Επίμαχες συζητήσεις, επίκαιρες συναντήσεις:Ο ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΡΟΥΚ

Eπίμαχες συζητήσεις, επίκαιρες συναντήσεις: Ο νέος θεσμός που ξεκίνησε από τα Public για το δοκίμιο το 2016, συνεχίζεται και τη νέα χρονιά.

Ο Χάρης Βλαβιανός 

 την  Τρίτη  31 Ιανουαρίου και ώρα  7μ.μ.στο Public Συντάγματος

 

σε μία εκ βαθέων συζήτηση
με την Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ

Η τέχνη της ποίησης και της μετάφρασης, ο τρόπος που το βίωμα μετουσιώνεται σε γλώσσα, τα κατοπτρικά παιχνίδια της μνήμης και οι απώλειες ή τα κέρδη που αυτά συνεπάγονται, οι εκλεκτικές συγγένειες και οι οφειλές σε άλλους δημιουργούς, η σχέση με το παρελθόν, αλλά και ο φόβος του μέλλοντος, είναι μερικά μόνο από τα θέματα που οι δύο ποιητές θα θίξουν, σε μια πολύ προσωπική, θερμή και ανεπιτήδευτη συνομιλία

 Public

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015/// ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΡΟΥΚ,Η ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ///ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

                                     
                                            

Η ανορεξία της ύπαρξης

Ποιήματα

Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ

Εκδόσεις Καστανιώτη, 2011
52 σελ.

Κρατικό Βραβείο Ποίησης [2012]


Πρώτη δημοσίευση :Περιοδικό "Ο Σίσυφος", τχ. 8, Ιούλιος-Δεκέμβριος 2014
'Οταν η ύπαρξη δεν έχει κέφια ή ακόμα χειρότερο,όταν λυπάται  βαθιά,τότε γράφει τα καλύτερα ποιήματα.'Οταν ξέρει να κρύβει καλά τα (συν)αισθήματά της και  να αποστασιοποιείται   από το ταπεινωμένο ή πληγωμένο ''εγώ'',διαχειριζόμενη με σωστή οικονομία και με έναν ιδιαίτερο τρόπο αυτό που της συμβαίνει,ώστε να πετυχαίνει να κάνει κοινωνούς τους άλλους,κάπου εκεί αρχίζει η αληθινή ποίηση.Η ποιήτρια συνειδητοποιεί ότι κάτι της συμβαίνει,ίσως να μην μπορεί να αντιμετωπίσει τί είναι αυτό ακριβώς,όμως υπάρχει μια αίσθηση παράξενη και μια διάθεση για κλάμα,όμως έχει επίγνωση ότι έχει στερέψει η πηγή των δακρύων της.Ένα νέο πάθος εισβάλλει στην ύπαρξη και την ελέγχει,σαρώνοντας  όλα τα υπόλοιπα πάθη.Πρόκειται για τον Φόβο ''π' απλώνεται σαν σάβανο και όλα τα σκεπάζει.''
Και το ποίημα τελειώνει ως εξής:''Φόβος για την κατάρρευση/ της φύσης,του κορμιού,του κόσμου./
Τώρα αντί να ουρλιάζει το μέσα :''Tϊ ωραίος που είναι αυτός!''/μια είναι η φωνή που κυριαρχεί:''Πρόσεχε!'' Μια διάχυτη ''συντηρητική μελαγχολία'',η επισήμανση ότι η χαρά απουσιάζει,σκέψεις για τον ρόλο της ποίησης και την σχέση της με την πραγματικότητα :Tίτλος ποιήματος:''Tί δίνει η ποίηση και τι παιρνει" ,και πρώτος στίχος ο ίδιος αλλά με ένα ερωτηματικό στο τέλος.Η διερεύνηση,ο αιώνιος στοχασμός.Γιατί γράφουμε; Ποιά η λειτουργία  της ποίησης;Mπορεί να οριστεί;Tί είναι  η ποίηση εν τέλει;Mήπως η ποίηση είναι η ''λογοδοσία της ψυχής'';Nαι,ίσως έχει και αυτή τη διάσταση!Σίγουρα την έχει.Διαβάζοντας παρακάτω μέσα στο ίδιο ποίημα:'' Πιάνεις τότε την πένα/και νομίζεις πως γίνεσαι ένα/με την ωραιότητα κια την αθανασία/όμως η ποίηση ποιά σου ζητάει θυσία;/Tί θέλει για αντάλλαγμα;/Mονάχα ένα πράγμα./'Απ'τη γη που κατοικείς/τίποτα μην απαιτείς/ Εύγλωττος ο μαρασμός ,όλα τα παράθυρα ''που βλέπουν στον κήπο της σάρκας '' είναι κλειστά πια,''η όραση του έρωτα '' που ''δεν μισεί το σκοτάδι'' έχει κι αυτή χαθεί,πιθανότατα για πάντα.
Στοχαστικοί στίχοι φλερτάρουν έντονα με ουσιαστικές υπαρξιακές ερωταποκρίσεις και αναζητήσεις.Η αναπόληση του έρωτα και του παρελθόντος,παρακολούθηση των κινήσεων της ψυχής  προκειμένου αυτή να επιζήσει;Mέλλον δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα,το ''είναι '' του ανθρώπου,ιδαίτερα του σκεπτόμενου περνάει την κρίση του και σημαντικό είναι το πώς διαχειρίζεται κανείς τις κρίσεις και ιδιαίτερα τις κρίσεις αυτού του είδους.Μπορεί άραγε η θεία Συνήθεια που αυτοματοποιεί τις κινήσεις ,διευκολύνοντας τη μέρα,να απαλύνει το φόβο ή να λειτουργήσει παρηγορητικά για τον άνθρωπο;Eίναι θέμα πίστης ,μάλλον ,με όλα τα πράγματα.To  ποίημα ''ΠΑΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ'' μου θυμίζει αυτό που είχα γράψει κάποτε:''Oί μέρες του πόθου πέρασαν/Τα μάτια δε στυλώνονται στον ουρανό τη νύχτα/Τί κι αν έχει φεγγάρι;/*,Το φεγγάρι σύμβολο διαχρονικό του παντός και του τίποτα.Στοιχείο ρομαντισμού ,αλλά και αιώνιο ποίημα.''Δεν το κοιτάω πια/όπως δεν κοιτάω πια /και τον καθρέφτη'''Οταν η ύπαρξη είναι ανόρεχτη ,ο αποδόμηση έρχεται μοιραία,ακόμα κι αν γίνεται σταδιακά.Το ποίημα κλείνει με τους στίχους:

''Νόμιζες ανόητο θηλυκό/πως στο φεγγάρι το ερεθιστικό/θα λικνιζόσουνα για πάντα./Όμως πάει και το φεγγάρι/πάει κι αυτό.''
Η απουσία,η έλλειψη του έρωτα ,η άλλη συμβολική ενός απλού κρεβατιού χωρίς εφιδρώσεις και εντυπώσεις σημαίνει αυτόματα και απουσία της έμπνευσης που χρειάζεται ο ποιητής για να γράψει.Οι λέξεις πια δεν ξεχειλίζουν,δεν πατούν σαν άγρια πουλιά,η έλξη αλλοτριώθηκε,η ηδονή εχάθη ανεπιστρεπτί.Η ελπίδα βέβαια πεθαίνει τελευταία και το θάρρος είναι απαραίτητο συστατικό για την συνέχεια της ύπαρξης":


Eλπίζω να βρω το θάρρος
μια τελευταία επιθυμία να εκφράσω:
γδυτό ένα ωραίο αρσενικό να δω
να θυμηθώ,σαν τελευταία εικόνα
να κουβαλώ το αντρικό σώμα
που δεν είναι ύλη
αλλά η υπερφυσική ουσία του μέλλοντος.
Γιατί αυτό θα πει ηδονή:
ν' αγγίζεις το φθαρτό
και να παραμερίζεις το θάνατο.

Πόσο θαυμαστό είναι να δηλώνεις ευθαρσώς πως αγαπάς τις ελλείψεις σου και πως αυτές εν τέλει είναι που σε διδάσκουν στη ζωή σου " Ό,τι μου λείπει με διδάσκει'',στίχος δυνατός,ρωμαλέος ,ηχηρός,βαθύς!
Παρακαλεί το 'Αγνωστο επίσης:''Στέρησέ με- παρακαλώ το Άγνωστο-στέρησέ με κι άλλο για να επιζήσω.
Είναι ζήτημα βάθους και με την Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ.Βάθους και ύψους,όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται αυτό και ο νοών νοείτω.Η συμφιλίωση με τις μεγάλες απώλειες της ζωής μας είναι το στοίχημα που έχουμε κερδίσει.Να γίνεται η αγάπη καλή φίλη και να γεύεσαι μαζί της την μελαγχολία του Χρόνου.'Ετσι απελευθερώνεσαι και  ''ανοίγεις'' και τραγουδάς άνετα αστεία τραγούδια που σου θυμίζουν την ασημαντότητά σου ,αλλά και σκηνοθετείς τον ίδιο σου τον εαυτό,την ίδια τη ζωή σου.


Η Ρουκ δεν καταβυθίζεται στη θλίψη,κάνει τη θλίψη ποίηση,αλλά όχι ποίηση μίζερη και κακόμοιρη φυλακισμένη στο ''εγώ''.Την κάνει ποίηση με το βλέμμα στραμμένο προς τα έξω,στους ανοιχτούς ορίζοντες,στην αληθινή γνώση ,σε μια ''συναισθηματική σοφία'',θα μπορούσα να πω.Σκέφτεται με την ψυχή της,νιώθει με τη σκέψη της .

'Αραγε γιατί όσο προχωράει
όλο αυτό που νομίζουμε
πως κάτι είναι
στην πραγματικότητα να πλησιάζουμε
το ακλόνητο τίποτα;

Το αρθρώνεις ποιητικά,δεν αφήνεις πια να σε καταβάλλει.Είναι η αύρα της Ρουκ που την κάνει μοναδική ,είναι το πώς αρθρώνει ακριβώς τα πράγματα και τα μετουσιώνει σε τέχνη του λόγου.
Στοχάζεται,αναστοχάζεται,φιλτράρει ,διευσδύει,αποδομεί,αναδομεί,αναδιαρθώνει,εισάγει το νέο ,μουσική ποιεί.
Κλείνω με το αγαπημένο μου της συλλογής ,ένα ποίημα ποιητικής,που νιώθω ότι συνομιλεί πολύ με τον Καβάφη ,κυρίως με τη Μελαγχολία του Ι.Κ.

  «Ποιητικό Υστερόγραφο»

Τα ποιήματα δεν μπορούν πια

να 'ναι ωραία

αφού η αλήθεια έχει ασχημύνει.

Η πείρα είναι τώρα

το μόνο σώμα των ποιημάτων

κι όσο η πείρα πλουταίνει

τόσο το ποίημα τρέφεται και ίσως δυναμώσει.

Πονάν τα γόνατά μου

και την Ποίηση δεν μπορώ πια να προσκυνήσω,

μόνο τις έμπειρες πληγές μου

μπορώ να της χαρίσω.

Τα επίθετα μαράθηκαν

μόνο με τις φαντασιώσεις μου

μπορώ τώρα την Ποίηση να διανθίσω.

Όμως πάντα θα την υπηρετώ

όσο βέβαια εκείνη με θέλει

γιατί μόνο αυτή με κάνει λίγο να ξεχνώ

τον κλειστό ορίζοντα του μέλλοντός μου.

*ΠΡΟΦΗΤΕΊΑ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ,ΔΩΔΩΝΗ,2009,(ΣΕΛ 27)

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ: "Ο νέος ποιητής ποτέ να μην συνδυάζει τη γραφή με τη φιλοδοξία"

                                                              

                                              φωτό Α.Ξηρογιάννη


αναδημοσίευση από το  ηλεκτρονικό περιοδικό VAKXIKON



Συνέντευξη
στην Ασημίνα Ξηρογιάννη




Τον περασμένο μήνα, είχα την τύχη να περάσω ένα πρωινό με έναν ζωντανό μύθο, την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ. Πάντα αγαπούσα την ποίησή της, αλλά δεν είχε τύχει να την γνωρίσω από κοντά. Ήξερα όμως ότι δύο πολύ σημαντικά πράγματα μας ενώνουν. Η Αίγινα, το νησί μας. Και η Ποίηση. Και δεν είναι τυχαία η σειρά που έθεσα τα πράγματα. Νιώθω ότι πρέπει να πω πώς προέκυψε αυτή η συνέντευξη. Πριν από αρκετό καιρό έγραψα ένα κείμενο για το τελευταίο βιβλίο της Ρουκ, τον συγκεντρωτικό τόμο με τα ποιήματά της. Εκείνη θέλησε να έρθει σε επαφή μαζί μου. Με έψαξε, με βρήκε, με πήρε τηλέφωνο ένα πρωί και με ευχαρίστησε για το κείμενό μου. Την είχε αγγίξει, όπως μου είπε. Από εκείνην την πρώτη μας επαφή, την τηλεφωνική μας συνομιλία, μού ήρθε αβίαστα η ιδέα της συνέντευξης. Της το πρότεινα την ίδια στιγμή και δέχτηκε με χαρά. Εχω πολλά να διηγηθώ για αυτήν την συνάντηση. Θα αρκεστώ σε αυτό. Τη θαύμασα για το γεγονός ότι έχει συμφιλιωθεί με το χρόνο της, με το χρόνο γενικά. Εγώ από την άλλη, νιώθω πώς πάντα θα (συν)θλίβομαι στη σκέψη των γηρατιών.



 *******
 


Θα σας πάω χρόνια πίσω. Πώς ξεκινήσατε με τη γραφή;


Είχα την τύχη να είμαι βαφτιστικιά του Καζαντζάκη και να ανήκω σε μια οικογένεια με πολλά γράμματα και γνώσεις. Και έτσι δεν θυμάμαι ποτέ να μην έγραφα ποιήματα. Και το 1956 ήμουνα δεκαεπτά χρονών και μου δημοσίευσε ποίηση ο Γουδέλης στην Καινούρια Εποχή, με εισαγωγή του Καζαντζάκη. Συγκεκριμένα, δημοσίευσε το ποίημα Μοναξιά. Να έτσι έγινε και από δεκαεπτά χρονών ήμουνα στο διάζωμα.


Τα λογοτεχνικά σας πρότυπα και επιρροές. Από ποιούς πεζογράφους  και ποιητές επηρεαστήκατε;


Σίγουρα βέβαια από τον Καζαντζάκη. Βασικά δεν ξέρω αν έχω επηρεαστεί, αυτό είναι θέμα των κριτικών της λογοτεχνίας. Αλλά με τον Καζαντζάκη μεγάλωσα. Διάβαζα από πολύ μικρή και μετά όταν τελείωσα το Γυμνάσιο, πήγα στην Νότια Γαλλία, όπου έμεινα με την Ελένη Καζαντζάκη. Από τις πρώτες μου εμπειρίες είναι με τη γαλλική ποίηση. Τόσες οι πηγές και τόση η ζωή! Δεν αισθάνομαι ότι έχω επηρεαστεί από έναν.


Oι σχέσεις σας με την πεζογραφία.


Από μικρή διάβαζα πεζογραφία. Αλλά τώρα δεν προλαβαίνω. Λαβαίνω και τόσα βιβλία ποιητικά. Βέβαια μικρή ανατράφηκα με όλους τους μεγάλους. Τολστόι, Ντοστογιέβσκι.


Πώς γράφετε ένα ποίημα; Bάλτε μας μέσα στο ποιητικό σας εργαστήρι. Πώς δουλεύετε;


Kάθε φορά που βγαίνει ένα ποίημα έχω την ίδια εμπειρία. Είναι σαν να μπαίνεις σε δωμάτιο. Μπαίνεις στο δωμάτιο και από κει και πέρα ό,τι συμβαίνει μέσα στο δωμάτιο σε εμπνέει .Αν δεν έχεις μπει στο δωμάτιο, τα πιο ωραία πράγματα, ο πιο ωραίος άντρας, το πιο ωραίο τοπίο δεν μεταφράζονται σε ποίημα. Το έχω μελετήσει χρόνια τώρα. Αλλά είναι πάρα πολύ μυστήριο. Δεν μπορώ ποτέ να πω: A,τι ωραία εμπειρία, θα γράψω ένα ποίημα. Δεν ξέρω, θα είμαι στο δωμάτιο;


Αγαπάτε κάποιο από τα βιβλία σας πιο πολύ, και γιατί;


Δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Κάθε φορά, όταν είναι να δουλέψω μια συλλογή, να την δώσω, να την φτιάξω, περνάει πολλές επεξεργασίες. Πολλά έχουν πεταχτεί. Δεν το 'χω σκεφτεί αυτό ποτέ, ούτε το αισθάνομαι.


Aν σας έλεγα να μου πείτε τρία βιβλία μόνο που σας σημάδεψαν, που σας άλλαξαν το βλέμμα για τον κόσμο, ποιά θα ήταν αυτά;


Είναι το θέμα της μνήμης και το θέμα μιας ολόκληρης ζωής μέσα στα βιβλία. Θα 'λεγα για τα βιβλία του  Καβάφη και πολλών άλλων. Ο Καβάφης είναι που παραμένει ο αρχιερέας για μένα.


Πολιτικοί και Πολιτική.


Ποτέ δεν ήμουν στον ουρανό εκτός του κόσμου τούτου. Πάντοτε ήμουν αριστερών τάσεων και πεποιθήσεων, αλλά δεν ανήκα ποτέ σε κανένα κόμμα-με απόλυτη συνείδηση- γιατί η κομματική κατάσταση είναι άλλη. Η τάση είναι αυτή η αριστερά ή κεντροαριστερά, πάντα του εσωτερικού. Αλλά τα κόμματα ή τα αντι- κόμματα, όλα αυτά πάντα τα απεχθανόμουν.


Παρακολουθείτε θέατρο, σινεμά;


Λόγω ηλικίας και αδυναμίας δεν βγαίνω πολύ. Η ζωή μου τώρα είναι τέτοια. Αυτό σκεφτόμουν, έχω κάμποσο καιρό να πάω θέατρο. Το σινεμά είναι μια άλλη ιστορία που επίσης κάπως μού λείπει, αλλά η δίψα για εικόνα χορταίνει με την τηλεόραση.


Θεός;


Θεός και μη θεός. Δεν πιστεύω. Αλλά και όλη η πνευματική μου εξέλιξη είναι αυτό, ότι ο άνθρωπος γεννήθηκε για να ψάχνει από πού προήλθε, και αυτή η έρευνα δεν είναι αγωνία, γιατί ξέρεις ότι δεν θα βρεις απάντηση. Την αρχή της αρχής και ποιό το τέλος του τέλους. Αυτή η έρευνα είναι ένα εγχειρίδιο πνευματικό. Είναι κάτι που σε θρέφει. Εμένα με θρέφει.


Η σχέση σας με το διαδίκτυο.


Δεν έχω ιδέα από όλα αυτά, με κάθε έννοια του όρου. Ανήκω στον προπερασμένο αιώνα, οπότε δεν έχω καμιά εμπειρία επί του θέματος.


Τί θα λέγατε σε έναν νέο ποιητή;


Πρώτα να πω ότι, από τα βιβλία που λαβαίνω, βλέπω ότι το επίπεδο γραφής είναι πολύ ανώτερο από τις ανάλογες ηλικίες στον καιρό μου. Υπάρχει μια ωριμότητα, υπάρχει μια επικράτηση της σκέψης και της ανάλυσης πάνω στην ποίηση. Υπάρχει μια ποιότητα. Δηλαδή η σκέψη και η ποίηση ζευγαρώνουν με επιτυχία. Και θα έλεγα σε έναν νέο ποιητή να γράφει αυτό που αισθάνεται αυθόρμητα όταν του έρχεται και αν του έρθει. Ποτέ να μην συνδυάζει τη γραφή με τη φιλοδοξία. Γιατί είναι το δηλητήριο της γραφής η φιλοδοξία, της ποιητικής γραφής, δεν ξέρω για τα άλλα είδη. Ο νέος ποιητής αυθόρμητα να κάνει αυτό που αισθάνεται, χωρίς καμία προκατάληψη, χωρίς καμία πρόληψη, χωρίς καμία κατεύθυνση.


Παρακολουθείτε, ξεχωρίζετε κάποιο λογοτεχνικό περιοδικό;


Λαμβάνω διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά, είναι μεγάλη περιουσία. Το Εντευκτήριο έχω εδώ τώρα κοντά μου. Αν και λένε ότι είναι δύσκολοι καιροί, όταν βγαίνουν ακόμα λέω δόξα τω θεώ.


Mιλήστε μου για την Αιγινούλα μας και πείτε μου ό,τι θέλετε.


Τι να σας πώ! Αισθάνομαι σχιζοφρενής καμιά φορά. Το χειμώνα αισθάνομαι Αθηναία και το καλοκαίρι αισθάνομαι Αιγινήτισσα. Λέω πάντα ότι είναι ο παράδεισός μου η Αίγινα. Είναι ένα κτήμα μεγάλο και ένα παλιό διατηρητέο σπίτι και επίσης -πάντα λέω- ότι χρωστάω τον παράδεισό μου σε μια καταστροφή. Γιατί ο πατέρας μου, που καταγόταν από τα Δαρδανέλλια και ήταν δικηγόρος στο επάγγελμα, στη Μικρασιατική Καταστροφή, όταν έγινε η ανταλλαγή των πληθυσμών, ήρθε με την οικογένειά του, τη μάνα του, τον πατέρα του και τις τρεις αδερφές του. Έτυχε να βρει αυτό το σπίτι, το οποίο πήραν εκεί οι γονείς του. Ο πατέρας μου είχε τέτοια ηλικία σαν να ήτανε παππούς μου. Έτσι από όταν γεννήθηκα εγώ, το 1939, και μετά κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στην Αίγινα. Όλη μου η νεανική ζωή άνθιζε εκεί, αλλά αισθάνομαι φοβερά διχασμένη. Nα φύγω εγώ από το κέντρο της Αθήνας όπου μεγάλωσα, Μεταξά και Μεσολογγίου, αποκλείεται!


H  γνώμη σας για τα λογοτεχνικά βραβεία.


Είναι πάρα πολύ καλό να βραβεύεται ένας δημιουργός. Αλλά να το φέρει αυτό σαν κονκάρδα... όχι!


Πιστεύετε στην κριτική; Διαβάζετε τις κριτικές που γράφονται για τα έργα σας;


Βέβαια τις διαβάζω. Και, ναι! Πρέπει να γίνεται κριτική! Από το κείμενο της κριτικής φαίνεται πόσο ο κριτικός έχει εμβαθύνει σε ένα έργο και, επίσης, να μην γίνονται κριτικές λόγω φήμης ή μη φήμης, δηλαδή να κρίνονται αυστηρά αυτοί που δεν έχουν φήμη  και καθόλου αυστηρά αυτοί που έχουν.


Είναι κάποιος εν ζωή έλληνας ποιητής που σας αρέσει ιδιαίτερα η ποίησή του;


Ναι, ο Λεωνίδας Κακάρογλου ,καταπληκτικός! Είναι όμως πάρα πολλοί! Δεν ξέρω να διαλέγω! Απλώς όταν δεν με ενδιαφέρει, κλείνω το βιβλίο.


Όταν έχετε ελεύθερο χρόνο, πού  τον διαθέτετε;


Διαβάζω όλες τις συλλογές που μου έρχονται, αλλά δεν προλαβαίνω να γράψω. Γι' αυτό τους παρακαλώ να μου βάζουν τηλέφωνα, είναι σαφώς πιο εύκολο να κάνω ένα τηλεφώνημα. Έχω ακόμα, διάφορα γραπτά εδώ που γρατζουνάω. Είναι και η τηλεόραση που, ευτυχώς, κοιτάω πράγματα που θέλω. Τα νέα, τα επικαιρικά, τα ντοκιμαντερικά.


Aκούτε  μουσική;


Kλασική. Πάρα πολύ.


Κάποιοι νέοι ή παλαιότεροι ποιητές είναι αγανακτισμένοι με τους εκδοτικούς οίκους.


Δεν ξέρω αν καλώς είναι αγανακτισμένοι. Ο καθένας έχει τη δική του ιστορία. Μου κάνει εντύπωση ότι βγάζουν ακόμα ποίηση, σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς. Βλέπω ότι εκδίδουν και πολλοί νέοι ποιητές. Θα μου πεις πληρώνουν. Μα και εμείς πληρώναμε, όταν ξεκινήσαμε. Δεν είναι τίποτα το καινούριο. Μόνο που οι τιμές τώρα είναι πολύ πιο υψηλές. Απλώς αν βγάλεις τη συλλογή ενός αγνώστου ποιητή, δεν πρόκειται να βγάλουν κανένα φράγκο. Γιατί να φταίνε οι εκδότες; Εγώ γιατί να κάνω κριτική; Ό,τι μπορούν κάνουν οι άνθρωποι.


Πώς βλέπετε το μέλλον της Ποίησης στον τόπο μας;


Δεν είμαι μάντης! Δεν ξέρω. Αλλά λέω όσο εξακολουθεί να γράφεται και να υπάρχει, νομίζω δεν θα καταργηθεί, γιατί είναι μια από τις πιο θεμελιώδεις συνήθειες του τόπου μας. Στην εποχή μου, ας πούμε , δεν υπήρχε νέος που να μην έγραφε ποίηση. Δεν νομίζω ότι θα εξαλειφθεί, αλλά κανείς δεν ξέρει το μέλλον, το οποίο σκοτεινό λίγο φαίνεται.


Ποιό  έργο επιθυμείτε πολύ να μεταφράσετε οπωσδήποτε στο μέλλον;


Η σχέση μου με τη μετάφραση  είναι και αγάπης και επαγγελματική. Αυτό έχω σπουδάσει, αυτό έκανα χρόνια και με αμοιβή. Όταν μου πρότειναν ποιόν να μεταφράσω και τον αγαπούσα και μ' άρεσε, τον μετέφραζα. Τότε μόνο. Τελευταία, με όλη την κρίση έχουν να μου προτείνουν μετάφραση πολύ καιρό.


Ποιά άλλη μορφή  τέχνης αγαπάτε;


Tη  ζωγραφική.


Ποιά η θέση της ποίησης και των ποιητών μέσα στην εποχή μας;


Όταν συνδυάζεις την ποίηση αποκλειστικά με το οικονομικό, τότε οι άνθρωποι έχουν δίκαιο. Αλλά άμα σκεφτείς την άλλη πλευρά του προβλήματος που γιατρεύεται με την ποίηση, ανοίγει η καρδιά σου, ξεχνάς λίγο τα εγκόσμια βάσανά σου. Υπάρχουν δύο οπτικές γωνίες.


Θα κάνουμε ένα παιχνίδι. Θα σας δίνω τις λέξεις μου και εσείς θα μου δίνετε τις δικές σας.


Ασημίνα - κ. Ρουκ

θάλασσα - κύμα
ποίηση - ουρανός
Ελλάδα - χώμα
Ερωτας - κι άλλος
αποδόμηση - δόμηση
γιατί - πώς
θέατρο - παρασκήνιο
δρόμος - σοκάκι
μέλλον - παρελθόν
κρίση - σκέψη
χρώμα - απόχρωση
Ευρώπη - Κόσμος
δεν - ίσως
ναι - όχι
σιωπή - φλυαρία
φόβος - τρόμος
μουσική - χαρά


Γράφετε κάτι τώρα;


Ναι, και για πρώτη φορά στη ζωή μου, επιχειρώ να γράψω κάτι, που δεν είναι ακριβώς ποίηση. Είναι κάτι... Το λέω μονόλογο. Και είναι πέντε έξι τέτοιοι μονόλογοι. Εγώ και το ποίημα, εγώ και το άδειο, κάπως έτσι.


Διαβάζετε κάτι τώρα;


Αυτήν την εποχή όχι, γιατί όταν δουλεύω εγώ, όταν κάνω κάτι δικό μου, τα παρατάω όλα, τα βάζω στην άκρη.

 

Ένα σχόλιο για τη σύγχρονή μας λογοτεχνική πραγματικότητα.


Είναι ευλογία που υπάρχει δημιουργία ιδίως στους χαλεπούς καιρούς. Είναι ευλογία. Δεν βλέπεις αυτή τη νεκρική σιωπή καθόλου. Είναι πολύ έντονη η λογοτεχνική δημιουργία.


Aν με μια μηχανή του χρόνου είχατε την δυνατότητα να βρεθείτε σε μια άλλη εποχή, σε ποιά εποχή θα θέλατε να πάτε;


Ωραία ερώτηση! Πίσω στην δική μου. Το '60 που ήταν όλη η άνθιση της ποίησης, με Σεφέρη, Ελύτη, με όλους αυτούς που πραγματικά ασχολιόταν ο κόσμος όλος. Κάτι που γνωρίζω και εκτιμώ.


Τί φοβάστε;


Προσωπικά βέβαια, το γνωστό, τον κ. θάνατο. Γενικά, ότι θα επικρατήσει αυτή η μηχανική υπόσταση, ότι θα κυριαρχήσει απόλυτα το μηχάνημα.


Tί ονειρεύεστε;


Να ζήσω όσο γίνεται και χωρίς να υποφέρω. Θέλω να βλέπω τη φύση, τον ουρανό, όσο γίνεται.


Έχετε μετανιώσει για κάτι; Τί δεν θα συγχωρούσατε ποτέ στον εαυτό σας;


Δεν έχω καμία αίσθηση ότι έχω κάνει κάτι κακό. Δεν θα συγχωρούσα ποτέ  -και σ' αυτό έχω απόλυτη συνείδηση κάθε φορά- να πω ένα ψέμα. Είτε επειδή μου αρέσει, είτε επειδή μού το επέβαλαν, είτε σε δημόσιο, είτε σε ιδιωτικό τομέα. Το μεγάλο μου πιστεύω είναι η Αλήθεια. Και νομίζω, ίσως, όταν ήμουνα πολύ νέα, ότι δεν έχω πει κανένα ψέμα στη ζωή μου. Δεν μου αρέσει οτιδήποτε περιλαμβάνει το ψέμα, τη στάση, τη διαχείριση. Aκόμα και  στο κείμενο, μόνο από το αληθινό βγαίνει το φανταστικό.

                               

                                  Φωτό Ασημίνα Ξηρογιάννη

          

Αν ήσασταν χρώμα, τί χρώμα θα ήσασταν;


Mωβ.


Ξέρετε και το γιατί;


Γιατί είναι μια σύνθεση χρωμάτων. Μπλε και κόκκινο μαζί.


Εσείς θα είχατε πιο πολύ κόκκινο ή μπλε;


Kόκκινο, πορφυρό.


Yπάρχει κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνω και δεν σας την έκανα; 'Aν ναι, πείτε ποιά είναι και απαντήστε την κιόλας!


Αντίθετα, πολλές από τις ερωτήσεις που μου κάνατε, δεν περίμενα ότι θα μου τις κάνετε. Χάρηκα πολύ. Και ευχαριστώ πάρα πολύ.


Και εγώ σας ευχαριστώ!

          Α.Ξηρογιάννη/Κ.Αγγελάκη Ρουκ

   ( Εκείνη δεν ξέρει τί είναι selfie ,έχει τη δύναμη να αναπολεί,μα και να ελπίζει.Διαβάζει τα ποιήματά της,όταν δεν θυμάται τί την είχε ερεθίσει να γράψει ένα ποίημα ,νευριάζει.)

 
αναδημοσίευση από : http://www.vakxikon.gr/content/view/2144/11431/

notationes /// NOEMBΡΙΟΣ -ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 /// ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΡΟΥΚ /// ΠΟΙΗΜΑΤΑ

                                                               

ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ


Να' ταν τα φιλιά τοπία
να τα σκαρφάλωνα
να με ρουφούσαν
ρουφήχτρες της γης
να κατρακυλούσαν τα λιθάρια χείλια
να τα' ψαχνα,να τα' βρισκα δροσερά
στους χάρτες των αναμνήσεων
να τα'νιωθα ζεστά λαχανιαστά
πίσω από τους θάμνους του αισθήματος
τοπία απόκρημνα
φιλιά γκρεμοί


******


ΜΕΤΑΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΕ ΕΡΩΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ


                                   Στον Π.Σ.


Επειδή με τη δική μου γλώσσα
δεν μπορώ να σ’ αγγίξω
μεταγλωττίζω το πάθος μου.
Δεν μπορώ να σε μεταλάβω
και σε μετουσιώνω,
δεν μπορώ να σε ξεντύσω
έτσι σε ντύνω μ’ αλλόφωνη φαντασία.
Στα φτερά σου από κάτω
δεν μπορώ να κουρνιάσω
γι’ αυτό γύρω σου πετάω
και του λεξικού σου γυρνάω τις σελίδες.
Πώς απογυμνώνεσαι θέλω να μάθω
πώς ξανοίγεσαι
γι’ αυτό μες στις γραμμές σου
ψάχνω συνήθειες
τα φρούτα π’ αγαπάς
μυρουδιές που προτιμάς
κορίτσια που ξεφυλλίζεις.
Τα σημάδια σου ποτέ μου δεν θα δω γυμνά
εργάζομαι λοιπόν σκληρά πάνω στα επίθετα σου
για να τ’ απαγγείλω σ’ αλλόθρησκη λαλιά.
Πάλιωσε όμως η δική μου ιστορία
κανένα ράφι δεν στολίζει ο τόμος μου
και τώρα εσένα φαντάζομαι με δέρμα σπάνιο
ολόδετο σε ξένη βιβλιοθήκη.
Επειδή δεν έπρεπε ποτέ
ν’ αφεθώ στην ασυδοσία της νοσταλγίας
και να γράψω αυτό το ποίημα
τον γκρίζο ουρανό διαβάζω
σε ηλιόλουστη μετάφραση.



******



 ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

Τα ποιήματα δεν μπορούν πια

να ‘ναι ωραία

αφού η αλήθεια έχει ασχημύνει.

Η πείρα είναι τώρα

το μόνο σώμα των ποιημάτων

κι όσο η πείρα πλουταίνει

τόσο το ποίημα τρέφεται και ίσως δυναμώσει.

Πονάν τα γόνατά μου

και την Ποίηση δεν μπορώ πια να προσκυνήσω,

μόνο τις έμπειρες πληγές μου

μπορώ να της χαρίσω.

Τα επίθετα μαράθηκαν

μόνο με τις φαντασιώσεις μου

μπορώ τώρα την Ποίηση να διανθίσω.

Όμως πάντα θα την υπηρετώ

όσο βέβαια εκείνη με θέλει

γιατί μόνο αυτή με κάνει λίγο να ξεχνώ

τον κλειστό ορίζοντα του μέλλοντός μου. 

 
******

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

Απαντώ στη φωνή σου

στους  ανάλαφρους τόνους της ηλικίας σου:

To ποίημα δεν είν' αυτά που είπαμε

ούτε τα  λίγ' ακόμη που θα ζήσω.

Δεν είν 'αυτά που μου 'δειξες αμίλητος

σαν να μην ήτανε δικά σου

ούτ' η δική μου ένδεια

μπρος στους κήπους.

Κοίτα

η λέξη μόνο βγαίνει

από τη λέξη

κι η ιδιοσυγρασία της 

αναβλύζει ολόκληρη

σαν φύση.

Αποτυχαίνω στην ποίηση

όταν συγκεντρώνομαι

στην αιώνια έκφραση 

του πρόσκαιρου

και πληγωμένη

φτιάχνω τα προπλάσματα

της ανημποριάς μου.

Όμως όταν συλλαμβάνω

το μέλλον με χόρτα

με νεύματα,νέφη και στάχτες

όπως παλιά οι ζωώδεις φύσεις

των ποιητών

τότε τ' ανάποδα άσπρα μάτια μου

ανθίζουν σαν βολβοί

και γίνονται χρησμοί

οι ελαφροί σου κυνισμοί 

της νύχτας.

 
******

Ποίηση 1963 - 2011

Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ

Εκδόσεις Καστανιώτη, 2014
512 σελ.

notationes /// NOEMBΡΙΟΣ -ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 /// ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΡΟΥΚ, ΠΟΙΗΣΗ 1963 -2011

Πρώτη δημοσίευση :http://www.vakxikon.gr/content/view/2016/604/lang,el/





                                      

 

 

Ποίηση 1963 - 2011, Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ, Εκδόσεις Καστανιώτη 2014


 ...ΓΡΑΦΕΙ Η ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ


Γράφω αυτό το κείμενο στις τρεις τα ξημερώματα. Κοιτώ μια φωτογραφία της που είναι στην Αίγινα, στην ιδιαίτερη πατρίδα μου. Απεικονίζεται να ξεπροβάλει από το παράθυρο του κόκκινου σπιτιού, σοβαρή αλλά γλυκύτατη, όπως πάντα. Και οι στίχοι της που ταιριάζουν στην περίπτωσή μου είναι ακριβώς αυτοί:' Ποιά είναι η ώρα κοντά στα ξημερώματα/που με τ' όνειρο φτάνω στον γκρεμό/ και πέφτω, πέφτω χωρίς το σώμα μου;'

Είναι η ώρα που η ψυχή δεν κοιμάται, βρίσκεται σε  εγρήγορση και αναζητά απεγνωσμένα ό,τι την έλκει. Mπροστά μας, στο ελληνικό ποιητικό τοπίο, απλώνεται  το συνολικό έργο της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ. Δεν χρειάζονται συστάσεις για κανέναν λόγο. Η ποιήτρια είναι ίσως από τους λεγόμενους 'ζωντανούς μύθους. Υπάρχει και δημιουργεί στο παρόν και απολαμβάνει το θαυμαστό, την αγάπη και την αφοσίωση των αναγνωστών της. Όλη η γλυκύτητα και η καλοσύνη της είναι αποτυπωμένες στο  πλατύ και ευγενικό της χαμόγελο. Η σπιρτάδα και η ευρηματικότητα στα μάτια της. Μάτια που μιλάνε και γελάνε. Βλέμμα που έχει τη δύναμη να σε κερδίζει. Όπως και με τα εύστοχα και λειτουργικά ποιήματά της, η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ στοχεύει στην καρδιά της ύπαρξης.

Το σπουδαίο έργο της αντέχει στις αντιξοότητες των καιρών, όσο αντιποιητικοί κι αν είναι αυτοί, και ανταποκρίνεται με συνέπεια και γοητεία, παράλληλα, στις επιταγές του παρελθόντος, στο παρόν που βιώνουμε ως αναγνώστες και πολίτες αυτού του τόπου, αλλά και σε αυτό που περιμένουμε να ‘ρθεί. Μίλησαν για έντονη σωματικότητα και την ιδιοφυή διαχείρισή της ως σταθερό μοτίβο που υιοθετείται από την ποιήτρια. Μίλησαν για την πετυχημένη δημιουργία πολλαπλών ποιητικών προσωπείων πριν την αποκάλυψη του ποιητικού εγώ. Βαθιά εξομολογητική και των θλίψεων ακόμα, όμως σε καμία περίπτωση μελοδραματική. Λόγος με έντονο ρυθμό, που ρέει άφθονος και γενναιόδωρος, διαθέτοντας την απαιτούμενη μουσικότητα, χωρίς να εκπίπτει σε ανούσιο  βερμπαλισμό ή άσκοπη φλυαρία. Γραφή που ελίσσεται και εξελίσσεται. Θερμή γραφή που έλκει την ψυχή να την παρακολουθήσει σε όλες της τις διαδρομές.

Αισθησιακή ποιήτρια, ερωτική, αναπλάθει ποιητικά τα βιώματα του έρωτα, καθώς και αυτά της επαφής με του φυσικό περιβάλλον. Ξαναζεί μέσα από αναμνήσεις  που κυριαρχούν μέσα στο ποιητικό της σύμπαν, αλλά τις οποίες ξέρει καλά να διαχειρίζεται, φιλτράροντάς τες με ένα πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Ο πόνος, η θλίψη και το πάθος για τα πράγματα, τoν έρωτα και τους ανθρώπους γίνεται ποίηση. Οι αισθήσεις είναι διάχυτες, ζωντανές και πανταχού παρούσες. Παρόλα αυτά δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα γλυκερό, βαρετό ή ανούσιο λυρισμό. Αντίθετα, η ποιήτρια χαλιναγωγεί με μαεστρία και σωστή οικονομία το αχανές υλικό της, αγγίζοντας τόσο την διανοητική, όσο και την συναισθηματική μας νοημοσύνη. Μας κάνει να αισθανθούμε και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο πράγμα.

Η Ρουκ αφηγείται ποιητικά, παράλληλα μας προσφέρει μια θεώρηση του κόσμου μοναδικά βαθιά. Προφέρει με μουσικότητα πράγματα, καταστάσεις, αφηγήσεις, συναισθήματα, ανεβάζοντας την θερμοκρασία του αναγνώστη. Εύγλωττα καταθέτει ότι, καμιά ζωή/δεν είναι πιο δυνατή από τον πόθο/καμιά πράξη πιο τελειωτική/από την ποίηση/(Στο δάσος,1982). Δεν σταματά να ρωτά και να αναλογίζεται: Θεέ μου τί θα γίνουμε; Πώς θα πορευτούμε; / Πώς θα πιστέψουμε; Πώς θα ξεγελαστούμε; / M’ αυτήν την αλλόκοτη φυγή των πραγμάτων/των ψυχών από δίπλα μας; /

«To σώμα που έγινε η αρχή ενός ταξιδιού» και «η ψυχή ανεμοστρόβιλος» είναι το σώμα και η ψυχή της ποιήτριας που γίνεται «θεατής του φωτός». Κι από φως χτίζει το ποιητικό της σύμπαν, που η υφή του όλους μας αφορά, επειδή ακριβώς μας φέρνει κοντά, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στην «ουσία του εαυτού» μας. Η περσόνα της «ράβει τα πάθη της», «ακούει τη σιωπή» και τραγουδά την απουσία -και την παρουσία εντέλει, «λησμονώντας με πάθος κάθε μέρα» τον άντρα που νοσταλγεί. Εγώ απολαμβάνω πόσο θαυμαστά μέσα από τις λέξεις και τον αριστοτεχνικό συνδυασμό τους η Ρουκ καταφέρνει όχι απλά να υπάρξει, αλλά να ανορθώσει και το ανάστημά της. Εξοικειωμένη με τους φόβους και τις ατέλειες και ευλογώντας τις ελλείψεις της.

«Τι δίνει η ποίηση /και τί παίρνει;» To παν είναι το πάθος να γίνει πίστη. Και η μεγάλη ποίηση μπορεί να το πετύχει αυτό. Να το απτό παράδειγμα, εδώ μπροστά μας. τι καμιά ζωή / δεν είναι πιο δυνατή απ' τον πόθο / καμιά πράξη πιο τελειωτική / από την ποίηση.» (Στο δάσος, 1982)