Translate

Σάββατο 25 Νοεμβρίου 2023

ΝΕΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ //// Η ΟΔΟΝΤΩΤΟΣ [εκδ. Κουκκίδα] ΤΟΜΟΣ 1/ 2023









ΣΥΝΤΟΜΑ


ΕΝΑ ΝΕΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ 

η Οδοντωτός

Θεωρία/Ποίηση/Τέχνες/Κριτική

Εκδόσεις Κουκκίδα

Διεύθυνση: Ευσταθία Δήμου, Κώστας Θ. Ριζάκης



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Κυριάκος Χαραλαμπίδης: Αναφορά στην Ποίηση

 

ΘΕΩΡΙΑ

 

Ευσταθία Δήμου: Η ΥΠΟΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗ

Γιώργος Δελιόπουλος: ΠΑΝΩ Σ’ ΕΝΑΝ ΞΕΝΟ ΣΤΟΧΑΣΜΟ   

Ζωή Σαμαρά: ΛΟΓΟΣ ΣΥΜΠΑΝ ΠΟΙΗΣΗ

Βασίλης Λέτσιος: Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ: Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΛΟΣΓΟΥΡΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙ ΑΙΣΧΥΛΟ

Γιώργος Γώτης: Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Μαρίζα Γαλάνη: BEETHOVEN–HUGO: Η ΣΕΡΕΝΑΤΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

Δημήτρης Περοδασκαλάκης: ΤΡΑΓΙΚΟ ΠΑΘΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Λίλια Τσούβα: Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σταύρος Σταμπόγλης: ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

 

ΜΕΛΕΤΗ

 

Ξένη Σκαρτσή: Ο ΝΤΥΛΑΝ ΤΟΜΑΣ ΚΑΙ Η «ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ» ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΥΝΤΙΑ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

Σωτήρης Σαράκης: Ο ΠΙΛΟΤΟΣ NΑΓΚΕΛ

Μάνια Μεζίτη: ΣΑΣ ΑΡΕΣΕΙ Ο ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ;

Ευσταθία Δήμου: ΓΙΑ ΜΙΑ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ-ΑΛΕΞΗ ΑΣΛΑΝΟΓΛΟΥ

Διώνη Δημητριάδου: ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ -  Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΣΚΗΝΙΚΟΥ ΣΤΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΤΡΙΑΡΙΔΗ

Χριστίνα Καραντώνη: Η ΠΛΑΓΙΑ, ΑΝΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ ΒΟΥΤΣΙΝΑ

Άννα Γρίβα: Η «ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ» ΣΤΟ FANCIULLINO TOY GIOVANNI PASCOLI

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

 

Ο ζωγράφος Κώστας Σιαφάκας

 

ΠΟΙΗΣΗ

 

Ειρήνη Καραγιαννίδου

Γιώργος Δελιόπουλος

Χρυσούλα Σπυρέλη

Δημήτρης Γ. Παπαστεργίου

Θανάσης Γ. Μίχος

Νιόβη Ιωάννου

Ειρήνη Μαργαρίτη

Δημοσθένης Μιχαλακόπουλος

Άντζελα Γεωργοτά

Κώστας Θ. Ριζάκης

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

 

Κατερίνα Λιάτζουρα [ANDREAS ALTMANN, ODILE KENNEL,

LUTZ SEILER, MAX SESSNER, MARTINA WEBER]

Βασίλης Πανδής [YVAN GOLL]

Γιώργος Δυνέζης [W. H. AUDEN]

Νεφέλη Γκάτσου [CHARLES BAUDELAIRE]

Νάντια Δουλαβέρα [SHARON OLDS]

Κώστας Κουτσουρέλης [CZESLAW MILOSZ]

Ασημίνα Ξηρογιάννη [CZESLAW MILOSZ]

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΦ’ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

 

Κώστας Κρεμμύδας

Τζέλα Ασπρογέρακα

Γιώργος Κεντρωτής

Ιουλίτα Ηλιοπούλου

Σωτήρης Τριβιζάς

Δημήτρης Αγγελής

Κώστας Λιννός

Άννα Γρίβα

 

ΜΙΚΡΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

 

Μυρτώ Χμιελέφσκι

Γιώργος Αλισάνογλου

Μαρία Δαλαμήτρου

Μαρία Χαραλαμπίδη

Δάφνη-Μαρία Γκυ-Βουβάλη

Ελένη Κοσμά

Διονύσης Στεργιούλας

Νίκος Φιλντίσης

Φωτεινή Καπελλάκη

Ξανθίππη Ζαχοπούλου

Ελένη Αλεξίου

Ασημίνα Ξηρογιάννη

Αθηνά Βογιατζόγλου

Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Διώνη Δημητριάδου

Φωτεινή Βασιλοπούλου

Κωνσταντίνος Νικολάου

 

ΚΡΙΤΙΚΗ

 

Των σιωπηλών σπαράγματα. Ποιήτριες του αρχαίου κόσμου ·

Eva Runefelt, Από τον κόσμο ·

Η Λήδα και ο κύκνος. Ιρλανδοί ποιητές 19ου αι. & W. B. Yeats ·

Τζων Τέυλορ, Φινιστρίνια ·

Τεβφίκ Φικρέτ, Σερμίν ·

Sara Copia Sullam, La bella Hebrea ·

 Πάνος Κυπαρίσσης, Πέφτοντας σκόνη ·

Γιώργος Δυνέζης, Μικρό και γήινο ·

Μαρία Δ. Σφήκα, Άλογα στο στήθος ·

Γιώργος Χ. Στεργιόπουλος, Των αστέγων ανθόκηπος ·

Ειρήνη Πυλαρινού, Τελάρο ·

Κλεονίκη Δρούγκα, Οκλαδόν με τον χρόνο ·

Ρήσος Χαρίσης, Θάλασσα εσωτερικού χώρου ·

Μαρία Ζαγκλαρά, Τοπογραφία της νοσταλγίας ·

 Παντελής Μπουκάλας, Μηλιά μου αμίλητη ·

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου, Εξωτικά είδη·

Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Ο θυρωρός των ημερών ·

Σταμάτης Πολενάκης, Birds in the night ·

Κατερίνα Ζησάκη, Χωρίς εαυτό·

Έρη Σταυροπούλου, Η νεοελληνική ποίηση και το Εικοσιένα 

Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2023

Δάφνη Μαρία Γκυ-Βουβάλη: Ασημίνα Ξηρογιάννη, «Μια απέραντη ματιά», εκδόσεις Βακχικόν



[Αναδημοσίευση από:
https://www.periou.gr/dafni-maria-gky-vouvali-asimina-xirogianni-mia-aperanti-matia-ekdoseis-vakchikon/]

Μια ποίηση γεμάτη θηλυκότητα. Μια ποίηση – άνθος, που αναδίδει άρωμα και χάρη. Μια ποίηση που εμπεριέχει και αναδεικνύει όλα τα προτερήματα της γυναικείας γραφής, ενσαρκωμένης σ’ ένα πρόσωπο εμφανώς χαρισματικό, συναισθηματικό και όμορφο, όπως διακρίνεται να είναι, μέσα από αυτή την ποιητική συλλογή της, η Ασημίνα Ξηρογιάννη. Και μιλούμε για το πιο πρόσφατο βιβλίο της, υπό τον τίτλο «Μια απέραντη ματιά, ποιήματα 2018-2023», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Όχι, στο παρόν σημείωμα δεν θα αναλωθούμε σε επιχειρηματολογία γύρω από το τι σημαίνει «γυναικεία» και «ανδρική» ποίηση, ποια είναι η «καλύτερη» – αν υπάρχει καλύτερη, ή αν πρέπει μια γυναίκα να προσεγγίζει τον «ανδρικό» τρόπο γραφής για να είναι «στιβαρή». Προσωπικά πιστεύω ότι η κάθε μια γραφή εμπεριέχει τα προτερήματα και τα ελαττώματά της, ακολουθεί την δική της ανοδική πνευματική πορεία και είναι ισάξια με την άλλη.

Τρανή απόδειξη η ποιητική συλλογή της Ασημίνας Ξηρογιάννη, η οποία, αυτόφωτη, προχωρεί τον δικό της γοητευτικό δρόμο, και ξεχωρίζει με την δική της μοναδική προσωπικότητα στο πάνθεον της σύγχρονης ελληνικής ποίησης.

Η «Απέραντη ματιά», απαρτίζεται από τρία ποιητικά μέρη, τα «Θεατρικά», το «Σημείο σύγκλισης», και τον δραματικό μονόλογο «Η κοιλιά». Το πρώτο μέρος, τα «Θεατρικά», περιλαμβάνουν ποιήματα εμπνευσμένα από ποικίλα θεατρικά έργα – αρχαίες τραγωδίες κυρίως, μιας και η Ασημίνα Ξηρογιάννη έχει εντρυφήσει με ζήλο στις θεατρικές σπουδές, και αποπνέουν  ποιητική δύναμη και στιβαρότητα. Η ποιήτρια, άλλοτε ενσαρκώνοντας τον πρωταγωνιστή του έργου, άλλοτε τον χορό κι άλλοτε τον ίδιο της τον εαυτό, συνδιαλέγεται με τους ήρωες και τα κείμενα, πραγματοποιώντας με επιτυχία μια σύνδεση θεάτρου και ποίησης. «Υψηλή ευφυία // Καμιά επιείκεια – από πού; // Συντρίβεσαι, Οιδίποδα, // πάνω στους βράχους // της μοίρας // της από τον θεό σταλμένης // της εξοικειωμένης // με τη φρίκη», μας λέει επιγραμματικά για παράδειγμα στο πρώτο ποίημα (σελ. 11) με τον τίτλο «Οιδίπους Τύραννος», ενώ στο VIII της «Ελένης», (σελ. 28), καταλήγει: «Γράφεις ποίημα, Ευριπίδη ελληνικό // για της Ελένης της προδότρας τον καημό. // Απ’ την καρδιά μου ξέρεις, το εκτιμώ, // που με στίχο εύστοχο με αθωώνεις – // τι λυτρωτικό! // Μες τους αιώνες την ταυτότητά μου εδραιώνεις. // Με ανυψώνεις! // Σε άγαλμα ποιητικό!».

Το δεύτερο μέρος, το «Σημείο σύγκλισης», μας αποκαλύπτει ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο της Ξηρογιάννη, και είναι αφιερωμένο ως επί το πλείστον στον έρωτα. Το ποιητικό υποκείμενο, η ίδια η ποιήτρια, καταθέτει σε μια υπέροχη εξομολόγησή της ότι «Είμαι μια χώρα // Μισή // Ονειρεύομαι την άλλη μισή // Εσένα» (ποίημα «Τι σημαίνει», σελ. 38.) Σχεδόν σε όλα τα ερωτικά της ποιήματα απευθύνεται σε δεύτερο ενικό σε τούτο το δεύτερο μισό, πότε με εμφανή λυρισμό και ρομαντική διάθεση, πότε με στοχαστικότητα η οποία εξετάζει μια σχέση, πότε με παιγνιώδες ύφος, και πότε με συναίσθημα που ξεχειλίζει. Η ποίηση της Ξηρογιάννη είναι τρυφερή, ευρηματική, πλαστική, αέρινη αλλά και, ναι, φευγάτη. Το θηλυκό της πρόσωπο δεν είναι μόνο το «μισό πορτοκάλι», αλλά και η γυναίκα – μάγισσα, η γυναίκα – πόρνη, και η «μέδουσα», με όλη τη γοητεία ή την απώθηση και τα πρόσωπα που μπορεί αυτή να φέρει. «Μάγια κορίτσι // Μάγια πόρνη // (άκου πώς ο άνεμος σφυρίζει τ’ όνομά σου) // αίσθηση είσαι // ανένταχτη στον χώρο και τον χρόνο // προσκυνάς αυτόν που σε χάλασε», ξεκινά στο ποίημα «Μάγια Ι», σελ. 41.

Ενώ στο ποίημα «Φθινοπωρινή Ιστορία», (σελ. 73), ανάμεσα στα λόγια που απευθύνει στο δεύτερο μισό της, του γράφει: «Διάβαζα για τον εραστή μιας πόρνης // που την έλεγαν Λου. // Τόσοι άντρες μπαινόβγαιναν στο σώμα της, // μόνο ένας κατάφερνε να την αποπλανεί // προλαβαίνοντας ακόμα και την ίδια τη νύχτα. // Και θέλω να σου διηγηθώ αυτήν την ιστορία ολόκληρη…»

Εξίσου, η ποίησή της είναι τολμηρή: δεν αγγίζει μονάχα τον ψυχικό έρωτα, αλλά και τον σαρκικό. «Αχόρταγη για το στόμα του // αφρός της θάλασσας / σύννεφο έτοιμο να πέσει // βροχή ηχηρή // (στο άγγιγμά του // γινόσουν μουσική!) // Γυμνή σιωπή //υπάρχει μέσα σου ένα πουλί // φυλακισμένο // Ιούλιο κάνατε έρωτα // πάνω στη θάλασσα, // φθινόπωρο σε είχε κιόλας // σκοτώσει», συνεχίζει στο ποίημα «Μάγια Ι», για ν’ αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα. Μια τολμηρότητα που δεν χάνει τίποτε από την ευγένεια, την αγνότητα και την καθαρότητά της.

Το αντίστοιχο της θηλυκής γοητείας, εμφανίζεται στην «Αρσενική μούσα», στη σελ. 80, με ανάλογα χαρακτηριστικά: «Το άρωμα που ανέδυε το σώμα του – // ταξίδι χωρίς επιστροφή», γράφει η Ξηρογιάννη. Ο έρωτας εξάλλου, μοιάζει να είναι ένα θέμα ειδωμένο από όλες τις πλευρές του, ακόμα και από την φιλοσοφική: «Πού πάει ο έρωτας όταν φεύγει;» αναρωτιέται παρρησία η ποιήτρια. «Σε τι μπορεί – αλήθεια – // να μετουσιωθεί ο έρωτας // αν χαθεί; // Σε φθηνά τσιγάρα. // Ή σε φθηνά κρεβάτια. // Μπορεί και σε τίποτα απ’ όλα αυτά. // Ή ίσως σε μοναξιά. // Και σε τέχνη μπορεί. // Αλλά, ειλικρινά, δεν ξέρω αν με παρηγορεί // αυτή η σκέψη.» («Πού πάει ο έρωτας όταν φεύγει;», σελ. 58).

Ενώ η ύπαρξη του αρσενικού ολοκληρώνεται, (κι εδώ φεύγουμε από το θέμα του έρωτα), με το υπέροχο ποίημά της που είναι αφιερωμένο στο πρόσωπο του πατέρα. Ένα τρυφερό, βιωματικό δημιούργημα, πλάι στο οποίο συνυπάρχουν δύο εξίσου τρυφερά και βιωματικά ποιήματα για την μητέρα. (Σελίδες 65, και 63-64 αντίστοιχα).

Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Ασημίνα Ξηρογιάννη εντάσσει στο ποιητικό μωσαϊκό της τις μορφές (ερωτικά υποκείμενα) εκείνες που θεωρεί σε υποκειμενικό επίπεδο (ή είναι και αντικειμενικά) εμβληματικές: αδιάψευστα παραδείγματα, εκτός από τα προαναφερόμενα, η «Μαγδαληνή», οι «Μυροφόρες» και η Παναγία. Διότι ποιαν άλλη μπορεί να υπονοεί το εκπληκτικό ποίημα «Μια απέραντη ματιά» (από το οποίο έλαβε τον τίτλο της και ολόκληρη η συλλογή), στη σελ. 68; «Η καρδιά σου έχει δοκιμαστεί // Αέναη αγρύπνια // σου έχει επιβληθεί. // Στις μητέρες του κόσμου όλου // άφθαρτα μηνύματα περνάς. // Για τα χαμένα τους παιδιά // μοιρολόγια τραγουδάς. // Αιώνια μητέρα είσαι συ // κόκκινο άνθος η δική σου καρδιά. // Ατενίζεις τον πόνο των ανθρώπων σιωπηλά // κι είν’ η αγάπη σου // μια απέραντη ματιά.»

Από το ποικίλο ποιητικό φάσμα της Ξηρογιάννη δεν διαφεύγει ούτε το θέμα της ίδιας της ποίησης, το οποίο εκφράζει με αποφθεγματικό, όσο και ευρηματικότατο τρόπο: «Η ομορφιά κάνει τον χρόνο να μην υφίσταται // – ως έννοια, ως αίσθηση. // Πάντα έχει τον τρόπο να τον καταργεί. // Έτσι και το ποίημα. Είναι μοιραίο. // Το ποίημα καταργεί τον χρόνο». («Το ποίημα και ο χρόνος», σελ. 53.)

Το τρίτο και τελευταίο μέρος της συλλογής της ποιήτριας θεωρεί ως κέντρο του σώματος και της ψυχής, όχι, όπως ίσως θα περίμενε κανείς, την καρδιά, αλλά την κοιλιά. Με αυτήν έχουν τα πάντα μια διαδραστική, συναισθηματική επικοινωνία. «Ζωή μου, // κολυμπάς μερόνυχτα // σαράντα χρόνια τώρα // στη μέσα μου θάλασσα // Σου γαβγίζουν τα κύματα // τα πικρά υγρά, // μα εσύ εκεί. // Καχύποπτες λέξεις // ν’ ανασαίνεις // μαζί μου.» Έτσι ξεκινά (σελ. 93) η μικρή, αλλά μοναδική και ευρηματική ως προς τη φύση της, ποιητική σύνθεση «Η κοιλιά» την οποία η Ξηρογιάννη επεξηγεί ως «δραματικό μονόλογο». Ενώ λίγο παρακάτω, στην σελίδα 94, η ποιήτρια συμπυκνώνει την λειτουργία της «κοιλιάς» της: «Αν κατάπια το χάος, // εσύ το απορρόφησες, // Αν ξέρασα σοφία, // πάλι από σένα είναι». «Η κοιλιά μου είναι ένα γιγάντιο κορίτσι», γράφει στην σύνθεσή της, την γεμάτη από μοναδικές, φανταστικές εικόνες.

Θα ολοκληρώσουμε την περιήγησή μας στην «Απέραντη ματιά» της Ασημίνας Ξηρογιάννη με ένα μικρό, ερωτικό ποίημα, από τα πιο τρυφερά και συναισθηματικά αυτής της συλλογής, που αξίζει τον κόπο, πιστεύουμε, να αναφερθεί: «Άσε με να κουρνιάσω στον λαιμό σου», σελ. 45. «Άσε με να κουρνιάσω στον λαιμό σου. // Δεν είναι τούτο ποίηση. // Είναι η ζωή που με τυραννά και με λαβώνει. // Είναι η ζωή που διψάει για σένα. // Η ζωή μου // διψάει // για σένα. // Άσε με να κουρνιάσω στον λαιμό σου. // Να διαλυθώ εκεί // και σάρκα σου να γίνω. // Το πιο αγαπημένο σου σημείο».

Η σκυτάλη, στον αναγνώστη…

Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2023

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ /// Μαρκ Χάντον: «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα», Μετάφραση: Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός, Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη



Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη /

Ο θαυμαστός περίκλειστος κόσμος μου


(Ανασημοσίευση από το fractalart.gr )

Μαρκ Χάντον: «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα», Μετάφραση: Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός, σελ. 312

 

Κρατώ στα χέρια μου το βιβλίο του Μάρκ Χάντον με τίτλο «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» Μια συναρπαστική ιστορία ενός νέου με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Δεν θέλει να τον αγγίζουν, όταν το κάνουν γίνεται βίαιος. Επίσης, αδυνατεί να κατανοήσει τον μεταφορικό λόγο, παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και στην κυριολεξία και δεν μπορεί να πει ψέματα. Από την άλλη, έχει τρομακτικές ικανότητες απομνημόνευσης δεδομένων, είναι δυνατός στα μαθηματικά, αναζητά αποδείξεις για τα πάντα  και λατρεύει τις αστυνομικές ιστορίες. Με όλα αυτά τα εφόδια (ή εμπόδια;) αποφασίζει να εξιχνιάσει το μυστήριο της δολοφονίας του σκύλου της κυρίας Σίαρς. Μόνο που στην προσπάθειά του αυτή έρχεται αντιμέτωπος με γεγονότα που προφανώς δεν είχε φανταστεί και που τον αφορούν άμεσα.

Μια ιστορία που δεν μπορεί να αφήσει κάποιον ασυγκίνητο, καλογραμμένη, ελκυστική που αφορά στους εφήβους, αλλά και στους ενήλικες. Δεν είναι τυχαίο που το βιβλίο έχει ως τώρα αποσπάσει γύρω στα 18 βραβεία, έχει διασκευαστεί για το θέατρο και πρόκειται να γίνει και ταινία.

Ο ήρωας του βιβλίου, ο δεκαπεντάχρονος Κρίστοφερ, που έχει αυτισμό, είναι παντού παρών. Ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας και μας ξαφνιάζει, μας δημιουργεί ποικίλες απορίες, άλλοτε εγείρει τον θαυμασμό μας. Διότι ανήκει σε  μια κατηγορία ανθρώπων που διαφέρουν σημαντικά από το περιβάλλον τους, ζουν σε έναν δικό τους ξεχωριστό ή έστω πιο κλειστό κόσμο. Αλλά ζουν ανάμεσά μας με ό,τι μπορεί αυτό να συνεπάγεται.

Χρειάζεται να διαθέτει κανείς μεγάλες ποσότητες ενσυναίσθησης, και να έχει μεγάλα αποθέματα αγάπης προκειμένου να συμπεριλάβει στη ζωή του άτομα με αυτισμό. Η ιστορία μας διδάσκει πως μπορείς πολλά να αποκομίσεις από τη συναναστροφή μαζί τους, έχουν την μαγική ικανότητα να σε κάνουν πιο σοφό.

Όλη η αφήγηση γίνεται μέσα από τα μάτια αυτού του παιδιού και είναι ελκυστική στον αναγνώστη, καθώς ξετυλίγει σιγά σιγά το νήμα της ιστορίας. Μιλά στακάτα, απλά, χωρίς να βάζει περιττά στοιχεία στην αφήγησή του. Λέει αλήθειες χωρίς φόβο και για τον ίδιο και για το περιβάλλον γύρω του. Δεν ωραιοποιεί πράγματα και καταστάσεις. Μπαίνει με αβίαστο τρόπο σε ρόλο ντεντέκτιβ, και συγκεκριμένα σε ρόλο  Σέρλοκ Χόλμς, τον οποίο θαυμάζει, για να ανακαλύψει ποιος κρύβεται εν τέλει πίσω από τη δολοφονία του σκύλου του γείτονα, Γουέλινγκτον. Λέει κάπου: «Εμένα μου αρέσουν τα σκυλιά. Γιατί πάντα ξέρω τι σκέφτεται ένα σκυλί. Το σκυλί έχει τέσσερις διαθέσεις: χαρούμενο, λυπημένο, θυμωμένο και σκεφτικό. Επίσης, τα σκυλιά είναι πιστά και δε λένε ψέματα, γιατί δεν έχουν μιλιά».

      Είναι σημαντικό να σημειωθεί πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της μητέρας μέσα στο βιβλίο. Γενικά η  μάνα- μητέρα -μαμά είναι κατέχει αναμφίβολα τη θέση συμβόλου στις συνειδήσεις του κόσμου και  αντιπροσωπεύει κάποιες αξίες στη ζωή του ανθρώπου. Εδώ η αποκάλυψη γύρω από αυτό το πρόσωπο- κλειδί στην ιστορία πυροδοτεί τα γεγονότα. Μήπως τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται; Mήπως άλλο είναι εκείνο που χρειάζεται να ανακαλύψει ο ήρωάς μας και όχι ποιος σκότωσε το σκύλο. Μέσα από την σκληρότητα αναδύεται τρυφερότητα. Μέσα από το απροσδόκητο έρχεται η γοητεία ακόμα και για τον πιο απαιτητικό και υποψιασμένο αναγνώστη.


Ένα εκπληκτικό βιβλίο γεμάτο χιούμορ, ειρωνεία, αλλά και τρυφερότητα -με πίστη στον άνθρωπο- που αξίζει να διαβαστεί από τους εφήβους- και όχι μόνο από αυτούς. Ένα μοναδικό ανάγνωσμα, καλογραμμένο, που αφορά κάθε άνθρωπο που σέβεται τον εαυτό του. Αφορά κάθε γονιό που έχει ανοιχτό βλέμμα και  που δεν εγκλωβίζεται σε στερεότυπα και  σε προκαταλήψεις, που αποτελούν τροχοπέδη για την συναισθηματική και τη νοητική πρόοδο.

Όμορφη μετάφραση από την Άννα Παπασταύρου, κατατοπιστικό επίμετρο από τις Μαρία και Ελένη Παξινού.

Τέλος, ο Μαρκ Χάντον, ένας χαρισματικός συγγραφέας που φωτίζει λεπτές εκφάνσεις της ανθρώπινης ύπαρξης.

Δευτέρα 23 Οκτωβρίου 2023

FABIO STASSI /// ΜΑΣΤΡΟ-ΤΖΕΠΕΤΟ /// ΓΡΑΦΕΙ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΜΠΟΜΠΑΡΙΔΗΣ



Τίτλος: Μάστρο-Τζεπέτο

Συγγραφέας: Φάμπιο Στάσσι

Μετάφραση: Δήμητρα Δότση

Εκδόσεις Ίκαρος Ιούνιος 2023 Σελ. 232


Ο κόσμος της Κλασικής Αρχαιότητας διακρίνεται από ένα γνώρισμα μοναδικό στην ιστορία της ανθρώπινης διανόησης. Πρόκειται για την ικανότητα ή καλύτερα την ανενδοίαστη ευχέρεια που επεξεργάζεται το μυθολογικό του παρελθόν. Η τόσο διαφορετική μορφή της Ηλέκτρας (παθητικός δέκτης των εξελίξεων, ενεργός συνένοχος, πρωταγωνίστρια) μέσα απότα έργα των τριών μεγάλων Τραγικών ποιητών συνιστά το χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Το τόσο δημιουργικό γνώρισμα της αντιμετώπισης του παρελθόντος χωρίς δογματισμό και αναστολές συνέβαλλε στην πολυμορφία του και στην ποικιλότητα των καλλιτεχνικών του εκφάνσεων. Αποτελεί επίσης ιδιότητα που συνδέεται άμεσα με την προφορικότητα που διακρίνει την διάδοση. Φαντάζει συνεπώς πολύ μακρινή από την απολυτότητα που διέπει τις σύγχρονες πνευματικές αναζητήσεις που βασίζονται στον απαρέγκλιτο λόγο του βιβλίου. Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να εντοπιστεί η απουσία επαναδιαπραγμάτευσης επί της ουσίας απέναντι σε ό,τι συνιστά ή έχει μετατραπεί σε κλασικό ή καλύτερα κοινά αποδεκτό. Το βιβλίο του Φαμπιο Στάσσι αποτελεί ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον εγχείρημα επεξεργασίας ενός μύθου κοινά αποδεκτού και γνωστού στο ευρύ κοινό, αυτό του Πινόκιο. Βασιζόμενος στο κλασικό αριστούργημα του Κάρλο Κολόντι που μετέτρεψε την ξύλινη μαριονέτα σε παιδί με αισθήματα, ο συγγραφέας προσεγγίζει την ιστορία εστιάζοντας στην μορφή του πατέρα του Πινόκιο, του Τζεπέτο. 

Ο ξυλουργός στο έργο του Κολόντι ισχυρίζεται το εξής; « σκέφτηκα να φτιάξω για μένα  όχι μόνο μια ωραία ξύλινη μαριονέτα, αλλά μια ξεχωριστή μαριονέτα, που  θα  ξέρει να χορεύει, να ξιφομαχεί και να κάνει κωλοτούμπες. Μ’ αυτήν θέλω να  γυρίσω  τον κόσμο, κερδίζοντας ένα κομμάτι ψωμί και να ποτήρι κρασί». Από αυτή την αρχική  σκέψη ο Στάσι ξεκινά την δική του εκδοχή της ιστορίας του   μόνο που ο Πινόκιο  καλύπτει το κενό της μοναξιάς του Τζεπέτο. Ο τελευταίος  ζει  μόνος, χωρίς  οικογένεια και η προφανής αδυναμία του στην  επικοινωνία τον  κατατάσσει στα μάτια των συγχωριανών του στην κατηγορία των μισανθρώπων, των τρελών. 

Η αναζήτηση  αυτή προσφέρει στον Στάσσι την ευκαιρία να αναδείξει το μέγεθος της κακίας ενός κοινωνικού συνόλου όπου στερεί από έναν άνθρωπο την αγάπη και την ελπίδα. Αυτά αντιπροσωπεύει ο Πινόκιο για τον Τζεπέτο και είναι εξαιρετικά  αφοπλιστική  η θέληση του τελευταίου να μην τα στερηθεί. Τον οδηγεί σε υπερβάσεις πολλές φορές ανούσιες ή χωρίς αποτέλεσμα. Λυγίζει μόνο, όταν η περιθωριοποίηση απόρροια μιας γενικότερης βίας σε κάθε μορφής της τον οδηγεί στην απελπισία και την τρέλα. Ο αναγνώστης ξαφνιάζεται από την αποτύπωση μιας σκληρής πραγματικότητας μέσα από ένα πλέγμα υφολογικής λιτότητας όπου οι ερμηνείες και συμπεράσματα ανήκουν στη διακριτική του ευχέρεια. 

Γοητεύεται επίσης από την δυναμική ανταπόκριση που έχει μια επαναπροσέγγιση ενός κλασικού έργου στη σημερινή πραγματικότητα. Πρόκειται για μια απρόσμενη σύμπραξη που ανάγεται σε ένα μακρινό παρελθόν και την ίδια στιγμή αντικατοπτρίζει το σήμερα εξετάζοντας το ζήτημα της μοναξιάς. Μήπως συνιστά ένα μέσο διάδοσης των κλασικών ουσιαστικότερο από την απλή αναπαραγωγή τους από τα μέσα μαζικής διασκέδασης και επικοινωνίας;

 

Ασημίνα Ξηρογιάννη /// Επειδή αγαπώ γράφω ποιήματα




Επειδή αγαπώ γράφω ποιήματα

Η αγάπη είναι ο λόγος για όλα
Αγαπώ τις ανεμώνες,
ειδικά αν φυτρώνουν στην άκρη του γκρεμού.
Αγαπώ τη θάλασσα,
ειδικά αν είναι φουρτουνιασμένη.
Αγαπώ να ζωγραφίζω πουλιά
να φεύγουν μακριά.
Αλλά και δέντρα ριζωμένα στη γη.
Αγαπώ τα τραγούδια όλου του κόσμου
και τις γεύσεις και τις μουσικές.
Και από μουσικές τη τζαζ κυρίως.
Αγαπώ την Πλαθ, τον Καβάφη, τον Παπαδιαμάντη κι από έργα του κυρίως τη Φόνισσα
Τον Μπαχ, τον Λειβαδίτη, τον Καββαδία και τον Σολωμό.
Να χορεύω ξυπόλυτη αγαπώ, αλλά πιο πολύ να γράφω βράδυ.
Αγαπώ τα ποιήματα που θα γράψω στο μέλλον κι όσα δεν θα γράψω
Α,και την Ντίκινσον
Και τα κάστρα ψηλά στο βουνό
Και τον βυθό της θάλασσας
Και την Αιγινα
Και τα μουσεία μοντέρνας τέχνης
Και να κάνω ποδήλατο σε χωματόδρομο
Να πηγαίνω πεζοπορία.
Αλλά και να αγναντεύω τη θέα από ψηλά.
Αγαπώ όλα αυτά, γι' αυτό γράφω ποιήματα.
Αγαπώ κι άλλα, πολλά
.


Μα πιο πολύ εσένα.

* Η φωτογραφία είναι παρμένη από το pixabay.

Σάββατο 21 Οκτωβρίου 2023

ΠΑΤ ΠΑΡΚΕΡ /// ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

 


Το μασάζ

                                                     Για την Μάργκαρετ

Τις μέρες που ακολούθησαν τη μαστεκτομή μου
το σώμα μου ήταν καλυμμένο με επιδέσμους
βουνά από ταινίες έκρυβαν το μέρος
όπου ήταν το στήθος μου,
στοιβαγμένες τόσο ψηλά
λες το στήθος μου ήταν ακόμα εκεί.

Το σώμα μου μουδιασμένο
άκαμπτο σαν το σώμα της μάνας μου
στο φέρετρό της
και θρήνησα
θρήνησα για το χαμένο πάθος
και μούδιασα το μυαλό μου.

Κανείς δεν είχε δει το σώμα μου
πέρα από τη σχέση μου και τον γιατρό μου.
Προστάτεψα με ρόμπες τους φίλους μου,
με πετσέτες τους συναθλητές μου.

Προστάτεψα τον εαυτό μου
δεν θέλω βλέμματα τρόμου
οίκτου
απέχθειας
Το μούδιασμα ας παραμείνει.

Είχα ένα ραντεβού για μασάζ
και έφερα τον μουδιασμένο μου εαυτό
μετέτρεψα το σώμα μου σε ζυμάρι
για τα χέρια σου να πλάθεις και να μαλακώνεις
να διώχνεις την ένταση
μακριά
μακριά
μακριά

Σαν το ωραίο ζυμάρι φουσκώνω
το σώμα μου χαλαρό και πιο απαλό
τεντώνεται
παθιασμένο
και θέλω να τραγουδήσω
Ξυπνώ ξανά
θέλω να σε φιλήσω
Αντ’ αυτού λέω ευχαριστώ
και πάω σπίτι μου.

***


Δύο πρόσωπα του μαύρου


Είμαι ερωμένη του Ήλιου
Αντλώ ενέργεια από τα λαγόνια του
Η γη είναι η υπηρέτριά μου
Οι άνθρωποί της είναι οι σκλάβοι μου

Σκλάβε, τα κόκαλά σου είναι κουρασμένα
Ο ήλιος είναι πολύ καυτός
Αλλά τα παιδιά σου πεινασμένα
Ξέρεις ότι δεν μπορείς να σταματήσεις

Πετάω στην Κορυφή του Ολύμπου
Ο Δίας είναι ο υπηρέτης του σπιτιού μου
Ο Πήγασος είναι το άλογό μου
Είμαι θεά των Ουρανών

Πέσε στα γόνατά σου γυναίκα
Προσευχήσου στον νέο Θεό σου
Ικέτευσε Συγχώρεση για τον Κάιν
Ικέτευσε για ένα νέο πρόσωπο

Τα πρόσωπα της Εύας ήταν τρία**
Εγώ έχω μόνο δύο
Ο χρόνος τα έχει αποξενώσει
Το ένα είναι μόνο ένα όνειρο

*Αντιστοιχεί στη σημείωση 28 του βιβλίου όπου γράφει ανάμεσα στα άλλα: “Ο Αμερικανός συγγραφέας William Edward Burghardt Du Bois (1868-1963), κοινωνιολόγος, ιστορικός, εκπρόσωπος της ριζοσπαστικής πτέρυγας του κινήματος για τα δικαιώματα των μαύρων, στο βιβλίο του “Η ψυχή του νέγρικου λαού” (The Souls of Black Folk), το 1903, μίλησε για τη Διπλή συνείδηση (Double consciousness) χρησιμοποιώντας τον όρο για να περιγράψει την εμπειρία που βίωναν λαοί καταπιεσμένοι και συγκεκριμένα οι Αφροαμερικανοί. Ο Du Bois υποστήριξε ότι οι μαύροι διακατέχονται συνεχώς από δύο οπτικά πεδία. Το πρώτο αντικατοπτρίζει το πώς βλέπουν οι ίδιοι τον εαυτό τους και το δεύτερο το πώς τους βλέπουν οι άλλοι. Αυτοί οι δύο διαφορετικοί πόλοι τους οδηγούν να βιώνουν μια διπλή συνείδηση ανάμεσα στον Αμερικανό και τον Νέγρο, συνεπώς να νιώθουν ότι έχουν δύο ψυχές και δύο σκέψεις. (Η συνέχεια στο βιβλίο).

**Αντιστοιχεί στη σημείωση 29 του βιβλίου. Αναφορά που συνάδει -χρονικά και νοηματικά με τα προηγούμενα- με την περίπτωση της Chris Costner Sizemore, μιας γυναίκας που έπασχε από διασχιστική διαταραχή ταυτότητας (ΔΔΤ) …Το γεγονός ότι η Πάρκερ εργάστηκε σε ιατρρικό κέντρο για γυναίκες την έφερνε ενδεχομένως πιο κοντά στα ιατρικά και ψυχολογικά θέματα που τις αφορούσαν. (Η συνέχεια στο βιβλίο).

***Τα ποίηματα περιλαμβάνονται στο βιβλίο “Πατ Πάρκερ - Αγάπη Δικαιοσύνη Ελευθερία - Επιλογή ποιημάτων”, εκδ. Βακχικόν, 2021. Ανθολόγηση -Μετάφραση - Πρόλογος: Νίκη Κωνσταντοπούλου

*H φωτογραφία είναι παρμένη από poets.org

*Επιμέλεια Ασημίνα Ξηρογιάννη

ΜΙΛΤΟΣ ΣΑΧΤΟΥΡΗΣ /// Η ΜΑΡΙΑ



Η Μαρία

Η Μαρία σκεφτική
έβγαζε τις κάλτσες της

Από το σώμα της έβγαιναν
φωνές άλλων ανθρώπων

ενός στρατιώτη που μιλούσε σαν
ένα πουλί
ενός αρρώστου που είχε πεθάνει από πόνους
προβάτων
και το κλάμα της μικρής ανεψιάς της Μαρίας
που αυτές τις μέρες είχε γεννηθεί

Η Μαρία έκλαιγε έκλαιγε
τώρα η Μαρία γελούσε
άπλωνε τα χέρια της το βράδυ
έμενε με τα πόδια ανοιχτά

Ύστερα σκοτείνιαζαν τα μάτια της
μαύρα μαύρα θολά σκοτείνιαζαν

Το ραδιόφωνο έπαιζε
Η Μαρία έκλαιγε
Η Μαρία έκλαιγε
το ραδιόφωνο έπαιζε

Τότε η Μαρία
σιγά σιγά άνοιγε τα χέρια της
άρχιζε να πετάει
γύρω γύρω στο δωμάτιο

*Το ποίημα  είναι παρμένο από εδώ: https://poiimata.com/2023/01/03/maria-sahtouris/

* Η φωτογραφία είναι παρμένη από το pixabay.

Επιμέλεια: Ασημίνα Ξηρογιάννη



ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΑΝΕΛΗΣ /// 'ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ





ΔΩΜΑΤΙΟ 303

«ἐὰν μὴ ἔλπηται ἀνέλπιστον οὐκ ἐξευρήσει»
Ηράκλειτος

Έτοιμο να εκραγεί το σύννεφο. Και μετά η φθορά θα εγκατασταθεί στο σώμα. Τρίζουν τα κύματα και τα μαλλιά σου μονίμως ανακατεμένα. Τα πεύκα με συντριπτικά κατάγματα οδηγούνται στο χειρουργείο. Ο μικρός Ιούνης τουφεκίζεται στον κήπο με τις κιμωλίες. Δεν σημειώνεται καμιά απροσδόκητη αντίδραση. Μονάχα μερικά δάχτυλα ψαύουν τον ουρανό. Ο καιρός αίθριος με μικροσκοπικούς ανέμους. Η εξουσία υπερμεγέθης, όπως πάντα. Αν είσαι και λίγο τυχερός θα παρευρεθείς στην κηδεία σου. Ειδάλλως θα σε αποχαιρετίσουν τα δέντρα. Παράγωγο της μοναξιάς ο σπασμένος ορίζοντας.

Πάντως τα ρολόγια διατελούν εν εγρηγόρσει, χαμογελώντας πού και πού. Κι είναι αλήθεια πως τίποτα δεν τελειώνει. Εξακολουθητικά θα φύεται μέσα από τη μήτρα του σύμπαντος. Αρκεί βέβαια να έχει προϋπάρξει.


Από την ενότητα “Δωμάτιο ξενοδοχείου’’. Από τη συλλογή “Ιχνηλάτηση του τέλους”, Εκδόσεις “Στίξις”, 2021


*****

* Η φωτογραφία είναι παρμένη από το pixabay.

Επιμέλεια Aσημίνα Ξηρογιάννη