Σχολικό θέατρο: Πράγμα «καλό και άγιο» ή «πληγή»;

Γράφει ο Σπύρος Πετρίτης

Την Παρασκευή που πέρασε το (φερόμενο ως) Υπουργείο Παιδείας, διά βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων προέβη στην διαβόητη για την καθυστέρησή της β΄ φάση προσλήψεων αναπληρωτών εκπαιδευτικών για το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής στα Δημοτικά Σχολεία, και δημοσίευσε τα ονόματα των προσλαμβανόμενων εκπαιδευτικών (κλάδων ΠΕ 32 και ΠΕ 18.41). Δεν θα σταθώ εδώ στο γεγονός ότι τα υπάρχοντα κενά για το εν λόγω μάθημα και πάλι δεν καλύπτονται, καθώς όλοι προσλαμβανόμαστε με μειωμένο ωράριο. Θα ευχηθώ απλά κουράριο, δύναμη και δημιουργικότητα και θα προσπαθήσω να συμβάλω στο διάλογο για το τι είναι και τι θα έπρεπε -ίσως- να είναι το θέατρο στην εκπαίδευση, πώς θα έπρεπε δηλαδή να υπηρετήσουμε εμείς αυτό το σκοπό με την τόσο μεγάλη του σημασία, που σε καιρούς κρίσης δεν μειώνεται όπως προφανώς πιστεύει το ως άνω Υπουργείο, παρά είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Παρακάτω λοιπόν ακολουθεί ένα κείμενο που έγραψα πριν από μερικά χρόνια προκειμένου να παρουσιαστεί σε συνέδριο του Κέντρου Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών (περισσότερα στοιχεία για το συνέδριο βλέπε σε προηγούμενη σχετική ανάρτηση), και που αναδημοσιεύεται από τα πρακτικά του (Τ.1, σσ. 601-610). Το κείμενο έχει ως εξής:

1. Εισαγωγή

Ο υποφαινόμενος οφείλει να επισημάνει ότι εμπνεύστηκε τον ομολογουμένως προκλητικό τίτλο της ανακοίνωσής του από το μεγάλο άνθρωπο του θεάτρου Βασίλη Ρώτα, ο οποίος γράφει κάπου στη δεκαετία του 1930, σχετικά με το θέατρο στο σχολείο: «Τον τελευταίο καιρό παρετηρήθη μια κακώς εννοούμενη άμιλλα των σχολείων ποιο να επιδειχτεί περισσότερο με τη σχολική γιορτή και κατάντησε το πράγμα από καλό και άγιο να γίνει πληγή»¹.

Δύο παρατηρήσεις θα μπορούσε να κάνει ο οποιοσδήποτε, έστω και αδαής: 1^ον ότι ήδη από τη δεκαετία του ’30, ίσως και νωρίτερα, υπάρχει το θέατρο στο ελληνικό σχολείο και 2^ον ότι υπάρχει με έναν τρόπο που δεν εγγυάται πάντοτε την επιτυχία. Πράγματι, με την έννοια του λεγόμενου σχολικού θεάτρου, το θέατρο στο σχολείο «προϋπάρχει της επίσημης, θεσμοθετημένης εκπαίδευσης»². Συγκεκριμένα, το σχολικό θέατρο στη νεότερη Ελλάδα γεννήθηκε τις παραμονές του 1821 μέσα από τις σχολικές παραστάσεις που οργανώθηκαν στις ελληνικές παροικίες και τις παραδουνάβιες ηγεμονίες, ενώ εδώ και πάνω από μια δεκαπενταετία ενθαρρύνεται και από την Πολιτεία δια των θεσμών των Προαιρετικών Μαθημάτων³ και των Σχολικών Δραστηριοτήτων⁴, και πιο πρόσφατα των Πανελληνίων Μαθητικών Καλλιτεχνικών Αγώνων⁵, όπου βέβαια δικαίως, τουλάχιστον όσον αφορά στο θέατρο, συμμετέχουν μόνο μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς οι μικρότεροι μαθητές δεν μπορούν να αναβιώσουν τις συμπυκνωμένες πράξεις ενός κειμένου⁶, και ως εκ τούτου μπορούν να εκφραστούν θεατρικά όχι τόσο μέσω του σχολικού θεάτρου, όσο μέσω του θεατρικού παιχνιδιού. Επιπλέον, το θέατρο στο σχολείο πολλές φορές υπηρετείται από εκπαιδευτικούς που, στο όνομα της επιδίωξης της παραγωγής ενός «καλλιτεχνικού» έργου, όχι μόνο χρησιμοποιούν μεθοδολογία εντελώς αντιπαιδαγωγική, αλλά και λειτουργούν με τρόπο που και την ίδια την υπηρετούμενη τέχνη προδίδει.

2. Η άποψη του Β. Ρώτα

Ο ίδιος ο Ρώτας ανέλυσε με αρκετή ακρίβεια τους παράγοντες που στοιχειοθετούν αυτή την παθολογία⁷: Εκτός από το στείρο ανταγωνιστικό πνεύμα -το οποίο σήμερα ενισχύεται όχι μόνο από το κλίμα έντονου ανταγωνισμού που επικρατεί στις ανθρώπινες σχέσεις και που το «αντιμετωπίζει ο σημερινός άνθρωπος σαν μια οδυνηρή πραγματικότητα από την παιδική του ήδη ηλικία, τόσο στην καθημερινή σχολική ζωή, όσο και στις εξωσχολικές του δραστηριότητες»⁸, αλλά και από το διαγωνιστικό χαρακτήρα των διαφόρων φεστιβάλ που διοργανώνονται από κρατικούς και άλλους φορείς και όπου είθισται να παρουσιάζονται οι παραστάσεις των σχολείων, παρ’ όλο που ένας κριτικός θεάτρου του διαμετρήματος του Άλκη Θρύλου είχε κατ’ επανάληψη εκφράσει την άποψη πως «τα παιδιά πρέπει να παίζουν στο προαύλιο του σχολείου τους, και πουθενά αλλού»⁹- αναφέρθηκε στην έλλειψη του κατάλληλου χρόνου προετοιμασίας και στην εν γένει προχειρότητα που χαρακτηρίζει τις περισσότερες παραστάσεις, που βέβαια είναι δυσανάλογες προς τις απαιτήσεις των εκπαιδευτικών και των γονέων, που οι μεν πρώτοι πιέζουν τα παιδιά να μάθουν λόγια απ’ έξω και να συμμετέχουν σε πολύωρες θεατρικές και παραθεατρικές εκδηλώσεις, οι δε δεύτεροι προβάλλουν σε αυτά τις δικές τους ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες.

Επίσης, ο Ρώτας αναφέρθηκε στην έλλειψη σωστού κριτηρίου ως προς την επιλογή του κατάλληλου για παιδιά δραματολογίου και -πολύ σημαντικό- στην αποδιοργάνωση του σχολείου που συνήθως προκαλείται από την ξαφνικά μανιώδη, κατά τους δυο -το πολύ- τελευταίους μήνες του σχολικού έτους, ενασχόληση της σχολικής κοινότητας με τη γιορτή. Δυστυχώς, εύκολα διαπιστώνει κανείς σήμερα πως ουσιαστικά λίγα έχουν αλλάξει από τότε που ο Ρώτας έκανε τις παραπάνω δυσοίωνες διαπιστώσεις. Μέσα στα πλαίσια αυτά, τα περιθώρια για μια καλλιτεχνικά επιτυχημένη σχολική παράσταση περιορίζονται. Τα πράγματα όμως είναι ακόμη πιο δυσοίωνα από απόψεως παιδαγωγικής. Με άλλα λόγια, ο Ρώτας είδε το θέμα κυρίως από απόψεως «καλλιτεχνικής», και έτσι ενέμεινε σε διαπιστώσεις που σχετίζονται με την καλλιτεχνική ποιότητα του θεάτρου που «παράγεται» στο σχολείο. Ωστόσο, το θέατρο στο σχολείο θα πρέπει να λειτουργεί ως ένα μέσο διδακτικής του θεάτρου, κυρίως όμως, όπως και κάθε άλλη δραστηριότητα της σχολικής ζωής, θα πρέπει να έχει ως βασικό στόχο την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή.

3. Γενική προβληματική

Τι μπορεί να προσφέρει από παιδαγωγικής απόψεως ένα σχολικό θέατρο όπως σκιαγραφήθηκε παραπάνω, και πώς μπορεί αναβαθμιστεί; Φαίνεται πως, πέραν της προφανούς αλλά και πανθομολογούμενης ανάγκης κρατικής μέριμνας για την εξασφάλιση περισσότερων ωρών για το θέατρο κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους και της απαραίτητης υλικοτεχνικής υποδομής, θα πρέπει να οδηγηθούμε σε μια άλλη νοοτροπία των εκπαιδευτικών, που δεν θα βλέπουν πλέον το σχολείο σαν μια αρένα, αλλά ως ένα χώρο δημιουργίας, διαπαιδαγώγησης και προαγωγής της υγείας. Ο υποφαινόμενος, αν και γνωρίζει πως δεν πρόκειται να εξαντλήσει το θέμα, ευελπιστεί πως στα στενά πλαίσια της εργασίας που θα παρουσιαστεί θα αναφερθεί στους απαραίτητους όρους που απαιτούνται για ένα τέτοιο σχολείο αλλά και -κυρίως- στο ρόλο που θα μπορούσε να παίξει στους κόλπους του η θεατρική δραστηριότητα των μαθητών με την υποστήριξη των εκπαιδευτικών, που βέβαια δεν ταυτίζεται με τη δια της «χρήσης» των μαθητών πραγματοποίηση των σκηνοθετικών «οραμάτων» των εκπαιδευτικών, η οποία θα λειτουργούσε ως προκρούστεια κλίνη.

Με άλλα λόγια, ο υποφαινόμενος θα ασχοληθεί με τους γενικούς σκοπούς και στόχους της θεατρικής δραστηριότητας των σχολείων, επιχειρώντας παράλληλα μια γενική αποτίμηση της παρούσας κατάστασης και προσπαθώντας να φθάσει σε συμπεράσματα και σε προτάσεις. Εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί πως δεν μιλάμε για το μάθημα της θεατρικής αγωγής, το οποίο όντως, σε αντίθεση με το σχολικό θέατρο, αποτελεί καινοτομία και που δεν θα πρέπει να συγχέεται με τη διαδικασία της δημιουργίας μιας παράστασης, η οποία σήμερα, χωρίς να αποκλείεται ως πρακτική στα πλαίσια του εν λόγω μαθήματος, δεν αποτελεί ούτε προϋπόθεση ούτε βασικό στόχο για το μάθημα αυτό, το οποίο στηρίζεται, εν τέλει, περισσότερο στο θεατρικό παιχνίδι -Ο όρος αυτός εμφανίστηκε αποφασιστικά στην Ελλάδα μέσα στη δεκαετία του 1970. «Αυτή η νέα πρακτική αφομοιώθηκε γρήγορα από την περιφερειακή δράση των δημοτικών κυρίως σχολείων, μέσα από εργαστήρια που οργάνωναν οι σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων, και άρχισε να αποτελεί μια ανεξάρτητη αλλά πολύ αγαπητή δραστηριότητα για τα παιδιά εκτός εγκύκλιου προγράμματος»¹⁰.

Εξάλλου, η θεατρική παράσταση, αν και ακόμη «κυρίαρχη πρακτική της θεατρικής έκφρασης, στα σχολεία και τα ερασιτεχνικά εργαστήρια»¹¹, τα τελευταία χρόνια «διανθίστηκε και σε πολλές περιπτώσεις αντικαταστάθηκε από μια πιο εργαστηριακή προσέγγιση του θεάτρου και με στόχο όχι την οργανωμένη παραγωγή ενός “καλλιτεχνικού” έργου αλλά τη διεύρυνση της επικοινωνίας και την αναζήτηση των εκφραστικών μέσων των μαθητών και των ερασιτεχνών του θεάτρου»¹². Δηλαδή, πέραν της κοινής πλέον διαπίστωσης ότι «θεατρική παιδεία δεν κάνουν και δεν προσφέρουν μόνο όσοι κάνουν μια παράσταση»¹³, βλέπουμε πως μετατοπίζεται η στόχευση της ίδιας της σχολικής ή και γενικότερα ερασιτεχνικής θεατρικής παράστασης. Ωστόσο, οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν παύουν να «κάνουνε θέατρο με τους μαθητές με σκοπό να οδηγηθούν σε ένα άμεσο θεατρικό αποτέλεσμα, στην παράσταση και μάλιστα με καλλιτεχνικούς όρους, μερικούς μάλιστα εντελώς αντιπαιδαγωγικούς όπως η διαδικασία της διανομής»¹⁴, η οποία δυστυχώς γίνεται συνήθως με κριτήρια τα οποία όχι μόνο αναπαράγουν με τον πλέον απροκάλυπτο τρόπο κάθε είδους στερεότυπα και διακρίσεις, αλλά ούτε καν εξασφαλίζουν την πολυπόθητη «καλλιτεχνική» επιτυχία, καθώς οι εκπαιδευτικοί δεν είναι, ως επί το πλείστον, οι ίδιοι προετοιμασμένοι καταλλήλως.

4. Σχολικό θέατρο και ανταγωνισμός

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Τι συμβαίνει με το κλίμα έντονου ανταγωνισμού που επικρατεί στην εποχή μας και πώς επηρεάζει τη θεατρική δραστηριότητα στο σχολείο; Πρόκειται δυστυχώς για μια καθοριστική επιρροή. Η δημιουργικότητα, η χαρά από τη συμμετοχή σε ένα συλλογικό καλλιτεχνικό έργο και η αισθητική απόλαυση από το έργο των άλλων συνήθως καταπνίγονται και εξαλείφονται υπό την επίδραση του αφόρητου άγχους -το οποίο προκαλούν, μεταξύ άλλων, «οι “απαιτήσεις” και η “κριτική” των γονέων, έτσι όπως τις αντιλαμβάνονται οι εκπαιδευτικοί, η προετοιμασία, η αγωνία για το αποτέλεσμα και η επιθυμία των ίδιων των εκπαιδευτικών να παρουσιάσουν “την τέλεια γιορτή”»¹⁵- καθώς και του συχνά αθέμιτου ανταγωνισμού, κυρίως στα πλαίσια των διαφόρων σχετικών διαγωνισμών, όπου η κρίση και σύγκριση όχι μόνο των συμμετεχόντων μαθητών αλλά και των δασκάλων τους επικρέμαται ως δαμόκλειος σπάθη. Η μη διάκριση, που δεν θα μπορούσε να εκλειφθεί παρά ως μια αποτυχία, βαραίνει πολύ σε μια επιδοτική-ανταγωνιστική κοινωνία, όπου «η επαγγελματική επιτυχία και η κοινωνική πρόοδος του ατόμου προϋποθέτουν […] την επιδίωξη από μέρους του της επιτεύξεως ορισμένων επιδόσεων σε περιοχές της ανθρώπινης δραστηριότητας και μάλιστα στον επαγγελματικό τομέα»¹⁶.

5. Σχολικό θέατρο και «λογοκοπική αγωγή»

Η κατ’ αρχήν λογική επιθυμία του εκπαιδευτικού για διάκρισή του ως σκηνοθέτη των μαθητών του, εφόσον ασχολείται με το θέατρο στο σχολείο, γίνεται όμως παράλογη όταν γίνονται παράλογες και οι απαιτήσεις του από τους μαθητές αυτούς, με πρώτο αποτέλεσμα να μεταφέρεται το δικό του άγχος, πολλαπλασιασμένο βέβαια, στα παιδιά και δεύτερο -και χειρότερο- να προκαλείται μια ταύτιση του θεάτρου όχι πια με το παιχνίδι, όπως θα ήταν φυσικό, αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, με την έννοια του σχολικού καθήκοντος. Έτσι, οι μαθητές καλούνται, σε ελάχιστο μάλιστα χρονικό διάστημα, να «παπαγαλίσουν» κατεβατά, με τον ίδιο τρόπο που, δυστυχώς, πολύ συχνά υποχρεούνται να μάθουν απ’ έξω την ιστορία, χωρίς όμως να την κατανοούν. «Το πρόβλημα της παροχής λογοκοπικής και παθητικής αγωγής, αντί της προσφοράς εργαστηριακής και ενεργητικής»¹⁷, που θα έπρεπε να παρέχει το σχολείο, κάνει αισθητή την παρουσία του και στο σχολικό θέατρο. Η κίνηση, δηλαδή η πιο σημαντική ίσως παράμετρος σε αυτή την τέχνη, είτε εξοβελίζεται εντελώς από την παράσταση είτε ανατίθεται αποκλειστικά στη δικαιοδοσία του εκπαιδευτικού φυσικής αγωγής, με αποτέλεσμα αφ’ ενός η ίδια η κίνηση να περιορίζεται σε ένα ή περισσότερα ανεξάρτητα ιντερλούδια και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο ρόλος της να υποβαθμίζεται, αφ’ ετέρου η παράσταση να γίνεται, εξ αιτίας της χρονικής διάρκειάς της, μια κουραστική για όλους –πλην των γονέων ίσως- εκδήλωση, χωρίς μέτρο και άνευ ουσίας.

6. Σχολικό θέατρο και επιβολή

Και είναι αλήθεια πως γι’ αυτές τις θεατρικές και λοιπές παραστατικές εκδηλώσεις όχι μόνο χάνονται πολύτιμες ώρες, που θα μπορούσαν να διατεθούν για πραγματικά δημιουργικές δραστηριότητες, αλλά και αποδιοργανώνονται πλήρως τα σχολεία. Επίσης, εκπαιδευτικοί που δεν μπορούν ή απλώς δεν επιθυμούν να παρουσιάσουν παράσταση ωθούνται εκόντες-άκοντες προς αυτή την κατεύθυνση από τους Διευθυντές των σχολικών μονάδων όπου υπηρετούν -και μάλιστα οι παρεμβάσεις συνεχίζονται σε όλα τα στάδια της προετοιμασίας. Τέλος, γονείς που δεν διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα καλούνται να προβούν σε υπέρμετρα έξοδα, για να καλυφθούν συχνά ανούσια σκηνικά και κοστούμια και -κατ’ ουσίαν- για να μη νιώσει μειονεκτικά το παιδί τους σε σχέση με τους συμμαθητές του ή -ακόμη χειρότερα- να μην περιθωριοποιηθεί από τους -υποτίθεται- καλλιτεχνικά ευαίσθητους εκπαιδευτικούς που έχουν την ευθύνη της παράστασης, και όλα αυτά σε ένα καθεστώς δημόσιας και δωρεάν παιδείας. Όπως αναφέρθηκε και προηγούμενα, είναι προφανής και πανθομολογούμενη η ανάγκη κρατικής μέριμνας για την εξασφάλιση των απαραίτητων ωρών και κονδυλίων για το θέατρο στο σχολείο, αλλά όσες ώρες και όσα κονδύλια και να διατεθούν, απλά θα σπαταληθούν, αν δεν εξασφαλιστούν κάποιοι άλλοι, πραγματικά ουσιαστικοί όροι για ένα δημιουργικό θέατρο στο σχολείο, εκ των ων ουκ άνευ.

7. Ο ηθικοπλαστικός χαρακτήρας

Και ερχόμαστε στο θέμα του κατάλληλου για παιδιά ρεπερτορίου. Πρόκειται ασφαλώς για ένα ακανθώδες θέμα, γιατί δεν έχει ξεπεραστεί πλήρως η πατροπαράδοτη άποψη πως το έργο για παιδιά και εφήβους θα πρέπει δήθεν να έχει έναν ηθικοπλαστικό χαρακτήρα, να εκπέμπει «μηνύματα» -παρ’ όλο που οι θεατρικοί συγγραφείς κατά κανόνα προσεγγίζουν την πραγματικότητα διαφορετικά απ’ ό,τι οι επιστήμονες, οι θεολόγοι ή ακόμη και οι φιλόσοφοι, όπως και κάθε άλλος καλλιτέχνης¹⁸. Πέραν των δυσκολιών που προκαλούν αυτά τα συχνά μανιχαϊστικά μηνύματα σε παιδιά και γονείς που για κοινωνικούς ή θρησκευτικούς λόγους δεν επιθυμούν να συμμετέχουν σε τέτοιες παραστάσεις και λοιπές εορταστικές εκδηλώσεις¹⁹, η μονοσημία τους συντελεί ώστε το έργο να καταντάει καθαρή προπαγάνδα, με αποτέλεσμα να χάνει κατ’ ουσίαν την αισθητική του αξία και τον καλλιτεχνικό του χαρακτήρα. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ένα κριτήριο διάκρισης του αξιόλογου θεατρικού έργου για παιδιά και εφήβους ίσως είναι η αποδοχή του ως τέτοιου και η αισθητική απόλαυσή του και από τους ενηλίκους. Η διαφορά του από τα υπόλοιπα αξιόλογα θεατρικά έργα είναι πως απευθύνεται σε ανηλίκους, με την έννοια μιας ιδιαίτερης εγγύτητας στη δική τους ζωή, στα δικά τους ενδιαφέροντα και στους δικούς τους προβληματισμούς. Με αυτή την έννοια, δεν χρειάζεται να έχει «βαπτισθεί» ένα έργο «παιδικό» για να παιχτεί από ανηλίκους, αρκεί βέβαια να μην παρουσιάζει άλλες ιδιαιτερότητες, πχ γλωσσικές –Ευτυχή συγκυρία αποτελεί η παρουσίαση έργου των ίδιων των μαθητών, που πολλές φορές επιτυγχάνεται στα πλαίσια της θεατρικής αγωγής.

8. Η διανομή

Η επιλογή του έργου δεν αποτελεί εν τούτοις το μοναδικό πρόβλημα που θα πρέπει να ξεπεραστεί στα πλαίσια της προετοιμασίας μιας σχολικής θεατρικής παράστασης. Το μοίρασμα των ρόλων δίνει, πραγματικά, την εντύπωση ενός γόρδιου δεσμού, μιας και δεν μπορεί να παρακαμφθεί, παρ’ όλο που μια διαδικασία διανομής κατά τα πρότυπα του επαγγελματικού θεάτρου θα πρέπει, όπως φάνηκε από τα παραπάνω, οπωσδήποτε να αποφευχθεί. Μια ενδιαφέρουσα αντιπρόταση είναι η λογική του κόντρα-ρόλου, όπου ο ρόλος της όμορφης πρωταγωνίστριας δίνεται σε ένα αντισυμβατικά όμορφο κορίτσι, ή ο ρόλος ενός λαλίστατου και υπερκινητικού αγοριού σε ένα συνεσταλμένο. Παρά τα πλεονεκτήματα αυτής της λογικής -πχ ενίσχυση της αυτοεκτίμησης μειονεκτούντων ή απλώς «διαφορετικών» μαθητών, ενεργοποίησή τους για συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες και γνωριμία τους με το σύνολο- δεν θα πρέπει να παραθεωρήσουμε και το σκηνικό ένστικτο των ίδιων των παιδιών, που αν αφεθούν να επιλέξουν μόνα τους τους ρόλους τους θα επιδείξουν κατά κανόνα άριστη γνώση τόσο των απαιτήσεων των ρόλων, όσο και των δικών τους δυνατοτήτων.

Σε περίπτωση σύγκρουσης λόγω διεκδίκησης του ίδιου ρόλου, ο εκπαιδευτικός δεν θα πρέπει να λειτουργήσει παρά ως παιδαγωγός και να διαχειριστεί κατ’ αυτόν τον τρόπο την κρίση. Η τελική επιλογή ανάμεσα στους διεκδικητές μπορεί να γίνει από την ομάδα, να αφεθεί στην τύχη (πχ λάχνισμα, κλήρωση) ή να βαρύνει αποκλειστικά τον ίδιο τον εκπαιδευτικό, ο οποίος όμως θα πρέπει να την κάνει με κριτήρια παιδαγωγικά-διδακτικά και όχι δήθεν καλλιτεχνικά. Σε κάθε περίπτωση, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να δίνει βαρύτητα στο συλλογικό χαρακτήρα της δραστηριότητας και να επισημαίνει πως ακόμη και οι «μικρότεροι» ρόλοι μπορούν να αναδείξουν τους μεγαλύτερους ηθοποιούς. Άλλωστε, μπορεί ένας μαθητής να έχει αναλάβει να παίξει έναν ασήμαντο ρόλο υποκριτικά, αλλά κι ένα σπουδαιότατο ρόλο ως βοηθός του εκπαιδευτικού στο σκηνοθετικό του έργο, να έχει γράψει σκηνές από το έργο ή να έχει επιμεληθεί το σκηνικό χώρο της παράστασης, τα κοστούμια ή ακόμη και τις προσκλήσεις.

9. «Η ώρα της κρίσης»

Και έρχεται η στιγμή της παράστασης: «Η ώρα της κρίσης», θα έλεγε κάποιος… Και όμως, δεν είναι δυνατό να κρίνουμε εκ του αποτελέσματος το σχολικό θέατρο, έστω κι αν αυτό μπορεί να ισχύει στην περίπτωση του επαγγελματικού -«Δε νομίζω ότι τα προετοιμαστικά στάδια, τα παρασκήνια, ενδιαφέρουν άλλους από τους ειδικούς· τα δημόσια θεάματα, τα θεάματα που προσφέρονται στο κοινό, πρέπει, πιστεύω, να είναι καταλήξεις»²⁰, έγραψε ο Άλκης Θρύλος το 1950 σχετικά με το επαγγελματικό θέατρο, ενώ για τις παραστάσεις των δραματικών σχολών γράφει: «Είμαι βασικά αντίθετη σ’ αυτές τις επιδείξεις που παρουσιάζονται με χαραχτήρα παραστάσεων, και μάλιστα κάποτε με χαραχτήρα παραστάσεων με αξιώσεις, ενώ είναι ακόμα καθαρά μαθητικές»²¹. Η προετοιμασία μιας σχολικής θεατρικής παράστασης θα πρέπει λοιπόν να αξιολογείται ως ένα Project, αλλά σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή «η αξιολόγηση του προϊόντος δεν πρέπει να είναι ξεκομμένη από την όλη διαδικασία παραγωγής του. Μπορεί πολλές φορές το προϊόν από μόνο του να μη λέει πολλά […], η αξιολόγησή του όμως γίνεται σε σχέση με τη διαδικασία παραγωγής του»²². Πχ η παιδαγωγική αξία μιας σχολικής θεατρικής παράστασης θεωρείται αμελητέα, όταν οι πέντε πιο επιδέξιοι μαθητές της ομάδας συμμετέχουν μόνοι τους στη δημιουργία αυτής της παράστασης -που όντως είναι εξαιρετική- και οι υπόλοιποι περιορίζονται στο ρόλο του θεατή.

Είναι πλέον ξεκάθαρο πως έχουμε μπει στον πυρήνα της προβληματικής της παρούσας εργασίας. Είναι επίσης ξεκάθαρο πως παρά τα έξοδα των ίδιων των εκπαιδευτικών, αλλά και των γονέων, των σχολικών επιτροπών, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των άλλων προσώπων και φορέων που χρηματοδοτούν συνήθως το σχολικό θέατρο σήμερα –πλουσιοπάροχα ή φειδωλά, δεν έχει και τόση σημασία, εφόσον άλλωστε «το φτωχό θέατρο αποδεικνύεται συχνά πιο “πλούσιο” από το πλούσιο»²³- αυτό δεν χαρακτηρίζεται πάντοτε ούτε από καλλιτεχνικό επίπεδο ούτε –πολύ περισσότερο- από παιδαγωγική άποψη, τη στιγμή που θα μπορούσε να αποτελέσει όχι απλώς ένα μέσο βιωματικής προσέγγισης του πνευματικού μας πολιτισμού γενικότερα από τη μαθητιώσα νεολαία, που τόσο μακριά απ’ αυτόν βρίσκεται σήμερα, εξ αιτίας της προβαλλόμενης από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης υποκουλτούρας, αλλά και ένα μέσο για την ολόπλευρη προσωπική ανάπτυξη του κάθε μαθητή, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη των κοινωνικών του δεξιοτήτων και των επικοινωνιακών σχέσεών του, ως εκπαιδευτικών στόχων παράλληλων και ισάξιων με την ακαδημαϊκή του πρόοδο.

10. Συμπεράσματα

Στο σύγχρονο σχολείο, είτε λέγεται πειραματικό, ολοήμερο, μουσικό ή καλλιτεχνικό είτε είναι το γνωστό σε όλους σχολείο, η θεατρική δραστηριότητα, τόσο με τη μορφή του μαθήματος της θεατρικής αγωγής, όσο και με τη μορφή της προετοιμασίας μιας παράστασης, θα μπορούσε να εγγυηθεί την αποτελεσματικότητά της όχι μόνο ως μέσο προπαρασκευής των αυριανών θεατρανθρώπων και των εκκολαπτόμενων θεατρόφιλων, αλλά και ως μέσο ανάπτυξης και εξάσκησης των κοινωνικών δεξιοτήτων και των επικοινωνιακών σχέσεων του σημερινού μαθητή και αυριανού πολίτη. Είναι αυτονόητο πως η επιδίωξη της προσωπικής μόνο προβολής και διάκρισης και ο πέραν της ευγενούς άμιλλας ανταγωνισμός δεν μπορούν να έχουν καμιά απολύτως θέση σε ένα τέτοιο σχολείο. Με αυτή την έννοια, επιτυχημένη χαρακτηρίζεται η θεατρική δραστηριότητα όταν το αίσθημα της αυτοεκτίμησης και η εμπιστοσύνη που έχει κανείς προς τον εαυτό του δεν αποτελούν κλειδί μόνο για την προσωπική του επιτυχία αλλά και για την ικανότητά του να λειτουργήσει επικοινωνιακά και ομαδοσυνεργατικά και να στρατευθεί κοινωνικά.

Για να επιτευχθεί αυτή η ιδεατή κατάσταση, το θέατρο στο σχολείο με τη μορφή του σχολικού θεάτρου θα πρέπει να βασιστεί στη δραματοποίηση, όσο κι αν η τελευταία μπορεί, σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια, να ξεχωριστεί «θεωρητικά» όχι μόνο από το φανταστικό-συμβολικό παιχνίδι, αλλά και από το ίδιο το θέατρο, τουλάχιστον στην παραδοσιακή του μορφή -«Όλες αυτές οι διαφορές, ισχύουν για τη δραματοποίηση και το παραδοσιακό θέατρο. Το πρωτοποριακό-σύγχρονο θέατρο βρίσκεται πολύ κοντά στη δραματοποίηση»²⁴, όπως μας βεβαιώνει η Άλκηστις. Η αναγκαιότητα εφαρμογής της δραματοποίησης στηρίζεται λοιπόν «σε μια σειρά δικαιώματα του παιδιού στη γνώση και στη ζωή»²⁵, που έχουν συνοπτικά διατυπωθεί από την Περσεφόνη Σέξτου, και που στη συνέχεια επιγραμματικά θα επαναδιατυπωθούν ως εξής: επαφή με τον πολιτισμό μέσω του σχολείου, κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, συνεργασία κι αλληλεπίδραση, κοινωνική αφύπνιση, γνώση της λαϊκής κληρονομιάς και των προοπτικών του μέλλοντος, δημιουργική εκπαίδευση²⁶.

Επιπλέον, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να λειτουργεί ως ένας εμψυχωτής, που να μην είναι παρεμβατικός, αλλά ούτε απλώς συντονιστικός. «Πέρα από σπουδές, γνώσεις ή πρακτικές, βασική προϋπόθεση για να παίξει κάποιος το ρόλο του εμψυχωτή είναι να μπορεί ν’ αφήσει ελεύθερο το σώμα του, ν’ απελευθερωθεί από έμφυτες συστολές και από το πλήθος των ψυχοσωματικών αναστολών των ενηλίκων -και ιδίως εκείνων που παράγουν “διδακτικό” έργο. Να μπορεί να σταθεί στα παιδιά ενώπιος ενωπίω. Χαλαρός και γαλήνιος. Ενθουσιώδης και ενθαρρυντικός. Και προπαντός οικείος και ανθρώπινος»²⁷. Είναι ολοφάνερο πως η σύγχρονη παιδαγωγική απαιτεί και αναμένει από τον εκπαιδευτικό μια τελείως διαφορετική αντιμετώπιση των υποκειμένων της αγωγής, ιδίως στην περίπτωση που «διδάσκει», έστω και με την ευρεία έννοια του όρου, μία μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης. Άρα θα πρέπει πρώτα απ’ όλα ο ίδιος να είναι επαρκώς προετοιμασμένος, δηλαδή καταρτισμένος κι ενημερωμένος, για τα νέα γνωστικά αντικείμενα ή το νέο τρόπο με τον οποίο καλείται να αντιμετωπίσει τις καθιερωμένες πλέον δραστηριότητες της σχολικής ζωής.

Εν κατακλείδι, συμπεραίνεται ότι το σχολικό θέατρο θα πρέπει να εγκαταλείψει πλέον τον παραδοσιακό του προσανατολισμό και να αναβαθμιστεί, ώστε να συμβαδίσει με τις νέες παιδαγωγικές απαιτήσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι στόχοι διδασκαλίας και τα κριτήρια αξιολόγησης δεν έχουν να κάνουν τόσο με το τελικό προϊόν, όσο με την ίδια τη δραστηριότητα κατά την πορεία και τα διάφορα στάδια της εφαρμογής της.

Σημειώσεις

1. Ρώτας, Β. (1996), Οδηγός για σχολικές παραστάσεις, Αθήνα: Επικαιρότητα. Σελ. 78.

2. Δεμερτζή, Β. (2001), Προσεγγίζοντας το θέατρο στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας. Στο: Ν. Γκόβας, Φλ. Κακλαμάνη (Επιμ.), Αναζητώντας τη θέση του θεάτρου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Πρακτικά 1^ης Διεθνούς Συνδιάσκεψης για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, Αθήνα, Δεκέμβριος 2000) Αθήνα, σελ. 22.

3. Προεδρικό Διάταγμα 35 (ΦΕΚ 11/ τ.Α’/4-2-91).

4. Υπουργική Απόφαση Γ2/4867/28-8-92 (ΦΕΚ 629/τ.Β’/23-10-92).

5. Παράγραφος 10 του άρθρου 14 του Νόμου 2817/2000 (ΦΕΚ 78/τ.Α’/14-3-00).

6. Δανασσής-Αφεντάκης, Αντ. Κ. (1997), Εισαγωγή στην παιδαγωγική, τ. Γ’, Σύγχρονες τάσεις της αγωγής, Β’ έκδοση, Αθήνα: χ.ε. Σελ. 39.

7. Ρώτας, Β., όπως παραπάνω, σελ. 78-79.

8. Κρουσταλάκης, Γ. Σ. (2005), Διαπαιδαγώγηση, πορεία ζωής: Θεωρία και πράξη της αγωγής του νέου ανθρώπου, Ζ’ έκδοση, Αθήνα: χ.ε. Σελ. 89.

9. Θρύλος, Αλ. (1979), Το ελληνικό θέατρο, Ε’ τόμος, 1949-1951, Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη. Σελ. 247.

10. Κακουδάκη, Τζ., Διδακτική του θεάτρου: Σχολές, μέθοδοι, τεχνικές, τάσεις και η αξιοποίησή τους ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Μουσική σε Πρώτη Βαθμίδα, Άνοιξη 2006, 1: 69.

11. Όπως παραπάνω.

12. Όπως παραπάνω.

13. Κουρετζής, Λ. (1991), Το θεατρικό παιχνίδι: Παιδαγωγική θεωρία: Πρακτική και θεατρολογική προσέγγιση, Αθήνα: Καστανιώτης. Σελ. 29.

14. Κακουδάκη, Τζ., όπως παραπάνω: 71.

15. Μπιρμπίλη, Μ., Καμπέρη, Ελ. (2007), Οι γιορτές στο σύγχρονο νηπιαγωγείο: Πηγή ευχαρίστησης ή άγχους; Στο: Γ. Δ. Καψάλης, Απ. Ν. Κατσίκης (Επιμ.), Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση και οι προκλήσεις της εποχής μας (Πρακτικά Συνεδρίου, Ιωάννινα, 17-20 Μαΐου 2007) Ιωάννινα, σελ. 152.

16. Κρουσταλάκης, Γ. Σ., όπως παραπάνω, σελ. 88.

17. Πολυχρονόπουλος, Π., Σαμαράς, Β., Μεγαρίτης, Β. (2007), Η εισαγωγή της παιδαγωγικής τεχνολογίας σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου θα αποτελούσε καινοτομία στρατηγικής σημασίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Στο: ΥΠΕΠΘ, Περιφερειακή Διεύθυνση Π/βάθμιας και Δ/βάθμιας Εκπαίδευσης Ηπείρου, Γλώσσα, σκέψη και πράξη στην εκπαίδευση (Πρακτικά 2^ου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου, Ιωάννινα, 19-21 Οκτωβρίου 2007) Ιωάννινα.

18. Πελεγρίνης, Θ. Ν. (1997), Οι πέντε εποχές της φιλοσοφίας, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σελ. 11-19.

19. Μπιρμπίλη, Μ., Καμπέρη, Ελ., όπως παραπάνω.

20. Θρύλος, Αλ., όπως παραπάνω, σελ. 245.

21. Όπως παραπάνω.

22. Φρυδάκη, Ευ. (2007), Γενική διδακτική Α’, Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σελ. 37.

23. Πετρίτης, Σ. (2005), Θέατρο και παραμύθι στο σύγχρονο Δημοτικό Σχολείο. Στο: Α. Τριλιανός, Ι. Καράμηνας (Επιμ.), Μάθηση και διδασκαλία στην κοινωνία της γνώσης (Πρακτικά Ε’ Πανελληνίου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή, Αθήνα, 26-28 Νοεμβρίου 2004) Αθήνα, Τόμος Β’, σελ. 643.

24. Άλκηστις (1989), Το αυτοσχέδιο θέατρο στο σχολείο, Β’ έκδοση, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Σελ. 10.

25. Σέξτου, Π. (1998), Δραματοποίηση, το βιβλίο του παιδαγωγού-εμψυχωτή: Μέθοδοι-Εφαρμογές-Ιδέες, Αθήνα: Καστανιώτης. Σελ. 33.

26. Όπως παραπάνω, σελ. 33-36.

27. Κουρετζής, Λ., όπως παραπάνω, σελ. 45.

Βιβλιογραφία

Άλκηστις (1989), Το αυτοσχέδιο θέατρο στο σχολείο, Β’ έκδοση, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Δανασσής-Αφεντάκης, Αντ. Κ. (1997), Εισαγωγή στην παιδαγωγική, τ. Γ’, Σύγχρονες τάσεις της αγωγής, Β’ έκδοση, Αθήνα: χ.ε.

Δεμερτζή, Β. (2001), Προσεγγίζοντας το θέατρο στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας στο: Ν. Γκόβας, Φλ. Κακλαμάνη (Επιμ.), Αναζητώντας τη θέση του θεάτρου στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, Πρακτικά 1^ης Διεθνούς Συνδιάσκεψης για το Θέατρο στην Εκπαίδευση, Αθήνα, Δεκέμβριος 2000.

Θρύλος, Αλ. (1979), Το ελληνικό θέατρο, Ε’ τόμος, 1949-1951, Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών, Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη.

Κακουδάκη, Τζ., Διδακτική του θεάτρου: Σχολές, μέθοδοι, τεχνικές, τάσεις και η αξιοποίησή τους ως εκπαιδευτικό εργαλείο. Μουσική σε Πρώτη Βαθμίδα, Άνοιξη 2006, 1.

Κουρετζής, Λ. (1991), Το θεατρικό παιχνίδι: Παιδαγωγική θεωρία: Πρακτική και θεατρολογική προσέγγιση, Αθήνα: Καστανιώτης.

Κρουσταλάκης, Γ. Σ. (2005), Διαπαιδαγώγηση, πορεία ζωής: Θεωρία και πράξη της αγωγής του νέου ανθρώπου, Ζ’ έκδοση, Αθήνα: χ.ε.

Μπιρμπίλη, Μ., Καμπέρη, Ελ. (2007), Οι γιορτές στο σύγχρονο νηπιαγωγείο: Πηγή ευχαρίστησης ή άγχους; στο: Γ. Δ. Καψάλης, Απ. Ν. Κατσίκης (Επιμ.), Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση και οι προκλήσεις της εποχής μας, Πρακτικά Συνεδρίου, Ιωάννινα, 17-20 Μαΐου 2007.

Πελεγρίνης, Θ. Ν. (1997), Οι πέντε εποχές της φιλοσοφίας, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Πετρίτης Σ. (2005), Θέατρο και παραμύθι στο σύγχρονο Δημοτικό Σχολείο στο: Α. Τριλιανός, Ι. Καράμηνας (Επιμ.), Μάθηση και διδασκαλία στην κοινωνία της γνώσης, Πρακτικά Ε’ Πανελληνίου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή, Αθήνα, 26-28 Νοεμβρίου 2004.

Πολυχρονόπουλος, Π., Σαμαράς, Β., Μεγαρίτης, Β. (2007), Η εισαγωγή της παιδαγωγικής τεχνολογίας σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου θα αποτελούσε καινοτομία στρατηγικής σημασίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος στο: ΥΠΕΠΘ, Περιφερειακή Διεύθυνση Π/βάθμιας και Δ/βάθμιας Εκπαίδευσης Ηπείρου, Γλώσσα, σκέψη και πράξη στην εκπαίδευση, Πρακτικά 2^ου Εκπαιδευτικού Συνεδρίου, Ιωάννινα, 19-21 Οκτωβρίου 2007.

Ρώτας, Β. (1996), Οδηγός για σχολικές παραστάσεις, Αθήνα: Επικαιρότητα.

Σέξτου, Π. (1998), Δραματοποίηση, το βιβλίο του παιδαγωγού-εμψυχωτή: Μέθοδοι-Εφαρμογές-Ιδέες, Αθήνα: Καστανιώτης.

Φρυδάκη, Ευ. (2007), Γενική διδακτική Α’, Αθήνα: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ :http://spetrit.blogspot.com/

·

·

• • • 
      

Στον δρόμο για το… Πέραμα ,του Αλέξη Καζαντζίδη

Για να τραγουδήσει κάποτε την πίκρα στις λαϊκές γειτονιές η Μπέλλου, ήθελε παγωνιά στις σκεπές και την παρήγορη μυρωδιά του καφέ ανάμεσα στους φίλους. Η σκηνή στα καφενεία, σαν ο Αχιλλέας να επιδένει τα τραύματα του Αίαντα ή να παίζουν πεσσούς κι ο έρωτας στα στήθη των γυναικών χαρακτικό. Τώρα στα λαϊκά προάστεια μετράνε τα τετραγωνικά οι τράπεζες.

Πια, οι Active Member τραγουδούν για τη «Χώρα του Μαλάκα», για τη διαρκή γιορτή των πρωινάδικων μέσα σε ένα πτυελοδοχείο. Και στο μπακγκράουντ του τραγουδιού, στην υπόγα κι αντεργκράουντ η φωνή ενός πιτσιρικά, τραιναριστή, συρτή, ήσυχη παροτρύνει τον τραγουδιστή και τον ακροατή:

«Σκαάασ' το, ρε». Το «ρε» σε φα βαρύ, σαν ξεμεινεμένη πενιά από μπαγλαμαδάκι που περιπαίζει τον λυγμό του.

«Σκαάασ' το ρε». Έτσι στο ήσυχο, κουλαριστά σαν το παιχνίδι, που όλο το απόγευμα χθες έφτιαχνε ο πιτσιρικάς στην πίσω αυλή του σπιτιού του (το πλάνο αμερικάνικο), να βρήκε τελικώς τον προορισμό του

«Σκαάασ' το, ρε». Πάνω στην ημέρα μου. Κυριακή απόγευμα στα προάστεια. Να ‘ρθει η νύχτα μου νωρίς, να τελειώνουν οι διαφημίσεις για σήμερα.

Ορισμένοι πιτσιρικάδες γράφουν τη ζωή τους στις ασπίδες τους κι αυτή τους γράφει στα παλιά της τα παπούτσια. Μεγαλωμένοι από νωρίς, σαν άντρες ψημένοι ή πια προς το γέρμα τους, αυτοί οι έφηβοι έχουν μόνη γυναίκα, θεά στη ζωή τους τη βασίλισσα στη σκακιέρα τους. Τη μαύρη. Οταν παίζουν με τα άστρα. Χάνουν, ωραίοι.

Μένουν σκυφτοί (ελαφρά -όπως τα ελληνιστικά αγάλματα), γέρνοντας στο πλάι, λίγο, σαν τα πουλάκια όταν τα βρίσκει μόνο του ένα σκάγι στο φτερό μετά το πρώτο ξάφνιασμα. Αυτοί οι νέοι μαθαίνουν να πέφτουν.

Κι όταν αλλάζουν χρώμα στις παρτίδες τους, αλλάζουν για πλάκα. Και με τα μαύρα όταν παίζουν, η ίδια μαύρη βασίλισσα τους τρώε. Χάνει για πάρτη τους.

«Σκαάασ' το, ρε». Είναι γεμάτα τα προάστεια αγάλματα εφήβων με τα χέρια στις τσέπες, γέρνοντας -είπαμε- ελαφρά, στο χρώμα του χώματος, με την ανάσα του γιασεμιού στα χείλη, πλην όμως τίποτα από Ακάθιστον και Χαιρετισμούς· άλλο έαρ, μαυροφτέρουγο κατέχει τα μάτια τους που δεν λένε πολλά με μια-δυο λέξεις -μεταξύ τους- στον κώδικα των στρατιωτικών παραγγελμάτων, βραδυάζει στις πλατείες.

Μυριάδες αγάλματα μικρών Αλέξανδρων, που τα διασχίζουν ανύποπτοι οι πολίτες. Όταν σου έχει κάνει κώλο το μυαλό η διαφήμιση, αντιλαμβάνεσαι τα κολαριστά κολάρα και τα ξέκωλα, αλλά όχι τα αγάλματα.

«Σκαάασ' το, ρε». Πάνω στην ανεργία σου και συ ο άλλος, η άλλη, σκάσ' το πάνω στα δύο πτυχία σου και τα 500 ευρώ που θα σου δώσουν ρεγάλο για φραπόγαλο -αυτός είναι ο μισθός σου- αυτοί που ζουν στην κοσμάρα τους πιστεύοντας ότι ο κόσμος είναι η κορμάρα τους.

Βούτα, αγόρι μου και κόρη, έναν ποιητή και σκάσ' τον πάνω στον ίππο και τον επίσκοπο και τον πύργο…

Νεες κυκλοφοριες βιβλιων-2011

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=324846

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ-ΠΟΙΗΜΑΤΑ

                                 

                                       

Κάθε Σούρουπο...

Ο Πάνας κλείνει το μάτι στους ανθούς της καστανιάς.
Σμήνος τρελαμένες μέλισσες
-οι μαινάδες-
τον ακολουθούν πιστά
στο όρος
όπου θα επαληθευτούν
για άλλη μια φορά
-μοιραία-
τα ένστικτα.




***

Η ΓΟΡΓΟΝΑ ΚΑΙ Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ



Λυσσομανούσε ο άνεμος.
Η θάλασσα ανταριασμένη
Η γοργόνα πάλευε με τα κύματα
Η τρίαινά της 'εσπασε στα βράχια,
την ώρα που η ψυχή της γκρεμιζόταν στον ΄Αδη.
Και ο βασιλιάς έγραφε ποιήματα πλάι στο αναμμένο τζάκι
για γοργόνες που μάγευαν ναύτες γοργοτάξιδων καραβιών
και τους μάθαιναν τραγούδια για τον ΄Ερωτα.



***




ΠΡΩΙΝΟ ΛΟΥΤΡΟ




Ο ζωγράφος Βαλένθιος-σάτυρος-
ζωγραφίζει την παρθένα ΄Ιριδα κρυφά
καθώς εκείνη λούζεται στη λίμνη του δάσους.
Χωμένος πίσω από θάμνους
εποφθαλμιά την ομορφιά της.




***



ΣΟΥΡΕΑΛ




Ανέβηκα στη στέγη
Είδα μια γάτα
Πέθανε το λουλούδι του κήπου μας
Κι εγώ έμεινα μόνος
Να παραπονιέμαι
στο χλωμό φεγγάρι.




***




Στον ηθοποιό

Μάσκες φοράς όταν δεν <παίζεις>.
Μόνο όταν <παίζεις> υπερβαίνεις το ψέμα.

***




ΑΝΑΛΟΓΙΑ



Εσύ,
μοιάζεις με τα πρόσωπα στον Καβαφη
Βυθισμένος στην ηδονή
περιπλανιέσαι στις οδούς,
μεθάς με αντρικά σώματα
και το μελαχρινό σου πρόσωπο δείχνει λιγάκι ωχρό
αν το κοιτάξεις μέσα σπό τους βρώμικους καθρέφτες των καταγωγείων
όπου συχνάζεις τις νύχτες.
Και συ
Απολαμβάνεις άνομους έρωτες σε μισοφωτισμένες κάμαρες κρυφές.
Πηγαίνεις πάντα όπου το σώμα σου σε πάει.
Δίχως τύψεις ή ενοχές ρεμβάζεις την αγάπη.
Δίχως να εγκλωβίζεσαι σε <πρέπει> και σε <μη>.
Είσαι διάφανος όπως όλοι όσοι σε ερωτεύονται.
Ανέμελα ξεγλιστράς σα σκιά
και μόνο η σάρκα σου φροντίζεις να λατρευτεί,
συλλέγοντας στη μνήμη σου κάθε άγγιγμα ,άρωμα και φιλί.
Τώρα γράφεις και ποιήματα υπό το συνωμοτικό φως των κεριών.
Απελευθερώνεις τη φαντασία σου μήπως και νικήσεις τα γηρατειά
-γιατί στη σκέψη τους πεθαίνεις.
Και θεατρίνος γι΄αυτό έγινες.
Να εξωραίσεις λιγάκι την κραιπάλη
Να δικαιολογήσεις τον έκλυτό σου βίο.
Να ζεις άπειρες ζωές και να΄χεις άλλοθι.
Εσένα,
σε αθωώνει η Τέχνη.



***



Ονειρεύσου ...
ακόμα κι αν τα όνειρά σου είναι όνειρα θερινής νυχτός...



***



Θα υμνήσω τη χαρά.
Με κλωνάρι ελιάς και σταφύλια καλώ τα ειλικρινή αισθήματα
να βγουν από τα μνήματα της σιωπής
να περιβάλουν τον κήπο,τα ζώα,τα λουλούδια ,τους ανθρώπους μου,
να ξεχειλίσουν το άδειο ποτήρι της καρδιάς μου.


***



Έγραφε η επιστολή:
<΄Ανοιξες τα παράθυρα διάπλατα,
φως...στα δωμάτια του μυαλού μου>
Οίστρος συγγραφικός τάχα
ή αλήθεια ζωής;
Μπήκε σε φάκελο λευκό.
Δεν εστάλθη ποτέ.
Χαίρε,Δάσκαλέ μου.
Συγγνώμη που άργησα.

[ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ]

δ.τανούδης ΣΠΑΣΜΟΣ,Νεφέλη 2011

/ ένωση

[...] αποφάσεις που υλοποιήθηκαν στο αμέσως επόμενο χτύπημα του κοσμικού ρολογιού, με τον εντοπισμό, κατά πρώτο λόγο, και την ομαδική αργότερα συγκέντρωση των είκοσι τριών χιλιάδων σεξουαλικά ικανών αρρένων, εκείνων των αγοριών που είχαν συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος της ζωής τους και δεν τα ένωνε κανένας κυριολεκτικός ή μεταφορικός δεσμός αίματος, ενώ, σε παράλληλο χρόνο, όλα τα εναπομείναντα δείγματα της αντρικής λειψανοθήκης, αγόρια δίχως ολοκληρωμένη αναπαραγωγική λειτουργία, άντρες με αδύναμο σπέρμα, μωρά κοιμισμένα στις κούνιες τους και γέροι με αξιολύπητα πέη, όλα τα πλεονασματικά και ζημιογόνα ανδρείκελα, οι κίναιδοι, οι γυναικωτοί, οι εκθηλυσμένοι, οι παράφρονες, οι διεστραμμένοι, οι ανίατα ασθενείς, οι τυφλοί, οι ανάπηροι, οι δύσμορφοι, οι ορδές των φυλακισμένων, οι απελεύθεροι σεσημασμένοι και οι γενετικά διαταραγμένοι που επί μακρόν είχαν χρησιμοποιηθεί σε αμφίβολα επιστημονικά πειράματα τα οποία κρίνονταν πλέον ειρωνικά ανώφελα, όλοι εν ολίγοις οι αρσενικοί που δεν πληρούσαν τις ενδεδειγμένες προϋποθέσεις του εγχειρήματος, τα άχρηστα αποθέματα της αντρικής δεξαμενής και τα υπολείμματα της ξεχασμένης αρσενικής κυριαρχίας, οι πεπτωκότες του αντρικού θρόνου και οι ένσαρκες προβολές της σακατεμένης αρσενικής φύσης, απήχθησαν υπό την απειλή του θανάτου, σωρηδόν οδηγήθηκαν στο αποτρόπαιο χείλος μιας τάφρου βιβλικών διαστάσεων, απ’ την οποία ήταν αδύνατο κανείς να αποδράσει είτε υπογείως είτε αναρριχώμενος, περιχύθηκαν με καυστικά υγρά, πολλοί ήταν αυτοί που αλληλοσπαράχτηκαν μέσα στην τρέλα τους, και εξέπνευσαν μηδενός εξαιρουμένου εντός του εφιαλτικού τους καιάδα, αφήνοντας τον επιθανάτιο ρόγχο εκεί ακριβώς, στην έσχατη ιστορική εκατόμβη αντρικών ψωλών και στην ύστατη μνημειακή εκδίκηση του γυναικείου χεριού μέσα στο διάβα του χρόνου,

ΣΠΑΣΜΟΣ

την ίδια στιγμή που ένα κύμα στείρων και ηλικιακά ατελών ή θλιβερά υπερήλικων θηλέων συναθροιζόταν με συνοπτικές διαδικασίες σ’ έναν πολυώροφο πύργο, όπου και υποβλήθηκε σε ευθανασία με τον πλέον αναίμακτο τρόπο, εισπνέοντας ένα άγριο μεθυστικό άρωμα, ένα διεγερτικό αέριο που έφερε τις περισσότερες σε κατάσταση λεσβιακής έκστασης καθώς αποχωρούσαν απ’ τα εγκόσμια, ενώ, στην αντίπερα γυναικεία όχθη, οι είκοσι τρεις χιλιάδες επίλεκτες, οι μία προς μία εντοπισμένες απ’ τα ηλεκτρονικά αρχεία της εξουσίας, υγιέστατες νεαρές, εκκολαπτόμενα άνθη της μητριαρχίας, κορίτσια δυναμικά αλλά αρκούντως πειθήνια, ανερχόμενες μητέρες με θαλερές ζωικές εκλύσεις αλλά άσπιλους παρθενικούς υμένες, φόρεσαν τις γυαλιστερές στολές με το ανάγλυφο σήμα της γονιμότητας στη μεριά της καρδιάς, κι αφού δασκαλεύτηκαν με την επιγραμματική έκκληση βασιζόμαστε σε σας και την φαινομενικά αδικαιολόγητη παρότρυνση πιστέψτε στο θαύμα της ζωής και τη μυστηριωδώς επιτακτική εντολή σταθείτε στο ύψος των ελπίδων, οδηγήθηκαν στην επικράτεια του ανθρώπινου πειράματος και αγεληδόν σκορπίστηκαν με τα εξίσου σαστισμένα αγόρια στη γη της γεννητικής επαγγελίας,

ΣΠΑΣΜΟΣ

όπου τα πάντα είχαν μπει σε εφαρμογή, τα πάντα ήταν έτοιμα να ξεκινήσουν, κι ενώ οι ηγέτιδες αποσύρονταν με αγωνιώδη επαγρύπνηση στο κυβερνητικό τους άνδρο, το οποίο βρισκόταν μεν μακριά από το τεχνολογικό κουκούλι του πειράματος αλλά επικοινωνούσε οπτικά με αυτό, σαν μέσα από κλειδαρότρυπα δωματίου απ’ την οποία οι γονείς κατασκοπεύουν με νοσηρή έξαψη τον ενδεχόμενο αυνανισμό των παιδιών τους και ετοιμάζονται να παρέμβουν με ηθικολογικές διακηρύξεις, μοιάζοντας όμως με κάτι ανώτερο και από τεχνητούς γονείς, θυμίζοντας παρθενογέννητους σιωπηλούς κριτές, θεϊκά όντα που ορίζουν τους νόμους, χαράσσουν τα όρια και, υψωμένα στην ουράνια οικεία τους, προσφέρουν γενναιόδωρα το δικαίωμα της τελικής επιλογής στο κατώτερο είδος, χωρίς να ανησυχούν μήπως το είδος αυτό φτάσει κάποτε σ’ ένα στάδιο αυτοσυνειδησίας και πνευματικής ανέλιξης κατά το οποίο ενδέχεται ν’ αμφισβητήσει ακόμα και την άνωθεν εξουσία, διότι είτε καταφέρει να την αμφισβητήσει είτε όχι, εντούτοις, ποτέ δε θα την ανατρέψει, εντούτοις, θα πρέπει να την αποδεχτεί, εντούτοις, θα πρέπει να της υποταχθεί και ν’ ακολουθήσει το θέλημά της,

ΣΠΑΣΜΟΣ

δεν ήταν όμως παρά μια διακαής εικασία η οποία επιβεβαιώθηκε κατά τη γαλήνια συμβίωση των πρώτων έξι ημερών, την παραπλανητική εκείνη γαλήνη του ηφαιστείου, το ήρεμο μάτι του προφήτη πριν τη φρενιασμένη ομιλία του, μια εικασία που ισοπεδώθηκε ολοσχερώς κατά την τελευταία μέρα της νέας δημιουργίας, οπότε και σημειώθηκε, σαν κεραυνός εν αιθρία, σαν το πρώτο κομμάτι μιας συστοιχίας που λυγίζει παρασύροντας και τα υπόλοιπα, η εναρκτήρια σπασμική επαφή, η ενστικτώδης ένωση ενός τολμηρού αγοριού μ’ ένα τολμηρό κορίτσι, που έκαναν έρωτα επανειλημμένα και σε κοινή θέα, χωρίς φειδώ και αίσθημα συστολής, σαν το θαρραλέο ζευγάρι που σηκώνεται απ’ το τραπέζι και σέρνει το χορό σε μια υποτονική γιορτή, δίνοντας το πρόσταγμα στην ομήγυρη και υποδεικνύοντας την αγνοημένη αιτία της ίδιας της γιορτής, ανάβοντας έτσι τη φλόγα ενός σπίρτου που εξελίχθηκε σε αλυσιδωτή πυρκαγιά, αφού οι αυτόπτες μάρτυρες της σκηνής δεν άργησαν να τη διασαλπίσουν στους πλησιέστερους, δεν άργησαν να υφάνουν τα πρώτα μέτρα ενός ψιθυριστού μίτου, ενός πυρετικού νήματος που άνθιζε ολοένα μέσα στη συνένοχη υφή του, διαπερνώντας σαν μαγικό κόλπο τα κεφάλια των ανθρώπων, κυματιστό, οφιοειδές, ευθύβολο, με την κόψη της φασματικής σαΐτας, με τη λάμψη της ιερής φλόγας, μπαίνοντας στο ένα αυτί και βγαίνοντας απ’ το άλλο, αναζητώντας το κοντινότερο δοχείο για να τρυπώσει και τα επόμενα κεφάλια για να διαφθείρει, χωρίς να αλλοιώνει το πολύτιμο φορτίο του, κρατώντας ανέπαφη την τρομερή του γνώση, όπως ένας καλπάζοντας ιός που ψάχνει νέα κύτταρα για να τα μπολιάσει με το φθοροποιό του σπέρμα, μεταπηδώντας αέρινα από ξενιστή σε ξενιστή, επιστρατεύοντας ασύλληπτη ταχύτητα μεταβίβασης, την υπερηχητική ταχύτητα των εντόμων όταν προειδοποιούν τα υπόλοιπα μέλη για έναν ξαφνικό κίνδυνο ή για μια απρόσμενη πηγή τροφοδοσίας, φτάνοντας τελικά στην κορύφωση ενός προφορικού ακροβολισμού, έτσι που απ’ τη μια στιγμή στην άλλη το κοινό μυστικό είχε χαρακτεί σ’ όλα τα μέτωπα σαν από σφραγίδα πυρωμένης μασιάς, έτσι που η ολέθρια είδηση έγινε κτήμα και των σαράντα έξι χιλιάδων,

ΣΠΑΣΜΟΣ

οι οποίοι, νιώθοντας αποδέκτες ενός γνωσιακού κεραυνού, μιας αβάσταχτα καταλυτικής πληροφόρησης, ενός ιδεογράμματος που έκρυβε άπειρες εικόνες στο σύμπλεγμα της μελάνης του, άρχισαν να θεωρούν εαυτούς εξουσιοδοτημένους σε κάποια μορφή αντίδρασης απέναντι στο συντελούμενο, το οποίο δεν είχε σταματήσει να συντελείται καθόσον εξελισσόταν η απ’ άκρου εις άκρον διάδοσή του, άρχισαν να παρουσιάζουν εμφανή και αυξανόμενα σημάδια αναστάτωσης, να περιφέρονται σκεπτικοί, δύστοκοι, ξαναμμένοι, σαν για να απαντήσουν κάποιον μυστηριώδη γρίφο, λες και έψαχναν διαφυγή σ’ έναν αόρατο λαβύρινθο, να βαδίζουν χωρίς σταθερή κατεύθυνση, χωρίς λογικό ειρμό, να αλλάζουν συνεχώς θέσεις με βήμα ανησυχαστικό και με την έξαψη να ροδίζει στα μάγουλα και το τρέμουλο να τεντώνει τα μέλη και τη σύγχυση να θολώνει ολοένα τα μάτια τους,

ΣΠΑΣΜΟΣ

κι αφού κατάφεραν να διασχίσουν το τούνελ του εσωτερικού τους αναβρασμού, λες και πάλευαν τις στιγμές εκείνες να πάρουν οριστική απόφαση απέναντι σ’ ένα ανύπαρκτο δίλημμα, λες και πάλευαν να λύσουν έναν ήδη ψαλιδισμένο κόμπο, έδειξαν πια να ξεπερνούν την πρώτη αμηχανία, αυτό το αιφνίδιο μούδιασμα που είχε προκαλέσει η συνειδητοποίηση μιας εντελώς νέας προοπτικής στη διαχείριση της ζωής τους, και ξεκίνησαν να κινούνται σε άτακτες πομπές, βάζοντας μπρος μια ταυτόχρονη διαδικασία ομαδικής συγκέντρωσης, μια δημεγερτική πορεία που έτεινε ασυναίσθητα προς το κέντρο της γης, σαν κάποιο ενστικτώδες μάζωμα πουλιών που ετοιμάζονται για μετανάστευση σε μια ξένη χώρα, σε μια ήπειρο παραδείσιου εγκλιματισμού απ’ την οποία ποτέ ξανά δεν θα επιστρέψουν,

ΣΠΑΣΜΟΣ

πλησιάζοντας τώρα ο ένας τον άλλον με κινήσεις ανυπόμονες και θορυβώδεις, αίροντας τους πρώτους φραγμούς και τις ανούσιες διστακτικότητες, εκμηδενίζοντας την πρόσκαιρη εθελοτυφλία τους και αφήνοντας ελεύθερες τις πονηρές γκριμάτσες, τα παιδιάστικα επιφωνήματα, τα ξεδιάντροπα χαμόγελα και τις πρόστυχες χειρονομίες τους, απευθυνόμενοι ο ένας στον άλλον με βλέμματα αμοιβαίας πρόκλησης, επαναλαμβάνοντας συνένοχα κλεισίματα του ματιού και ποικιλότροπα νεύματα υπαινιχτικής χυδαιότητας, εκφράζοντας τον ενθουσιασμό τους έως και με προτρεπτικά σφυρίγματα, χωρίς ωστόσο κανείς να ομολογεί φωναχτά εκείνο που κέντριζε τη σκέψη και φλόγωνε ολοένα τη σάρκα, συγκλίνοντας όλοι μαζί προς το κέντρο, κερδίζοντας έδαφος στο πεδίο της φανταστικής πολιορκίας, βαδίζοντας με ροές ζυγισμένες προς τον πυρήνα της γης, λες και τους κατηύθυνε κάποιο ασύνειδο αισθητήριο προσανατολισμού, μια αρχέγονη γεωμετρία που έχει πάντα την τάση να τοποθετεί την πηγή κάθε ενέργειας στο μέσον του χώρου [...]

ΣΠΑΣΜΟΣ

πλησιάζοντας τώρα στην εκβολή μιας χαίνουσας πληγής, όπως ένα σμήνος φτερωτών μερμηγκιών που προσγειώθηκε σε ανθρώπινη σορό και με αλάνθαστο ένστικτο γνωρίζει το μονοπάτι που οδηγεί στον αφαλό της, πλησιάζοντας με πιο αποφασιστικές προθέσεις κι ακόμα πιο εξημμένες διαθέσεις, συνωθώντας και συνωθούμενοι, ενώπιος ενωπίω, πλάι πλάι, πίσω μπρος, παρακινημένοι απ’ την ίδια ωθητική δύναμη, την ίδια κατακλυσμική παρόρμηση που αφυπνιζόταν κλιμακωτά εντός τους, αυξάνοντας την ταχύτητα επιστράτευσης, περιζώνοντας το κέντρο, πολώνοντας τον κύκλο, ζυγώνοντας κι άλλο τα σώματα, ασφυκτικά γεμίζοντας τη σαρκώδη μάζα τους, τόσο κοντά που ο ένας μπορούσε να μυρίσει την παραφορά του άλλου, που ο ένας έβλεπε την ίδια του τη ζάλη του στις ίριδες του απέναντι, που ο ένας ένιωθε τον πυρετό του στο μέτωπο του διπλανού, ακούγοντας τώρα τον αέρα να τρίζει απ’ το ρυθμικό σφυροκόπημα των παλμών, ακούγοντας το ιδρωμένο σεισμικό τους λαχάνιασμα, ακούγοντας την ορμή μιας βρύσης που έψαχνε διαρροές στο τείχος της σάρκας, πλησιάζοντας σε τέτοιο σημείο ώστε τα άκρα μπορούσαν ν’ ανταλλάζουν φευγαλέα αγγίγματα, τα ακροδάχτυλα ξέφευγαν απ’ τον έλεγχο των χεριών και ψηλαφούσαν τα κοντινότερα δέρματα, τα συσπώμενα γεννητικά τους όργανα ακουμπούσαν το ένα πάνω στο άλλο σαν τις πρώτες δοκιμές ενός ζωγράφου ο οποίος οραματίζεται ένα απέραντο χρωματικό παραλήρημα, κι αφού τερμάτισαν όλη την φυσική ροπή των σωμάτων, κι αφού εξάλειψαν κάθε υπολειπόμενο βήμα, κι αφού καταβρόχθισαν κάθε χιλιοστό απόστασης, άρχισαν τότε, ολικά κι αμετάκλητα, φρενωδώς κι ανεπίστρεπτα, να γαμιούνται,

ΣΠΑΣΜΟΣ

σαν περιστρεφόμενοι κόκκοι στο θυελλώδες παιδομάζωμα του σπασμού άνθρωποι ζαλισμένοι απ’ την αποθυμιά μπλέκονταν σ’ αξεδιάλυτες μάζες και άμορφα συμπλέγματα, γλώσσες χωμένες σε τρύπες, τρύπες χωμένες σε κλωνάρια, δάχτυλα που σφίγγαν το δέρμα με την κουλουριασμένη ασφυξία των φιδιών, νύχια καρφωμένα όπως τα σκυλόδοντα στα πρόσωπα, χείλη αιμόφυρτα απ’ τις πρώτες εκδορές λες και είχαν μασήσει αγκαθερά κοτσάνια τριαντάφυλλου, χείλη που ρουφούσαν άλλα χείλη σαν δυο βδέλλες κολλημένες στο στόμα,

ΣΠΑΣΜΟΣ

κι έβλεπες τις μυϊκές συσπάσεις να φουσκώνουν στα σφιγμένα άκρα, τους τένοντες να προεξέχουν σαν κομμένα σύρματα, τις φλέβες πρησμένες από εσωτερικά περιδέραια, τα βλέμματα των ανθρώπων τυφλωμένα απ’ τον ιδρώτα της λαγνείας, τα βλέμματα των ανθρώπων που έχυναν τις απαρχές των δακρυσμένων οργασμών τους, κι άκουγες τα λαρυγγικά συρίγματα και τα θηριώδη βογκητά του σπασμού μαζί με οστεϊκούς τριγμούς από λυγισμένα γόνατα και αντηχήσεις κρανίων σε μετωπική τριβή και κλείδες σε λαιμούς που κυνηγούσαν τις ακαριαίες οφθαλμικές στροφές ψάχνοντας για το επόμενο όχημα του σπασμού, κι έβλεπες όλο και περισσότερους ανθρώπους να γυμνώνονται σκίζοντας τις λεπτεπίλεπτες στολές τους με το μένος ενός φιμωμένου ζώου που του ρίχνουν ωμό κρέας μες στο κλουβί του και να βουτάνε με το κεφάλι στο σύμφυρμα της κλυδωνιζόμενης σάρκας κολυμπώντας μέσα σε κλωστές ηδονικού σάλιου, όλοι τους ανάσκελα βυθισμένοι στον ιλιγγιώδη βόρβορο του γαμησιού με τα δόντια λερωμένα απ’ το δαγκωμένο μήλο και τα μέλη κηλιδωμένα απ’ τις πηχτές ροές της παρθενιάς

Ο ΑΝΤΡΑΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΟΥΣΕ ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΟΥ

Απόσπασμα από το βιβλιο του Kώστα Κατσουλάρη<Ο άντρας που αγαπούσε τη γυναίκα μου>.


Κ ι όμως,δεν τα βρήκα ποτέ αυτά τα χάπια.Κι ένας θεός ξέρει πόσο έψαξα.Και επί πόσο καιρό.Για ένα διάστημα,σχεδόν για ένα χρόνο δηλαδή,μου είχαν γινει έμμονη ιδέα.Δεν ξαναέκανα καμιά νύξη:η αμφισβήτηση της εντιμότητάς της σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα φοβόμουν ότι θα προκαλούσε ανεπανόρθωτο ρήγμα ανάμεσά μας.Εκανα ωστόσο όλα τα υπόλοιπα.Έψαχνα τσάντες,συρτάρια,θήκες αυτοκινήτων,μπάνιο ένα,μπάνιο δύο ,WC,αποθήκη,ακόμη και στο γραφείο της κατάφερα να βρεθώ σε στιγμές που εκείνη έλειπε,και να το κάνω φύλλο φτερό.Πουθενά τα χάπια.Μέσα στην απελεπισία μου,τηλεφώνησα στον γυναικολόγο της,παλιό μου συμφοιτητή και φίλο.Στην αρχή το έπαιξα διακριτικός,προσπάθησα να τον ψαρέψω.Στη συνέχεια,κι όσο εκείνος επέμενε να υπεκφεύγει,δεν κρατήθηκα:

.
<Ελα τώρα βρε Σόλωνα,κι εγώ γιατρός είμαι>,ξέσπασα.
<Είμαι βέβαιος γι΄αυτό-ωστόσο λυπάμαι,δεν μπορώ να σε βοηθήσω>.

Σήμερα πια δεν χρειάζομαι τις πληροφορίες του Καμπουρόπουλου.Καμιά γυναίκα δεν αφήνει να της ψαχουλεύουν τα πράγματα αδιαμαρτύρητα.Εκτός εάν...
Μέχρι και εξετάσεις έκανα,μπας και το πρόβλημα ήμουν εγώ,μην και την έβαζα άδικα στο στόχαστρο.Το σπερμοδιάγραμμα ήταν εξαιρετικό,σύμφωνα με τον συνάδελφο στον οποίο απευθύνθηκα.Ημουν καρπερός σαν εικοσάχρονος.
Επανέφερα το θέμα προς συζήτηση.
Οχι για τα χάπια,βέβαια-αλλά μήπως θα έπρεπε να κάνει κι εκείνη κάποιες εξετάσεις,να το ψάξουμε σε βάθος;΄Ηταν πια τριανταεπτά στα τριανταοκτώ,τα περιθώρια στένευαν.Της ανέφερα το σπερματοδιάγραμμα,για να την στριμώξω.Φάνηκε να ξαφνιάζεται,αλλα δεν έχασε την ψυχραιμία της.Μου απάντησε ότι και κείνη είχε κάνει τον έλεγχό της,είχε θέσει το θέμα στον γυναικολόγο της,και πως η διάγνωσή του ηταν ότι δεν έβλεπε κανένα πρόβλημα.Όλα έδειχναν φυσιολογικά,είπε.
<Να πάμε μαζι>.
<Δεν με πιστεύεις;>
<Σε πιστε'υω,αλλά θέλω να πάμε μαζί.Δεν είναι κακό,τόσα ζευγάρια πάνε και συζητάνε με τον γιατρό τους,κι επιπλέον κατά κάποιο τρόπο ο Καμπουρόπουλος είναι και δικός μου γιατρός,είναι ο άνθρωπος που έφερε στον κόσμο την κόρη μου>.
Περίμενα την άρνησή της έτοιμος για ολοκληρωτική επίθεση.Είχε έρθει η στιγμή να μιλήσουμε για τα χάπια.Την είχα στριμώξει.Ή τώρα ή ποτέ.
<Εντάξει,θα κλείσω ραντεβού μέσα στην εβδομάδα>,ήρθε αποστομωτική η απάντησή της.<Μόνο που δεν πηγαίνω πια στον Καμπουρόπουλο>.
<Θ΄αστειεύεσαι>.
<Καθόλου.Υπήρξε ένα δυσάρεστο επεισόδιο>.
<Τι επεισόδιο;>
<Προτιμούσα να μην χρειαστεί να σου το πω>.
<Τι να μην μου πεις;Πες μου!>.
<Μου την έπεσε>.
<Στην έπεσε;>Ναι
<Στα ίσια;>Ναι
<Χοντρά;>Ναι
<Πότε;>
<Πάει ένας χρόνος>.
<Και μου το λες τώρα;>
<Δεν ηθελα να σε στενοχωρήσω.Είναι φίλος σου>.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ -ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ARS POETICA



Διαβήματα γρύλων,διαλόγους περιστεριών
τα σχόλια της ντάλιας καθώς την προσπερνάς αργά
την ώρα που δύει ο ήλιος μέσα στους ψιθύρους
της άνοιξης,στις ομιλίες ενός θολού θέρους

ασφαλώς τ΄ακούς όλα τώρα πιο καθαρά
ίδια πάντα,η συντεταγμένη στην υπερβολή-
σού μένει μόνο να μάθεις,ει δυνατόν,απόψε
για την δοξα,όχι την εφήμερη ίσκιων και παθών

των ανθρώπων,αλλά για εκείνη της πανσελήνου,
ιδίως του Σεπτέμβρη στα κλαδιά της καμφοράς
μπλεγμένη και απελεύθερη,ακίνητη,άφαντη



ξαφνικά μέσα στην κόμη του χρόνου , ένα παιχνίδι
ομορφιάς, είδωλο κι αλήθεια μαζί,καλειδοσκό
πιο δέους των πρωτόγονων φυλών, ένα βλέμμα μου.


***



H ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

Αλλά κι αν αύριο ξεραθούν όλα τα τοπία

θ΄ αντέξουν πάλι τα μαλλιά μας, δεν θα γίνουν στάχτη

πάντα πιστό, λεπτό χρυσάφι βαθιά μέσα στις ρίζες

σοφία σκοτεινή στα φύλλα της μουριάς, στου σκίνου

την ταπείνωση, καθώς ανοίγει ένα ένα

τα όνειρα η δροσιά της αυγής, το στόμα ξέρει

γεμίζει κεράσια πως ήμασταν χτες βράδυ μαζί

να διαβάζω, μου λες, τα ποιήματα σαν χρησμούς ή

κτερίσματα φωτός, είναι το κέντρο σου παντού

μα η περιφέρεια πουθενά, εσωτερικό φεγγάρι,

η αλήθεια ένα κομμάτι ουρανός μάρμαρο

μια ζωή για να σκαλίσεις τα σωστά τα ονόματα

απόγονος της κοσμικής στάχτης, χιλιοκρύσταλλος

η σφραγίδα θολή, ακταιωρός στην άβυσσο

ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ ,ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ(γεν.1924)

Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.
Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν
τίποτα και προσπερνούνε.Όμως μερικοί
κάτι βλέπουν,το μάτι τους αρπάζει κάτι
και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.
Η πόρτα τότε κλείνει.Χτυπάνε μα κανείς
δεν τους ανοίγει.Ψάχνουνε για το κλειδί.
Κανείς δεν ξέρει ποιός το έχει.Ακόμη
και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια
γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.
Φτιάχνουν αντικλείδια.Προσπαθούν.
Η πόρτα δε ανοιγει πια.Δεν άνοιξε ποτέ
για όσους μπορεσαν να δουν στο βάθος.
Ισως τα ποιήματα που γράφτηκαν
από τότε που υπάρχει ο κόσμος
είναι μια ατελείωτη αρμαθιά αντικλείδια
για να ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.

Μα η ποίηση ειναι μια πόρτα ανοιχτή.

(Τα Αντικλείδια,1988)

ΣΕΞ

....ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ <Σεξ/Περιττές γνώσεις για ψαγμένους εραστές>
του ΜΑΡΙΟΥ ΠΙΠΙΝΗ[Γνώση 2010]


Στην Σιένα της Ιταλίας οι γυναίκες με το όνομα Μαρία απαγορεύεται να εργαστούν ως πόρνες.

Διαμαρτυρόμενος για το,κατά την άποψή του,παράλογο σύστημα υγείας,ένας νεοζηλανδός γιατρός μετέτρεψε το ιατρείο του επίσημα σε μπουρδέλο.

Στην Εσπεράντα(Βραζιλία) η 9 Μαίου είναι επίσημη αργία γιατί είναι η <Ημέρα του Οργασμού>

Οι αρουραίοι κάνουν σεξ μέχρι και είκοσι φορές την ημέρα.

Η <Μικρή Γοργόνα>,το περίφημο άγαλμα στην Κοπεγχάγη υφίσταται,σύμφωνα με τις τοπικές αρχές,κάθε λογής σεξουαλική παρενόχληση από τους τουρίστες.από χάδια μέχρι πολύ χειρότερα.

Στην αρχαία Ελλάδα δεν υπήρχε η λέξη <ομοφυλόφιλος>.

Σύσταση του αμερικανού γεροντολόγου Michael F.Roizen :Mια φορά την ημέρα sex προσθέτει εννέα χρονια ζωής.

Σ΄ολόκληρη τη Γη ,το κάθε δευτερόλεπτο πραγματοποιούνται στατιστικά 2778 συνουσίες.

Ο <Καλιγούλας>(1980) του παραγωγού Βοb Gusione από το περιοδικό Penthouse
ειναι η ακριβότερη πορνοταινία όλων των εποχών.Η παραγωγή της κόστισε 17 εκατομμύρια δολάρια.

Στο φιλί ενεργοποιούνται πάνω από 30 μύες του προσώπου.

Ο όρος γαλλικό φιλί προέρχεται από τους πλούσιους αμερικανούς,που ταξιδευαν στη Γαλλία στο τέλος του 180υ αιώνα.Στις Γαλλίδες άρεσε τόσο πολύ να φιλούν τους πλούσιους Αμερικάνους,που όταν αυτοί επέστρεφαν στην πατρίδα τους,περιέγραφαν την εμπειρία τους ως γαλλικό φιλί.

Φιλώντας ένα λεπτό καταναλώνεις 26 θερμίδες.

Ο Καζανόβας χρησιμοποιούσε σαν προφυλακτικό την νηκτική κύστη των ψαριών.


<Λάγνο ταξιδιωτικό μαξιλάρι> ονόμαζαν τον 17 αιώνα στην Ιαπωνία ένα τεχνητό αιδοίο .Ηταν κατασκευασμένο από μια επίπεδη πλακα με μια τρύπα,επενδυμένη από μετάξι.

Ο συγγραφέας Χένρι Μίλερ αποκαλούσε το πεος του John Thursday [Τζων Πέμπτη]


Εφευρέτες του τανγκα είναι οι ινδιάνοι της φυλής Τούπι στην Βραζιλία.

Τα γηροκομεία του Μπουένος Αιρες,για λόγους υγείας,οργανώνουν τακτικά για τους ηλικιωμένους παραστάσεις με στριπτίζ.

Ο οργασμός της γυναικας ερεθίζει τη ίδια περιοχή του εγκεφάλου με την ηρωίνη.

Στην Αρχαία Ρώμη,οι κατηγορούμενοι στο δικαστήριο ορκίζονταν στους όρχεις τους.

Ο βρετανός συγγραφέας Γκραχαμ Γκρην(1904-1991) διατηρούσε μια σαδομαζοχιστική σχέση.Στις ιδιωτικές του στιγμές αρεσκόταν να τον καίει η σύντροφός του με τσιγάρα.

Η πεολειξία κατά τη διάρκεια ενός τηλεφωνήματος,στην αμερικάνικη αργκό ονομάζεται Μπιλ Κλιντον.

Ο Μότσαρντ συνέθεσε το 1782 τον κανονα για εξι φωνές<Γλείψε μου τον κώλο> και τον κανόνα για τρεις φωνές<Γλείψε μου τον κώλο όμορφα κι ωραία>.

Στην αρχαία Ρ'ωμη ο αυτοκράτορας Αύγουστος εξόρισε τον Οβίδιο στη Μαύρη Θάλασσα,επειδή είχε γράψει το <Αrs amatoria>:σε τρια βιβλία εξηγεί καταλεπτώς,πώς μπορεί να γνωρίσει,να παρασύρει και να αποπλανήσει κορίτσια.

Η ρωμαία αυτοκρατόρισσα Μεσσαλίνα πρέπει να είχε πάει με ολόκληρη τη φρουρά των πραιτωριανών του συζύγου της Κλαύδιου.

– Έτος Ελύτη 2011 –

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

– Έτος Ελύτη 2011 –
«Ποιητές του σήμερα συνομιλούν με τον ποιητή…»
ΙΑΝΟS, 24 Οκτωβρίου, 5:30 μ.μ.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για το «Έτος Οδυσσέα Ελύτη 2011», το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) οργανώνει μια συνάντηση αφιερωμένη στο έργο του νομπελίστα ποιητή και την επιδραστική παρουσία του στο σύγχρονο ποιητικό γίγνεσθαι. Η εκδήλωση πραγματοποιείται τη Δευτέρα 24 Οκτωβρίου, ώρα 17:30, στο χώρο εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου ΙΑΝΟS (Σταδίου 24, Αθήνα).

Συμμετέχουν ποιητές από τις νεότερες γενιές που γνωρίστηκαν κι εξακολουθούν να «συνομιλούν» με το έργο του: Γιάννης Αντιόχου, Ηλίας Γκρης, Γιάννης Ευθυμιάδης, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Γιώργος Μπλάνας, Παυλίνα Παμπούδη, Κώστας Παπαγεωργίου, Στρατής Πασχάλης, Βασίλης Ρούβαλης.

Προλογίζει η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου.

Η εκδήλωση περιλαμβάνει τις τοποθετήσεις δέκα δημιουργών γύρω από την πνευματική προσωπικότητα και τη συνεισφορά του Οδυσσέα Ελύτη στη νεοελληνική γραμματεία, όσο και για την απήχηση που εξακολουθεί να ασκεί το έργο του στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό:

• ο ποιητής ως ρυθμιστικός κανόνας της νεοελληνικής γραμματολογίας
• η επίδραση της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας 1979 στην κατοπινή ποιητική δημιουργία
• ο ποιητής και οι ποιητικές γενιές: συνάρτηση και αλληλοδιαδοχή
• η ελυτική γλώσσα και η σύγχρονη στιχουργία
• πώς διαβάζεται η ποίησή του από τους νέους δημιουργούς;

(Όλα τα κείμενα της ημερίδας θα δημοσιευτούν σε ειδικό αρχείο στον κόμβο του ΕΚΕΒΙ)

Ενδιάμεσα στις ομιλίες παρεμβάλλονται απαγγελίες ποιημάτων και προβολές χαρακτηριστικών αποσπασμάτων από ντοκιμαντέρ διανθίζοντας την τιμητική εκδήλωση: Με την ευγενική παραχώρηση από το αρχείο της ΕΡΤ θα προβληθούν αποσπάσματα από τις αφιερωματικές εκπομπές «Παρασκήνιο», «Ριμέικ» και «Μονόγραμμα» καθώς και από τις ταινίες: «Της Πατρίδας μου πάλι Ομοιώθηκα» των Γιώργου και Ηρούς Σγουράκη σε σκηνοθεσία Γιώργου Καριπίδη και «Ο κήπος Βλέπει» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου σε σκηνοθεσία Μάνου Ευστρατιάδη.