Πηγή: culturebook.gr/grafeio-pezografias/gonimi-gi/makis-tsitas-tsichles-taxidiou-tis-asiminas-xirogianni/
Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη
Ο Μάκης Τσίτας είναι ένας συγγραφέας που ασχολείται κυρίως με το παιδικό βιβλίο. ‘Ομως γράφει και αξιόλογα βιβλία για μεγάλους- και όχι μόνο. Συνηθίζω να λέω, σε κάθε ευκαιρία πως από χρόνια παρακολουθώ την πορεία του. Αυτό το λέω γιατί επιθυμώ να καταστήσω σαφές πως έχω ολοκληρωμένη εικόνα για την εργασία του. Μάλιστα συχνά εκφράζομαι με κείμενα για ποικίλα βιβλία του.
Το νέο του βιβλίο είναι μια συλλογή που αποτελείται από δεκαεννέα διηγήματα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο και έχει τίτλο «Τσίχλες ταξιδίου.» Πρόκειται για τον τίτλο του τελευταίου διηγήματος της συλλογής που αφήνει και μια ισχυρή εντύπωση στον αναγνώστη. Σε μένα προκάλεσε συγκίνηση βασικά, ακριβώς επειδή ήταν ανθρώπινη η προσέγγιση ενός τόσο ευαίσθητου θέματος όσο είναι η απώλεια αγαπημένου προσώπου και μάλιστα της μάνας.
Προσπάθησα να είμαι ψύχραιμος. Δεν έκλαψα. Υπήρχαν πολλά πρακτικά θέματα που έπρεπε να τακτοποιηθούν – επικεντρώθηκα σ’ αυτά. Χρειαζόμασταν την ταυτότητά της. Στο νοσοκομείο μάς είχε μιλήσει για την κρυμμένη τσάντα στην ντουλάπα της κρεβατοκάμαράς της. Τη βρήκα κι άδειασα το περιεχόμενο πάνω στο κρεβάτι: ήταν η ταυτότητα, το πορτοφόλι, τα δύο βιβλιάρια καταθέσεων, η βέρα και τα υπόλοιπα χρυσαφικά της. Κι ένα χάρτινο κουτί. Το πήρα στα χέρια μου. Είχε γράψει πάνω με κόκκινο στιλό: «Τσίχλες ταξιδίου για Αθήνα». Το έφερα στο μέρος της καρδιάς. «Αχ, μαμά μου» είπα και ξέσπασα
Υπάρχει και το Επιτύμβιο, βέβαια.Tο θέμα είναι να μην ξεχνάμε, να δηλώνουμε την αγάπη:
Έφυγε στις 30 Ιουλίου του 2020. Ήσυχα και διακριτικά, έτσι όπως έζησε τα εβδομήντα τέσσερά της χρόνια. Την έλεγαν Χρυσούλα και ήταν η μητέρα μου.(σελ.107)
Δύο κείμενα που εμένα με πάνε, με παραπέμπουν, στην μητρική μορφή του εξωφύλλου(έργο του ζωγράφου Βασίλη Σελιμά,) το στρογγυλό πρόσωπο, το βλέμμα που σε διαπερνά.
Γενικά ο Τσίτας είναι κοντά στους συνανθρώπους του, μιλάει για απλούς καθημερινούς ανθρώπους φωτογραφίζοντας στιγμές από τη ζωή τους: στιγμές γεμάτες ανάμεικτα συναισθήματα, καθώς εμπεριέχουν απώλειες, μοναξιά, ματαιώσεις. Ενα περιστατικό που μοιάζει ασήμαντο ή ανάξιο λόγου ο Τσίτας θα το αναδείξει λογοτεχνικά, φτιάχνοντας ποικίλες ιστορίες λιτές, σύντομες και ενδιαφέρουσες- μπορεί να είναι και χαρακτηριστικά στιγμιότυπα ή φέτες ζωής.Το βλέμμα του συγγραφέα είναι διευσδυτικό, συχνά γεμάτο ειρωνεία, αλλά και ευαισθησία. Ο Τσίτας δεν είναι διδακτικός, δεν είναι παραινετικός, δεν καταφεύγει στο εύκολο μέσο, την αισθηματολογία και δημιουργεί ήρωες που κάλλιστα θα μπορούσαν να είναι φίλοι ή γνωστοί μας. Μπορεί να είμαστε εμείς οι ίδιοι κιόλας. Που έχουμε προβλήματα, που αντιμετωπίζουμε ιδιόρρυθμες καταστάσεις, που συναντάμε ποικίλους ανθρώπους που με άλλους ταιριάζουμε με άλλους όχι. H γραφική και υπερπροστατευτική μαμά του Βάλε τη Ζακέτα σου, η κυρία των παρουσιάσεων, το αλλόκοτο ζευγάρι του Συνέβη στο Κολωνάκι, η τρελή θαυμάστρια Διονυσίου Μαίρη και άλλοι ήρωες δεν παύουν να μας υπενθυμίζουν πόσο απρόβλεπτη, σουρεαλιστική, αντιφατική, αλλόκοτη μπορεί να είναι η ζωή.
Στην εποχή που διάγουμε οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται συχνά πολύπλοκες δεδομένων των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε: οικονομικά, κοινωνικά, ηθικά, πολιτικά και άλλα. Το βιβλίο μας διασκεδάζει, αλλά έχει τον τρόπο και να μας προβληματίσει, καθώς άνετα ταυτιζόμαστε με τους ήρωες. Επειδή ακριβώς δεν είναι εξωπραγματικοί ή υπερ-ήρωες μιλάνε στην ψυχή μας, μπορούμε να ταυτιστούμε μαζί τους. Και μοιραία μπαίνουμε και στη διαδικασία να αναλογιστούμε, να στοχαστούμε πάνω σε πρόσωπα και καταστάσεις. Ανατροπές, κωμικοτραγικά συμβάντα, αποσπασματικότητα, απογοητεύσεις, χαρές, λύπες, ανταγωνισμοί, ανατροπές. Μα η ανθρώπινη φύση δεν είναι πλουραλιστική; Δεν συγκεντρώνει -ή και ενιότε- συμφιλιώνει -τις αντιθέσεις; Δεν είναι η αντίφαση μέσα στα κύτταρά μας;
Aκούει και αφουγκράζεται καλά ο Μάκης Τσίτας. Παρατηρεί και αισθάνεται, γι΄ αυτό και φτιάχνει ήρωες ζωντανούς -χωρίς εξωρραισμούς, καθωσπρεπισμούς ή άλλους -ισμούς.
Το διαλογικό στοιχείο είναι έντονο, χαρίζει πλαστικότητα, αμεσότητα και αλήθεια. Αυτή η θεατρικότητα που συναντάμε στα περισσότερα διηγήματα και που παραπέμπει φυσικά και στη θεατρική γραφή του συγγραφέα είναι ‘σημείο δυνατό-κερδίζει τον αναγνώστη. Πολύ καλός κι ο εσωτερικός μονόλογος Θα σου πω.
Κλείνοντας τούτο το κείμενο, σημειώνω τα εξής: η ποικιλία στην προσέγγιση των επιμέρους θεμάτων, οι άκρως λειτουργικοί τρόποι επικοινωνίας των εμπειριών των ηρώων κάθε φορά, ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της αφήγησης και η δύναμη των εκφραστικών μέσων που χρησιμοποιούνται – και που αναδεικνύουν τις ιστορίες εν τέλει-καθιστούν το έργο του Μάκη Τσίτα εξαιρετικό. Ενα σφριγηλό, ένα στιβαρό βιβλίο που μας αναστατώνει.
