ANOIKTH ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ✩ Τα 50 ελεύθερα e-books με τα περισσότερα downloads μέσα στο 2019

❤ Διαβάσαμε πολύ κι αυτή τη χρονιά, μα δεν χορτάσαμε !  ✩ Τα 50 ελεύθερα e-books με τα περισσότερα downloads μέσα στο 2019 «Το πάθος του Κριστιάν ή φωνές από τη χαράδρα» – Μυθιστόρημα του Αύγουστου Κορτώ «Το δώρο» – Ηχητικό βιβλίο του Στέφανου Ξενάκη «Καινή Διαθήκη» – Πρωτότυπο κείμενο & Μετάφραση «Περί Ψυχής» – Σύγγραμμα του Αριστοτέλη «39 διηγήματα» – Συλλογή του Αντόν Τσέχωφ «Συμπόσιον ή Περί του Έρωτος» – Σωκρατικός διάλογος του Πλάτωνα «Μαθαίνω Ελληνικά» – Εγχειρίδιο του Παντελή Παππά «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» – Διήγημα του Γεώργιου Βιζυηνού «Οι τελευταίες στιγμές ενός κατάδικου» – Διήγημα του Λέοντα Τολστόι «Θεία Κωμωδία» – Αφηγηματικό ποίημα του Δάντη Αλιγκέρι «Η Αγία Γραφή» – Πρωτότυπο κείμενο «Λαϊκή Κιθάρα» – Εγχειρίδιο του Δημήτρη Μυστακίδη «Χριστουγεννιάτικα Διηγήματα» – Συλλογή του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Αν κάθε μέρα» – Παραμύθι του Αντώνη Παπαθεοδούλου «Αντιγόνη» – Τραγωδία του Σοφοκλή «Παραμύθι χωρίς όνομα» – Ηχητικό βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα «Άννα Καρένιν» – Μυθιστόρημα του Λέοντος Τολστόι «Η Κίκο και το Χέρι» – Παραμύθι για την σεξουαλική κακοποίηση «Η τιμή και το χρήμα» – Νουβέλα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Λεξικό Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας»– Εκπαιδευτικό εγχειρίδιο «Δον Κιχώτης ο Μαγκήσιος» – Μυθιστόρημα του Μιγκέλ ντε Θερβάντες «Ευτυχισμένο κοιμάμενο νερό / Ο αληθινός θάνατος του Νίκου Καζαντζάκη» – Θεατρικό έργο του Γιάννη Φαρσάρη «Η μυστηριώδης νήσος» – Μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν «Αγγλικά για τον τουρισμό (Α2)» – Εκπαιδευτικό υλικό του Νίκου Σηφάκι «Ο γελωτοποιός και άλλα δεκαέξι διηγήματα» – Συλλογή του Μαξίμ Γκόρκι «Η Θεωρία της Μουσικής» – Εγχειρίδιο του Χρήστου Λέκκα «Μάγκας» – Εφηβικό μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα «Ο Μικρός Πρίγκιπας» – Παραμύθι του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ «Το Πρώτο µου Λεξικό» – Εικονογραφημένο Λεξικό A΄, Β΄, Γ΄ Δημοτικού «Οι Όρνιθες» – Κωμωδία του Αριστοφάνη «Προγραμματίζοντας με τον μικροελεγκτή Arduino» – Εγχειρίδιο του Εμμανουήλ Πουλάκη «Παραμύθια της Χαλιμάς» – Συλλογή ανατολίτικων ιστοριών «Η καρδιά της βασιλοπούλας» – Παραμύθι της Πηνελόπης Δέλτα «Το αμάρτημα της μητρός μου» – Διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού «Καλαμιές στον άνεμο» – Μυθιστόρημα της Γκράτσια Ντελέντα «Ένα σφηνάκι έρωτα» – Αισθηματικό μυθιστόρημα της Κάρμεν Μ. Κρέτσου «Ο σκύλος» – Διήγημα του φανταστικού του Ιβάν Τουργκένιεφ «Παντρολογήματα» – Κωμωδία του Νικολάι Γκόγκολ «Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη» – Διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Ιστορία ενός σκύλου και μιας γάτας» – Διηγήματα του Εμμανουήλ Ροΐδη «Τα λόγια είναι εύκολα. Δείξε μου τον κώδικα.» – Αποφθέγματα του Linus Torvalds «7 Μύθοι του Αισώπου» (Πρωτότυπο + μετάφραση) «Βερενίκη» – Ιστορία τρόμου του Έντγκαρ Άλλαν Πόε «Φάουστ» – Θεατρικό έργο του Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε «Ιθάκη» – Το ποίημα του Κ.Π. Καβάφη σε κόμικ «Η Φόνισσα» – Νουβέλα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Ιλιάδα» – Έπος του Ομήρου (Μετάφραση) «Δυο καρδιές που αγαπήθηκαν» – Αισθηματικό μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου Δουμά (πατρός) «Παραμύθι για ένα παλικάρι που ξεκίνησε να μάθει τι θα πει φόβος» – Ιστορία των Αδελφών Γκριμ «Μάκβεθ» – Τραγωδία του Ουίλιαμ Σαίξπηρ

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΡΙΤΣΙΝΙΩΤΗΣ /// ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ

Μα τι γράφετε εδώ,

όχι ιδεολογία στο ποίημα

Εσείς πρέπει να γράφετε για ωραία πράγματα

υπεράνω ιδεολογίας (αγάπες και λουλούδια)

και να μη ζείτε υπεράνω των δυνάμεών σας

Λίγα κινέζικα κουρέλια σας φτάνουν για ρούχα

λιγα προτηγανισμένα σκατά 

ή ληγμένα από το Σούπερ  Μάρκετ

φτάνουν για να φάτε

Και να ξέρετε,

δεν χωράτε όλοι στην εργασία

 είστε πολλοί

είστε πλεονάζοντες

Μη μας αναγκάσετε να κάνουμε καινούριο Αουσβιτς

είναι πολυέξοδο και κουραστικό

προς το παρόν φτάνει το Γκουαντάναμο

φτάνουν οι πόλεμοι ,οι πνιγμένοι πρόσφυγες,

οι στρατοί των πεινασμένων και ανέργων

Μα προ παντός

όχι ιδεολογία στο ποίημα!!!

Η φωτό  είναι παρμένη από εδώ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019 - ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020

Aγαπητοί αναγνώστες,λίγο πριν αλλάξει ο χρόνος ,οι σημειώσεις μας !

Καλή ανάγνωση!

KΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ / ΑΝ ΚΑΡΣΟΝ /ΕΡΩΣ ΓΛΥΚΟΠΙΚΡΟΣ

ANTΡΕΑΣ ΚΕΝΤΖΟΣ /// ΤΡΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟΥ /// ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΠΑΠΙΑΣ

ΟΛΓΑ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ /// ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ///ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΜΠΑΔΑΗΣ///ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΠΙΟ ΤΙΜΙΑ ΑΠΟ ΣΕΝΑ

ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΣΑΜΠΑ /// ΠΟΙΗΣΗ

ΑΛΕΞΙΟΣ ΜΑ Ι ΝΑΣ /// ΤΟ ΤΙ ΕΙΠΕ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ///ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ /// ΕΙΠΑΜΕ ΨΕΜΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑ

Sylvia Plath /// Αγγελιαφόροι /// Μετ. Χάρης Βλαβιανός

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ // ΕΡΡΙΚΟς ΙΨΕΝ ///Η ΑΓΡΙΟΠΑΠΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΡΙΤΣΙΝΙΩΤΗΣ /// ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΤΟ VARELAKI

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΑΒΒΑ ΣΤΡΟΥΜΠΟ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ ΡΗΓΑ

ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ /// ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

H EYΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΄΄ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΥΣΗ ΄΄ΤΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑΣ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

ΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ///ΠΤΥΧΕΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ/// ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΛΑΝΔΡΑΚΗΣ ////PATRIOT

NOTATIONES /// ΑΡΧΕΙΟ ΤΕΥΧΩΝ

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΤΟ VARELAKI ///

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΑΒΒΑ ΣΤΡΟΥΜΠΟ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ ΡΗΓΑ

ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ /// ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

H EYΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΄΄ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΥΣΗ ΄΄ΤΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑΣ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

ΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ///ΠΤΥΧΕΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ/// ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΛΑΝΔΡΑΚΗΣ ////PATRIOT

NOTATIONES /// ΑΡΧΕΙΟ ΤΕΥΧΩΝ

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// Sylvia Plath, Αγγελιαφόροι [Μετάφραση Χάρης Βλαβιανός]

Η φωτό είναι παρμένη από εδώ

Η λέξη ενός σαλιγκαριού στο πιάτο ενός φύλλου;
Δεν είναι δική μου. Μην τη δεχθείς.

Οξικό οξύ σε κονσερβοκούτι;
Μην το δεχθείς. Δεν είναι γνήσιο.

Ένα δαχτυλίδι από χρυσό με τον ήλιο μέσα του;
Ψέματα. Ψέματα και μια θλίψη.

Πάχνη σ’ ένα φύλλο, η άσπιλη
Χύτρα, που παραμιλάει

Και κροταλίζει σε κάθε κορυφή
Των εννέα μαύρων Άλπεων.

Μια ενόχληση σε κάτοπτρα,
Η θάλασσα συντρίβοντας το γκρι της –

Έρωτας, έρωτας, η εποχή μου.

4 Νοέμβρη 1962

*Μετάφραση Χάρης Βλαβιανός

Η φωτό είναι παρμένη από ΕΔΩ

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// KΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ///ΕΙΠΑΜΕ ΨΕΜΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑ

ΓΡΑΦΕΙ Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ

Πόσα ψέματα χρειάζεται μια αλήθεια για να ειπωθεί; Και αν μιλάμε για το λογοτεχνικό «ψεύδος», τότε πίσω του κρύβονται αυθεντικές αλήθειες, που επινοούν τον μυθοπλαστικό μανδύα για να βρουν τον καλύτερο τρόπο (ευφυώς παραπλανητικό αλλά στην ουσία ευθύβολο) να συναντήσουν τον αναγνώστη. Τριάντα μικρές ιστορίες που ακροβατούν ανάμεσα στο ψέμα και την αλήθεια προτείνει αυτή τη φορά ο γνωστός για τις ποιητικές του καταθέσεις Θεοχάρης Παπαδόπουλος. Για πρώτη φορά, λοιπόν, η αναμέτρησή του με τον πεζό λόγο. Πόσο απέχει ο αφηγηματικός λόγος από τον ποιητικό; Υπάρχει κοινός τόπος, αν δεχθούμε πως ακόμα και μέσα σε ένα ποίημα βρίσκει τον χώρο να σταθεί μια ιστορία· η διαφορά έγκειται στον τρόπο εκφοράς της, στον βαθμό συμπύκνωσης του λόγου, ώστε να ειπωθεί με την απαραίτητη μεταφορικότητα και υπαινικτικότητα στο ποίημα, και με το ελάχιστο απαραίτητο άπλωμα της πλοκής στο αφήγημα.
Επιχειρώντας ο ποιητής (γιατί κατά βάση ποιητής παραμένει) να μιλήσει αφηγηματικά σε πεζό λόγο, αφήνει για λίγο πίσω του την κρυπτικότητα των ποιημάτων με την πολυσημία τους και ανοίγεται σε ένα χώρο που ζητά επεξηγήσεις, απαιτεί δράση και πλοκή, προκειμένου να μείνει ζωντανό το ενδιαφέρον της ανάγνωσης για το σύντομο διάστημα που διαρκεί μια αφηγημένη ιστορία – γιατί ο Παπαδόπουλος επιλέγει τη μικρή φόρμα για τις ιστορίες του, συχνά μάλιστα την πολύ μικρή· πιθανόν η επίδραση της ποιητικής γραφής γίνεται εδώ εμφανής.
Το χαρακτηριστικό της γραφής του είναι η ειλικρίνεια και η αυθεντικότητα του καθημερινού λόγου. Οι ήρωές του είναι απλοί άνθρωποι που εδώ βρίσκουν το βήμα για να μιλήσουν. Επομένως και η αλήθεια τους, καθοδηγημένη από τον συγγραφέα, μοιάζει πολύ με τη δική μας, δεν ξεχωρίζει με τη διακριτή εκείνη διαφορετικότητα των παράξενων ηρώων, των αποσυνάγωγων ή των σαλών, που συχνά αποτελούν τις λογοτεχνικές φιγούρες των μικρών αφηγημάτων, προκειμένου με την παραδοξότητα του χαρακτήρα τους να τραβήξουν την προσοχή του αναγνώστη. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που κεντρίζει το αναγνωστικό ενδιαφέρον στις ιστορίες του βιβλίου;
Οι ιστορίες θεματικά φέρνουν εικόνες οικείες της πόλης αλλά και των κλειστών εσωτερικών χώρων, πολλές αναφορές στη μνήμη και τα δικά της παιχνίδια, τοπία αντιπαράθεσης μιας χαμένης πνευματικότητας μέσα στον κόσμο
των αριθμών, των κωδικών, του διαδικτυακού χάους, εικόνες από τον καθημερινό μόχθο των ανθρώπων που αγωνίζονται για μια γωνιά ευτυχίας που θα έπρεπε να τους αναλογεί, μα δεν τη βρίσκουν πάντοτε. Ενδιαφέρουσα η εισχώρηση ενός χιουμοριστικού τόνου μέσα στην τραγικότητα συχνά των ιστοριών, καθώς λειαίνεται η σκληρότητα της αφήγησης αλλά και καταφαίνεται η γειτνίαση των δύο συνθηκών ζωής: το κωμικό η άλλη όψη του τραγικού – ή αλλιώς ένας τρόπος να γίνεται η ζωή ανεκτή. Αλλού πάλι συναντάμε μια μεταφυσική εκδοχή της πραγματικότητας, που συνιστά έναν ακόμη τρόπο να βιωθεί η ζωή με όσο γίνεται λιγότερο πόνο – η εκλογίκευση έχει το κόστος της, η ορθολογική ερμηνεία του κόσμου μπορεί να είναι αποτελεσματική στα πρακτικά ζητήματα, ωστόσο αυξάνει το άχθος της ζωής. Η λογοτεχνία γνωρίζει τον τρόπο της διαφυγής και ο συγγραφέας εδώ φαίνεται να κατανοεί και τη σωστή δόση του μεταφυσικού που εισχωρεί στο ρεαλιστικό τοπίο της αφήγησης – ο ρεαλισμός ωστόσο αποτελεί τη βασική επιλογή του συγγραφέα.
Από τα τριάντα διηγήματα ξεχωρίζω το Έκτακτο Δελτίο για τον ευφυή τρόπο που συνδέεται η παραβατικότητα του κοινού ποινικού δικαίου με την ποιητική δημιουργία:
[…] Σκεφτόμουν να αλλάξω κανάλι όταν, ξαφνικά, είδα να εμφανίζεται με μεγάλα γράμματα το γνωστό: «ΕΚΤΑΚΤΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ». Η δημοσιογράφος, εμφανώς αγχωμένη και με την αγωνία ζωγραφισμένη στο τέλεια μακιγιαρισμένο πρόσωπό της, ανακοίνωσε: «Νεαρός συνελήφθη με μικροποσότητα ποιημάτων. Θα δικαστεί με τη διαδικασία του αυτόφωρου. Υπενθυμίζουμε ότι η ποινή που επιβάλλεται συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ισόβια αποχή από το διάβασμα».
Μόνο που στην περίπτωση του ήρωα, που έντρομος ακούει την είδηση, δεν υπάρχει στην κατοχή του μικροποσότητα ποιητικής/παράνομης ουσίας αλλά έχει γεμάτα τα συρτάρια του από γραφές ανέκδοτες, καθόσον δεν προτίθεται να εμπορευθεί το πνευματικό του προϊόν, ωστόσο λόγω ποσότητας θα θεωρηθεί το αδίκημα εμπορία και όχι κατοχή. Είναι χαμένος ο ποιητής μέσα σε μια κοινωνία που τον διώκει. Η δισημία του διηγήματος χαρακτηριστικά εύγλωττη.
[…] Ήταν ολοφάνερο. Είχαν έρθει για μένα. Τα συρτάρια μου ήταν γεμάτα ποιήματα. Δεν έπρεπε να τα βρουν. Άρχισα να τα βγάζω από τα συρτάρια, μην έχοντας σκεφτεί ακόμα πού θα μπορούσα να τα κρύψω, αλλά δεν πρόλαβα. Το κουδούνι χτύπησε δυνατά τρεις φορές και μια αυστηρή φωνή ακούστηκε:
-Αστυνομία, ανοίξτε, αλλιώς θα σπάσουμε την πόρτα.
Βγήκα πάλι στο μπαλκόνι, ενώ ακουγόταν η πόρτα που έσπαγε. Μπροστά μου υπήρχε μόνο το κενό…
Το παραπάνω διήγημα αλλά και το πρώτο της συλλογής, το Είπαμε ψέματα πολλά, με το ανατρεπτικό σκηνικό και το παιχνίδι με τον χρόνο, που στεγάζει
κάτω από τον τίτλο του και τα υπόλοιπα, θα αρκούσαν για να προσέξουμε την αξία του Θεοχάρη Παπαδόπουλου στην αφήγηση της μικρής φόρμας. Ωστόσο και στα υπόλοιπα της συλλογής ανακαλύπτει ο αναγνώστης ενδιαφέροντα αφηγήματα, αφορμές για σκέψη και (γιατί όχι) για συμπόρευση και ταύτιση με τους ήρωές τους – ικανή συνθήκη για να αξιολογηθεί θετικά μια λογοτεχνική κατάθεση.

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// KΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// ΤΑ ΣΚΥΛΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΤΙΜΙΑ ΑΠΟ ΣΕΝΑ [εκδ. Θράκα 2019]

Για την ποιητική συλλογή του Σταύρου Καμπάδαη, Τα σκυλιά συνεχίζουν να είναι πιο τίμια από σένα, εκδ. Θράκα 2019.

Της Ευσταθίας Δήμου

    Με τον ασυνήθιστα μακροσκελή, όσο και ενδιαφέροντα, τίτλο Τα σκυλιά συνεχίζουν να είναι πιο τίμια από σένα, μας συστήνει ο Σταύρος Καμπάδαης τη νέα του ποιητική συλλογή που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θράκα. Η ιδιαιτερότητα του τίτλου προκύπτει και απορρέει από τη σύγκριση του σκύλου με ένα υποκείμενο που μπορεί να είναι το «εσύ» ή ακόμα και το «εγώ» του ποιητή. Δεν ξεκαθαρίζεται δηλαδή με σαφήνεια αν ο ποιητής μιλά σε κάποιο άλλο πρόσωπο ή αν απευθύνεται στον ίδιο του τον εαυτό, κοιτάζοντάς τον μέσα σε ένα καθρέφτη που του στέλνει το είδωλό του. Σε κάθε περίπτωση πάντως ο τίτλος αυτός δίνει, ευθύς εξ αρχής, το στίγμα και τη διάθεση του ποιητή: ειρωνεία, σαρκασμός και, την ίδια στιγμή, ειλικρίνεια και ευαισθησία.

Η συλλογή αποτελείται από τριάντα τρία ποιήματα – αριθμός ίσως όχι τυχαίος – και, με ένα πρώτο ξεφύλλισμα, διαπιστώνει κανείς όχι μόνο ότι είναι γραμμένα σε ελεύθερο στίχο, αλλά ότι τα περισσότερα από αυτά είναι ολιγόστιχα και, σχεδόν όλα, αποτελούνται από μικρό αριθμό συλλαβών σε κάθε στίχο. Αυτό το χαρακτηριστικό της συντομίας είναι που καθιστά τα ποιήματα του Καμπάδαη ευανάγνωστα, ταυτόχρονα όμως καίρια και καταλυτικά ως προς τη μετάδοση του μηνύματος που μεταφέρουν.
Χαρακτηριστική είναι και σε αυτό το βιβλίο, όπως και στις προηγούμενες συλλογές του ποιητή η συνύπαρξη και η από κοινού λειτουργία ορισμένων στοιχείων που πιστοποιούν το γεγονός ότι ο ποιητής έχει ήδη διαμορφώσει την προσωπική του ποιητική, έχει βρει το δικό του στυλ ποιητικής έκφρασης, το οποίο τον καθιστά μια περίπτωση αναγνωρίσιμη και ξεχωριστή μέσα στο σύνολο των νεότερων ποιητών. Το πιο αξιοσημείωτο ίσως από τα στοιχεία αυτά είναι η χρήση του συμβόλου «+» αντί του συμπλεκτικού συνδέσμου «και» στο σύνολο σχεδόν τον ποιημάτων. Η προτίμηση αυτή έχει μεγάλο γλωσσολογικό ενδιαφέρον καθώς, σε πολλές περιπτώσεις, το «+» αυτό αποκτά προεκτάσεις και σημασίες που σε άλλη περίπτωση δεν θα είχε, καθώς υποχρεώνει τον αναγνώστη – χωρίς αυτός να το αντιλαμβάνεται – να νοηματοδοτήσει τη σύνδεση ανάμεσα στις προτάσεις και τους στίχους με τρόπο που ξεπερνά την απλή σύνδεση των νοημάτων.

Πέρα ωστόσο από αυτό υπάρχουν και άλλα γνωρίσματα που επανέρχονται στα ποιήματα και που δίνουν την αίσθηση μιας προσωπικής «φωνής». Η χρήση του πρώτου ενικού προσώπου, εν είδει εξομολόγησης, η δημιουργία ενδοποιητικών διαλόγων που διακρίνονται για την ένταση και το ρυθμό τους, αλλά και η ίδια η γλώσσα που αποφεύγει τα σχήματα λόγου και προβάλλει απλή, λιτή, ουσιαστική, κάποιες φορές αγοραία, συνθέτουν ένα ποιητικό σύμπαν που διακρίνεται για τη δύναμη και τη δυναμική του.
Η θεματική των ποιημάτων του Καμπάδαη εκκινεί από συγκεκριμένες κατευθύνσεις, από πηγές που συνιστούν κλασικά και αγαπημένα μοτίβα των ποιητών,παίρνοντας όμως κάθε φορά την απόχρωση που θέλει να δώσει ο ποιητής. Είναι φυσικά το θέμα του έρωτα, ο οποίος όμως φανερώνεται με τη σκληρή και ανάλγητη όψη του και προβάλλει ως ματαίωση ή διάψευση. 

Χαρακτηριστικό είναι το ποίημα που ανοίγει τη συλλογή και που αποτυπώνει πολύ εύστοχα την αδυναμία ανταπόκρισης του ανθρώπου σε αυτό που ο έρωτας απαιτεί, σε αυτό που ξεκινά μετά και πέρα από τη σάρκα και που δεν είναι άλλο από την αγάπη. Δεν μπλέκω με ξανθιές / Είναι πολύ καθαρές / Θα τις βρομίσω / Αυτή όμως επέμενε / + ανταλλάξαμε σωματικά υγρά / Μετά γύρισα στη γωνία μου / Μου είπε / -Αφού πάρεις ό,τι θες / Μετά ούτε ν’ αγγίξεις / Ούτε να σε αγγίξουν / Γιατί το κάνεις; / -Είμαι σκύλος γι’ αυτό / -Άσε τα σκυλιά / Τα σκυλιά δεν ανταλλάζουν κόκαλα / Ανταλλάζουν αγάπη. Η ταύτιση του ανθρώπου με σκύλο απαντάται και σε άλλα ποιήματα («Για σένα λένε») για να καταδείξει την κατάπτωση του πρώτου και την υιοθέτηση εκ μέρους του ιδιοτελών και ωφελιμιστικών συμπεριφορών. Το θέμα του έρωτα εξετάζεται μέσα από πολλές και ποικίλες οπτικές γωνίες. Άλλοτε συλλαμβάνεται ως το στιγμιαίο συναίσθημα μιας ταραχής που δονεί το εσωτερικό του ανθρώπου, άλλοτε ως πολιορκία που παρέχει μια αίσθηση υπεροχής στον πολιορκούμενο και άλλοτε ως αδυναμία επικοινωνίας, επαφής και κατανόησης.

Ένα δεύτερο κύκλο αποτελούν τα ποιήματα που αφορμώνται και εμπνέονται από το ίδιο το ποιητικό γεγονός, την ποιητική πράξη. Ο διχασμός του ποιητή, διχασμός που προκύπτει από τη διάσταση ανάμεσα στη ζωή και την τέχνη, αποδίδεται έξοχα με του παρακάτω στίχους: Ο Σταύρος Καμπάδαης / βγάζει τον εαυτό του / νοκ – άουτ / + / είναι ο νικητής. Στο τελευταίο μάλιστα ποίημα της συλλογής αυτός ο διχασμός καταλύεται και καταργείται αφού ο ποιητής παραδέχεται ότι συλλαμβάνεται ως προδότης κάθε φορά που επιχειρεί να πει ή να κάνει κάτι ου δεν πηγάζει από τον ίδιο του τον εαυτό («Τελευταίο»).

Άλλα θέματα που απασχολούν τον ποιητή είναι αυτό της μοναξιάς και της επιθυμίας να αισθανθεί κάποιον πλησίον του, επιθυμία που είναι ανίκητη και, κάποιες φορές, τον οδηγεί σε παράδοξες και ασυνήθεις ενέργειες («+ όμως κινείται»). Η μοναξιά βέβαια μπορεί να γίνει εμμονή που κατατρέχει τον άνθρωπο και τον κάνει να μην αντιλαμβάνεται την παρουσία άλλων ανθρώπων τριγύρω του («-Καμιά φορά μιλάω μόνη μου –Είσαι τρελή; - Όχι μόνη») ή να ιδωθεί υπό το πρίσμα της οικογενειακής συνύπαρξης που οδηγεί τα μέλη της στο αλληλοφάγωμα και τον αλληλοσπαραγμό («Τσικνοπέμπτη»)
Κοντά στα παραπάνω στέκουν και κάποια ποιήματα που εκκινούν από ζητήματα και προβληματισμούς οντολογικής ή υπαρξιακής φύσεως, όπως, για παράδειγμα, η φύση του θεού και του ανθρώπου, η φθαρτότητα / των ειδών / + / η ματαιότητα / των ανθρωπίνων, η αδυναμία του ανθρώπου να ανατρέψει την ροή των γεγονότων, ιδιαίτερα όταν αυτά είναι δυσάρεστα και καταστροφικά, αλλά και οι αυτοκαταστροφικές τάσεις που πολλές φορές καθοδηγούν και κανοναρχούν τους ανθρώπους. Άλλοτε πάλι ο ίδιος ο ποιητής παραδέχεται ότι όσο μεγαλώνει τόσο περισσότερο προσγειώνεται και απέχει από το να κάνει όνειρα, άλλοτε αναμετράται με τη δειλία του συγκρινόμενος με κάποιον άλλο και άλλοτε οδηγείται σε μια κατάθεση ψυχής με αφορμή την ετεροχρονισμένη του παρουσία στις σημαντικές στιγμές της
ζωής ή την ακατανίκητη τάση του να είναι βιαστικός και γρήγορος σε όλες του τις πράξεις. Παράλληλα, έχοντας πλήρη αυτογνωσία και αυτοσυνειδησία δεν διστάζει να δηλώσει: Πολλές φορές / όταν συναντώ / κάποιον / προσπαθώ / να γίνομαι αυτός / Να γίνω τα μάτια του / Να με δω από έξω / Όταν το καταφέρνω / με ό,τι βλέπω / ξενερώνω («Αν είχες ρίξει τος βρισιές στον εαυτό σου δεν θα τις έλεγες στους άλλους») ή να παραδεχτεί την δυστυχία του: Παίρνουμε το ίδιο φάρμακο / εσύ γιατρεύεσαι / εγώ γίνομαι χειρότερα / ίδια χάπι άλλος άνθρωπος / ίδια αρρώστια άλλος άνθρωπος / ΟΧΙ ΑΡΡΩΣΤΟΣ / ΟΧΙ ΑΣΘΕΝΗΣ / ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ («ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΕΠΑΙΡΝΑ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟ + Η ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΣΙΓΑ-ΣΙΓΑ ΓΙΑΤΡΕΥΟΤΑΝ»)

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ποιήματα που προσφέρουν μια διαφορετική, ανατρεπτική εκδοχή των αρχαίων μύθων ή, μάλλον, εκσυγχρονίζουν και αναπλαισιώνουν γνωστά θέματα και μορφές όπως αυτό της Μήδειας η οποία παραδέχεται: Σε μένα το έκανα / Εγώ ήθελα / να τιμωρηθώ / Να πονέσω / για να νιώσω / ζωντανή («Η Μήδεια είναι του Ευριπίδη ή του Σοφοκλή;»). Η σχέση του ποιητή με την αρχαιότητα προβάλλει και μέσα από άλλα ποιήματα που εμπνέονται από τα μουσεία τα οποία στοιχειώνουν αμέτρητα / αρχαία / σαν νεκρά σώματα / που / εσύ / δεν θα / δεις / ποτέ («Όταν σκάβω μέσα μου + βρίσκω αρχαία»).

Η συλλογή του Καμπάδαη είναι μια συλλογή ανατρεπτική, μια συλλογή θαρραλέα από έναν ποιητή που δεν μασά τα λόγια του αλλά αφήνεται και αφήνει τον εσωτερικό του κόσμο, την ψυχοσύνθεσή του, τον πλούσιο ψυχισμό του να πλημμυρίσει το χαρτί και να δημιουργήσει στίχους που μπορεί μεν να μην διακρίνονται για το λυρισμό τους, χαρακτηρίζονται όμως από ξεχωριστή διαύγεια και ένταση. Στίχοι μεστοί, ουσιαστικοί, εύστοχοι, στίχοι που φτάνουν το μαχαίρι στο κόκκαλο και παράλληλα δεν φοβούνται να ξεγυμνώσουν και να αποκαλύψουν την αλήθεια αυτού που γράφει. Το στοίχημα είναι δύσκολο αλλά τελικά ο Καμπάδαης το κερδίζει πανηγυρικά γιατί ακριβώς έχει προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο να το χάσει.

notationes ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2019-ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2020 /// ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ///ΕΡΡΙΚΟΣ ΙΨΕΝ /// Η ΑΓΡΙΟΠΑΠΙΑ

Η Αγριόπαπια του Ίψεν: οικόσιτα βάθη

-για την έκδοση-

Ερρίκος Ίψεν, Η Αγριόπαπια, εκδόσεις Gutenberg (Gutenberg/Θέατρο), 2019.

Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια-Παραρτήματα: Ήρκος Ρ. Αποστολίδης

~ της Ελένης Βελέντζα


Υπάρχει μια προσωπική μυθοπλασία ανίκανη να επιβιώση
στην καθημερινή πραγματικότητα –με όρους ιψενικούς:
στο φως και τον καθαρό αέρα. [...]
Κι αν έχει τις ρίζες της σ’ ευγενή ελατήρια, δεν καταφέρνει
να «περπατήση στον κόσμο».

Ήρκος Ρ. Αποστολίδης, από την Εισαγωγή της έκδοσης, σελ.45.

Το βιβλίο αυτό αποτελεί την πρώτη κριτική έκδοση1 βιβλίου του Ερρίκου Ίψεν στα ελληνικά γράμματα. Προσφέρεται για μία σε βάθος, ουσιαστική και ταυτόχρονα κατανοητή και συγκινητική επαφή με το ιψενικό έργο εν γένει. Θα ήθελα να γίνω εν προκειμένω πιο συγκεκριμένη και να πω ότι προσφέρεται διττά:

(i) πρώτον, ως δομή. Ανοίγοντας το βιβλίο, ο αναγνώστης θα έχει (μεταξύ άλλων) μια πλήρη άποψη της Βιβλιογραφίας των στα ελληνικά μεταφρασμένων έργων του Ίψεν, καθώς και ενός πολύ καλά στοιχειοθετημένου Χρονολογίου του βίου του δημιουργού. Στη συνέχεια, ακολουθεί μια Εισαγωγή του Ήρκου Ρ. Αποστολίδη πλήρως κατατοπιστική η οποία παρότι θέτει τον αναγνώστη ενώπιον της «δυσκολίας» που χρόνια είναι συνυφασμένη με την δυνατότητα κατανόησης του ίδιου του έργου από το κοινό, όχι μόνο τείνει χείρα βοηθείας2 στο αναγνώστη για ό,τι θα επακολουθήσει, αλλά καθιστά επίσης σαφές ότι αυτό καθαυτό το στοιχείο του δυσνόητου, που συχνά σημαδεύει στα μάτια του κοινού την εργογραφία του Ίψεν, δεν είναι απλά στοιχείο του αντίκτυπου που αυτό έχει στους αναγνώστες, αλλά αναπόσπαστο και ηθελημένο κομμάτι του ίδιου του ιψενικού σύμπαντος, όπως το έπλασε και το σφυρηλάτησε ο δημιουργός του. Έπειτα ακολουθεί το έργο (πέντε πράξεις) με παραπομπές στο αμέσως επόμενο μέρος με τα σχόλια τα οποία δρουν καταλυτικά και καθοριστικά για την ανάγνωση. Τέλος, πέντε παραρτήματα αφιερωμένα στις βασικές έννοιες-άξονες που δρουν συμβολικά, και όχι μόνον, στο έργο (π.χ. φως, ύψη, βρομιά κτλ.)

(ii) δεύτερον, ως ουσία. Πρόκειται για την Αγιόπαπια3, που ως έργο φέρει –σε βαθμό ίσως υψηλότερο από κάθε άλλο έργο του δημιουργού της– τη φήμη του σκοτεινού. Και είναι. Είναι σκοτεινή Η Αγριόπαπια, είναι υπέροχα σκοτεινή, ανθρώπινα και άρα αποκαλυπτικά σκοτεινή καθώς αγωνίζεται ως έργο καθόλη τη διάρκεια και την έκτασή της (κυρίως στο δριμύτατα ευρύ συμβολικό της πεδίο) να βαδίσει προς το φως4 -και φως στον Ίψεν σημαίνει αλήθεια, καθαρότητα, pureté- ξηλώνοντας5, ματαιώνοντας ταυτόχρονα και συνειδητότατα, ο δημιουργός της την πλοκή αυτής της ίδιας προς το φως πορείας. Εδώ –σε αυτή την παράλληλη, αυτο-αναιρούμενη, ίσως θα μπορούσαμε να την πούμε- παλινδρομική κίνηση, έγκειται αυτό το κάτι που γεννά τη δύναμη της ιψενικής ειρωνείας κι ενός έργου που, όπως δηλώνεται σαφώς στο βιβλίο, δεν οδηγεί σε κανενός είδους λύση ή κάθαρση. «Δαιμονίζει μόνο, δεν καθαίρει ο Ίψεν.»6 Αν αφουγκραστούμε το έργο έχοντας στο μυαλό μας αυτό, έχουμε κάνει ένα καθοριστικό βήμα προς την πρόσληψη του μεγαλείου του Ίψεν, «μιας πνευματικής προσωπικότητας, όχι μόνο στον περιοριμένο χώρο του θεάτρου, αλλά και στο ευρύτερο πεδίο των νεωτερικών ιδεών»7.

Επιγραμματικά για την υπόθεση του έργου: Γκρέγκερς Βέρλε και Γιάλμαρ Έκνταλ, παλιοί φίλοι, επανενώνονται μετά από καιρό σε τραπέζι που παραθέτει ο πλούσιος πατέρας του πρώτου στο σπίτι του. Ο Γιάλμαρ και ο γέρος πατέρας του, έχουν υποστεί στο παρελθόν δεινή οικονομική καταστροφή και ταπείνωση εξαιτίας του πατέρα του Γκρέγκερς, με τον οποίο όμως οι συνθήκες και η εξέλιξη της τωρινής ζωής τους εξακολουθούν να δένονται άρρηκτα. Ο Γκρέγκερς, σε μία πορεία σύγκρουσης με τον ίδιο του τον πατέρα –ταγμένος στο απόλυτο ιδανικό μιας με κάθε κόστος αλήθειας πάνω στην οποία και μόνο μπορεί να οικοδομηθεί οτιδήποτε το πραγματικό– θέτει ως σκοπό της ζωής του να ρίξει φως σε σκοτεινά μυστικά του παρελθόντος που αφορούν τη ζωή του Γιάλμαρ και της οικογένειάς του: της συζύγου του Γκίνα και της έφηβης κόρης του Χέντβιγκ. Στο σπίτι τους, όπου στη σοφίτα κρατείται –οικόσιτη πια– η Αγριόπαπια, πληγωμένη στη φτερούγα και στο πόδι της, καταλήγει ο Γκρέγκερς θέτοντας σε κίνηση μια σειρά γεγονότων και αποκαλύψεων.

Κι ας σταθούμε λίγο σε αυτό το σημείο στο οποίο σταματά η επιγραμματική παράθεση της υπόθεση τους έργου. Δεν επιλέγεται τυχαία. Γιατί το βάθος, το μεγαλείο, το θέμα εν τέλει της Αγριόπαπιας, δεν είναι (όπως έχει επικρατήσει, ή όπως θα το βρει κάποιος εκτεταμένα να παρουσιάζεται αν κάνει μια πρώτη έρευνα στις πηγές του διαδικτύου) το ψέμα. Ναι, η αποκάλυψη του ζωτικού ψεύδους ή της ζωτικής αυταπάτης είναι φυσικά ένας καταλύτης για το έργο και την πλοκή του. Αλλά το μεγαλείο και ο πλούτος του έγκεινται κυρίως σε ό,τι προηγείται αλλά και σε ό,τι έπεται, εντός του έργου, αυτής της αποκάλυψης:
για παράδειγμα, σε αυτήν την τόσο σκοτεινή, τόσο λεπταίσθητα υπαινικτική συνάντηση και στιχομυθία του Γκρέγκερς με την Χέντβιγκ (στην αρχή της Τρίτης Πράξης) που σε κάνει να τρέμεις πως θα νιώσεις –πως νιώθεις– στο σβέρκο σου την ανάσα –όχι τόσο της ίδιας της αλήθειας που θα φανερωθεί και θα καταστρέψει τα πάντα– όσο της τραγικότητας της συνθήκης μιας ζωής ενός ανθώπινου πλάσματος που συναισθάνεται και συλλαμβάνει και «ψαχουλεύει» με τις κεραίες του ενστίκτου8 της την μη ορατή, μα τόσο οικεία, κρυφή διάσταση που ορίζει την οικογένειά της. Και υπομειδιά πικρά και παιχνιδιάρικα μπροστά στην άβυσσο που ζει. Αλλά κι εκείνην που την περιμένει.
Μύθος απρόσιτος –μα επαρκής9, η Αγριόπαπια, όπως ακούστηκε και από τον Ήρκο Ρ. Αποστολίδη στην παρουσίαση του βιβλίου που έλαβε χώρα στην εφετινή Διεθνή Έκθεση
Βιβλίου της Θεσσαλονίκης10, είναι έργο απαράμιλλης έκφρασης της τέχνης του Ίψεν κι όχι τόσο πεδίο έντονης παρουσίας και ανάπτυξης των βασικών ιδεών του έργου του (όσο και όπως τουλάχιστον αυτές τις συναντούμε σε άλλα του έργα).
«Πούθε βαστάει η σκούφια της»11 κανείς δεν το γνωρίζει –κανείς δεν την γνωρίζει12 την Αγριόπαπια. Όπως ακριβώς δύσκολα –και τραγικά– κανείς εισδύει σε βάθη καταβολικά13 καθώς και στην πρωτεϊκότητα των εν οίκω αναθρεμμένων και θεμελιωθών ...οικόσιτων βαθών. 

Σημειώσεις
1 Μαθαίνουμε ότι η έκδοση που ακολουθεί, στην ίδια σειρά, είναι του έργου του Ίψεν: Ένα Κουκλόσπιτο.
2 Εισαγωγή, σελ. 42.
3 Έκανε πρεμιέρα στην Εθνική Σκηνή του Μπέργκεν, στη Νορβηγία, στα 1885
4 Παράρτημα Γ’, σελ. 335.
5 https://www.youtube.com/watch?v=buwZONfTu4k
6 Ρ. Αποστολίδης, Hedda Gabler
7 Κ.Γεωργουσόπουλος, από την έκδοση.
8 Σχόλια, 68, σελ. 270
9 Εισαγωγή, σελ. 59.
10 Μπορείτε να την βρείτε εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=buwZONfTu4k
11 Πράξη Τρίτη, σελ.153.
12 Πράξη Τρίτη, σελ.153.
13 Σχόλια, 39,σελ.259.