στο σχολείο και με τις ομάδες μου. Παίρνω κλασικά έργα, τα διασκευάζω και τα προσαρμόζω στις ανάγκες του σήμερα, τα φέρνω πιο κοντά στα παιδιά και όποτε βλέπω πρόσφορο το έδαφος τους δίνω την ευκαιρία να αυτοσχεδιάσουν κιόλας. Πέντε φορές έχω ανεβάσει τον Πλούτο του Αριστοφάνη, τέσσερις την Ειρήνη, μια φορά τον Ρωμαίο και Ιουλιέτα, και άλλα πολλά, κάποια από τα οποία δικά μου. Συχνά οργανώνω και θεατρο-ποιητικά δρώμενα στο σχολείο. Τα αποτελέσματα είναι υπέροχα πάντα. Τα παιδιά αγαπούν και να βλέπουν και να παίζουν θέατρο, λατρεύουν το μάθημα της θεατρικής αγωγής, ένα μάθημα που πολύ έχει ταλαιπωρηθεί από τους εκάστοτε κυβερνώντες. Σε μια χώρα που γέννησε το θέατρο δυστυχώς το έχουν αφαιρέσει φέτος από την πέμπτη και έκτη δημοτικού. Επίσης, θεωρώ αδιανόητο να μην υπάρχει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

-Διαβάζεις ποίηση στις μικρές σου;Ναι, τους διαβάζω όσο μπορώ! Τους μιλώ για ποιητές, τους αναφέρω ονόματα και στίχους. Μάλιστα, με έχουν εμπνεύσει και έχω γράψει και μερικά ποιήματα που αναφέρονται σε παιδιά!

-«Εποχή μου είναι η ποίηση» ποια είναι η μεγαλύτερή σου αγωνία που έχεις προσπαθήσει να εκφράσεις με την ποίησή σου;Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε το 2013 από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης και μεταφράστηκε πέρσι ολόκληρο στα γαλλικά από τον εξαίσιο μεταφραστή Μισέλ Βόλκοβιτς. Η τιμή μεγάλη να με έχει μεταφράσει ένας τόσο σημαντικός μεταφραστής. Όλα ξεκίνησαν από τη στιγμή που μετέφρασε 2 ποιήματα για τις ανάγκες μιας εκδήλωσης στη Γαλλία και όλα έπειτα πήραν το δρόμο τους. Το ίδιο βιβλίο περιλαμβάνεται στη διδακτορική διατριβή γαλλίδας φοιτήτριας που έχει ώς θέμα της την λογοτεχνία στην Ελλάδα την εποχή της κρίσης. Ένα βιβλίο που αναφέρεται στη σχέση της ποίησης με την εποχή. Μπορούν όλες οι εποχές να παράγουν ποίηση; Πώς ο καλλιτέχνης επηρεάζεται από το ιστορικο-κοινωνικο-πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει, από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα; Kαι ο έρωτας πού είναι μέσα σε όλα αυτά;

-Από τους ποιητές/ποιήματα που έχεις μεταφράσει, ποιο είναι το πιο αγαπημένο σου;

Έχω μεταφράσει ποιήματα των: Ντέρεκ Γουόλκοτ, Τεντ Χιουζ, Ρέιμοντ Κάρβερ, Μάγιας Αγγέλου, Τσέσλαβ Μίλοζ, Πατ Μόρα, Ριτσαρντ Μέρφυ, Κάρολ Αν Ντάφυ και άλλων. Κυρίως, όμως, τα τρία τελευταία χρόνια μελετώ και μεταφράζω, ως γνωστόν, το έργο του τιμημένου με Πούλιτζερ, Μαρκ Στραντ.

-Ένας στίχος ή ποίημα που σε έχει «στοιχειώσει»;Αγαπώ πολλούς ποιητές και τους αγαπώ συνολικά για το νέο που εισάγουν στην ποίηση. Οπότε με «στοιχειώνουν» στίχοι κάθε λίγο και λιγάκι. Θα σου πω έναν δικό μου στίχο που έχω και ως οδηγό συχνά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποφεύγω να ζω. Μάλλον σου παραθέτω εδώ όλο το ποίημα, που είναι από το εξαντλημένο μου βιβλίο «Η προφητεία του ανέμου», Δωδώνη, 2009.

Τα ωραιότερα ταξίδια είναι το μυαλού.

Να σε πηγαίνει η σκέψη σε ό,τι αγαπάς και σου αρέσει.

Και να μην είναι ανάγκη να επιστρέψεις

Αυτά κοντά σου πάντα είναι

Μέσα σου εικόνες αληθινές

Σαν να πήγες…

Αναμνήσεις χωρίς χρονικότητα

Σαν να πήγες…

Σα να γύρισες…

-Ποιο θεατρικό έργο σε συγκινεί όλο και περισσότερο και είδες πρόσφατα κάποια θεατρική παράσταση που σε ενθουσίασε;

Με συγκινεί πάντα ο Ίψεν, ο Σαίξπηρ και ο Τσέχωφ, είναι διαχρονικοί και ατελείωτοι! Έχω γράψει ήδη κριτική για μια παιδική παράσταση που είδα με τους μαθητές μου στο «Θέατρο Πόρτα »,τον «Γύρο του Κόσμου σε ογδόντα μέρες». Δεν ήταν μόνο για μικρούς, αλλά και για μεγάλους. Άμεση, ελκυστική, με λειτουργική σκηνοθεσία, με εύκαμπτους και ταλαντούχους ηθοποιούς που μας ενθουσίασε με την αλήθεια της!

-Ως προς το θέατρο θα ήθελες να ασχοληθείς περισσότερο μαζί του και αν ναι με ποιον τρόπο;

Διδάσκω θέατρο, ανεβάζω παραστάσεις με τους μαθητές μου, κάνω θεατρικές διασκευές και θεατρικό παιχνίδι στις ομάδες, διαβάζω θέατρο γράφω θέατρο, ζω θεατρικά. Εκείνο που μου έχω καιρό να κάνω και μου λείπει είναι να συμμετέχω πάλι σε μια παράσταση ως ηθοποιός, όπως παλιότερα που ήμουν σε ομάδες!

-Ποια είναι η επόμενη δουλειά σου που ετοιμάζεις ή θα ήθελες να ετοιμάσεις;

Μέλημα μου τώρα να συστήσω την Ανθολογία με θέμα το θέατρο στο κοινό και εύχομαι να την αγαπήσει. Όπως γράφω και στην εισαγωγή του βιβλίου, θα ήθελα να δημιουργηθεί μια παράσταση σχετικά με αυτό, τα ποιήματα να ανέβουν στη σκηνή, να σκηνοθετηθούν! Ίδωμεν! 

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ /// ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ ΣΤΟ VARELAKI

Ανθολόγηση – εισαγωγή: Ασημίνα Ξηρογιάννη, εκδ. Momentum 2017

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΣΚΟΥΖΑΚΗ ΚΑΙ 

ΤΗ ΔΕΛΤΙΟΘΗΚΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

https://pandoxeio.com/2018/01/25/deltiothiki_xirogianni/

Γράψτε μας για το βιβλίο σας.

Πρόκειται για μια ποιητική ανθολογία που περιλαμβάνει ποιήματα για το θέατρο και είναι χωρισμένη σε δύο μέρη. Στο ένα μέρος συναντά κανείς ποιήματα που διαθέτουν δραματικότητα  και θεατρικότητα και αποτελούν ωραιότατους μονολόγους ή διαλόγους που μπορούν να παρασταθούν στην σκηνή. Αυτά τα ποιήματα μπορεί να έχουν άμεση αναφορά στο θέατρο, μπορεί και να μην έχουν. Πάντως θα μπορούσε κάποιος σκηνοθέτης να τα «ανεβάσει» στα πλαίσια μιας παράστασης. Στο άλλο μέρος υπάρχουν ποιήματα που μπορεί να μην διαθέτουν δραματικότητα, έντονη τουλάχιστον, αλλά έχουν αναφορά σε πρόσωπα, πράγματα, υλικά, καταστάσεις, δημιουργούς, που σχετίζονται με το θεατρικό γίγνεσθαι ή τη θεατρική διαδικασία. Περιλαμβάνει ποιήματα μόνο ελλήνων και ζώντων ποιητών. Το λέω αυτό επειδή στο συρτάρι μου έχω συγκεντρωμένα  και άλλα ποιήματα, ελλήνων και ξένων τεθνεώτων, κλασικών  όμως ποιητών, το οποίο ευελπιστώ επίσης να εκδώσω. Είναι μια πλούσια, καλαίσθητη και προσεγμένη  έκδοση, με εισαγωγή, επίμετρο, εκτενή βιογραφικά ποιητών  και περιεχόμενα.

Μοιραστείτε μια ιδέα, έμπνευση και επιθυμία που σας έκαναν να το γράψετε.

Όπως εξηγώ και στην εκτενή και κατατοπιστική εισαγωγή της Ανθολογίας που έχω εκπονήσει, το θέμα αυτό μου καρφώθηκε στο μυαλό απ’ όταν ήμουν φοιτήτρια υποκριτικής στο Θέατρο – Εργαστήριο (Εμπρός),όπου κάποιοι δάσκαλοί μας μάς έβαζαν ως άσκηση να δραματοποιούμε ποιήματα (π.χ είχα δραματοποιήσει κάμποσα του αγαπημένου μου Καβάφη, αλλά και πολλών άλλων). Με το βιβλίο αυτό ερευνώ τη σχέση και την αλληλεπίδραση Ποίησης και Θεάτρου, δύο τέχνες άλλωστε που έχω επιλέξει να υπηρετώ. Να σημειώσω δε, ότι η Ανθολογία τούτη ξεκίνησε κάποια χρόνια πριν ως project του ιστολογίου μου(Varelaki/ο τίτλος ήταν αυτός που έχω βάλει και το βιβλίο «Το θέατρο στην Ποίηση»), είχα δηλαδή σκεφτεί αρχικά να την κάνω διαδικτυακή. Ομως στην πορεία της έρευνας ένιωσα την ανάγκη να την κάνω έντυπη, επειδή θεώρησα ότι  θα ήταν ωραίο να βρίσκεται στις βιβλιοθήκες όσων αγαπούν τις δύο τέχνες, την ποίηση και το θέατρο. Πρόκειται για  έναν τόμο πρωτότυπο (καλύπτει βιβλιογραφικό κενό)στον οποίο συνυπάρχουν διαφορετικές γενιές ποιητών, κάτι που έχει φοβερό ενδιαφέρον αναφορικά με το πώς πραγματεύονται το ίδιο θέμα ποιητές με διαφορετική ηλικία, διαβάσματα, εμπειρίες, καταβολές!

Συστήστε μας σε ένα ποίημά του.

Όλα τα ποιήματα είναι αξιόλογα και λειτουργούν συμπληρωματικά το ένα με το άλλο. Αισθάνομαι πιο βολικά να αναφερθώ στα δικά μου ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ . Μέσα σε αυτό το ποίημα συμβαίνει  το εξής: Oι μάσκες στοίχειωσαν μέσα στην παλιά σοφίτα. Θυμίζουν -τι άλλο;- φαντάσματα. ’Εχουν ωχρή, ρυτιδιασμένη όψη, μάτια μισόκλειστα και νιώθουν μοναξιά μέσα στο ημίφως ξεχασμένες, παρατημένες σε κείνον το χώρο. Το ένδοξο παρελθόν έχει φύγει ανεπιστρεπτί. Και ακούγεται ουτοπικό να βρουν θεατρίνους που θα τους δώσουν πάλι ζωή.

Φαντάσματα 

Στης παλιάς σοφίτας το ημίφως Μάσκες αναπνέουν

αναπολώντας δοξασμένα σανίδια, πρόσωπα και ατάκες

-αγαπημένα-.

Κι έτσι ξεχασμένες από τους προβολείς,

μοιάζουν κουρασμένες από το ταξίδι τους στην Τέχνη.

Η όψη τους ωχρή, ρυτιδιασμένη,

τα μάτια άτονα, μισόκλειστα.

Γυρνούν πίσω σε χρόνια ευτυχισμένα

-μόνο η μνήμη τους απέμεινε πια.

Λίγο πριν το θάνατο.

Αναζητούν θεατρίνους να τις ζωντανέψουν  πάλι.

Δώστε μας μια φωτογραφία, δική σας ή άλλων, αναλογική, ψηφιακή ή διαδικτυακή, που θα ταίριαζε στο βιβλίο σας και γράψτε μας γιατί.

Πιστεύω ότι η εικόνα αυτή συνομιλεί με την Ανθολογία. Υπάρχουν πολλά ποιήματα που αναφέρονται στο αρχαίο θέατρο και ως δομή και αρχιτεκτονική, αλλά και ως έννοια. Υπάρχουν ποιήματα που αναφέρονται σε κλασικές τραγικές ηρωίδες όπως η Μήδεια, σε ηρωίδες που στιγμάτισαν  με τον  κόσμο, των αξιών που κουβαλούν  σαν προίκα τους όπως η Αντιγόνη. Κάποιοι ποιητές αναφέρονται στις αρχαίες μάσκες –προσωπεία και τη σημειολογία τους. Οπότε η εικόνα του κλασικού πια αρχαίου θεάτρου που παραπέμπει σε μια χρυσή εποχή για το θέατρο  και που μας υπενθυμίζει πως το θέατρο ξεκίνησε από την Ελλάδα είναι ιδανική να συνταιριαστεί με μια τέτοια ανθολογία. Αλλωστε και ο εικονογράφος του βιβλίο, Κυριάκος Γουνελάς, από μια παρόμοια εικόνα εμπνεύστηκε για να φτιάξει το άκρως –κατά τη γνώμη μου-λειτουργικό εξώφυλλο που συνάδει με το πνεύμα του βιβλίου.

Η συγγραφέας στο Αίθριο του Πανδοχείου εδώ.

*****

✩ 37ο τεύχος Fractal

www.fractalart.gr

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

ΒΙΒΛΙΟ:

• ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Νέες εκδόσεις: Η ανθρώπινη συνθήκη στον κόσμο Επιμέλεια: Ελένη Γκίκα
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Γιώργος Λεονάρδος: «Η Ιστορία είναι ό,τι και οι ρίζες ενός φυτού» Από την Πέρσα Κουμούτση
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Δημήτρης Στεφανάκης: Περί λογοτεχνίας Από την Ασημίνα Ξηρογιάννη
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Κώστας Μουζουράκης: «Για να κερδίζουν οι Ινδιάνοι» Από τη Μαρία Λιάκου
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Γιώργος Λαμπράκος: Για τον Robinson Jeffers Κουβεντιάζοντας με την Ασημίνα Ξηρογιάννη
• ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ: Κέλλυ Κουναλάκη
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Οι τελευταίες ημέρες του Βαν Γκογκ Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Το ταξίδι ξεκινάει πάντα από την πρόθεση Γράφει η Ρούλα Βουράκη
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Ο φόβος για το αόρατο Γράφει η Πασχαλία Τραυλού
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Ο ανατρεπτικός Γιάννης Σκαρίμπας: «Τα γυρίζω ανάποδα για να σταθούν όρθια» θα πει Γράφει η Διώνη Δημητριάδου
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Κρήτη, Κύπρος, εγκλήματα και μνημόνια Γράφει ο Φίλιππος Φιλίππου
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Οι τόσο γνωστοί μας «μόνοι-μαζί» Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Η αδυναμία του ανθρώπου Γράφει ο Γιάννης Παπαγιάννης
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: «Μαθαίνεις τι σημαίνει αγάπη όταν σου τη στερούν. Η αγάπη είναι απουσία» Γράφει η Μαρία Βρέντζου
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Η Βαρκελώνη σήμερα Γράφει ο Γρηγόρης Αζαριάδης
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Γλωσσική και ιστορική πραγματικότητα στο έργο «Ευγενία» Γράφει η Μίνα Π. Πετροπούλου
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Όλα για το Θέατρο Γράφει ο Θεοχάρης Παπαδόπουλος
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Μοναχικός παρατηρητής του κόσμου Γράφει ο Δημήτρης Βαρβαρήγος
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Στο μυαλό ενός θρυλικού σαμουράι Γράφει ο Μίνως-Αθανάσιος Καρυωτάκης
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Συνοδοιπόρος στα δύσκολα Γράφει η Ματίνα Κ. Καρελιώτη
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: «Ελεύθερες, μοιραίες και μόνες σε έναν κόσμο που αλλάζει» Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: «Καγκουρό»: Προσέγγιση σε μία σημειολογική προσέγγιση Της Κατερίνας Θεοδωράτου
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Η στερεότητα του κόσμου! Γράφει η Εύα Μ. Μαθιουδάκη
• ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ: Ο κόσμος της βεβαιότητας και της αλήθειας Γράφει ο Δημήτρης Βαρβαρήγος
• ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: «Τότε που το Νερό πολεμούσε τη Φωτιά…» Από τη Λιλή Μαυροκεφάλου
• ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: Τρία ανέκδοτα ποιήματα του Αντώνη Σκιαθά
• ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: «Εξαφάνιση – Τα Δέντρα – Ένα χειμερινό λυκόφως»: Τρία ποιήματα της Αντζελίνα Ουέλντ Γκρίμκι Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη
• ΑΡΘΡΟ: Δημήτρης Γαβαλάς: Ένας σημαντικός, άγνωστος Ποιητής Από τον Γιώργο Ρούσκα
• ΑΡΘΡΟ: Χρήστος Κεραμίδης: «Γνωμικά» Επιμέλεια: Γεράσιμος Δενδρινός
• ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Ας ξαναθυμηθούμε τα λαϊκά παραμύθια και τις παραδόσεις Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη
• ΔΙΗΓΗΜΑ FRACTAL: «H πρώτη μου φορά» Της Μαγδαληνής Θωμά
• ΔΙΗΓΗΜΑ FRACTAL: «Το άλυτο αίνιγμα της Σφίγγας» Του Κωνσταντίνου Καραγιαννόπουλου
• ΔΙΗΓΗΜΑ FRACTAL: «Απάνω Μεριά» Της Μαριέττας Δενδρινού Πεπελάση

 

ΘΕΑΤΡΟ:

• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Ασημίνα Ξηρογιάννη: Από τη σκηνή του θεάτρου στη μαγεία των λέξεων και αντίστροφα! Από την Αγγελική Λάλου
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Ευθυμία Δράμαλη: Για το Σημείο Συναρμογής και για το πρώτο Ερευνητικό Κέντρο Κβαντικού Θεάτρου στη χώρα Από τη Χρύσα Φάντη
• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Κωνσταντίνα Βαρβαρήγου: «Υποκριτική είναι να δικαιώνεις τους ήρωες σου…» Εξομολόγηση σε πρώτο πρόσωπο στον Βασίλη Θελούρα
• Πέντε ποιήματα για το Θέατρο // Κλασσικοί Έλληνες ποιητές Ανθολόγηση – επιμέλεια: Ασημίνα Ξηρογιάννη

 

ΣΙΝΕΜΑ:

• Για το Φεστιβάλ Ισπανόφωνου Κινηματογράφου Γράφει ο Δημήτρης Κιαχίδης
• Αυτή την εβδομάδα η γαλλική κωμωδία «Για όνομα του Θεού» Γράφει ο Αλέξανδρος Πηγαδάς
• Τα σημάδια μιας τραυματικής μνήμης Γράφει ο Ιωάννης Θ. Θέμελης

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ:

• «Νίκος Εγγονόπουλος: Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων»

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ:

• «Εύχομαι ‘Καλή Επιτυχία’ στους τελευταίους μαθητές μου» Του Νίκου Τσούλια

 

ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ:

• ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Άννα Μαλισιόβα: «Με τη μέθοδο Tomatis μπορείς να ζεις καλύτερα…» Από την Έλενα Νταβλαμάνου

 

ΑΠΟΨΕΙΣ:

• «Στιγμές έμπνευσης» Του Νίκου Τσούλια
• «Η καταδυνάστευση του πνεύματος» Του Νίκου Τσούλια
• «Η ζωή μας είναι δική μας» Του Νίκου Τσούλια
• Η διαδρομή από το «χθες» στο «σήμερα» Του Νίκου Τσούλια
• «Η κατανόηση της θέσης του ‘άλλου’» Του Νίκου Τσούλια

 

BLOGGING:

• 8 Ιουνίου – Ρόμπερτ Σούμαν
• 7 Ιουνίου – Χένρυ Μίλερ
• 6 Ιουνίου – Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ
• 5 Ιουνίου – Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα
• 4 Ιουνίου – Τζάκομο Καζανόβα
• 3 Ιουνίου – Φραντς Κάφκα
• 2 Ιουνίου – Μαρκήσιος ντε Σαντ
• 1 Ιουνίου – Τζων Ντιούι

 

FRACT-ALL:

• ΠΟΙΗΣΗ: Τέσσερα ποιήματα Της Ζωής Δικταίου
• ΔΙΗΓΗΜΑ: «Κουνέλι ανά χείρας» Του Παναγιώτη Γκούβερη
• ΔΟΚΙΜΙΟ: «Καλλιτέχνες και διανοούμενοι του Κόσμου…» Της Ευαγγελίας Τυμπλαλέξη
• ΠΟΙΗΣΗ: «Θεσσαλονίκη, παραλία» Της Αλεξάνδρας Μυλωνά
• ΠΟΙΗΣΗ: «22 ποιήματα» Του Θοδωρή Τσαπακίδη
• ΜΙΚΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ: «Σαν θερινή προβολή» Του Οδυσσέα Νασιόπουλου
• ΠΟΙΗΣΗ: Τρία ποιήματα από την ανέκδοτη συλλογή “Τα Σατυρικά” Του Χρήστου Κουκουσούρη
• ΔΙΗΓΗΜΑ: «Μια τυχαία συνάντηση» Της Σταυρούλας Ηλία
• ΠΟΙΗΣΗ: «Σ’ αγαπώ» Του Ανδρέα Δαβουρλή
• ΠΟΙΗΣΗ: «Άνοια» Του Μάνου Μαυρομουστακάκη
• ΑΡΘΡΟ: «Περί ανθρωπίνων!» Της Άννας Δεληγιάννη – Τσιουλπά
• ΠΟΙΗΣΗ: «Ερωτικό» Της Ρούλας Τριανταφύλλου
• ΔΟΚΙΜΙΟ: «Απόκρεω- Η ενδιάμεση διαδρομή» Του Αντώνη Κηπουρού
• ΠΟΙΗΣΗ: «Φως» Του Χριστόφορου Τριάντη
• ΑΠΟΨΗ: «Η ψυχολογία μας στην εποχή της κρίσης» Του Νίκου Τσούλια
• ΠΟΙΗΣΗ: «Ο μνήμων» & «Αναμονές…» Της Βάλης Τσιρώνη
• ΠΟΙΗΣΗ: «Ευπρεπής απάτη» Του Ανδρέα Γ. Λίτου
• ΔΙΗΓΗΜΑ: Μικρό πεζό Του Αντώνη Κηπουρού
• ΠΟΙΗΣΗ: Άτιτλον (έρημο τίτλου) Του Μάνου Μαυρομουστακάκη