ΤΖΕΝΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ, 1949-2024

 Η Τζένη Μαστοράκη (1949-2024) γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε βυζαντινή και μεσαιωνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με ένα ποίημά της που περιλήφθηκε στην "Αντι-ανθολογία" του Δημήτρη Ιατρόπουλου, το 1971. Την επόμενη χρονιά τα ποιήματά της κίνησαν το ενδιαφέρον του Γιάννη Ρίτσου και της Νανάς Καλλιανέση, και εκδόθηκε από τον "Κέδρο" το πρώτο της βιβλίο, "Διόδια", με τίτλο που επέλεξε ο ποιητής. Έχουν εκδοθεί τέσσερα βιβλία ποίησης ("Διόδια", 1972, "Το σόι", 1978, "Ιστορίες για τα βαθιά", 1983 και "Μ' ένα στεφάνι φως", 1989), με το τελευταίο βιβλίο της, εμπνευσμένο από το έργο του Δ. Σολωμού, να έχει συγκεντρώσει την καθολική, σχεδόν, αποδοχή κριτικής και κοινού και να έχει επαινεθεί, μεταξύ άλλων, για την αριστοτεχνική χρήση της ελληνικής γλώσσας (Γ. Π. Σαββίδης) και της μυθοποιητικής παράδοσης (Δ. Μαρωνίτης). Τα ποιήματά της μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες και δημοσιεύθηκαν σε ανθολογίες και περιοδικά. Η διευθύντρια του προγράμματος ελληνικών σπουδών στο Columbia University της Νέας Υόρκης, Karen Van Dyck, αφιερώνει στη Τζένη Μαστοράκη ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίου της "Η Κασσάνδρα και οι λογοκριτές" (1998), θεωρώντας την "μία από τις κορυφαίες ποιήτριες και μεταφράστριες της Ελλάδας". Δεινή μεταφράστρια, η Τζένη Μαστοράκη είχε μεταφράσει συγγραφείς πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως οι Τζέι-Ντι Σάλιντζερ, Κάρσον ΜακΚάλερς, Ελίας Κανέττι, Χάινριχ Μπελ, Χάινριχ φον Κλάιστ, Καρλ Μαρξ, Κάρλο Γκολντόνι, Έντγκαρ Άλαν Πόε, Άπτον Σίνκλαιρ, Λιούις Κάρολ, Τζόρτζιο Μανγκανέλλι, Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Χάρολντ Πίντερ, Σάρα Κέην, Μιγέλ δε Θερβάντες, Χάουαρντ Μπάρκερ, Πωλ Σουήζι, Άγκνες Χέλερ, κι ακόμη τον "Πετροτσουλούφη" του Χάινριχ Χόφμαν και παραμύθια των Αδελφών Γκριμ. Το 1989 τιμήθηκε με το Thornton Niven Wilder Prize του Columbia University (Translation Center) για το σύνολο του μεταφραστικού της έργου και το 1992 με το ειδικό βραβείο του ΙΒΒΥ (International Board on Books for Young People) για τη μετάφραση του παιδικού βιβλίου "Ο ταξιδιώτης της αυγής", του Σι-Ες Λιούις (εκδόσεις Kέδρος). Ποιήματά της στα ελληνικά και σε γαλλική μετάφραση, επιλεγμένα από την ίδια, περιλαμβάνονται στο ιστολόγιό της: http://mastorakilfh2007.blogspot.com.

ΠΗΓΗ: BIBΛΙΟΝΕΤ

Διόδια

IV.

Δραπετεύω μέσ’ απ’ τις λέξεις
που δεν είπα.
Εγκαταλείπομαι
στις ώρες που πιο πολύ αγάπησα.
Αυτή η σιγή δεν έχει τέλος.
Τρομάζω να περιμένω
αυτό που δε θα’ ρθει.
Τρομάζω στη σκέψη
αυτών που δεν έγραψα.
Αυτή η σιγή
απόλυτα δική μου
με κατακερματίζει.

Διόδια, Κέδρος 1972

****

Tι έλεγε εκείνη η επιστολή

Μα όταν κάποιος σου μιλά με τρόμους, φωνές χαμένων
σε απαίσια σπήλαια και βάλτους—



εσύ να σκέφτεσαι προπάντων τι μπορεί να εννοεί, ποιό
διαμελισμένο πτώμα κρύβει στο υπόγειο του, τι δαγκωτά
φιλιά και φόνους, νύχτα υπόκωφη, που σιωπηλά τη διασχίζουν
αμαξοστοιχίες (συσκοτισμένες με βαριά παραπετάσματα,
και στους τροχούς πανιά ή βαμπάκι), τι άνομες επιθυμίες,
λύσσα, ψιθύρους, ουρλιαχτά, βεγγαλικά σε λάκκους πολιούχων,
εκδικητές να τον μουσκεύουν στο αίμα όταν κοιμάται, ποιόν
κλέφτη, τέλος, σε βαθύ κοιτώνα χάλκινο, πνιγμένον στα λινά
και κλαίει—



και να τον συμπαθείς, προπάντων να τον συμπαθείς,
αγαπητέ Αρθούρε ή Αλφόνσε.

Ιστορίες για τα βαθιά, Κέδρος  1983

*****

Α, τι νύχτα ήταν εκείνη

I.

Πάντοτε νύχτα ταξιδεύουν τα μεγάλα χαίρε, τα έχε γεια,

καλότυχοι οι νεκροί που ξαγρυπνάνε, τις κορυφές,

τ’ ακροκεραύνια περιπλέοντας, τις λόχμες μιας

απύθμενης υπνολαλίας,

κι όπως λιοντάρι στα στενά δε χόρτασε, το συννεφάκι

αυτό τους σημαδεύει, την κόψη ανάβοντας,

το ανάστημα, μελαχρινό, το βλέμμα που ήταν—

Σαν να πεθύμησαν τη δροσερή φυγή, το αλγεινό

των αρωμάτων σε κλεισμένους χώρους, τον ταπεινό

αιγιαλό,

τη φοβερή φωλιά του ύπνου φεύγοντας, το λίγο

των ονείρων.

II.

 

Έγιναν κρίματα και βάρυναν πολύ, κι ό,τι πονά,
για πάντα εδώ, για πάντα μένει, κακό φιλί, για
πάντα το κακό σημάδι του, παραφροσύνη δίχως
γυρισμό, φοβέρα σκιάζει,
μια ιερή σαρκοφαγία που εξαντλεί.
Κι ό,τι πονά, κι αν λησμονιέται την αυγή, μια νύχτα
άλλη, πλανήτης βάσκανος, ραγίζει η ανατολή,
κι ανάρια λάμποντας το πέρασμα του στο σκοτάδι,
σαν ερπετό, μεγάλη σαύρα που βουτά, θα ’ρθει,
μετά την αγωνία στα στενά, σώμα καμένο και χλωρό
κεφάλι, θα ’ρθει, κατάχλωρος απ’ τη φωτιά, κι ό,τι
εξαντλεί, σαΐτα, βόλι και κακό φιλί,

ο μάγος έρωτας, ο τρόμος έρωτας το φέρνει πάλι.

Μ’ ένα στεφάνι φως, Κέδρος 1989


****

Η πόρτα

Τώρα, επάνω στην πεσμένη πόρτα
περνάνε και κρεμάνε τα τραγούδια τους
δεμένα με χρωματιστές κορδέλες
σαν τάματα σε κάποια
Παναγιά τάδε, τη θαυματουργή.
Ο ποιητής κουβαλάει
την πόρτα στην πλάτη
σωπαίνει.
Θα τον δεις καμιά φορά λοιπόν
να περπατάει σκυφτός
ή να περνάει με το πλάι τα στενά
και κείνο το κάγκελο
στραβωμένο
αφήνει βαθιά χαρακιά

πάνω στην άσφαλτο.

Το σόι, Κέδρος  1978

*****

Οι μεγάλοι

Oι μεγάλοι
κουβαλούν πάντα μέσα τους
το παιδί που υπήρξαν
στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο
το κορίτσι που δεν πρόφτασαν να φιλήσουν
έναν αγιάτρευτο καημό λαχανίδας.
Το πρώτο χνούδι στο πανωχείλι τους
τους Βαρβάρους του Καβάφη
και μια παλιά φυματίωση.
Τις μέρες τους
καταχωρισμένες σε δελτία τροφίμων.
Ένα καρφί στον τοίχο
μπορούσε να σημαδέψει μια εποχή
– τα καλοκαίρια ξυριζόντουσαν
με τον καθρέφτη κρεμασμένο στο παράθυρο.
Όνειρα συνοικιακά
σα μια μοτοσυκλέτα με καρότσα
για πολυμελείς οικογένειες.
Εμείς
κουβαλάμε, απλούστατα, μέσα μας

τους μεγάλους.

Διόδια, Κέδρος 1972

****

Η χαρά της μητρότητας

Τα βράδια κάνω επικίνδυνες δουλειές.

Δένω μεγάλους σπάγκους

από παράθυρο σε παράθυρο

και κρεμάω παράνομες εφημερίδες.

Τί τα θες, η ποίηση πια δε φτουράει.

Μας τα ’παν κι άλλοι, σου λένε.

Κι έπειτα, έχει κάμποσες να τραγουδήσουν

τη χαρά της μητρότητας.

Η κόρη μου γεννήθηκε

σαν όλα τα παιδιά.

Καταπώς φαίνεται,

θα κάνει και γερά ποδάρια,

να τρέχει γρήγορα στις διαδηλώσεις.

Το σόι, Κέδρος  1978

****

Θέατρο-Λόγος, μία περιοδική έκδοση για το Θέατρο: Τέχνη και Έρευνα

Θέατρο-Λόγος, μία περιοδική έκδοση για το Θέατρο: Τέχνη και Έρευνα, Εκδότης: Πανελλήνιος Επιστημονικός Σύλλογος Θεατρολόγων, ISSN:2945-0144

Γράφει η  Ασημίνα Ξηρογιάννη // Πηγή:ΦΡΑΚΤΑΛ 

Έχει φτάσει ήδη στο τέταρτο τεύχος του το περιοδικό «Θέατρο – Λόγος» και θεωρώ πως είναι η κατάλληλη στιγμή να τον παρουσιάσω στους  αναγνώστες μας. Πρόκειται για περιοδικό που εκδίδει ηλεκτρονικά ο Πανελλήνιος Eπιστημονικός Σύλλογος Θεατρολόγων.  Η έκδοση του περιοδικού είναι εξαμηνιαία και οι αναγνώστες μπορούν να το βρουν με ελεύθερη πρόσβαση στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://pesyth.com/theatro-logos/

       Είναι μέσα στις επιδιώξεις της Ομάδας σύνταξης το περιοδικό αυτό να αποτελέσει έναν «τόπο συνάντησης» για ανταλλαγή απόψεων, ιδεών και γόνιμης καλλιτεχνικής συζήτησης όλων των θεατρικών κλάδων.’’ Έχουν κυκλοφορήσει μέχρι στιγμής 4 τεύχη που το καθένα παρουσιάζει το δικό του ξεχωριστό ενδιαφέρον. Η εμπλοκή πολλών αξιόλογων ανθρώπων και η πολλαπλή προσφορά τους, καθώς και το κέφι τους για το εγχείρημα αυτό είναι κάποιοι παράγοντες που συμβάλλουν σε ένα υπέροχο αποτέλεσμα. Επιμελήτρια του περιοδικού είναι η Χριστιάνα Μόσχου. Επιμελητής της ψηφιακής έκδοσης είναι ο Χρήστος Θεοχαρόπουλος.

  Ξεχωρίζουμε τα κεντρικά αφιερώματα που μέχρι στιγμής έχουν τις κάτωθι θεματικές: «Ιάκωβος Καμπανέλλης», «Θέατρο και Αναπηρία», «Το λαϊκό θέατρο στην Ελλάδα και τις ελληνόφωνες περιοχές», «πόλεμος και ειρήνη»

  Επίσης στο περιοδικό εμπεριέχονται 7 σταθερές στήλες θεματικά αυτόνομες-άσχετες με το κεντρικό αφιέρωμα) που αφορούν στις εξής θεματικές: Επισκόπηση Θεατρολογικής Έρευνας, Παρουσίαση Βιβλίων, Ανασκόπηση- Παραστάσεων, Παιδαγωγική του Θεάτρου και Θέατρο στην Εκπαίδευση, Θέατρο στην Περιφέρεια, Ελληνική Δραματουργία, Πολιτιστική Πολιτική και Θέατρο. Στο 4ο τεύχος μάλιστα ξεκινούν και podcastsμε τις Ευδοκία Μανόχη και Μάρθα Κοσκινά.

   Μελετώντας τα 4 τεύχη του περιοδικού καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει σήμερα μια τέτοια ζωντανή προσέγγιση, μια ωραία και εποικοδομητική διάδραση με το θεατρικό γίγνεσθαι, αλλά και με το θεατρικό φαινόμενο συνολικά, επίκαιρα και διαχρονικά. Κείμενα στιβαρά και άκρως ενδιαφέροντα από ανθρώπους επιστήμονες, ερευνητές, λάτρεις του θεάτρου. Είναι αξιοσημείωτος ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του περιοδικού. Εδώ εξετάζεται  το θέατρο πολύπλευρα και πλουραλιστικά, σε όλες του σχεδόν τις εκφάνσεις. Επίσης, η συντακτική επιτροπή είναι ανοιχτή σε συνεργασίες, γίνεται κάλεσμα σε όσους επιθυμούν να συμβάλλουν στο περιοδικό με κείμενα και ιδέες τους, ακολουθώντας την ορισμένη διαδικασία.

   Για την ιστορία του πράγματος να σημειωθεί πως ο σύλλογος των θεατρολόγων έβγαζε και πολλά χρόνια πριν ένα έντυπο ένθετο με λίγες σελίδες που εμπεριείχε  κριτικές, συνεντεύξεις, άρθρα και νέα του Κλάδου. Με αυτόν όμως τον νέο «Θεατρο-λογο» αλλάζουν πολλά οι συνθήκες και οι προσδοκίες, αλλά και οι στόχοι, όλα είναι άλλης υφής. Μιλήσαμε με την Χριστιάνα Μόσχου, την επιμελήτρια του περιοδικού και μας είπε κάποια πράγματα σχετικά με την δημιουργία του:

«Το 2021 είχα εκλεγεί στο Διοικητικό Συμβούλιο του Πανελλήνιου Επιστημονικού Συλλόγου Θεατρολόγων (ΠΕΣΥΘ) και έστειλα ένα ανοιχτό κάλεσμα στα μέλη για τη δημιουργία συντακτικής ομάδας που θα είχε ως στόχο την έκδοση ενός περιοδικού του συλλόγου. Συνοδοιπόρισσα σε αυτό το ταξίδι ήταν η Ευαγγελία Κυριαζίδου, επίσης μέλος του Δ.Σ. Του ΠΕΣΥΘ. Μέχρι εκείνη τη στιγμή ο Θεατρολόγος δεν ήταν παρά μόνο σκέψεις ελπίδα για ένα εγχείρημα που θα το νιώθουμε “δικό μας”. Στο αρχικό κάλεσμα ανταποκρίθηκαν αρκετές συναδέλφισσες και συνάδελφοι. Η πρώτη συντακτική ομάδα (αλφαβητικά) αποτελούταν από τους: Εμμανουέλα Βογιατζάκη Κρουκόβσκι, Νίκος Γαλλιός, Σταμάτης Γαργαλιάνος, Αικατερίνη Θεοδωράτου, Γεωργία Κακαρά, Τώνια Καράογλου, Μάρθα Κοσκινά, Ευφροσύνη Κουτσογιάννη, Ευαγγελία Κυριαζίδου, Ευδοκία Μανόχη, Ηλέκτρα Μήτσουρα, Χριστιάνα Μόσχου, Κωνσταντίνα Μούρτου, Μαρία Μπατάνη, Μαρία Μπινίκου, Χασάν Μπουγιούκλου, Ασημίνα Ξηρογιάννη, Ελένη Πετρίτση, Ειρήνη Πολυδώρου, Μαρία Ανδρ. Σπυροπούλου, Αγαθή Τέλη, Ελένη Χατζηγεωργίου. Μας πήρε έναν ολόκληρο χρόνο να συζητάμε ως ομάδα και να σχεδιάζουμε τον τρόπο λειτουργίας μας, τα καλέσματα που θα στέλνουμε, τις θεματικές ενότητες. Από την πρώτη στιγμή, από την πρώτη κιόλας ολομέλεια, δώσαμε βάση στον δημοκρατικό τρόπο λειτουργίας. Συνδιαμορφώσαμε όλοι μαζί τους κανόνες λειτουργίας του περιοδικού, δώσαμε έμφαση στη σύνθεση των απόψεων και γίνεται μέχρι σήμερα συνεχώς προσπάθεια να ακούγονται όλες οι φωνές και να συμπεριλαμβάνονται οι ιδιαίτερες αναζητήσεις κάθε μέλους. Τον Νοέμβριο του 2022 δημοσιεύθηκε το πρώτο μας τεύχος. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη! Ειλικρινά ένιωσα ότι ήταν “το πνευματικό μου παιδί” και ακόμα περισσότερο ένιωσα ότι ήταν το παιδί όλης της ομάδας! Πριν από λίγες ημέρες δημοσιεύτηκε το τέταρτο τεύχος στο οποίο εγκαινιάσαμε και το πρώτο μας podcast! Πιστεύω ότι «Θέατρο-Λόγος» θα συνεχίσει για πολλά ακόμα χρόνια. Μας μαθαίνει σιγά σιγά η κοινότητα των θεατρολόγων και των θεατρόφιλων, μαθαίνουμε κι εμείς από την εμπειρία μας και τα επόμενα έτη θα είναι πλούσια σε άρθρα και ενδιαφέροντα θέματα.»

Δεν ξέρω πως να σου το πω της Ασημίνας Ξηρογιάννη

Φαντάσου-απλά προσπάθησε-

φαντάσου πως

η σκέψη μου είναι η θάλασσα

και πως εσύ κολυμπάς μέσα της

συνεχώς.

Και δεν μ’ αφήνεις να κοιμηθώ τα βράδια,

γιατί ούτε τότε σταματάς να κολυμπάς.

Και τα πρωινά πάλι με αναστατώνεις,

επειδή συνεχίζεις ακάθεκτος

και κύματα σηκώνεις.

Της απουσίας.

* Δημιουργία κολάζ: Aσημίνα Ξηρογιάννη

***

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ

 

Είναι κάτι γνωστό από παλιά. Προτείνουμε στα παιδιά Β και Γ Λυκείου να διαβάσουν λογοτεχνικά βιβλία, κάτι που θα τους βοηθήσει πολύ στην Έκθεση. 'Εγραψα στο εκπαιδευτικό μου ιστολόγιο ( To εκπαιδευτικό ιστολόγιο της Ασημίνας Ξηρογιάννη) μεταφέρω και εδώ. Προτείνουμε συνήθως κλασικά βιβλία:

Αιολική γη του Βενέζη

Κατεδαφιζόμεθα της Σωτηρίου

Το πλατύ ποτάμι του Μπεράτη

Στην τάξη διδάσκω συνήθως το «ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΛΠΙΣ» και το «ΛΑΘΟΣ» του Σαμαράκη

Προτείνω ακόμα τα ΠΙΟ ΣΥΓΧΡΟΝΑ και εξαιρετικά:

«Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια», της Χάρπερ Λι

«Τα σταφύλια της οργής», του Τζων Στάινμπεκ

«1984», του Τζορτζ Όργουελ

«Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι», του Όσκαρ Ουάιλντ

«Μικρή ιστορία του κόσμου», του Ε.Η. Gombrich

* Aλλες δικές μου βιβλιοπροτάσεις στους μαθητές μου μπορείτε να δείτε εδώ:BIBΛΙΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ

Επιμέλεια: Ασημίνα Ξηρογιάννη

* Oι φωτογραφίες είναι παρμένες από το ιντερνετ, κάποιες από το pixaby

ΑΣΗΜIΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ /// ΈΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

Alezei Golovin

Η αίσθηση και μόνο

ότι με αφήνεις

να υπάρχω δίπλα σου

μου δίνει το ελεύθερο

να θεωρούμαι ποίημα.

Ασημίνα Ξηρογιάννη

Πηγή: 

https://toixoutoueterou.blogspot.com/2017/06/blog-post_29.html?spref=tw

KΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ//// Ορφέας Απέργης, «Δασκαλόπετρα», εκδ. Νεφέλη

Ορφέας Απέργης, «Δασκαλόπετρα», εκδ. Νεφέλη

ΤΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑΣ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ 

Είναι από τα λίγα βιβλία σύγχρονης ελληνικής παραγωγής στα οποία είχα την ανάγκη να επιστρέψω. Η πρώτη επαφή με το βιβλίο έγινε πριν πολύ καιρό, το περσινό καλοκαίρι το είχα πάρει μαζί μου στην Αίγινα, μα κείμενο δεν προέκυψε. Καλοκαίριασε πια και να ‘μαι αγκαλιά με το βιβλίο ξανά. Αυτή τη φορά το κείμενο είναι γραμμένο μέσα μου για τα καλά. Πρόκειται για τη Δασκαλόπετρα του Ορφέα Απέργη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη. Είναι μια εκτενής ποιητική σύνθεση στην οποία αισθάνομαι πως ο ποιητής αφηγείται μια ιστορία σε τόνο λυρικό και στοχαστικό συνάμα. Ή αλλιώς, θα έλεγα πως είναι ένα μικρό ποιητικό -ας μου επιτραπεί η λέξη- «μυθιστόρημα» που δημιουργεί αίσθηση.

Γενικά ο Απέργης μάς χαρίζει πολύστιχα ποιήματα αφηγηματικά, αν κρίνω και από προηγούμενες εργασίες του. Εδώ εκτενές ποίημα είναι το «Γι’ αυτόν που δεν αγάπησε ποτέ του καλοκαίρι» (σελ. 8 και 9), καθώς και η Δασκαλόπετρα, το ποίημα που έχει δώσει το όνομά του στο βιβλίο (σελ.73-74)- ή μπορεί να συνέβη και αντίστροφα. Επίσης, ισχυρή εντύπωση προκαλούν  στον αναγνώστη η ενσωματωμένη σύνθεση-ποιητικό κεφάλαιο με τίτλο «Πρόσφυγας» (σελ. 47-52), καθώς και  η σύνθεση «Ο Πρόσφυγας» (σελ. 24-32).

Τα υπόλοιπα ποιήματα που συναντάμε είναι ολιγόστιχα (πολλά από αυτά δίστιχα-τρίστιχα-μονόστιχα) που μπορεί όμως να παραπέμπουν σε μια έντονη εικόνα ή σε μια εύγλωττη μεταφορά. Διαβάζω:

«Έχω ένα μικρό χέρι απλωμένο στη ρίζα του βουνού» (σελ. 7)

«Δεν μπορούσα να τρέξω απ’ τον ήλιο στο φεγγάρι,/παρά σαν δοξαριά τα χώριζα/ψάχνοντας το βοριά.» (σελ. 11)

«Κύμα το κύμα σώπαινα/κύμα το κύμα μίλαγα» (σελ. 13)

«Σωσίβιο πορτοκαλί/στη μέση της θάλασσας/βυθίζονταν ο ήλιος» (σελ.21)

Όλα αυτά τα μικρά, ποιήματα λοιπόν είναι διαμαντάκια που λάμπουν στο καλοκαιρινό τοπίο που δημιουργεί ο Απέργης και έχουν τη δύναμη να πλημμυρίσουν την ψυχή μας με αντιφάσεις, συνθέσεις, λυρισμό, χαρμολύπη, στοχασμό, σοφία.

«Μην πεις φυλάχτηκα/Μην πεις δεν ταξίδεψα/Ξοδέψου» (σελ. 70

«Πλουτίζει καλύτερα/όποιος ξοδεύεται» (σελ. 71)

«Μην πεις δεν είδα./ Δες» (σελ. 54)

Η εναλλαγή πρώτου και δεύτερου ενικού προσώπου, ο συχνά εξομολογητικός τόνος, η αναδυόμενη αλήθεια του ποιητή, καθώς φιλτράρει τα πράγματα με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο, όλα αυτά, μας βάζουν σε ένα κλίμα πολλαπλής υφής που δονεί την ευαισθησία μας.

Γλυκιά απογοήτευση, προσμονή γι’ αυτό που δεν θα ‘ρθει ή γι’ αυτό που χάθηκε, ανησυχία, ανίχνευση αναμνήσεων, περισυλλογή για τον κόσμο, έντονη καλοκαιρινή αύρα,  επιθυμία για φως. Από τη σελίδα 76 μέχρι τη σελίδα 114, συναντάμε συνεχώς, σχεδόν σε κάθε ποίημα, τη λέξη «ήλιος». Είναι ένα τρομερό παίγνιο του ποιητή, το φως σε όλες του τις εκφάνσεις, σε ποικίλα συμφραζόμενα, με διάφορες αντικρουόμενες διαθέσεις  με φόντο το καλοκαίρι. Το φως, το καλοκαίρι, το Αιγαίο παραπέμπουν στον Ελύτη και στην ποιητική του. Βέβαια στο τέλος του βιβλίου ο Απέργης αναφέρει τις επιρροές του σε ό,τι αφορά τα δύο ποιήματα του βιβλίου για τον Πρόσφυγα. Λέει χαρακτηριστικά: «Δύο ποιήματα αυτού του βιβλίου για τον Πρόσφυγα χρωστούν μια φράση τους και μια σκηνοθεσία παραλλαγμένη, σε ποιήματα του Διονύσιου Σολωμού και του Ωκεανού Βουόνγκ» (σελ. 132) Η πρώτη αφήγηση  με τον Πρόσφυγα γεμάτη κίνηση και θεατρικότητα, προφορικότητα και αλήθεια. Στην δεύτερη αφήγηση όλες οι αισθήσεις σε εγρήγορση. Αν με στίχους του ίδιου του ποιητή, χαρακτήριζα όλη αυτήν την ενότητα, θα διάλεγα τους εξής: «Ζήσε μες στην αγρύπνια του μυαλού, της ψυχής σου» (σελ. 49)Που παραπέμπουν στο Σολωμικό «πάντ’ ανοιχτά πάντ’ άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μου». Και στη σελίδα 50 ο Απέργης θα παραλλάξει τον Σολωμικό στίχο σε: «Πάντ’ ανοιχτά πάντ’ άγρυπνα τα μάτια του φόβου.» Και κείνη η διαρκής επανάληψη του ρήματος «Άκου» που προτρέπει, που ακούγεται σαν μουσική ή ρεφρέν:

«Άκου το/αυτό που δεν άνθισε», «άκου τα βότσαλα που θα σε πετροβολήσουνε», «άκου το, το  τραγούδι του μυαλού και της ψυχής σου», «άκου τη φύση», «άκου το σώμα σου» Πώς να μην μου έρθει στο μυαλό λοιπόν ο Ελύτης και το Μονόγραμμα και το «μ’ ακούς; σ’ αγαπάω, μ’ ακούς …[….] …άκου …άκου»

 

 

Ορφέας Απέργης

Στο τέλος του βιβλίου συναντάμε τη Δομή και το Χρέος, όπου ο ποιητής γίνεται αυτοαναφορικός, νιώθει την ανάγκη να απευθυνθεί στον αναγνώστη και να του δώσει κλειδιά για την ανάγνωση του βιβλίου του. Μάλιστα τον προτρέπει λέγοντας: «Λύσε λοιπόν, κατά τη βούλησή σου, τα φύλλα του βιβλίου». Για τα σύντομα και επιγραμματικά του ποιήματα γράφει: «Τα ποιητικά κύματα (ανάριθμον γέλασμα),/αυτά τα μικροποιήματα, μπορεί να πλέουν ελεύθερα».

  Τα  εκφραστικά σχέδια της Μαρίας Μπαχά που εμπεριέχονται στο βιβλίο, αλλά και το ίδιο το εξώφυλλο συμπληρώνουν το λόγο και  ενισχύουν την ατμόσφαιρα του βιβλίου.

   Γιατί με αφορά το βιβλίο του Απέργη; Επειδή με κάνει να επιστρέφω μέσω των στίχων του στις θετικές και αρνητικές ποιότητες που συνυπάρχουν στους ανθρώπους και στα πράγματα, όπως κι ίδια η ιστορία επιβεβαιώνει. Καλό και κακό, λύπη και χαρά, ομορφιά και ασχήμια συνυπάρχουν στον κόσμο και αλληλοαναδεικνύονται, και αλληλοτροφοδοτούνται. Είναι πάντα εκεί για να μας θυμίζουν την θνητότητά μας. Είναι όπως συμβαίνει με τη θάλασσα, το Αιγαίο ας πούμε, με την τόση του ομορφιά και μαγεία, που είναι πασπαλισμένο με τόση λύπη, μοναξιά, αβεβαιότητα και αδικία καθώς συνδέεται με ένα μελανό ζήτημα, την προσφυγιά.

ΠΗΓΗ: https://www.fractalart.gr/daskalopetra/

ΕΦΗΒΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ/// ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΤΑΜΑΤΕΛΙΑ

The Tree's Unhealed Roots/




A lone withered tree standing there waiting
Waiting for something to occur
However the silence remains
And the forest ceases of light
As it is always night cause the sun is not bright
A glooming ambience over the not so blooming tree
overtaking its source of life
It used to be full of hope even in the rain
Suddenly without a notice,
a vehement fire burnt and wiped away its purpose
And the air reminded it of its haunting scars
Forcing its melancholic memories to be retrieved
And how so hard it had tried to burry them down

its aching heart
Its growing buddies

had vanished from the punishing fire.
What could only be found of them were ashes
Though they weren't so benevolent,
the inclemency of solitude was easy to disregard
All seasons around, the image it had was feigned
Even when it had everything,
self exposure was impossible,
for it hadn't accepted its true identity
It was afraid of the unknown,
what would happen to it

if it were to break the balance of nature?

**

Οι ανεπούλωτες ρίζες του δέντρου



Ένα μοναχικό μαραμένο δέντρο κάθεται και περιμένει,
Περιμένει για κάτι να του συμβεί
Ωστόσο η ησυχία παραμένει
Και το δάσος πια παύει να έχει φως
Καθώς η νύχτα κυριαρχεί και ο ήλιος έχασε την λάμψη του,
Μια ζοφερή ατμόσφαιρα περικυκλώνει το όχι πλέον ανθισμένο δέντρο,
το οποίο έχει χάσει την πηγή της ζωής του
Συνήθιζε να έχει ελπίδα ακόμα

και όταν έβρεχε και στις καταιγίδες
Όμως ξαφνικά μια μέρα,
χωρίς προειδοποίηση,
μια σφοδρή φωτιά εμφανίστηκε και έκαψε το πεπρωμένο του
Και ο αέρας το ανάγκαζε να θυμηθεί τα βασανιστικά του τραύματα
Αυτές τις μελαγχολικές αναμνήσεις
τις οποίες τόσο πολύ είχε προσπαθήσει να τις ξεχάσει
και να τις θάψει στην πονεμένη του καρδιά
Τα φιλαράκια του, με τα οποία μεγάλωσε, είχαν χαθεί από την εκδικητική φλόγα
Το μόνο ίχνος που άφησαν ήταν οι στάχτες τους.
Aν και δεν ήταν και τόσο ευγενικοί και καλοί,
η δυστυχία της μοναξιάς στάθηκε εύκολο να αγνοηθεί.
Σε όλες τις εποχές του χρόνου, η εικόνα του ήταν πλαστή
Παρόλο που είχε τα πάντα,
ήταν αδύνατο να φανερώσει τον αληθινό του χαρακτήρα,
καθώς και το ίδιο δεν είχε αποδεχτεί το ποιο πραγματικά είναι.
Φοβόταν το άγνωστο,
τι θα του συνέβαινε

αν διέλυε την ισορροπία της φύσης;

***

* Η Δέσποινα Σταματελιά είναι μαθήτρια Β' ΛΥΚΕΙΟΥ.

*Οι φωτογραφίες είναι παρμένες από το pixabay.