Κάρολ Άνν Ντάφυ /// 'Εφεση

                        Μετάφραση Ασημίνα Ξηρογιάννη

Αν με είχαν πετροβολήσει μέχρι θανάτου
Αν με είχαν κρεμάσει άπ' το λαιμό

Αν με εί χαν ξυρίσει κ αι με είχαν δέσει στην ηλεκτρική καρέκλα
Αν μια ένεση
Αν το κατάξανθο κεφάλι μου στην καρμανιόλα
Αν τα τεντωμένα χέρια μου για λιάνισμα
Αν η γλώσσα μου κομμένη από τη ρίζα
Αν από αυτί σε αυτί ο λαιμός μου
Αν μια σφαίρα ένα σφυρί ένα μαχαίρι
Αν η ζωή σημαίνει η ζωή σημαίνει η ζωή σημαίνει.
Αλλά τί έκανα σε όλους εμάς,στον εαυτό μου
Όταν ήμουν η γυναίκα του διαβόλου; 

*****
Πρώτη δημοσίευση στο https://www.vakxikon.gr/%CE%BA%CE%AC%CF%81%CE%BF%CE%BB-%CE%AC%CE%BD%CE%BD-%CE%BD%CF%84%CE%AC%CF%86%CF%85-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AE-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD/

ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΚΟΝΤΑΚΗΣ /// Άστρο σκοτεινό

Οι άγγελοι του σπιτιού σκιές, πίσω απ’ την κουρτίνα κρύβονται,
αυτοκόλλητα διάφανα στο τζάμι από χριστούγεννα παιδικά
σαράντα χρόνια λησμονημένα• γυμνά και τα δέντρα απ’ έξω τα κλαδιά τους μάταια υψωμένα, χέρια δίχως παλάμες
και βραδιάζει
ενώ σύννεφα γκρίζα κρύβουν τη σελήνη και τ’ άστρα
όλα σε μυστήριο κάποιας βαθιάς αναμονής• κι εκεί μια χορωδία
σα να πάλλεται απόκοσμα μες στο κτίριο του επαρχιακού σχολείου
χρυσοκόκκινη πίσω απ’ το τζάμι, αχνίζει σε τούφες έξω στο σούρουπο:
αν κανείς ήθελε ν’ αγγίξει, θα πρέπει να ‘χει παλάμη μικρή, απαλή•
μα τώρα νύχτωσε κιόλας
και μόνο ένα κουδούνισμα αχνό
απ’ τα μπαλκόνια, πολύχρωμα φώτα, τροχιά χαμένη σε κάθε βήμα:
αν ένας πίσω κοιτάξει –χριστούγεννα παιδικά- βαθιά θα πέσει• πάγος
πάνω απ’ το κεφάλι, όμως ξαφνικά τα σύννεφα διαλύονται: μεσάνυχτα
ο ουρανός ανοίγει, αυλαία, κι άστρο κανένα δε φάνηκε ούτε φεγγάρι,
γιατί με το βλέμμα στη γη πάει ένας μόνος, ξένος –λυτρωμένος.


Δεκέμβρης 2015

(Από τη «τελευταία εποχή»,Θράκα 2016 )

ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΔΑΝΕΛΗ /// ΜΙΚΡΑ ΑΤΙΤΛΑ

Αθανασία Δανέλη

Γαβριηλίδης, 2008
76 σελ.

                                                                             ***

1.

Στη γέννα
το νήμα ο θάνατος
απλώνει.

2.

Το υπέροχο δεν χωράει
στα στενά του χρόνου.

3.

Ο χρόνος σαν την αστραπή,
προτού χαρείς το φως της
φεύγει.

Κι ο πόνος σαν τον κεραυνό
σ΄απανθρακώνει.

4.

Ολημερίς κι ολονυχτίς
στέκεσαι εκεί
στο βάθος των πραγμάτων.
Σε απαρνιέμαι τρεις φορές
αλλά νικάς
στο σμίξιμο των βλεμμάτων.

5.

'Ακου τη φωνή σου,είν΄ο λόγος.
Τα δάκρυά σου ο αντίλογος.
Η σιωπή σου,ο διάλογος.

6.

Μια ανόητη ελπίδα
σα μύγα.
Τη διώχνεις
και στέκεται πάνω σου.

7.

Στο χώμα
το άνθος φυτρώνει
και λιώνει.

                                                                                ****

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ /// ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΑΝΕΛΗΣ /// ΥΠΟ ΤΟ ΜΗΔΕΝ

 (Δείγμα γραφής)


ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ 



Σε σάπιο σκοινί το παρελθόν
Προετοιμάζει την πτώση του
Όχι σε στρώματα με αφρολέξ
Αλλά πάνω σε γυαλιά ξυράφια. 


Το ξέρω πως δε θ’ αγγίξω ξανά
Την αθώα παιδική μου μνήμη
Τον τοίχο του παλιού σπιτιού
Όλα ξεπουλήθηκαν χθες βράδυ
Εδώ το κείμενο της συμφωνίας
Απομένουν μόνο οι υπογραφές
Κι ο γραμματέας το καλλωπίζει
Με αίμα της τελευταίας στιγμής. 


Αύριο θα τρέφεσαι με αριθμούς
Η ζωή σου έξω από μια τράπεζα
Θα επενδύει σε νεκρά χαμόγελα
Λέξεις υπό αυστηρή επιτήρηση
Θα ερωτεύεσαι με προϋποθέσεις
Και μην ξεχάσεις πριν πεθάνεις
Να ενημερώσεις τους φύλακες. 


Σε ένα αποστειρωμένο δωμάτιο
Θα γράφεις ποιήματα για νεκρούς. 

****

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ /// ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ /// ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΟΥΡΑΣ /// Τρία άλφα, μια ήττα κι ένα ωμέγα

Πατησίων & Πολυτεχνείου 1, Αθήνα, τηλ. 210 85.47.723 - 210.52.000.77 

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η 

ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ παρουσιάζουν

το τριακοστό βιβλίο του Κωνσταντίνου Μπούρα

«Τρία Άλφα μία Ήττα κι ένα Ωμέγα» 

στο χώρο εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου Ιανός (Σταδίου 24, Αθήνα 105 64, τηλέφωνο: 21 0321 7917) στις 2 Οκτωβρίου 2017, 

ημέρα Δευτέρα και ώρα 20:00. 

Για το βιβλίο ομιλούν:

 Ο Καθηγητής και συγγραφέας Θεοδόσης Πελεγρίνης,

 η καθηγήτρια και συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου, ο Καθηγητής και συγγραφέας Δημοσθένης Δαββέτας, ο Καθηγητής και δοκιμιογράφος Σωτήρης Νικολακόπουλος, η Διδάκτωρ Φιλολογίας-κριτικός Ανθούλα Δανιήλ, η ερευνήτρια τής Ακαδημίας Αθηνών Διδάκτωρ Αλεξάνδρα Ροζοκόκη, ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης, η ψυχολόγος-συγγραφέας Μαριέττα Πεπελάση, ο βραβευμένος ποιητής Γιώργος Χρονάς (εκδότης και διευθυντής του περιοδικού «Οδός Πανός»), ο συγγραφέας και εκδότης του περιοδικού «Σίσυφος» Γρηγόρης Τεχλεμετζής, η μεταφράστρια-ερευνήτρια Χριστίνα Χούτα, ο ποιητής, διευθυντής και εκδότης λογοτεχνικών περιοδικών κι εφημερίδων Αντώνης Σκιαθάς, ο ποιητής Θάνος Φωσκαρίνης, ο βραβευμένος πεζογράφος κι εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού diastixo Μάκης Τσίτας, ο συγγραφέας, κριτικός Λογοτεχνίας και δημοσιογράφος Διονύσης Μαρίνος και η ποιήτρια Τζίνα Ξυνογιαννακοπούλου…. 

Ποιήματα θα διαβάσουν οι: 

Γεωργία Ζώη, Ντίνος Καρύδης, Μάνος Χατζηγεωργίου. 

Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό

 ****

379 νέα φιλοσοφικά ποιήματα (στο επίμετρο ποιήματα και δοκίμια μεταφρασμένη στην αγγλική, στη γαλλική, στην ιταλική και στην πολωνική γλώσσα από τους: Γεώργιο Σερεντίνη, Παρασκευή Μόλαρη, Τζίνα Καρβουνάκη, Mauro Giachetti και Παβέου Κρούπκα).

Σε αυτόν τον ευσύνοπτο τόμο ο Κωνσταντίνος Μπούρας καταθέτει προς γνώσιν και επίγνωσιν, τριακόσια εβδομήντα εννέα νέα φιλοσοφικά ποιήματα, το ποιητικό απάνθισμα τριάντα ετών σιωπηλής ζωής (τριάντα βιβλία). Τα χρόνια τής Κρίσης ήταν για την Ελλάδα εφαλτήριο εξελίξεως σε όλα τα επίπεδα: ψυχικό, πολιτισμικό, κοινωνικό. Η Αλληλεγγύη κι η αναζήτηση τού Ουσιώδους απεμάκρυναν νεοπλουτίστικες πρακτικές και ουτοπικές ευδαιμονίες. Αναγκαστήκαμε να δούμε το είδωλό μας στον

καθρέφτη και να συμφιλιωθούμε μαζί του. Κατόπιν άρχισαν οι αναγκαίες επισκευές, αναστηλώσεις, κατεδαφίσεις. Όπως μετά από τα χτυπήματα τού Εγκέλαδου, τίποτα σαθρό δεν μένει όρθιο. Κι από τα τραυματισμένα κτήρια, όσα ατενίζουν ακόμα περήφανα τον ουρανό θα προτιμούσαμε να είχαν κι εκείνα σωριαστεί στη λάσπη. Υπάρχουν βέβαια και δημιουργήματα παντός καιρού, αξίες διαχρονικές και κείμενα αιώνια. Σε αυτή την περίπτωση τής γοργής αλλαγής, που το ποτάμι τού Ηράκλειτου πήρε κι εσήκωσε ξερριζωμένα δέντρα, κουφάρια αυτοκτονημένων, άτυχα ζωάκια και μαδημένα πέταλα παπαρούνας, είναι άθλος η ισορροπία επί τού αφρού τών κυμάτων. Ο διασωθείς δεν μετανιώνει που επιβίωσε, πενθεί όμως τους χαμένους φίλους, οικείους, συγγενείς. Οι περισσότεροι πέθαναν από τον Φόβο τους, εις αναζήτησιν μιας πάλαι ποτέ ευδαιμονίας. Οι συμβιβασμένοι προσαρμόστηκαν στη λαίλαπα τών εποχών. Η πανούκλα είναι μια δύναμη ανεξέλεγκτη κι εκεί εκτιμάς περισσότερο μια καλή κουβέντα, ένα χέρι βοήθειας, μια ανάσα, ένα βλέμμα φιλικό. Κι ο Έρωτας; Τρυφερή αγκαλιά, καταφύγιο ναυαγισμένων πόθων. Αυτοσυγκράτηση και ειρωνεία, λαγνεία πασπαλισμένη με την αγωνία να μην φύγεις. Φοβόμαστε κυρίως τον εαυτό μας και την αστάθεια τού Καιρού. Αγαπάμε. Μάθαμε. Επιτέλους. Μήπως αυτό δεν είναι το κέρδος;

Κι όχι μόνον.

*Η φωτό είναι παρμένη από το Φράκταλ 

*******

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ /// Γιώργος Δουατζής .\/// Τα Κάτοπτρα

                                     ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Γιώργος Δουατζής

Τα Κάτοπτρα

Σελίδες: 82

Σχήμα: 13 X 20,5 cm

ISBN: 978-618-83051-3-7

Τιμή: 9,54 € 

Τα είκοσι τέσσερα Κάτοπτρα του Γιώργου Δουατζή, που κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Στίξις, αντανακλούν τη στοχαστική ματιά του συγγραφέα σε πολλές εκφάνσεις της ζωής. Μας ταξιδεύουν από το σκοτάδι στο φως, ανάμεσα σε μάσκες, πρόσωπα, προσωπεία, σκιές, προκαταλήψεις και στερεότυπα, για να συνθέσουν τελικά έναν ύμνο στη ζωή.

Τα Κάτοπτρα μας μιλούν, μεταξύ άλλων, για την απώλεια, την προσφορά, την τέχνη, την ποίηση, τον έρωτα, τη φθορά, το θάνατο, το χρόνο, τη ματαιοδοξία, την ευτυχία. Για όλα όσα συνθέτουν τον παράλογο κόσμο μας και τροφοδοτούν τον πολυκύμαντο ψυχισμό του σύγχρονου ανθρώπου. 


Από τις Εκδόσεις Στίξις κυκλοφορεί επίσης και η νουβέλα του Γιώργου Δουατζή Ο Μουσουργός. 


Επικοινωνία: stixiseditions@gmail.com / τηλ.: 6972242956 

*****

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ το τεύχος 39 του περιοδικού Vakxikon.gr (Σεπτέμβριος 2017)

ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ το τεύχος 39 του περιοδικού Vakxikon.gr (Σεπτέμβριος 2017) με τίτλο-στίχο της ποιήτριας Χ.-Π. Γραμματικοπούλου.

https://www.vakxikon.gr/

Δημοσιεύονται ανέκδοτα ποιήματα των Χ.-Π. Γραμματικοπούλου, Θεοδόση Κοντάκη, Φοίβο Μανωλούδη, Μαρία Γρατσία, Δημήτρη Καραγκούνη, Μαριάννα Μποζίκη, Ντόρη Σεληνιάδη, Σοφία Κουφού και Γιάννη Μ. Επίσης, ανέκδοτο διήγημα της Λιλλής Καλογήρου.


Συνομιλήσαμε με τους συγγραφείς Μάιρα Παπαθανασοπούλου και Τειρεσία Λυγερό, την σκηνοθέτρια-συγγραφέα-μεταφράστρια Γλύκα Στόιου, τους εκδότες Δημήτρη Τσουκάτο και Παναγιώτη Κάπο, καθώς και το μουσικό συγκρότημα Reflection.

Δημοσιεύονται κείμενα και δοκίμια των Χριστίνας Λιναρδάκη, Αθανάσιου Βαβλίδα, Aπόστολου Θηβαίου, Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη και Emile Dumalet.

Μεταφράζεται ανέκδοτο πεζό της Λιουντμίλα Ουλίτσκαγια και ανέκδοτα ποιήματα των Άνχελ Κρέσπο, Ρόμπιν Ρόμπερτσον, Γκύντερ Άιχ, Στήβεν Νταν και Αιμίλιου Βεραρέν.

Προδημοσιεύονται αποσπάσματα της ποιητικής ανθολογίας του Ισραηλινού Ράμι Σάαρι Ο προσκυνητής του Βυζαντίου, της συλλογής διηγημάτων της Μαρίας Στρίγκου Ο Άλλος Εγώ, της ποιητικής συλλογής της Παρασκευής Κοψιδά-Βρεττού ...και εμείς λέμε παραμύθια και ποιήματα, καθώς και του θεατρικού έργου του Αυστραλού Τίμοθι Ντέιλι Ο άνθρωπος στη σοφίτα.

Κριτικές για κυκλοφορίες 12 νέων βιβλίων από τους κριτικούς λογοτεχνίας Διογένη Κοπανάκη, Τζούλια Γκανάσου, Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Στέλιο Κραουνάκη, Θεοχάρη Παπαδόπουλο, Διώνη Δημητριάδου, Ασημίνα Ξηρογιάννη, Δήμο Χλωπτσιούδη, Απόστολο Θηβαίο, Αναστασία Γκίτση, Τέσυ Μπάιλα και Θέδα Καϊδόγλου.

Εκθέσεις φωτογραφίας των Αθανασίας Ζήση και Γιώργου Διαμαντίδη.

ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΜΠΑΔΑΗΣ /// ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ε, ψιτ κύριος! Ποια είναι η ιστορία σου;

Σταύρος Καμπάδαης
επιμέλεια σειράς: Νέστορας Πουλάκος

Εκδόσεις Βακχικόν, 2016
68 σελ.

***
Ντρέπομαι
πάντα το ίδιο
Όταν κάποιος
με αποκαλεί
κύριο
μου μιλάει
στο πληθυντικό
+
με λέει
ποιητή

***

ΕΧΕΙ ΥΠΟΓΡΑΨΕΙ
ΕΙΡΗΝΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

-Συμβουλές δίνεις;
-Στον μόνο άνθρωπο
που δίνω συμβουλές
είναι ο εαυτός μου
Το μόνο πρόσωπο
που πάνω σε αυτό
θέλω να εργαστώ
είναι ο εαυτός μου
Πριν συμφωνήσω
με τους άλλους
θέλω
να συμφωνήσω
με εμένα
Δουλεύω
για τον εαυτό μου
Με έχω προσλάβει

***

Παλιά στα καράβια
κάθε που πιάναμε λιμάνι
έστελνα πορτρέτο
στην καλή μου
+
από άλλον πλανόδιο
να μην ξεχνιόμαστε
Μετά όταν μ' έπιασαν
+
μπαινόβγαινα
η καλύτερη φωτογραφία μου
ήταν αυτή της σύλληψης
Να φαίνεται πως ήμουν στα άγρια
Να αποτυπώνεται όλη η αλήθεια
όχι κάτι άλλο από αυτό στην εικόνα
Τώρα στο τέλος
η προσωπογραφία
όταν χρειαστεί
κάπου να δοθεί
θα είναι
μια ακτινογραφία
από το κρανίο μου

*** 

ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ /// ΠΟΙΗΜΑ ΚΟΛΑΖ

Κολάζ Ασημίνα Ξηρογιάννη

 

The Soul selects her own Society–

Then –shuts the Door–

To her divine Majority

Present no more–

 

Emily Dickinson

 

 

Aν η ποίηση είχε χρώμα...

Οι φιγούρες του Σαγκάλ (που πετάνε)

«Ο καθρέφτης» του Φοίβου Δεληβοριά

Βότανο λουίζα (για το αδυνάτισμα)

23 μέρες μόνο (;)

Iδανικοί αυτόχειρες

Λευτέρης Βογιατζής: Θέατρο σαν ποίηση

Το κολάζ μου «Η ιστορία της γυναίκας μέσα στους αιώνες»

«Οι ώρες» (κινηματογραφική ταινία)

Σύλβια Πλαθ και Μάτση for ever

Η «Aμοργός» του Γκάτσου

«Διακοπές στην πραγματικότητα» του Χάρη Βλαβιανού

Παραμύθια για παιδιά και μεγάλους

Το ποδήλατό μου

Χοσέ (όνομα που μου αρέσει)

Μέριλυν (η γνωστή)

Όλα τα «αν» και τα «γιατί»

Τα ηδονικά του Καβάφη

«Περιέχουμε τα πρόσωπα που αγαπήσαμε» (Μάνος Χατζι-

δάκις)

To φιλί του Μουνκ

*** 

Απόσπασμα από το βιβλίο «23 μέρες»,Γαβριηλίδης 2015 

*** 

ΜΑΡΙΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ /// ΜΙΚΡΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗ ΝΑΞΟ

Φωτό Μ.Ιωαννίδου

Η Νάξος με γοήτευσε από τα δεκατρία μου. Τότε που άνθρωποι πάτησαν το φεγγάρι, μου είχε φανεί ότι η Κυκλαδική γη είχε «κρατήρες» και σε συνδυασμό με τους Ενετικούς πύργους συνέθεταν τα ασύνδετα: την παιδική μου ηλικία και τα παραμύθια της με την εφηβεία αφ’ ενός, την απογείωση αφ΄ετέρου με τη «προσελήνωση», την καινούργια λέξη: ολίγον αμερικάνικη, ολίγον φουτουριστική και πολύ φαντασιακή…
Επισκέπτομαι το νησί τα τελευταία χρόνια και πάντα το ανακαλύπτω. Ετούτη τη χρονιά το οδοιπορικό έγινε πιο πλήρες και άνετο αφού η Μαρκέλλα, ατρόμητη στο τιμόνι του τζιπ της, ήτανε μέρα νύχτα έτοιμη για βόλτες και ανακαλύψεις, για όλα τα δύσκολα παρκαρίσματα, τη πορεία πάνω στους αμμόλοφους όποτε χρειάστηκε και τις διαβάσεις ανάμεσα από καλαμιώνες.
Ξεκινήσαμε την «ένδον» γνωριμία από το αρχαιολογικό μουσείο. Δρασκελώντας τα μεγάλα σκαλοπάτια του μεσαιωνικού κτίσματος όπου στεγάζεται, διανύσαμε και τις ιστορικές περιόδους. Κυκλαδικά ειδώλια ή ελληνιστικά αγάλματα, φτιαγμένα από τα ίδια υλικά, μάρμαρο και ήλιο, όλα φθαρμένα, όλα πλασμένα για τον τόπο αυτό. Και στη ταράτσα μετά, λιμάνι με Μπλου Σταρ και άλλα ταχύπλοα, εκκλησία, παλιά και νέα πόλη, μας προσφέρθηκαν «στο πιάτο» μαζί με ένα δροσερό πράσινο τσάι. Το διάφανο φως, οι σαφείς διακρίσεις από το κίτρινο ως το πράσινο σε αγρούς και καλαμιώνες, το άσπρο της πέτρας, δίνουν την αίσθηση ότι είναι όλα απλά, σαφή αλλά κυρίως, γόνιμα.
Η περιήγηση στην ενδοχώρα αποκαλύπτει άλλα «μυστήρια» και παράδοξες συνυπάρξεις: Στις Μέλανες ο κούρος -σε αντίθεση με τον συνάδελφό του στον Απόλλωνα που είναι φωλιασμένος σ ένα ύψωμα- ξαπλώνει τραυματισμένος με ραγισμένο το ένα πόδι μέσα σε ένα καταφύγιο παραδείσιο: Η ρεματιά και τα νερά, καλλιεργημένη, με φρεσκοποτισμένα μποστάνια δίπλα σε βελανιδιές αιώνιες. Με τις πέτρινες πεζούλες να ορίζουν ιδιοκτησίες, να προσπαθούν να τιθασεύσουν νερά και χώματα, ενώ στη καρδιά της πανδαισίας, το νεανικό πέτρινο κορμί, αναπαύεται από τη πορεία του μέσα σε αιώνες συνύπαρξης. Απλώνοντας το χέρι, κόβουμε την κοντούλα από το δέντρο που ούτε αντιστέκεται και ούτε απαγορεύει τίποτα στη συγκεκριμένη Εδέμ.
Στη διαδρομή προς τα χωριά, σε κάθε στροφή του δρόμου αποκαλύπτεται από άλλη οπτική γωνία το μαρμάρινο λατομείο αλλά η αρχική εντύπωση δεν αλλάζει: το νταμάρι, έργο φύσης και ανθρώπου, λαξεμένο μέσα στο βουνό, δίνει μια αίσθηση μοναδική, ναού, γλυπτού. Στημένες σαν κίονες οι λευκές διαβαθμίσεις της φθοράς με φόντο τον ουρανό, υπαινίσσονται ότι και τους ναούς και τα γλυπτά, κι ό,τι είδες στο μουσείο, κάποτε μπορεί να τάχαν δει και ο Φειδίας κι ο Μοντιλιάνι και ο Μουρ, ν΄ άντλησαν τις γραμμές και να σμίλεψαν την ύλη.
Για τα ίδια τα χωριά της Νάξου όμως τί να πρωτοπώ; ‘Εχουν ζωή, τελεία: Ο Απείρανθος παίζει με την ίδια τη γλώσσα και τη γεωγραφία. Άλλοτε αρσενικός και άλλοτε θηλυκός, άλλοτε Κυκλαδικός και άλλοτε Κρητικός στο γλωσσικό ιδίωμά του, σου δείχνει μια ακόμα γωνία θέασης από ψηλά. Και όταν κουράζεσαι σου προσφέρουν την πιο «τίμια» σαλάτα και το παγωμένο νερό που δεν χρεώνεται…
Το Χαλκί αν και τουριστικό είναι κουκλίστικο, αλλά το Φιλότι, με τον γιγάντιο πλάτανό του στη πλατεία και όλα τα στοιχεία του, μαρτυρούν ότι τόσο η αγορά όσο και η κοινωνία λειτουργούν ολοχρονίς. Τράπεζα, φαρμακείο, δύο σιδεράδικα, ιατρείο, σχολείο αλλά και ανακοινώσεις για «ντόπια» πολιτιστικά, πήρε το μάτι μου. Ο καφές από το μπρίκι συνοδεία
σπιτικού γλυκού βύσσινο στη βαθιά δροσιά της πλατείας δεν αφήνει περιθώρια για περίσκεψη ή βαθυστόχαστες παρατηρήσεις.
Το μάτι πέφτει απέναντι στο εμπορικό με τα καλάθια, τα ντενεκέδια παρέα με τα φρούτα και τα λαχανικά και δίνει «άδεια» στο πνεύμα. Ακούω μέσα μου έναν βαθύ αναστεναγμό και όλα εκείνα που θυμάμαι δεν είναι πλάσματα φαντασίας αλλά αντέχοντας στο χρόνο, συνεχίζουν από «τότε» που πρωτοήρθα σε επαφή με το φαινόμενο «Κυκλάδες» ως τα σήμερα: ο αδιάσπαστος κύκλος της φύσης και της ανθρώπινης παρέμβασης, το εμπόριο που σχετίζεται μ΄αυτές τις δραστηριότητες… όχι, δεν είναι κοινωνικές παρατηρήσεις. Είναι μια ανάσα που θυμίζει ότι η ζωή σε κάποιους τόπους δεν σ΄έχει προσπεράσει με τη φούρια της καινούργιας εποχής, σε κάποιους τόπους το νερό δροσίζει ακόμα.
Με ένα μόνο βλέμμα, ζεις μες την εικόνα που είναι η ενσάρκωση του μινιμαλισμού. Oι πέτρες συγγενεύουν με τα ξωκλήσια, τα δέντρα κι οι καλαμιώνες με τα κύματα, όλα τα περιττά απλοποιούνται και καταλήγουν σε μαγικές δυάδες ανάμεσα στη μέρα και τη νύχτα, τη στεριά και τη γη, τον αέρα που σου καθαρίζει το μυαλό από ό,τι μολυσμένο και μπερδεμένο κουβάλησες, εσύ ο βέβηλος, από τη πόλη.
Γενικά, για τις Κυκλάδες, μην ξεκινήσεις με βαριές βαλίτσες. Ό,τι φορέσεις τη μέρα θα το απλώσεις στον βοριά και θα σε προστατέψει και τη νύχτα. Κι ό,τι σχεδιάσεις να κάνεις με χάρτες και οδηγούς θα αναιρεθεί από τους δρόμους που σου δείχνει με το τρόπο του ο τόπος. Όταν θα καταφύγεις στις παραλίες, προχωρημένο μεσημέρι πια, θα απολαύσεις τις βουτιές και δεν θα χάσεις τη δύση από το “west coast”. Αη Προκόπης, Αγία Άννα και Πλάκα θα σου απλώσουν το πιο ονειρικό σκηνικό: σιμιγδαλένια αμμουδιά και πράσινα βαθιά νερά με τον ήλιο να γέρνει και να ξαναγεννιέται εκείνη η παλέτα του μωβ και του πορτοκαλί που νόμιζες ότι είχε «καταργηθεί».
Βραδιάζει χωρίς να μελαγχολείς, όχι γιατί είσαι διακοπές αλλά γιατί ο ανοιχτός ορίζοντας και οι χαμηλές γραμμές των οικημάτων με τα αρμυρίκια από τη μια και το απέραντο γαλάζιο από την άλλη, επαναλαμβάνουν τραγουδιστά ότι δεν έχεις κάνει λάθος: η ζωή συνεχίζεται και μάλιστα χωρίς πολυκατοικίες, χωρίς φανάρια και τον περίφημο Σαββοπουλικό «ρόγχο του αιρ κοντίσιον». Όλες οι μορφές, κολυμβητές και σκάφη και σύννεφα ψηλά και βράχια παρακάτω, όλα αιωρούνται με αρμονία και χάρη για όσο φτάνει το ανθρώπινό σου μάτι. Και σου ξανασυστήνεται το καλοκαίρι με όλα του τα στερεότυπα: μαγιώ και στάχυα, άσπρο και μπλε από πρώτο χέρι, και μια ώχρα που ξεπροβάλλει σαν σκουριά μέσα από το πέτρωμα. Όσα είχες ακουστά από τους φωτισμένους αρχιτέκτονες ξεπροβάλλουν, αλλά εδώ είναι το real thing, εδώ είναι η πηγή!
Το θέμα πάλι, «ναξιώτικο φαγητό», μοιάζει ανεξάντλητο σαν και τις τεράστιες χορταστικές μερίδες! Το γεγονός ότι και πατάτες και μοσχάρια και κοκόρια και λαχανικά παράγονται κάτω από τη πόρτα του ξενοδοχείου που σε φιλοξενεί, εξηγεί τα γενναιόδωρα πιάτα. Ίσως θάπρεπε να αποτελεί «πρότυπο» για τον κάθε επαγγελματία που στην αντίπερα όχθη, βαφτίζει τη κάθε μπουκιά με ονομασίες και επεξεργάζεται με τεχνικές εξ εσπερίας προκειμένου να προσδώσει υπεραξία. Αφού γευτείς φαγητό στη Νάξο και μετά, θα γίνεις σωβινιστής και λαϊκιστής όσον αφορά στη μάσα. Θα υποκλιθείς στα λαδερά και στην υπέροχη τηγανητή πατατούλα, στη χωριάτικη με το ντόπιο τυρί, στις πίτες και στα γλυκά του κουταλιού που θα μπορούσαν να εμπνεύσουν σύμπασα τη μαγειρική κοινότητα πολύ περισσότερο από το υγρό άζωτο και το ζελέ σε χρώμα τεχνητό φλούο λαχανί ή φούξια…

Koρυφαία εμπειρία που ζήσαμε και δεν θα ήθελα με τίποτα να έχω χάσει ήταν και το «Φεστιβάλ Πατάτας», μάζωξη που έγινε στο προαύλιο του ντόπιου συνεταιρισμού ένα ακόμα μαγεμένο Αξιώτικο σούρουπο. Κόσμος πολύς, φαμίλιες ολόκληρες από τους παππούδες με τα χαραγμένα από τον ήλιο πρόσωπα, ως τα μωρά των πρόσφατων ξενιτεμένων, ακόμα και ένα χορευτικό συγκρότημα φιλελλήνων από την Ιταλία! Η επαφή με την παραγωγή και με τη θάλασσα ενώνει, καθώς η μάζωξη δεν γιορτάζει μόνο την επάρκεια στο γεώμηλον αλλά και το εμπόριο που θα ακολουθήσει. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα που ούτε το τηγανητό λάδι δεν ενοχλεί, που η παρουσία των εκπροσώπων των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, ακόμα και των απαραίτητων για τη μεταφορά, πλοιοκτητών δεν ξενίζει, το έδαφος -ή το υπέδαφος- της Νάξου ενώνεται με θάλασσα.
Κοντά μεσάνυχτα φεύγουμε με τη γεύση της τηγανητής πατάτας ακόμα στο στόμα και καταφεύγουμε στο πιο κοντινό σουβλατζίδικο στο ξενοδοχείο μας για μια μπύρα που να ξεπλύνει όλη τη περίεργη βραδιά. Ξεχασμένοι προσκυνητές της χτεσινής γιορτής του Άγιου Νικόδημου και παπάδες προερχόμενοι προφανώς από άλλες γειτονικές Κυκλάδες και κορίτσια με μίνι φούστες και «κλατς» στα χέρια κρατάνε το μαγαζί ζωντανό ενώ ο κόκορας αρχίζει να κακαρίζει…
Κάτω από το παράθυρο του ξενοδοχείου, αγρότες με τις γαλότσες και το στέϊσον φορτώνουν το ξημέρωμα ντομάτες και το απόβραδο χορταρικά ενώ το λάστιχο ποτίζει στάγδην το δεντρολίβανο, την αρμπαρόριζα και τη λεβάντα. Τα τρία αρώματα μαζί, μοσχοβολούν στο μικρό βεραντάκι όπου σερβίρεται το πρωινό και ανακατεύονται με τις μυρωδιές από τις πίτες, το φρεσκοψημένο ψωμί και το καφέ που προσφέρεται σχεδόν αυτόματα: ο καλός ξενοδόχος καραδοκεί και μόλις δει τον κάθε πελάτη να κατεβαίνει για το πρωινό, βάζει να γίνεται ο καφές της ιδιαίτερης προτίμησής του.
Φαίνεται ότι εδώ το μέτρον είναι άριστον, και ελπίζω έτσι να διατηρηθεί, καθώς ο τουρισμός και οι υπηρεσίες του, αν και ψηλού επιπέδου, αν και μπολιασμένες από παραδοσιακές αξίες όσον αφορά στην καθαριότητα, την ευγένεια και το μεράκι των νησιωτών, δεν έχει «ξεφύγει» από ορισμένα όρια όπως συμβαίνει με τις καινούργιες Dinsneylands του αιγαίου, παρακείμενες και κοσμικές Κυκλάδες

Φωτό Μ.Χ.

*****