Απολογισμός πεζογραφικής παραγωγής 2011 του Γ.ΞΕΝΑΡΙΟΥ

Άρθρο του Γιώργου Ξενάριου στο "Διαβάζω", τεύχος Ιανουαρίου 2012, Απολογισμός πεζογραφικής παραγωγής (μυθιστόρημα, διήγημα) του 2011.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΞΕΝΑΡΙΟΣ
Απολογισμός πεζογραφικής παραγωγής 2011

Ο αστερισμός κάτω από τον οποίο επιχειρείται ο φετινός απολογισμός δεν είναι ευοίωνος. Με την οικονομία και την κοινωνία της χώρας σε βαθιά κρίση, η ─ταραγμένη ή ατάραχη─ λογοτεχνία, αφενός, επιχειρεί να αποτυπώσει την πρόσφατη ιστορική διαδρομή που μας οδήγησε ως εδώ και, αφετέρου, να παρηγορήσει ─όσο πια της είναι επιτρεπτό και εφικτό─ το πιο ευάλωτο κομμάτι του κοινού με αφηγήσεις που μοιάζουν να προέρχονται από ένα, ολοένα περισσότερο μυθολογούμενο, παρελθόν.
Πριν όμως προχωρήσουμε στα επιμέρους, ίσως να μην ήταν περιττό να δούμε από λίγο πιο κοντά τη σχέση ιστορίας-λογοτεχνίας και τη συναφή ελληνική ιδιαιτερότητα:
Ο βαθμός ωριμότητας μιας εθνικής λογοτεχνίας κρίνεται και από το είδος της σχέσης που διατηρεί με την Ιστορία, απώτερη και εγγύτερη, αλλά και με τις επιμέρους αφηγήσεις που συνθέτουν το όλο εθνικό αφήγημα. Παράλληλα, στη σχέση αυτή αποτυπώνεται η αντίληψη που τρέφει το λογοτεχνικό σύστημα περί χρηστικότητος: όσο πιο ανώριμη είναι μια λογοτεχνία, τόσο περισσότερο οι επιμέρους συντελεστές της βλέπουν σε αυτήν έναν εν δυνάμει καταγραφέα της Ιστορίας (όχι μόνο του παρελθόντος αλλά και του παρόντος), ακόμη χειρότερα: μια άλλη δυνατότητα της Ιστορίας να εισχωρήσει στο συλλογικό φαντασιακό. Μια τέτοια όμως χρήση της λογοτεχνίας, πέρα από το ότι υποκρύπτει μια κλειστή, αυτιστική σχέση με τον εαυτό της, υποδηλώνει και μια μονόχορδη, μονόμπαντη σχέση με την Ιστορία: γεγονός-καταγραφή-ιστόρηση, σχέση όπου το υλικό της Ιστορίας, αυτομάτως και μονοσήμαντα, μετατρέπεται σε πραγματολογικό υλικό της λογοτεχνικής αφήγησης. Με άλλα λόγια, οι ώριμες εθνικές λογοτεχνίες, όταν καταπιάνονται με την Ιστορία, δεν τη μεταφράζουν αυτόματα σε αφήγηση, αλλά, διαθλώντας την, την επεξεργάζονται φαντασιακά, ενώ οι ανώριμες, αδύναμες λογοτεχνίες, όπως η ελληνική, ανακαλύπτουν σε αυτήν ένα έτοιμο, τετελεσμένο πραγματολογικό υλικό.
Έτσι λοιπόν, υπό την πίεση της τρέχουσας κρίσης, βλέπουμε να γεννιούνται και να πληθύνονται τα μυθιστορήματα με θέμα τη Μεταπολίτευση ─την ερμηνεία της οποίας μια άκριτα δημοσιολογούσα άποψη έχει αναβαθμίσει σε ερμηνευτικό κλειδί διά πάσαν νόσον─ και αυτή η τάση, ας μας επιτραπεί η πρόβλεψη, ολοένα θα ενισχύεται.
Από την άλλη, σ’ έναν χώρο που δεν είναι ακριβώς λογοτεχνία, συνεχίζουν να εμφανίζονται παρηγορητικές αφηγήσεις που επιχειρούν να θεραπεύσουν τον εθνικό μας εγωισμό με εκδρομές στα παράλια της Μικράς Ασίας, αναδρομές στις «χαμένες πατρίδες» και σε κωνσταντινουπολίτικα φαντάσματα, κολακεύοντας έναν επαναγεννημένο εθνολαϊκισμό και τον πανταχού παρόντα μέσο όρο.

Μια άλλη συνθήκη υπό την οποία επιχειρείται ο φετινός απολογισμός είναι, βέβαια, η γιγάντωση της παραλογοτεχνίας. Εκατοντάδες τίτλοι, χιλιάδες αντίτυπα φορτωμένα με ιστορίες αγάπης, success stories ή, ξανά, ψευδο-εθνο-ιστορικές διηγήσεις καταλαμβάνουν τους πάγκους των βιβλιοπωλείων, εξωθώντας τούς, λιγότερους πια, πραγματικούς συγγραφείς στα ψηλά ράφια, κοιτάζοντάς τους ειρωνικά, από χαμηλού, και οδηγώντας τη λογοτεχνία σε ασφυξία.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια το κακό έχει παραγίνει: στην άνιση μάχη με τη λογοτεχνία, η παραλογοτεχνία έχει πάρει κεφάλι: η Μαίρη Παπαδοπούλου-Πετράκη φιλοξενείται σε μεγάλες βιβλιοπωλικές αλυσίδες για να κάνει, ενώπιον του κοινού, την κατάθεση ψυχής που προϋποθέτει και συνεπάγεται το κείμενό της, ενώ στην Άνω Ποταμούλα Ημαθίας, στο καφενείο του χωριού, όλο και κάποιος δημοφιλής συγγραφέας θα κάνει και αυτός την ανάλογη κατάθεση στο (σίγουρο) ταμείο της εθνολαϊκιστικής αφέλειας ─ κι όλα αυτά συνοδευμένα, βέβαια, από χιλιάδες αντίτυπα. Τίτλοι επί τίτλων που υποδύονται τη λογοτεχνία έχουν υποκαταστήσει στη συνείδηση ενός τμήματος του ευρέος κοινού την πραγματική λογοτεχνική αφήγηση με τα θλιβερά υποκατάστατα άλλοτε μιας πληκτικά επαναλαμβανόμενης αισθηματολογίας και άλλοτε μιας εθνο-λαϊκιστικής εξάρσεως και ιστοριολαγνικής ψιμυθίωσης, οδηγώντας το σε μια, ανέκκλητη φοβάμαι, αλλοίωση της αντίληψης για το τι είναι λογοτεχνία.
Και ας μη φέρει κανείς ως αντεπιχείρημα το κοινολεκτούμενο ότι, τάχα, αν ένας υποψήφιος αναγνώστης προσεγγίσει την ανάγνωση μέσω ενός τέτοιου βιβλίου, μπορεί, αργότερα, να διαβάσει κάτι πιο σοβαρό. Ουδέν ψευδέστερον: η παραλογοτεχνία είναι τοξική, μολυσματική, όπως λέει ένας φίλος: κολακευμένος που διάβασε ─και «κατάλαβε»─ ένα «εύληπτο», «κατανοητό» βιβλίο, ο αναγνώστης κλείνει θυμωμένος όποιο βιβλίο, απλώς, δεν βεβηλώνει το προφανές και δεν του δίνει τη δυνατότητα να ταυτιστεί με κάποιον από τους ήρωες του «μυθιστορήματος», δηλαδή δεν του επιτρέπει τον αυτοθαυμασμό μέσ’ από τις σελίδες του. Ιδιαίτερα αν πρόκειται για κάποιον από τους συγγραφείς που θεωρούνται «δύσκολοι»…
Βεβαίως το φαινόμενο της παραλογοτεχνίας ούτε καινούριο είναι ούτε ελληνική αποκλειστικότητα αποτελεί. Ωστόσο τον τελευταίο καιρό στη χώρα μας έχει πάρει, βοηθούντων των λεγόμενων κοινωνικών δικτύων στο Διαδίκτυο, γιγαντιαίες διαστάσεις. Κι ενώ οι προηγμένες εθνικές λογοτεχνίες διατηρούν πάντα ένα ευρύ κοινό που ενδιαφέρεται για την αυθεντική λογοτεχνική αφήγηση, η ελληνική φαίνεται να χάνει τη μάχη από την παραλογοτεχνία ─ όχι χωρίς συνευθύνη του ελληνικού λογοτεχνικού συστήματος (ευθύνη που θα προσπαθήσω να καταδείξω σε προσεχές σημείωμά μου). Ας ευχηθούμε τουλάχιστον η βαθιά κρίση που διερχόμαστε να αναταράξει κάπως την κλίμακα αξιών του κοινού, να αναδιατάξει τις σχέσεις λογοτεχνίας-παραλογοτεχνίας και να ανατάξει το χαμένο γόητρο της αυθεντικής λογοτεχνικής αφήγησης.

*

Ο Μένης Κουμανταρέας (Οι αλεπούδες του Γκόσπορτ, εκδ. Κέδρος) επανέρχεται σ’ ένα νεανικό του γραπτό και, χωρίς επιγενόμενες επεμβάσεις, το παρουσιάζει για πρώτη φορά στο αναγνωστικό κοινό. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα μαθητείας με χώρο δράσης την Αγγλία, όπου είχε πάει, νεαρός, ο συγγραφέας. Φρέσκο, νεανικό και δροσερό, με πραγματικούς πρωταγωνιστές, παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα, νεανική, πτυχή του γνωστού συγγραφέα.

Ο Κώστας Μουρσελάς (Στην άκρη της νύχτας, εκδ. Πατάκη), ενώ επανέρχεται σε δύο παλιούς μας γνώριμους, τον Μανωλόπουλο και τον Ρετσίνα, καταπιάνεται με κάτι καινούριο, αφού στο μυθιστόρημα παρεισφρέει, με τρόπο ευθύ και πλάγιο, το πρόσωπο του Παπαδιαμάντη, πρόσωπο, που, απ’ ό,τι φαίνεται, έχει στοιχειώσει τον συγγραφέα. Τύψεις, ενοχές, έρωτας και νομοτέλειες βρίσκονται στο στόχαστρο του συγγραφέα μέσα στην, πυκνωμένη αφηγηματικά, διάρκεια μιας νύχτας.

Ο Μάνος Ελευθερίου (Πριν απ’ το ηλιοβασίλεμα, εκδ. Μεταίχμιο) έγραψε, ίσως, το καλύτερο μέχρι τώρα μυθιστόρημά του, εκείνο όπου κατορθώνει να συγκεράσει τον έμφυτο λυρισμό του, συνοδευμένο από μια ατμόσφαιρα ονειρικής νοσταλγίας, με την αφηγηματική οικονομία. Επανερχόμενος στις αγαπημένες του εμμονές, το θέατρο και τη Σύρο, μας μεταφέρει, μέσ’ από μια ενδιαφέρουσα μείξη φαντασιακού και πραγματικού, σ’ αυτό που θα μπορούσε να είναι ο «δήμος ονείρων» του. Άνθρωποι και ρόλοι σ’ ένα πεζογραφικό δράμα.

Ο Πέτρος Μάρκαρης (Περαίωση, εκδ. Γαβριηλίδη) μας προτείνει το δεύτερο μέρος της τριλογίας του με θέμα την κρίση. Με παρόντα και εδώ τον πασίγνωστο επιθεωρητή Χαρίτο, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει και σ’ αυτό το μυθιστόρημα τις αρετές του: συμπαγής δράση, αδροί ήρωες, αίσθηση του αφηγηματικού χρόνου. Το ερώτημα ωστόσο που τίθεται, πέρα από εκείνο της θέσης του αστυνομικού μυθιστορήματος ως λαϊκού αναγνώσματος, είναι ο υπερβολικά ευθύς και άμεσος τρόπος με τον οποίο αντικρίζει την Ιστορία.

Ο Γιώργος Συμπάρδης (Υπόσχεση γάμου, εκδ. Μεταίχμιο) μας προτείνει μια τοιχογραφία της σύγχρονης καθημερινότητας, ένα πολυπρόσωπο παιχνίδι χαρακτήρων, μέσ’ από το οποίο αναδεικνύεται το ψυχικό βάθος των ηρώων αλλά και ο τρόπος με τον οποίο, εντέλει, τελείται η ζωή μέσ’ από τα μικρά ή μεγάλα δράματά της. Ο ολιγογράφος συγγραφέας, δεν υπάρχει αμφιβολία, τα καταφέρνει περίφημα στις λογοτεχνικές επιδιώξεις του: σφρίγος, ρεαλισμός, έμμεση αποδέσμευση της συγκίνησης. Ωστόσο το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια, παραδοσιακή, λογοτεχνία μπορεί να συλλάβει τη σημερινή πολυπλοκότητα παραμένει εκκρεμές.

Ο Αλέξης Πανσέληνος (Σκοτεινές επιγραφές, εκδ. Μεταίχμιο) συνθέτει ένα πολυεπίπεδο και πολυδιάστατο μυθιστόρημα, όπου συνυπάρχουν πολλά από τα είδη της ιστορίας του μυθιστορήματος: μυθιστόρημα χαρακτήρων, μαθητείας, ρεαλιστικό, φανταστικό συναιρούνται σε αυτή τη σύνθεση, όπου οι τρεις κύριοι πρωταγωνιστές της, περασμένης ηλικίας πια, μέσ’ από συνεχείς αναδρομές, αναμετρούνται με το παρελθόν τους, μα πιο πολύ με την άφευκτη φθορά του χρόνου. Η σήμερον ως χθες.

Η Ευγενία Φακίνου (Το τρένο των νεφών, εκδ. Καστανιώτη) επιβιβάζεται σ’ ένα τρένο στην κορυφή των Άνδεων και, μέσω του ήρωά της, του Κανένα, διατρέχει κομμάτια της ιστορίας της Λατινικής Αμερικής. Συντροφιά της αυτούσια τμήματα μυθιστορημάτων λατινοαμερικανών συγγραφέων σ’ ένα διακειμενικό παιχνίδι.

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος (Η επιδημία, εκδ. Πατάκη), εκκινώντας από τη μόνιμη εμμονή του με την ελληνική αρχαιότητα, μας προτείνει μια παρωδία, στο πλαίσιο της οποίας ένας ανθυποθεός του Δωδεκαθέου επισκέπτεται τη σημερινή Αθήνα, όπου, μέσα σ’ ένα παραλήρημα έκφρασης και αυτο-έκφρασης, κάνει όλα όσα θα έκανε ένας σύγχρονος ομόλογός του. Αναλογίες, ομοιότητες και παραλληλισμοί με τη σημερινή κατάσταση και τη βαθιά κρίση.

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος (Τα παιδιά του Κάιν, εκδ. Μεταίχμιο) επιχειρεί να αναδιφήσει την πρόσφατη μεταπολιτευτική ιστορία μέσ’ από ένα βιβλίο που συνδυάζει το μυθιστόρημα ενηλικίωσης με αφηγηματικές τεχνικές από τον κινηματογράφο και λανθάνοντα κοινωνικά σχόλια. Μυθιστόρημα από το οποίο δεν λείπει η αφηγηματική άνεση και ευχέρεια, το τελικό αποτέλεσμα όμως υπονομεύεται από τη μεγάλη χαλαρότητα της συνολικής σύνθεσης και, όπως αναφέραμε στην εισαγωγή του σημειώματός μας, από μια μονοσήμαντη ματιά στη θέαση της Ιστορίας ως πραγματολογικού υλικού της λογοτεχνίας.

Ο Αλέξης Σταμάτης (Κυριακή, εκδ. Καστανιώτη), ορμώμενος ίσως από τον Οδυσσέα ή από τον ΜακΓιούαν, μας περιγράφει μια πυκνή ημέρα του ήρωά του, την Κυριακή των εκλογών του 2009. Με αποτελεσματικούς αφηγηματικούς μηχανισμούς και με μια επαρκή ενδοσκόπηση, ο συγγραφέας κατορθώνει να πυκνώσει τον αφηγηματικό χρόνο και να διεισδύσει στον ψυχικό χώρο του ήρωά του.

Ο Χρήστος Αγγελάκος (Το δάσος των παιδιών, εκδ. Μεταίχμιο) με φόντο, ξανά, τη Μεταπολίτευση γράφει ένα μυθιστόρημα όπου κυριαρχούν τα παιχνίδια με τον χρόνο, πραγματικό και αφηγηματικό. Σε μια περιδίνηση, την οποία υποστηρίζουν αποτελεσματικά μοντερνικοί τρόποι αφήγησης, ο συγγραφέας ασχολείται με παλιούς λογαριασμούς των ηρώων του, διαπλέκοντας το ατομικό με το συλλογικό, το παρόν με το παρελθόν και μιλώντας για την ερωτική επιθυμία, βάσανο και σωτηρία μαζί.

Ας σημειωθούν ακόμη τα εξής: Γιώργος Αριστηνός, Flash στη νύχτα (εκδ. Τόπος), Σώτη Τριανταφύλλου, Για την αγάπη της γεωμετρίας (εκδ. Πατάκη) και Τεύκρος Μιχαηλίδης, Τα τέσσερα χρώματα του καλοκαιριού (εκδ. Πόλις).

*

(Δυστυχώς, τη στιγμή που γράφεται ο παρών απολογισμός ─τέλη Νοεμβρίου-αρχές Δεκεμβρίου─ δεν έχω προλάβει να διαβάσω αρκετές από τις συλλογές καταξιωμένων λογοτεχνών που μόλις εκδόθηκαν ή πρόκειται να κυκλοφορήσουν αυτές τις μέρες [Ζατέλη, Δημητρίου, Καρυστιάνη, Σφυρίδης κ. ά.]. Έτσι, θα περιοριστώ, αναγκαστικά, σε συλλογές που εκδόθηκαν κάπως πιο παλιά μέσα στο έτος που διανύουμε.)

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης (Περιπολών περί πολλών τυρβάζω, εκδ. Πατάκη), δύο χρόνια μετά την προηγούμενη συλλογή του, επανέρχεται με έναν κύκλο διηγημάτων, που στο κέντρο του βρίσκεται η γενέθλια πόλη. Ο συγγραφέας επιβεβαιώνει, και σε αυτή τη συλλογή, τις διηγηματογραφικές αρετές του: εκκινώντας από το ευτελές, καταφέρνει να το αναγάγει σε μείζον• αιχμαλωτίζοντας το ακαριαίο, περνάει στο διαρκές και, το κυριότερο, πατώντας στο καθημερινό και στο γήινο, του προσδίδει έναν χαρακτήρα σχεδόν εξωτικό, καλύτερα: υπερβατικό, και το απογειώνει.

Ο Κώστας Καβανόζης (Όλο το φως απ’ τα φεγγάρια, εκδ. Πατάκη), επιβεβαιώνοντας ευφρόσυνα την αναζητητική του διάθεση, συνθέτει μια συλλογή διηγημάτων όπου κυριαρχεί το παράλογο σε διάφορες εκδοχές ─οικείες και ανοίκειες─ της καθημερινότητας. Με μια γλώσσα συνεχούς ροής προκειμένου να αποτυπωθεί η αντίστοιχη ροή της συνείδησης, σε αστικό ή αγροτικό περιβάλλον, με παρούσα ─και σ’ αυτό το τρίτο του βιβλίο─ τη μυθολογημένη μυθική παράδοση της Θράκης, ο συγγραφέας μάς προτείνει μία από τις πιο ενδιαφέρουσες συλλογές διηγημάτων της χρονιάς.

Ο Γιάννης Μπασκόζος (Ποιοι ακούνε ακόμη τζαζ;, εκδ. Κέδρος) γράφει μια σειρά από σύντομα ─πλην ενός─ διηγήματα όπου κυριαρχεί η μουσική. Με τρόπο απλό, χωρίς πολύπλοκους αφηγηματικούς μηχανισμούς, εκθέτει βιωματικά στιγμιότυπα, τα οποία επιχειρεί να αισθητοποιήσει. Παρούσα σε μερικά από αυτά και η πολιτική, όχι όμως ως παρηγορητική προσδοκία αλλά ως βιωμένος χρόνος. Άμεσο, σχεδόν δροσερό.

Ο Σπύρος Γιανναράς (Ζωή χαρισάμενη, εκδ. Πόλις), με βασικό του εργαλείο το ύφος, μας προτείνει μία συλλογή από αλληγορικά, καταγγελτικά (ενίοτε καθ’ υπερβολήν), στηλιτευτικά διηγήματα. Έχοντας κατακτήσει ένα προσωπικό ύφος, επιβεβαιώνει τη θετική επίγευση που μας άφησε το πρώτο του βιβλίο.

*

Η καταγραφή της λογοτεχνικής παραγωγής μιας χρονιάς δεν είναι ουδέτερη πράξη. Το κυριότερο περιεχόμενό της, πάνω και από την καταγραφική πρόθεση, είναι η αποτίμηση, με όλη την αυθαιρεσία του καταγράφοντος, των σημαντικότερων βιβλίων μιας συγκεκριμένης περιόδου, των βιβλίων δηλαδή εκείνων που επηρεάζουν ─είτε θετικά είτε αρνητικά─ τη διαμόρφωση του λογοτεχνικού συστήματος στη συγχρονία του. Έτσι, πέρα από τις αναπόφευκτες, λόγω χρονικών πιέσεων, παραλείψεις ─που αδικούν αξιόλογους συγγραφείς─, μπορεί να παραλείπονται βιβλία που μια κοινόχρηστη λογική θεωρεί σημαντικά αλλά που, στην ουσία, δεν είναι. Επίσης, σε μια τέτοια καταγραφή-αποτίμηση είναι φυσικό να μην έχουν θέση βιβλία που ανήκουν στην παραλογοτεχνία, βιβλία που τα κινεί μόνο η υπερβάλλουσα κινητικότητα του συγγραφέα τους και, ακόμη, βιβλία που, ενώ θεωρούνται λογοτεχνικά, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά αφελείς εκτυπώσεις μιας νομιζόμενης πραγματικότητας.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΞΕΝΑΡΙΟΣ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΒΙΒΛΙΟΦΑΓΟ/ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΚΙΑ

ΠΗΓΗ: www.bibliofagos.vasilikipitouli.gr Ασημίνα Ξηρογιάννη «Το σώμα του έγινε σκιά» Εκδόσεις Ανατολικός

Written by Βασιλική Πιτούλη

Sunday, 08 January 2012 09:59

Τελικά το facebook αποδεικνύεται χρήσιμο στους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται στο γράψιμο, και ανήκουν σε ομάδες που σχετίζονται με το βιβλίο. Πρόσφατα έφτασε στα χέρια μου το βιβλιαράκι της Ασημίνας Ξηρογιάννη. Η συγγραφέας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1975, σπούδασε κλασική φιλολογία και θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και υποκριτική στο «Θέατρο – Εργαστήριο». Διδάσκει το μάθημα της θεατρικής αγωγής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, και εργάζεται ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού. Από τις εκδόσεις Δωδώνη κυκλοφόρησε το πρώτο της βιβλίο «Η προφητεία του Ανέμου», ποιητική συλλογή, το 2009. Επίσης από τον Γαβριηλίδη, το 2011, η συλλογή «Πληγές». Το υπό κρίση βιβλίο περιλαμβάνει 93 σελίδες, είναι πεζό και άνετα υπάγεται στην κατηγορία της νουβέλας. Ανέκαθεν μου άρεσε αυτό το είδος, που κυμαίνεται ανάμεσα στο διήγημα και το μυθιστόρημα: πολύ μεγάλο για το πρώτο, πολύ μικρό για το δεύτερο. Στη συγκεκριμένη νουβέλα λοιπόν, η Ασημίνα Ξηρογιάννη επιλέγει την πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Πρόκειται για ένα ζευγάρι μιας ποιήτριας, της Έλσας, και ενός χορευτή, του Άγγελου. Ζουν μαζί με την μικρή κορούλα τους, την Ιφιγένεια. Τα υπαρξιακά τους προβλήματα τους κατατρύχουν. Τα γηρατειά που έρχονται αναπόφευκτα καλπάζοντας, ο έρωτας που σβήνει, η τέχνη που διαρκώς απαιτεί, και ποτέ δεν είναι ευχαριστημένη, ακόμη και ολόκληρη τη ζωή σου αν θυσιάσεις σ’ αυτή. Αναφορές στην Ιζαντόρα Ντάνκαν, τη μεγάλη ιέρεια της τέχνης της όρχησης, πεταρίζουν στο κείμενο. Η γλώσσα είναι πλούσια, και δε θα περίμενε κανείς κάτι λιγότερο από μια πτυχιούχο κλασικής φιλολογίας. Ο τόνος της γραφής λυρικός. Επανέρχομαι στους ήρωες: ο Άγγελος πάσχει από κατάθλιψη και αγωνίζεται να πιαστεί από κάπου, για να σωθεί. Προβληματίζεται πάνω στη ζωή που έζησε με την Έλσα, την αληθινή αγάπη του, τον ερωτικό προσανατολισμό που ακολούθησε στη ζωή του: πολλοί αστέρες της χορευτικής τέχνης είχαν μια αναντίρρητη θηλυπρέπεια. Βυθίζεται στα σκότη του θολωμένου νου, της αγιάτρευτα πληγωμένης ψυχής. Η Έλσα, σα γυναίκα, αποδεικνύεται δυνατότερη. Ίσως επειδή έχει σαν στήριγμα ακλόνητο τη μητρότητα, και σκοπό ζωής να μεγαλώσει την κόρη της. Το τέλος είναι τραγικό, αλλά ευτυχώς αφήνει να διαφανεί στον ορίζοντα ένα μικρό παράθυρο ελπίδας.

Last Updated on Sunday, 08 January 2012 11:34

"σε δυο χώρες σφαίρα"/ δ.τανούδης,

• 
  
• 
  
• 
  
• 
  

["σε δυο χώρες σφαίρα"

από την ανέκδοτη συλλογή διηγημάτων, "η ευτυχισμένη άγνοια του μωρού", δ.τανούδης, Αθήνα 2011]

*

Αχ, να με τραβάει στον ιππόδρομο η γιαγιά, να βρίζει τους περαστικούς που κρύβουν τον τερματισμό του άλογου, πάλι τα χάσαμε τα λεφτά μας γιε μου!, να βάζει ξανά στοίχημα και να φτύνει σπόρια και να ποντάρει τώρα σʼ ένα άλογο τυφλό, γιατί είναι, λέει, καλύτερα να μη βλέπεις τίποτα παρά να έχεις ένα μάτι βουλωμένο.

Δύσκολα χρόνια, λέει. Στο βουνό μια φορά σφάξανε άλογο. Δεν είχαν τι να φάνε και σφάξαν άλογο, έχεις φάει ποτέ άλογο; Εγώ, μου λέει, και να με σκότωναν, κι απʼ την πείνα να πέθαινα, δεν το ʼτρωγα. Τʼ αρνιά, το αρνί που είχαμε στον κήπο και του φτύναμε το στόμα για να το δέσουμε με το αίμα, πώς μπόρεσαν οι άτιμοι και το σφάξαν; Αλλά καλά αυτό, άλογο έχεις φάει;, σε τάισε η κακούργα η μάνα σου εκεί στα ξένα; Όχι άλογο, γιε μου. Δεν το τρώει ο άνθρωπος. Κακό πράγμα.

Η γιαγιά έχει δυο μάτια και τώρα κλείνει το ένα σʼ αυτόν τον περαστικό. Δεν τον βρίζει. Είναι ντυμένος με ωραία καμπαρντίνα. Ρωτάει αυτός μια ώρα και η γιαγιά τού απαντά. Ύστερα φεύγει λέγοντας το όνομα της μαμάς μου.

Με τραβάει από δω κι από κει η γιαγιά, σοκάκια, στενά, υπόγειες διαβάσεις, κάνει συνεννοήσεις η γιαγιά, κόσμος πάει κι έρχεται, εγώ μασουλάω την παστίλια. Καλή καραμέλα, λέει η γιαγιά, καθαρίζει το έντερο και φεύγει το μίσος απʼ το στόμα. Ποιον μισώ εγώ γιαγιά; Τη μάνα σου βρε χαμένο που σʼ άφησε, το καλύτερο άλογο που είχα μαντρωμένο. Τρώγεται η μαμά μου; Άλογο εγώ δε βάζω στο στόμα, αλλά άμα γυρίσει απʼ το σύνορο, ζωντανή θα τήνε φάω και θα το φχαριστηθώ.

Η γιαγιά μου είναι πολύ καταφερτζού. Βρίσκει κόσμο στις πλατείες, στα σιντριβάνια, απʼ τις στάσεις του λεωφορείου μαζεύει πελάτες. Κάποιοι τη διώχνουν, φύγε παλιόγρια!, σιχαμένη, το παιδί τι το κουβαλάς;, εσύ του σάπισες το μάτι;, θα φωνάξουμε την πρόνοια να στο μαζέψει. Αλλά αυτή πώς τα κάνει, από δω, από κει, πάντα τους καταφέρνει.

Αυτόν που είδαμε μια φορά στις τουαλέτες του σταθμού, να κουνιέται η σκιά του πίσω απʼ την πόρτα σαν να έτρεμε ολόκληρος από το κρύο, δυο μέρες μετά, η γιαγιά τον κουβαλάει σπίτι. Εκείνον που βγαίνει κόκκινος από τη λέσχη βρίζοντας ότι τον κλέψανε στην παρτίδα, η γιαγιά αμέσως τον βουτάει και νά σου τον τώρα σπίτι, να φωνάζει λέξεις κακές και να σκούζει πίσω απʼ την κουρτίνα, βγαίνοντας ύστερα με το κορίτσι, ένα απʼ τα κορίτσια του σπιτιού μας, τα κακορίζικα, λέει η γιαγιά, τα κουτσάλογα, ίσα που βγάζουμε το ρεύμα, καλύτερα να γυρίσουμε στο βουνό, να πολεμάμε τον εχθρό και να σφάζουμʼ άλογα. Χωρίς ρεύμα, με κλεφτοφάναρο στη θημωνιά, το καλύτερο ζευγάρωμα κάνεις. Άκου εσύ για να μαθαίνεις, άκου εσύ να τα πεις σʼ αυτή την άσπλαχνη, σʼ αυτή τη σκύλα, που σε παράτησε στο δρόμο, που μας παράτησε στο έλεος, και πήγε να κάνει τι;, πες μου εσύ τι πήγε να κάνει, πόλεμο έχετε εκεί πάνω!, πατέρα πού θα βρει μέσα στις σφαίρες;, τον τάφο του άμα βρει να είναι και φχαριστημένη.

Βγάζει η γιαγιά μια παστίλια και μου τη χώνει στο στόμα. Τι να σε κάνω τώρα εγώ; Να ʼσουνα δυο μέτρα άντρας να μου κρατάς την πόρτα. Μονάχη μου βγάζω τώρα τον σουγιά, ογδόντα χρονώ γυναίκα, και να μου πουλάν οι ξένοι πνεύμα, οι αλήτες, κακό χρόνο να ʼχουν, αλλοδαποί σαν τη μάνα σου, ήρθαν και μας θερίσαν, τι μου τη θύμισες;, το καλύτερο άλογο που ʼχα μαντρωμένο. Αμ θα στη φτιάξω εγώ, κάτσε να κάνει πως ζυγώνει, γιατί μάνα είναι, θα έρθει, το ξέρω πως θα ʼρθεί, μάνα κι εγώ, δεν το ξέρω;, χάρηκα μήπως εγώ τον δικό μου;, μου τον πήραν οι απέναντι, ο εχθρός μου τον πήρε, και ποιος ξέρει αν ο πατέρας του ο ίδιος δεν του ʼρίξε κάποτε μια βολή στο μάτι, να τυφλωθεί, να μη δει τον κόσμο, κόσμος που σου ʼλαχε κι εσένα!, χάρη βρε σου ʼκανα και μη γκρινιάζεις, λέει η γιαγιά και μου πατά το δάχτυλο στο βουλωμένο μάτι.

Χάρη είναι μωρέ το τύφλωμα σʼ αυτό το χάλι που σε ʼφερε η κακούργα, το παλιογύναικο, η ξεμυαλισμένη, θα τη λιανίσω όμως εγώ, παιδί δεν ήθελε;, ας έρθει τώρα να το καμαρώσει. Κι αν αργήσει ένα μήνα ακόμα, θα σου το βγάλω και το άλλο. Τέλος πια η εκπαίδευση, φτάνουνε όσα είδες. Να ʼρθει μετά στο πεζοδρόμιο να βρει το γιόκα της, λέει η γιαγιά κι εγώ δακρύζω απʼ το κλειστό μου μάτι.

Το άλλο το έχω για να κοιτάζω. Πόσο ακόμα δεν ξέρω. Ούτε πού είναι το σύνορο ξέρω. Μʼ ένα μάτι βλέπω τα μισά, με κανένα μπορεί να τα δω όλα. Πέρα απʼ το σύνορο μπορεί να δω, καλπάζοντας σαν το τυφλό άλογο που κέρδισε την κούρσα. Ζήτω! φωνάζει η γιαγιά και φτύνει στο στόμα μου την παστίλια, για να φύγει, λέει, το μίσος, νʼ αδειάσει το έντερο απʼ την κακία, να με δέσει με το αίμα. Κι εγώ την καταπίνω, αμάσητη την τρώω, να κάτσει εκεί, να πνιγώ, να μην έχω στόμα, να μην έχω μάτι, να ʼχω μια μύτη στραβή σαν της γιαγιάς για να μυρίζομαι τον φόβο των αλόγων και να ποντάρω σʼ όσα ποτέ δεν φεύγουν απʼ το σύνορο, εκεί στην άλλη χώρα, που ο πατέρας πολεμά, ρίχνοντας σφαίρα απʼ το βουνό, στο μάτι μου τώρα καρφωμένη.

Ένα ποίημα του Αντώνη Πυροβολάκη‏

Απόγευμα

Δεν μ' άρεσε το φως του απογεύματος

είχε κάτι από μια θλιμμένη μελωδία,

κάτι από την πυρκαγιά που αφήνει πίσω η κηδεία ενός νέου,

το χρώμα του μεστού λωτού, τα νύχια ενός αρπακτικού που περιμένει.

Δεν μ' άρεσε το φως του απογεύματος

θύμιζε τους αυτόχειρες που απαγχονίστηκαν στις ηλιαχτίδες ,

θύμιζε το χρυσάφι στον αστράγαλο μίας παλλακίδας από τα Γόμορρα ,

που χόρευε μπροστά στο βασιλιά ένα χορό θανάτου

ασθμαίνοντας πυρρά και θειάφι.

Δεν μ' άρεσε το φως του απογεύματος

το κοίταγμα του ουρανού έμοιαζε με εκείνο της οχιάς

η νύχτα με μία κουστωδία από σκοτάδια και ξυράφια

άφηνε πίσω της πληγές

κι εσύ μια μοιχαλίδα σύζυγος ενός συναγερμού,

με το Μορφέα σε μια βρώμικη αγκαλιά δοσμένη

στον ύπνο παραμίλαγες κάτι για φονικά φεγγάρια.

Δε μ' άρεσε το φως του απογεύματος

το καλοκαίρι κερνούσε λεμονάδα δροσερή μαζί με δηλητήριο.

Τα χελιδόνια είχαν φύγει ευτυχώς κι έτσι δεν είδαν

τα λυσσασμένα πρωτοβρόχια να σκυλεύουν το κουφάρι του Αυγούστου.

Δεν μ' άρεσε το φως του απογεύματος

θύμιζε αγάπη κουρσεμένη , καλλιγραφία στο έγγραφο μιας διαθήκης,

ένα όνειρο που αυτομόλησε στο πουθενά,

μια σιγαλιά που κλαίει μ' αναφιλητά μέσα στη κοσμοχαλασιά του δρόμου.

Δεν μ' άρεσε το φως του απογεύματος.

Ψήφισμα διαμαρτυρίας για την κατάργηση του μαθήματος του Θεάτρου στην Π.Ε. και Δ.Ε

www.gopetition.com

‎- Την άμεση ανάκληση της υπ’ αριθμ. 124662/Γ2/1-11-2011 (22/12/2011) απόφαση του Υπουργείου Παιδείας Δ.Β.Μ.Θ. με θέμα «Έγκριση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας...

Πετούν το Θέατρο έξω απ΄τα Σχολεία /// της Ασημίνας Ξηρογιάννη

                                       

 Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να μπει-επιτέλους -το θέατρο στα σχολεία με υπουργική απόφαση.Είναι ο δεύτερος χρόνος που υπάρχει για τα καλά στην πρωινή ζώνη των περισσότερων Δημοτικών Σχολείων ως υποχρεωτικό/βασικό μάθημα.Μάλιστα ,το Υπουργείο εξέδωσε και μοίρασε στους μαθητές ένα βιβλίο για το θέατρο ,που προοριζόταν να διδαχτεί στην Ε΄και την ΣΤ΄δημοτικού!Πριν γίνει αυτό,το μάθημα υπήρχε μόνο σε κάποια Ολοήμερα Δημοτικά για λίγες ώρες ,ώς μάθημα επιλογής.Παράλληλα διδασκόταν στα μουσικά Σχολεία,στα καλλιτεχνικά σχολεία, και στο Γενικό Λύκειο[με το βιβλίο
Στοιχεία Θεατρολογίας].
Η πλήρης εισαγωγή του στο Δημοτικό ήταν ένα μεγάλο βήμα και όλοι περιμέναμε να έχει όμορφη εξέλιξη.Το υπουργείο Παιδείας είχε δηλώσει πως είναι απαράδεχτο να λείπει το Θέατρο από την βασική εκπαίδευση της χώρας που το γέννησε.Επίσης,το 2008 προκήρυξε και ΑΣΕΠ ,διόρισε και περίπου 70 μόνιμους θεατρολόγους,προσέλαβε ένα σωρό αναπληρωτές[πλήρους και μειωμένου ωραρίου] στα δημοτικά σχολεία της χώρας.Και όλοι είπαμε <Κατάλαβαν εν τέλει οι ιθύνοντες!Άργησαν αλλά κατάλαβαν.Ποτέ δεν είναι αργά!Και ....αμήν!!!>
Και ξαφνικά...ήρθαν τα πάνω κάτω.Το Υπουργείο με νέα υπουργική απόφαση λίγο πριν αλλάξει ο χρόνος (αβίαστα και ελαφρά τη καρδία...πάντα) εκπαραθυρώνει το Θέατρο από την εκπαίδευση.Kαι αν υπάρχει,λέει,θεατρική δραστηριότητα στο σχολείο,θα την εκτελούν οι παντός καιρού δάσκαλοι(τους ρώτησαν κι αυτούς;;;;;;)Και οι δάσκαλοι τί σχέση έχουν;Μήπως έχουν όρεξη κι αυτοί να τρέχουν σε πρόσθετα επιμορφωτικά σεμινάρια;Aλλωστε γιατί να το κάνουν;(O καθένας στο είδος του....)
Τα παιδιά αγαπούν το μάθημα του θεάτρου!Αυτό λέει η δεκάχρονη εμπειρία μου στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση όπου εργάζομαι ως θεατρολόγος.Είναι ένα μάθημα ευχάριστο,όμορφο,δημιουργικό,ένα μάθημα αλλιώτικο από τα άλλα.Ενα μάθημα που εξάπτει τη φαντασία τους,πλάθει την ψυχούλα τους και το σπουδαιότερο τα γεμίζει χαρά,τα κάνει ευτυχισμένα.Αλίμονο αν τους το στερήσουμε!Δεν εχουμε αυτό το διακίωμα.Όπως και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ''κλέψει ''ξαφνικά από τους διδάσκοντες θεατρολόγους την δουλειά τους.Θα μου πεις...μέσα σε καιρούς κρίσης και γενικής κατάρρευσης,ποιός θα σκεφτει το θέατρο;(για θέατρο θα μιλάμε τώρα;;;)Είναι και αυτό ένα σύνηθες θύμα ....Θυσιάζεται κι αυτό στο βωμό της αμυαλιάς,της διαφθοράς,της κακοδιαχείρισης του δημόσιου χρήματος,της απληστίας,του συμφέροντος των εκάστοτε κυβερνώντων που τα ισοπέδωσαν ,τα διέλυσαν όλα χωρίς τύψη, χωρις κανένα αίσθημα ευθύνης ,χωρίς αιδώ.Για τους λίγους πληρώνουν οι πολλοί.Για τους λίγους φτάσαμε ως εδώ(όχι ότι και μεις είμαστε άμοιροι ευθυνών που τους εδραιώσαμε με τις αλλεπάλληλες ενθαρρυντικές ψήφους και τώρα δεν μπορούμε να τους ξαποστείλλουμε.)Και είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε σε ένα κράτος που μας εχθρεύεται,σε μια Πολιτεία που δεν είναι διώλου φιλική προς τους πολίτες.
Συμπέρασμα:Να πού κατέληξε η Ελλάδα!Aυτοί είμαστε τελικά.Ν΄απαξιώνουμε τις τέχνες και τον πολιτισμό(σαν απολίτιστα κτήνη),αφού πρώτα έχουμε ξεπουλήσει τους εαυτούς μας και τη χώρα μας.


ΑΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ
Θεατρολόγος-Συγγραφέας

KΡΙΤΙΚΗ /ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΚΙΑ/ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ο ΣΙΣΥΦΟΣ 2

Ο εκδότης και διευθυντής του Λογοτεχνικού Περιοδικού <Ο ΣΙΣΥΦΟΣ> -τεύχος 2-Γρηγόρης Τεχλεμετζής γράφει για την νουβέλα <Το Σώμα του έγινε Σκιά> της Ασημινας Ξηρογιάννη,εκδ.Ανατολικός 2010.

< Ένα ζευγάρι,ο ΄Αγγελος και η Έλσα,καλλιτεχνικής φύσης, ο ένας χορευτής και η άλλη ποιήτρια,γράφουν παράλληλα τα ημερολόγιά τους με τον ξεχωριστό ποιητικό τους τόνο.Η υπόθεση και η εξέλιξη του μύθου απαρτίζεται από σκηνές και στιγμιότυπα της ζωής τους,που σχηματίζονται και διαλύονται,συχνά αστραπιαία ή τουλάχιστον με μικρή διάρκεια,στις σύντομες αφηγήσεις των κεφαλαίων της,προσεγγίζοντας έτσι με οικειότητα τους ήρωές της.Πολύ συχνά όμως αυτό πετυχαίνεται με απευθείας ενδοσκοπήσεις αυτών και με διαρκείς αυτοαναλύσεις τους ή αυτοπροσεγγίσεις τους σε καθαρά νοητικό επίπεδο.'Ετσι,βρίσκονται σε διαρκή θέαση του εαυτού τους,της ζωής τους,με αυτοκριτική διάθεση αυτογνωσίας.Το ύφος τους εξομολογητικό και με υψηλή συναίσθηση της ιδιωτικής τους πραγματικότητας και της ψυχολογίας τους.
Ο άνδρας ,όπως και ο ίδιος μαρτυρεί(σ.22),έχει ναρκισσιστικές τάσεις,ενώ η γυναίκα έχει επίγνωση της μετριότητας του ταλέντου της και αυτοκατηγορείται.Ο ΄Αγγέλος σταδιακά μαστίζεται από υπαρξιακή κρίση,διχάζεται μεταξύ τέχνης και ζωής,ανθρώπινου και καλλιτεχνικού έρωτα και,τελικά,η απογοήτευση της φθοράς και της απώλειας της καλλιτεχνικής του καριέρας και δυνατότητας τον καταβάλλει.
Η ΄Ελσα προσπαθεί μάταια να τιν βοηθήσει,αλλά η αγάπη τους παραμένει ανεξίτηλη και ιδανική,δοσμένη με έντονη συναισθηματική ένταση και πάθος.
Η τέχνη παρουσιάζεται ιδεαλιστικά εξιδανικευμένη,κυρίως από την πλευρά του Άγγελου,και με αυτόν τον τρόπο η ψυχική του κατάπτωση αποτελεί αβίαστο επακόλουθο και στηρίζεται άψογα.(π.χ.<Τίποτα δε ζει αιώνια.΄Ισως μόνο η Ιδέα της Τέχνης>,σ.14,από το Ημερολόγιο του Άγγελου).
Το έργο είναι γραμμένο με κοφτές κυρίως προτάσεις,γλώσσα απλή και άμεση,παθιασμένο λόγο,ένταση ,ποιητικές εικόνες και γλαφυρότητα.Και οι δύο αφηγητές χειρίζονται άριστα τον λόγο,παρόλο που ο Άγγελος διατείνεται το αντίθετο(σ.22).
Παρατηρώ,επίσης,ότι πρωταρχικό ρόλο στην αφήγηση παίζει η ψυχική ένταση και όχι τα ίδια τα γεγονότα,τα οποία παρουσιάζονται ως φυσικά επακόλουθα.Δηλαδή <μιλά> με την ψυχολογική φόρτιση ,παρά με τα συμβάντα.
Έχοντας διαβάσει και τα μέχρι τώρα ποιήματα της Ασημίνας Ξηρογιάννη,καταλήγω στο συμπερασμα ότι ο έντονος αυτός συναισθηματισμός στη γραφή αποτελεί υφολογικό χαρακτηριστικό της,μια και η λογοτέχνιδα είναι ακόμη νέα και η ηλικία αυτή προσφέρεται σε τέτοιου είδους θεωρήσεις.>

Γρηγόρης Τεχλεμετζής
Ο Σισυφος 2,σελ:148-149

Το varelaki γινεται 2 ετών

Aγαπητοί φίλοι το varelaki εχει τα δεύτερα γενέθλιά του!!!
Σας ενημερώνει: για αποστολή κειμένων ή βιβλίων σας,,,,,επικοινωνείστε στο minaxirogianni@hotmail.com
Πολλές ευχές για ό,τι ονειρεύεστε!
Ομορφη και δημιουργική νέα χρονιά!!!!

"Ο ΣΙΣΥΦΟΣ 2" -ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

Ο ΣΙΣΥΦΟΣ ΤΕΥΧΟΣ 2

Κυκλοφόρησε το δεύτερο τεύχος του περιοδικού Ο ΣΙΣΥΦΟΣ

Μπορείτε να το βρείτε:

1) Βιβλιοπωλείο της Εστίας.

Σόλωνος 60, Αθήνα.

2) Πολιτεία.

Ασκληπιού 1, Αθήνα.

3) Πρωτοπορία

Γραβιάς 3-5, Αθήνα.

4) Λεμόνι.

Ηρακλειδών 22, Θησείο.

5) Ιανός
Σταδίου 24 Αθήνα


6) Πολύεδρο
Κανακάρη 147, Πάτρα.
7) Πρωτοπορία
Γεροκωστοπούλου 31-33, Πάτρα.

8) Μάλλιαρης- Παιδεία
Ερμού 53, Θεσσαλονίκη.
9) Βιβλειοπωλείο Κεντρί
Δημ. Γούναρη 22, Θεσσαλονίκη.
10) Μπαρμπουνάκης, ΤΟ ΚΑΤΩΙ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Αριστοτέλους 4-6, Θεσσαλονίκη.
11) Βιβλιοπωλείο "Σαιξπηρικόν"
Εθν. Αμύνης 14, Θεσσαλονίκη.
12) Ιανός
Αριστοτελους 7, Θεσσαλονίκη.
13) Πρωτοπορεία

Λεωφ. Νίκης 3, Θεσσαλονίκη.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2^ου ΤΕΥΧΟΥΣ

ΙΟΥΝΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, σελ.

Χειρόγραφο της ποιήτριας, σελ.

Ο ποιητικός λόγος ως "αυτοποίηση" στην ποιητική συλλογή Εκδρομή της Βικτώριας Θεοδώρου, Βάσω Οικονομοπούλου, σελ

Η Εκδρομή της Βικτώριας Θεοδώρου μια ολοκληρωμένη ποιητική σύνθεση στροφή στο έργο της, Δημήτρης Ι. Καραμβάλης, σελ.

Της Ουρανίας Θεοδωρου διαδρομές, Ανθούλα Δανιήλ, σελ.

«Για τη ζωή ήταν γεννημένη»… Μια ανάγνωση του Χρονικού, Αγάθη Γεωργιάδου, σελ.

Λίγα λόγια για Το καταλόγι του μάστορα της Βικτώριας Θεοδώρου, Sophie Coavoux, σελ.

Πελαγινή: Ένας ύμνος στη γυναίκα και την ελευθερίας, Χαρά Καραβά, σελ.

Δραπετεύοντας από και προς το πραγματικό και το φανταστικό: Βικτώρια Θεοδώρου Δραπέτις (2011), Βασίλης Λέτσιος,

σελ. 52

Η Βικτώρια Θεοδώρου και η Επιθεώρηση Τέχνης. Θεοδόσης Πυλαρινός, σελ. 58

Διαβάζοντας την Βικτώρια Θεοδώρου: Η ενσωμάτωση της γυναίκας στη ποίηση, Ευαγγελία Καλεράντε, σελ.

Διαρκείς επισκέψεις και ελικοειδής διαδρομές στην ποίηση της Βικτώριας Θεοδώρου, Στυλιανή Παντελιά, σελ.

Βικτώρια Θεοδώρου: Η ποιητική νίκη μιας εκπρωσόπου της γενιάς της ήττας, Δήμητρα Γιωτοπούλου, σελ.

Αδημοσίευτα ποίηματα της Βικτώριας Θεοδώρου, σελ.

Μετάφραση ποιημάτων της στα Βουλγαρικά, Δραύκα Μιχαήλοβα, σελ.

Μια μελέτη και βιωματικά τεκμηριωμένη: Ελάσσονες τόνοι σε μείζονες κλίμακες στην ποίηση της Βικτώριας Θεοδώρου/ Θεοδόσης Πυλαρινός/ Κερδισός 2010, ΓρηγόρηςΤεχλεμετζής, σελ.

Ποίημα, Θανάση Παπαθανοσόπουλος, σελ.

Ποίημα, Λείας Χατζοπούλου- Καραβίας, σελ.

Ποίηματα, Νίκος Μυλόπουλος, σελ.

Ποίηματα, Δημήτρης Παπαράλλης, σελ.

Ποίηματα, Γεράσιμος Ρομποτής. σελ.

Ποίημα, Κωνσταντίνος Μπούρας. σελ.

Ο μελωδός, πεζό, Γιάννης Καβάσιλας. σελ.

Ποίηματα, Στέλιος Θ. Μαφρέδας. σελ.

Ποίημα, Εύη Αποστόλου, σελ.

Ποιήματα, Ουρανία Κουνάγια., σελ.

Ποίηματα, Βασίλης Φαϊτάς, σελ.

Ποιήματα, Μαρία Ψωμά- Πετρίδου, σελ.

Ποιήματα, Γιάννης Παπαναστασόπουλος, σελ.

Μια γιορτή, πεζό, Κωνσταντίνος Προδρόμου, σελ.

Ποιήματα, Ναυσικά Κουλούρη, σελ.

Ποίημα, Δημήτρης Α. Δημητριάδης, σελ.

Οι τραγικές μεταμορφώσεις της θλίψης του ποιητή Κώστα Ριζάκη στη συλλογή Τα τελευταία ονόματα/ Αιγαίον 2010, Γρηγόρης Τεχλεμετζής

σελ.

Ποιήματα, Γιάννης Κοραβός. σελ.

Ποιήματα, Α. Ιάσων, σελ.

Σχεδόν ερωτικά, πεζό, Γρηγόρης Τεχλεμετζής, σελ.

ΒΙΒΛΙΟ

Για την τριλογία μετα-διηγημάτων του Γιάννη Β. Κωβαίου

«Προσοχή… έργα», Κώστας Χατζηαντωνίου, σελ.

Λουκία Στέφου και το βιβλίο της: Γη του Πανός, Θεσσαλονίκη, University Studio Press, 2011, Νίκη Eideneier, σελ.

Μάκης Τσίτας, Γιατί δε μετράς προβατάκια; Εκδ. Ψυχογιός, 2011, Ανθούλα Δανιήλ, σελ.

Κώστας Πασβάντης/ Στο βάθος του καρθέφτη,Ποιήματα εκδ. Μελάνι/ 2009, Περικλής Τσελίκης, σελ.

O ύπνος των αγαλμάτων/ Νίκος Διακογιάννης/ Καλέντης 2011, Σοφία Παπαχριστοφίλου, σελ.

ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ( ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΒΙΒΛΙΟ) σελ.

Οι καμπανοκρούστες/ Έρση Λάγκε/ Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος/ 1989

Η Κεϋλάνη του Βούδα/ Έρση Λάγκε/ Περίπλους 2007.

Ξημερώνει στο γέλιο σου/ Νίκος Μυλόπουλος/ Εκδόσεις των φίλων 2011.

Ελευθερίας ανατολή/ Κωνσταντίνος Μπούρας/ Μεταίχμιο 2010.

Ποιήματα έκτος τόμος/ Θανάσης Παπαθανασόπουλος/ Μελέαγρος 2009.

Ένα σπάνιο είδος τερμιτών/ Κωνσταντίνος Βάσσης/ Εκδόσεις των φίλων 2011.

Το σώμα του έγινε σκιά/ Ασημίνα Ξηρογιάννη/ Ανατολικός 2010.

ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑ, σελ.

Το τεύχος κοσμούν πίνακες του Γιάννη Καβάσιλα.

Οι απόψεις των συνεργατών δεν εκφράζουν υποχρεωτικά και τις απόψεις της σύνταξης, η οποία τους ευχαριστεί θερμά για τη συμμετοχή τους.

Γ.Τ.

....ενημερωση...

Αγαπητοί φίλοι σε λιγες μέρες το varelaki κλεινει 2 χρόνια λειτουργίας!!!Σας ενημερώνει: για αποστολή κειμένων ή βιβλίων σας,,,,,επικοινωνείστε στο minaxirogianni@hotmail.com
Πολλές ευχές για ό,τι ονειρεύεστε!