ΒΡΑΔΙΑ ΠΟΙΗΣΗΣ (στα πλαίσια του Εγχειρήματος «Επιτρέπεται»*)

ΒΡΑΔΙΑ ΠΟΙΗΣΗΣ
Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου, 19.00
Σπίτι της Κύπρου
Ξενοφώντος 2Α, Αθήνα
μετρό Σύνταγμα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Λιλή Ντίνα

O σύγχρονος άνθρωπος ζει σε έναν ελεγχόμενο και κατευθυνόμενο κόσμο, όπου του επιβάλλεται να είναι επίπλαστος ή επιβαλλόμενος εαυτός, χωρίς να του δίνεται η δυνατότητα να το ανακαλύψει.
Με επιθυμίες a la carte, διαμορφωμένες από πολιτικοοικονομικές σκοπιμότητες και ως Δούρειο Ίππο την κοινωνική δικτύωση, όλα επιτρέπονται και τίποτα δεν απαγορεύεται (διότι οι απαγορεύσεις είναι εργαλεία δημιουργίας προσωπικών επιθυμιών).
Επιβεβλημένη και ατέρμονη η  απόλαυση τέτοιων επιθυμιών.
Η βραδιά ποίησης εκ των πραγμάτων, μετατρέπεται και σε βραδιά διάδρασης.
Όλοι μας, ακούγοντας τα ποιήματα, μοιραία βάζουμε με το νου μας, το δικό μας σημείο στίξης, όμοιο ή άλλο από του ποιητή (ισχύει και το μόριο ΔΕΝ).

Λιλή Ντίνα

ΑΠΑΓΓΕΛΛΟΥΝ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ

Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ
Γιώργος Βέης
Γιώργος Βέλτσος
Χάρης Βλαβιανός
Ιουλίτα Ηλιοπούλου
Φροσούλα Κολοσιάτου
Γιώργος Μαρκόπουλος
Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης
Φλώρα Ορφανουδάκη
Τίτος Πατρίκιος
Νάντια Στυλιανού
Δήμητρα Χριστοδούλου

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΡΟΥΚ
Η AΛΛΗ ΜΟΝΑΞΙΑ
Από την ποιητική συλλογή "Με άλλο βλέμμα"

Τώρα με κάθε ανάσα μπαίνει πιό βαθιά η μοναξιά
Με κάθε σκέψη δακρύζει η ματιά.
Κάποτε είχε πρόσωπο και σώμα
τόπο κι ουρανό
κι αυτόματα χανόταν
αν μιά ευχή εκπληρωνόταν.

Τώρα απρόσωπη η μοναξιά
σαν συννεφιά όλο πυκνώνει
χωρίς όμως ποτέ να φέρνει βροχή
Δεν αισθάνομαι τόσο τις ελλείψεις
όσο την ανυπόφορη παρουσία
ανθρώπων και καταστάσεων
ασχέτων μ' αυτό που είμαι σήμερα.
Πώς θα βγω απ' αυτή τη μολυσμένη θλίψη;
Ο νέος άνθρωπος και δύναμη παίρνει από τη μοναξιά
Όμως, ο πληγωμένος από το χρόνο,
πληγώνεται περισσότερο
αφού βλέπει να καταδικάζεται σ' αυτή
και ο χρόνος που του μένει

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ
ΕΜΠΕΙΡΙΑ
Από τη συλλογή Ανοικτό Τετράδιο

Ακακία· όχι ανάμνηση αλλά δικαιωμένο παρόν-
άργησε φέτος ν΄ ανθίσει·

στον ίσκιο της σήμερα αισθήσεις πάλι φίλντισι
ένα μισάνοιχτο στόμα της μουσικής
η εμφανής βεβαιότητα των φύλλων
εκείνα τα σημάδια της πάλης με το χιόνι
τα λεπτά δάχτυλα του Μαρτίου
η περηφάνια του δάσους σ ʼέναν και μόνον κάλυκα

πόσο σού μοιάζει αυτή η έπαρση
και η σαγήνη μαζί·
(έχω σημειώσει κι άλλοτε:
στην παρακμή των καρπών
το μέτρο των ονείρων·
πατημένα μήλα,
φλούδες που ήταν κάποτε ο κόσμος
χυμένα σπλάχνα χρωμάτων
χρυσόμυγες, τυφλά σκουλήκια
εκδικούνται ή θέλουν άραγε να ματαιώσουν εικόνες;
απλωμένα μυστικά περιμένουν τη λύση τους
αλλά το χέρι που έβαλε τις φωτιές
κι έκανε τα δέντρα θάνατο θέλει κόψιμο θάνατο.)

Πόσο σού μοιάζει αυτή η έπαρση
και η σαγήνη μαζί·
εννοείται ότι σου γράφω με κάρβουνα, δεν έχω χαρτί
χούφταλα κλαδιά γεμίζουν τους δρόμους, δεν έχω χαρτί
αλλά σκουπίδια, στα μάτια μιαν ίωση χρόνου
που βλέπει από τώρα κιόλας πλανήτες στάχτες
κι έναν άνθρωπο ξεχασμένο στη γωνία των ματαιοτήτων
σʼ όλα εκείνα τα ξέπνοα «δεν», τα «ίσως θα έπρεπε»
που ξεστόμισε χωρίς να ξέρει τίποτε
μέσα στο φως περιμένει από καιρό μιαν άλλη θέα,
ένα άλλο τοπίο φιλόξενο να τον στεγάσει, να τον σκεφτεί
όχι ως μέγα κρίμα αλλά ως συγχώρεση.
Μη με περιμένεις πια, κλείσε αμέσως θέση σ΄ αυτό το όνειρο
εκεί θα βρεις άλλωστε, μεταξύ άλλων, την ίδια την ακακία
του πρώτου

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΤΣΟΣ
Από την ποιητική συλλογή
"MCMXLIV
Κανένας εαυτός"

Φέρω επάνω μου το μαύρο σημάδι
που δεν σας ζήτησα
συναρτημένο με άμφια παράξενα
που δεν θα ήθελα σκυμένος να φορέσω
Πεντάλφα, αποδεικτική ότι είμαι ένας απο σας
στην εκκλησία του Διαβόλου
διαπιστευτήριο προϊστορικό για τα ασυγχώρητα

Θα έγδερνα το δέρμα μου να το εξαφανίσω
αποτάσσοντας τη σολωμονική
και τις νυκτερινές ακολουθίες της Ποίησης
Θα έσβηνα το έγκαυμα στο μέτωπό μου
όπως το συνηθίζετε σφραγίζοντας τα επί σφαγή
Θα επέστρεφα στη λευκότητα των παιδικών μηρών μου
και των αγράμματων συλλογισμών
όταν, δωδεκαετής, έπαιζα τον Άγγελο μ’ ένα λευκό
σεντόνι
Τον έχασα, οδηγημένος στον ναό
διασχίζοντας θυμιάματα και κουρέλια
σε μία πορεία υπνοβατική
πριν τη θυσία
Αμίλητος αναζητώ
σε ένα σταμνί τον Κλήδονα
πηδώντας μία-μία τις φωτιές
μήπως και δω χαράματα
αν φωταγωγηθεί απέναντι ο Υμηττός
σαν πολυθρόνα πράσινη του Πωλ Γκωγκέν

Στην αναπόφευκτη στιγμή
–μεταξύ λύσσας και ρεμβασμού–
μακριά από το υποτιμητικό σας βλέμμα
θα δραπέτευα από τους απατηλούς λαρυγγισμούς
καστράτου
επιλεγμένους για την τελετή
Θα έχω επάνω μου
σαν εξοφλητική απόδειξη ότι ζω
το μαντηλάκι με την υπογραφή μου
κηδεύοντας την Ποίηση
δυο βήματα πιο πέρα
από το νοσοκομείο του Δον Χουάν Ταβέρα

Τώρα αποχωρώ
αλλά δεν θα κρατήσει η ανισότητά μας για πολύ
Εν μέσω της ματαιοδοξίας μου και της ταπεινότητάς μου
δείχνω
πώς μετά την τελευταία Κρίση
γίνεται η ζωή, παραδείσια ζωή
μες το χρυσό ψηφιδωτό του Γουλιέλμου Γιέϊτς
με τους Αυτοκράτορες και τα βυζαντινά παγώνια
Σταυρώνω τα χέρια μου πάνω από το τριμμένο σακκάκι
να μη βλέπετε το ανοιχτό μου στέρνο
στο σφαγείο του Ρέμπραντ
Έχω βάλει σε δουλειά τον υπεζωκότα
Αυτός να ξημερώνει και να βραδυάζει
για την πάρτη μου

Θεέ
Δεν με άρμεξες σαν το γάλα.
Δεν με έπηξες σαν το τυρί
Δεν με έκανες τίποτα

ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ
Manifest Destiny
Στη μνήμη του Αλέκου Βλαβιανού

Οι νεκροί φεύγουν γρήγορα
και οι ζωντανοί κοιτούν με απορημένα μάτια
το κενό που αφήνουν πίσω τους,
επαναλαμβάνοντας τις γνωστές κοινοτυπίες.
Όμως η ζωή
απεχθάνεται τα «δυσαναπλήρωτα κενά»
και προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα
με αξιοζήλευτη ετοιμότητα
κλείνοντας γρήγορα
τους λογαριασμούς της με τον θάνατο.

Καθώς ο Καλιγούλας ψυχορραγεί
μες στα αίματα στο αυτοκρατορικό κρεβάτι,
ο Κλαύδιος κάθεται ήδη στον θρόνο του.
Δεν έχουν ακόμη προλάβει
να στεγνώσουν τα δάκρυα για τον Παλαμά
και οι κριτικοί βιάζονται
να βρουν νέο εθνικό ποιητή.

Οι βιογράφοι και οι μελετητές
σπεύδουν ασφαλώς
να κάνουν το καθήκον τους
–να αποδείξουν την αντοχή της μνήμης–
όμως και αυτοί θα διασχίσουν
σε λίγο το ποτάμι
και θα έρθουν άλλοι βιογράφοι και μελετητές
να προσθέσουν με τη σειρά τους
λίγες ακόμη προβλέψιμες αράδες
στο Μέγα Απουσιολόγιο.

Οι νεκροί φεύγουν γρήγορα.
Σωστά -
και η ζωή συνεχίζεται.

ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
ΛΙΜΑΝΙ
Από την ποιητική συλλογή "Το Σπίτι"

Φερέοικοι εξ ανάγκης. Με μόνο τ’ απαραίτητα: τη ζωή τους. Ζητούν
να βρουν φορτηγό κάπου, κάπως,να κρυφτούν. Πλοίο που θα τους περάσει,
αθέατους, αλλού, να μπουν μέσα. Ένα αστυνομικό πλησιάζει την αποβάθρα.
Κατεβαίνουν ένστολοι κι ερευνούν τη νόμιμη επιβίβαση. Απ’ τ’ απέναντι
διαμερίσματα κάποιοι κοιτούν και κλείνουν τα παράθυρα να μην μπει ο αέρας,
να μην τους φτάσουν οι φωνές. Νύχτωσε. Ανοίγουν την τηλεόραση. Αθώοι και
ήρεμοι μέσα στο σπίτι!

ΦΡΟΣΟΥΛΑ ΚΟΛΟΣΙΑΤΟΥ
Του Σολωμού Σολωμού
Του παλικαριού που τόλμησε
Από την ποιητική συλλογή "Σα να συνέβη (2002)"

…Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου…
Τούτο εστί το αίμα μου…
Ένα τραγούδι μεσ’ στο καταμεσήμερο υψώνεσαι
Μεσ’ στην αγάπη μας μ’ όλους εμάς
Μόνος ή τον θάνατο
Γυμνός και λεύτερος
Το στιλπνό σου όνειρο
Αίμα αναβλύζον
Απ’ τις πληγές του κορμιού σου
Πατρίδα σου είναι ο άνθρωπος
Περήφανος
Και λεύτερος
Ένα ασθενοφόρο ολομόναχο πέρασε στους
Άδειους δρόμους ασθμαίνοντας
Μια αφόρητη λύπη
Χαιρετώ το παλικάρι
Που προσπάθησε να φτιάξει έναν κόσμο
Έξω απ’ την πραγματικότητα
Αυτός ο θάνατος είναι το όνειρο
Είναι ο θάνατος του φωτός
Ωστόσο
Ο ήλιος είναι η πηγή της ζωής
Γι’ αυτό γυρίζεις διαυγής στις αυλές
Των σπιτιών μας
Στη δροσιά των κληματαριών

Στο πρωινό φως
Στους αντίλαλους τ’ ουρανού
Πέρνα λοιπόν
Λεβέντη δικέ μας
Τίποτε δεν σου κλείνει τον δρόμο
Σ’ ένα άγιο Ιδανικό τέρμα
Γιατί ποτέ δεν ήλθες και ποτέ δεν έφυγες
Γεννημένος με το χαμόγελο της αθανασίας.
Στα χείλη σου !

16-08-96

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ
Επί πιστώσει
Aπό την συγκεντρωτική του συλλογή με τον τίτλο "ΠΟΙΗΜΑΤΑ"

«θα ’ρθουν κάποια νυχτιά αυτοί που τους ξεχάσαμε,
σου είπαμε,
ανύπαρκτο το πρόσωπο τους
και το κρανίο τους γεμάτο σαύρες και γυμνό
θα κατέβουν βήμα το βήμα μόνοι
θ’ ανακαλύψουν μια χαρά για τη ζωή
πάνω απο τα σπίτια και τους τάφους
θ’ ανακαλύψουν μια χαρά για τη ζωή
μια πίκρα από αγάπη για μας και για τους πεθαμένους»,
κι ύστερα πάλι χάθηκες."

— Ανοίξτε το φως, ανοίξτε τα παράθυρα.

Αλήθεια, τι ντροπή
να πεθαίνουμε στα άσπρα μας σεντόνια
ενώ όλοι οι φίλοι μας σκοτώθηκαν στο πεζοδρόμιο.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ
Ωδή στον Malcolm Lowry

Σου γράφω τώρα δα το ποίημα
και σ’ το δωρίζω,
Καραβασίλη Γιώργο,
το ποίημα εκείνο,
την Ωδή,
που πήρες να συνθέτεις.

Σε βλέπω καθώς ανάβω το τσιγάρο
και αρχίζω,
ψέματα: συνεχίζω,
από κει που τ’ άφησες εσύ,
σαν ο χάρος ο άχαρος
ο καμπούρης
ο κανάγιας
ο γκαντέμης
σου πήρε το μολύβι από το χέρι
σου πήρε το ποτήρι με το ουίσκι
σου πήρε την καρδούλα
που «Κάθε καλό!»
σ’ έκανε να λες
προτού απολαύσεις
την πρώτη
την ωραία τη γουλιά.

Γράφω λοιπόν
καθώς κι εσύ ομνύοντας
στους 47,6 βαθμούς του τζιν
μα και στους 37,2 του αιδοίου
που όχι μονάχα νύχτες πρόστυχες
μα και της Ποίησης την ποίηση ποτίζουν.

Οαχάκα!
Ναι, στην Οαχάκα είχανε βρει κάποτε
ο ένας τον άλλον.

ΦΛΩΡΑ ΟΡΦΑΝΟΥΔΑΚΗ
ΣΕ ΩΡΕΣ ΑΔΙΕΞΟΔΕΣ
Από την ποιητική συλλογή "ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ"

Σαν μυστική περιουσία αγάπησα τις λέξεις
ράφτρα ωδών σε ώρες αδιέξοδες
αφού αδύναμη ν’ αλλάξω την πορεία του κόσμου
Σ’ ένα ποίημα μετράω την τύχη του

Κάνω ραφές και τα στριφώματα: πώς κουβαλά
Ο Όμηρος μια τέτοια ιστορία
και ακουμπά σε κύονες με τα ονόματα
παλιών οπλαρχηγών
πριν οσμιστεί τις θύρες ανοιχτές
και παραδώσει σαν κύμα τη φωνή του!

Άλλες φορές σαν ροδάκινο το πάθος μου δίνω
Στα σεντόνια μου επάνω όσα πετούμενα
δεν έπιασε ο κυνηγός

Ακόμα η οδύσσεια απλώνει τα δίχτυα της
μες στη φωνή μου…

ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ
ΡΟΔΑ ΑΕΙΘΑΛΗ
Aπό την ποιητική του συλλογή "Η αντίσταση των γεγονότων"

Η ομορφιά των γυναικών που άλλαξαν τη ζωή μας
βαθύτερα κι από εκατό επαναστάσεις
δεν χάνεται, δεν σβήνει με τα χρόνια
όσο και αν φθείρονται οι φυσιογνωμίες
όσο κι αν αλλοιώνονται τα σώματα.
Μένει στις επιθυμίες που κάποτε προκάλεσαν
στα λόγια που έφτασαν έστω αργά
στην εξερεύνηση δίχως ασφάλεια της σάρκας
στα δράματα που δεν έγιναν δημόσια
στα καθρεφτίσματα χωρισμών, στις ολικές ταυτίσεις.
Η ομορφιά των γυναικών που αλλάζουν τη ζωή
μένει στα ποιήματα που γράφτηκαν γι’ αυτές
ρόδα αειθαλή αναδίδοντας το ίδιο άρωμά τους
ρόδα αειθαλή, όπως αιώνες τώρα λένε οι ποιητές.

ΝΑΝΤΙΑ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
ΑΝΤΙΓΟΝΗ
Από την ποιητική συλλογή «ΤΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΓΟΒΑΚΙ»

Η Αντιγόνη άνοιξε της φυλακής τον σύρτη
δρασκέλησε το μύθο
βγήκε στα μπαρ της πόλης
με μια ακίδα αστέρι στο μέτωπο
και στην παλάμη ένα σκοτάδι φως

Ήταν πολύ σκοτεινό, Κρέοντα, το κελί
Κι αυτά σαν έλεγε
χρύσιζε ο ήλιος
το σκούρο ποίημα

Εδώ ένα σμήνος πουλιά
η Ελευθερία
Αυτή που αστράφτει πιο λευκή
από τα λευκά μας όνειρα
που επτέρωσε τον Ίκαρον
καρποφορία μυστική
βάρκα που ταξιδεύει ολημερίς
στα πιο κρυφά μας πάθη
δροσόεντα ρόδα φύλλα και φιλιά
στο ιερατείο

Στο ημίφως λικνίζονται οι λέξεις
Σφυρίζει ο άνεμος στο πάλαι και στο τώρα

ΔΗΜΗΤΡΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
ΤΥΨΕΙΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΣΣΗΣ
Aπό την ποιητική της συλλογή "ΕΙΚΟΣΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΧΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΣΙΩΠΗ"

Το δέρμα πρώιμα τραχύ, βαριά ανάσα
Σπρωγμένος σε μια άκρη της μέρας του.
Όλος μια σιωπή που εκδικείται.
Κουνάβι κουμπωμένο ως τον γιακά
Ο δάσκαλος τον αποδοκιμάζει.
Επίσης το πρωί ο καθρέφτης του.
Θα ήταν άρχοντας μιας χρυσαφένιας ερήμου
Αν η άμμος δεν του ανέβαινε στο λαιμό.
Θα ήθελε να είναι μεγάλος
Για να μην ξαναδεί τον πατέρα του.

Φτωχά παιδιά, σκυλιά κυνηγημένα.
Πληγιασμένα σε κάθε πόντο του κορμιού.
Έτοιμα να δαγκώσουν ως το κόκαλο
Χέρι που θα τους δώσει νερό.
Κάθε που σκύβω πάνω στα χαρτιά μου
Ακούω το κλάμα τους προς τ’ άστρα.
Παιδιά που ντρέπεται η στοργή σου να τ’ αγγίξει
Κομψή μες στο λευκό ταγιεράκι της.
Τα μάτια τους λευκές πεταλούδες
Χτυπάνε στο βιβλίο και καίγονται
Σαν να είναι η λάμπα του τάφου τους
Που έχει κρεμάσει ο υπουργός μες στην αίθουσα.
Ποτέ δεν βρήκα αρκετή ελπίδα μέσα μου
Ώστε ν ‘αντέξω τη γερή δαγκωματιά

 ******

*ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ
(το επιχείρημα)

Επιτρέπεται… τα πάντα.
Είναι αδύνατον σε μια εποχή σαν την σημερινή να μην επιτρέπονται τα πάντα. Το αντίθετο φαίνεται παράδοξο, το απαγορεύεται.
Σ’ αυτή την εποχή όπου όλα είναι επιτρεπτά, να ψωνίσεις, να ταξιδέψεις, να κάνεις σεξ, να είσαι vegetarian ή vegan, να ακούς hip hop, να ψηφίζεις, να μεθάς, να ορίζεις το φύλο σου, να βρίζεις τον πρωθυπουργό, να είσαι πλούσιος, να έχεις πρόσβαση στην ελεγχόμενη πληροφορία, να είσαι μόνος, να συμμετέχεις σε εκπομπές μαγειρικής, να ακούς τις ειδήσεις των 8, να έχεις ιδιωτική ασφάλιση, να κουρεύεσαι ή να ντύνεσαι όπως θέλεις, να επιλέγεις την δίαιτα που θέλεις (masher kleanse ή gossfit), να αποτεφρωθείς ή να θαφτείς, να επιλέξεις μεταξύ «Ικέα» και «Πράκτικερ», να επιλέξεις την μάρκα των τσιγάρων σου, να κάνεις τατουάζ, να φορέσεις κρικάκια παντού, παντού, ναι, ναι ακόμα κι εκεί.
Σε αυτή την εποχή με την πληθώρα των προταγμάτων, «be yourself», «don’t worry-be happy», «no problem», το μόνο πράγμα που δεν επιτρέπεται είναι το απαγορεύεται.
Το αντίθετο, η εποχή (ή πείτε τα, κυρίαρχα σημαίνοντα), προστάζουν: δεν επιτρέπεται να μην επιτρέπεται.

ΣΤΗΛΗ : THE ARTMANIACS /// ΣΑΒΒΑΣ ΣΤΡΟΥΜΠΟΣ

(Αναδημοσίευση από το FRACTAL)

Συνέντευξη στην Ασημίνα Ξηρογιάννη //

-Γιατί μετά το «Περιμένοντας τον Γκοντό» στραφήκατε προς την «Αντιγόνη » του Σοφοκλή;

«Πολλές φορές έχω προσπαθήσει να δώσω συγκεκριμένη απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Ωστόσο, νομίζω πως δεν έχει τόσο να κάνει με τα νοήματα των δύο κειμένων, όσο με την ίδια την επιθυμία, μετά από μία διαδρομή κάποιων χρόνων, οι συνεργάτες μου κι εγώ να αναμετρηθούμε με την τραγωδία. Ο «Γκοντό» μας προκάλεσε να ξεπεράσουμε αρκετές προκαταλήψεις και φόβους, σχηματοποιήσεις και στερεότυπα που αφορούν τη θεατρική τέχνη, την ηθοποιία, την ίδια μας τη ζωή. Μετά από μια τέτοια διαδικασία, χωρίς κανένα ερώτημα να έχει απαντηθεί οριστικά, μόνο μία τραγωδία θα μπορούσε να ακολουθήσει.

Η «Αντιγόνη» αποτελεί για μας έναν αστερισμό τραγωδιών μέσα στην ίδια την τραγωδία, που σημαίνει ότι το κάθε πρόσωπο φέρει τον δικό του ιδιαίτερο πυρήνα πάθους, δέους και αγωνίας. Οπότε, για τους ηθοποιούς έμπαιναν σημαντικές προκλήσεις που καλούνταν να αντιμετωπίσουν με το σώμα και τη φωνή τους, παλεύοντας να συνδεθούν με τις ανάλογες πηγές ψυχοφυσικές ενέργειας που θα τους οδηγούσαν στον πυρήνα του υλικού. Έτσι ξεκίνησε η περιπέτεια…

-Η Αντιγόνη συγκρούεται με την μονολιθικότητα, διεκδικεί, μιλάει την γλώσσα της εξουσίας. Πώς την «διαβάζετε» ως σκηνοθέτης; 

Στο πρόσωπο της Αντιγόνης βλέπω την τραγωδία του εξεγερμένου ανθρώπου. Η νεαρή Αντιγόνη ξεκινά από την ανάγκη ταφής του νεκρού αδερφού της, για να κλείσει ο κύκλος του αίματος στην οικογένειά της, και σ’ αυτόν και στον άλλον κόσμο. Πολύ σύντομα η επιθυμία της ταφής αποκτά πολιτικό χαρακτήρα εφόσον την ωθεί να αντιπαρατεθεί με την κρατική εξουσία που απαγορεύει την ταφή του νεκρού. Όσο η εξουσία υιοθετεί μια ολοένα και περισσότερο απολυταρχική φυσιογνωμία με πυρήνα την πατριαρχία, τη στρατοκρατία και τη φαλλοκρατία, η πράξη της ταφής, αλλά και η συνολική στάση την Αντιγόνης, αποκτούν τη βιοπολιτική τους διάσταση. Η νεαρή γυναίκα (καθόλου τυχαίο που είναι και νεαρή και γυναίκα) προσκαλεί τους πολίτες σε ένα ριζικό μετασχηματισμό των όρων της ζωής τους μέσα στην πόλη, θέτοντας ερωτήματα έντονα και αγωνιώδη, όπως «τι είναι η εξουσία; το δίκαιο; οι νόμοι;», «ποιός ορίζει το δίκαιο και το άδικο;», «ποια μορφή εξουσίας έχουμε ανάγκη στην πόλη;» κλπ.

Ωστόσο, η Αντιγόνη γίνεται τραγική ηρωίδα όταν έρχεται αντιμέτωπη με τα αδιέξοδα της ίδιας της τής κατάστασης. Η επιμονή της έχει κόστος την ίδια της τη ζωή. Η Αντιγόνη περνάει από τον φόβο, την οδύνη, τον θρήνο, χωρίς η κεντρική της θέση να αλλάξει. Ο θάνατός της γίνεται κραυγή ζωής, μιας αξιοβίωτης ζωής για όλες και όλους μέσα στην πόλη.      

-Πόσο δύσκολο είναι να ανεβάσεις Τραγωδία σήμερα, ποιον κυρίως αφορά;

Οι δυσκολίες βρίσκονται σε πολλά επίπεδα, θα σταθώ σε τρία. Πρώτη και κύρια είναι το πώς θα μπορέσουμε ως ηθοποιοί να βιώσουμε και να εκφράσουμε την κλίμακα του πάθους των τραγικών ηρώων και ηρωίδων. Δεύτερον, χρειάζεται να δούμε τι σημαίνει για μας σήμερα το ότι η τραγωδία είναι τελετουργικό θέατρο. Ας μην ξεχνάμε πως στην Αθήνα του 5ου αιώνα το θέατρο ήταν μέρος της θρησκευτικής συνείδησης και βοηθούσε στην ολοκλήρωση του ανθρώπου μέσα στην πόλη. Ο θεός της τραγωδίας είναι ο Διόνυσος. Το τρίτο ζήτημα είναι η πολιτική διάσταση. Η τραγωδία γεννιέται μαζί με τη δημοκρατία, απευθύνεται στους πολίτες και μελετά το τι είναι ο άνθρωπος σε όλη την κλίμακα της ανθρώπινης δομής, αλλά και μέσα στην κοινότητα. Αυτά είναι κάποια από τα θεμελιώδη ζητήματα που ασχοληθήκαμε στη διαδικασία ανεβάσματος της «Αντιγόνης».

Όσο για το αν και το ποιόν αφορά σήμερα η τραγωδία, χρειάζεται να απαντήσουμε απολύτως καταφατικά, μας αφορά σαφώς. Αρκεί να κρατάμε ανοιχτή τη διαλεκτική σχέση με τα παραπάνω και με άλλα θεμελιώδη ερωτήματα που συνδέονται με την τραγωδία ως διακριτό είδος θεατρικής γραφής και πράξης.

-Επίσης, διάβασα κάπου ότι έχετε χαρακτηρίσει την τραγωδία ως «βιοπολιτικό θέατρο». Γιατί;

Μπορούμε πολλά να πούμε και να σκεφτούμε για την τραγωδία. Χρειάζεται να έχουμε στο επίκεντρο του στοχασμού και της πρακτικής μας πως πρόκειται για πολιτικό θέατρο, δηλαδή για θέατρο που απευθύνεται σε όλους τους Αθηναίους πολίτες, και όχι απλώς για ψυχαγωγία. Σκοπός είναι η θεατρική σκηνή να συμβάλλει στη διαδικασία αυτο-χειραφέτησης και αυτο-οργάνωσης των πολιτών. Η δημοκρατία είναι τραγικό πολίτευμα. Το μέτρο και το άμετρο, το δίκιο και το άδικο δεν ορίζονται από εξωκοσμικές αρχές, αλλά από την εκκλησία του δήμου. Αυτό για μένα έχει σημασία. Η θεατρική πράξη συμβάλλει στην ανθρώπινη χειραφέτηση σε όλο το φάσμα της ζωής, ατομικής και συλλογικής, από την άποψη αυτή δεν είναι απλώς πολιτικό θέατρο (κριτικό ή διδακτικό), αλλά βιο-πολιτικό!

-Δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στην πολύπλευρη συνεργασία σας με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο. Ποια πράγματα αποκομίσατε από αυτήν;

Είναι ο άνθρωπος που θεωρώ δάσκαλό μου. Στις μέρες μας η σύνδεση δασκάλου-μαθητή είναι μάλλον εξαφανισμένη. Για μένα είναι βασικό συστατικό στην ολοκλήρωση της εσωτερικής ανεξαρτησίας του καλλιτέχνη, γιατί του επιτρέπει να καθορίσει τον εαυτό του συνολικά. Τίποτα δεν δημιουργείται από το τίποτα. Θα έλεγα ότι ο δάσκαλος είναι το σημείο εκκίνησης αλλά και το μέτρο για τον μαθητή. Μέσα από μια τέτοια συγκρουσιακή διαλεκτική ελευθερίας και καθορισμού είναι που μπορεί να γεννηθεί κάτι νέο.

-Θα ήθελα τώρα να αναφερθείτε στην ομάδα «Σημείο Μηδέν» και στον τρόπο με τον οποίο εργάζεστε με αυτήν. Είστε ικανοποιημένος;

Η Σημείο Μηδέν είναι για μένα τόπος έρευνας της ζωής και της τέχνης, της ατομικότητας του καθενός από τους συνεργάτες μου και του ίδιου μου του εαυτού. Θα έλεγα ότι είναι εργαστήριο ανθρώπινων σχέσεων, αλλά και εργαστήριο για την τέχνη και την τεχνική του ηθοποιού, το οποίο δεν ολοκληρώνεται με το ανέβασμα μιας παράστασης, ανεξάρτητα από την επιτυχία, καλλιτεχνική ή και οικονομική, που μπορεί να υπάρξει, μπορεί και όχι. Το αίσθημα της αδελφοσύνης με συνδέει με τους ηθοποιούς που συνεργαζόμαστε ή συνεργαστήκαμε στο παρελθόν. Το βιογραφικό ενός/μιας ηθοποιού δεν το κοιτάω καν. Το πώς το ανθρώπινο σώμα ακτινοβολεί ενέργεια έχει σημασία, κι αυτό δεν είναι ανεξάρτητο από την ψυχοσύνθεση και την πνευματικότητα ενός/μιας ηθοποιού. Η ψυχοφυσική διάσταση της έρευνας που προηγείται των παραστάσεων μας είναι μια δημιουργική περιπέτεια που καταλύει τα όρια μεταξύ ηθοποιού και σκηνοθέτη, κι έτσι το υλικό της παράστασης γεννιέται από τη σύνδεση και τη συνύπαρξη μας. Δεν ξέρω αν σήμερα μπορώ να μιλήσω για ικανοποίηση ή μη. Δεν έχει και σημασία τελικά. «Ναι, η ζωή υποθέτω, δεν υπάρχει άλλη λέξη», γράφει ο Μπέκετ στις «Ευτυχισμένες Μέρες». Αυτό είναι για μένα η Σημείο Μηδέν.

-Θα ήθελα να μου κάνετε ένα σχόλιο για τη σύγχρονη θεατρική μας πραγματικότητα.

Θα τη χαρακτήριζα δαιδαλώδη. Προσωπικά πιστεύω στις αξίες της ομάδας και του θεατρικού εργαστηρίου, στην αυτοσυγκέντρωση και στην πολλή δουλειά. Ίσως οι αξίες αυτές μας βοηθήσουν στην κατεύθυνση ενός δημιουργικού προσανατολισμού στο σύγχρονο θέατρο.

-Ποια άλλη τέχνη σας συγκινεί πέρα από το θέατρο;

Η ανθρώπινη ανάγκη για έκφραση και επικοινωνία με συγκινεί και το πώς η ανάγκη αυτή τελικά μετατρέπεται σε τέχνη μέσα από την καλλιέργεια της τεχνικής και της δεξιοτεχνίας. Μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω ανάμεσα στις τέχνες.

-Ποιο είναι το αγαπημένος σας κομμάτι, σημείο, στίχος από την «Αντιγόνη» και γιατί;

«Πολλά τα δείνα, τίποτα πιο δεινό από τον άνθρωπο», γιατί μας συνδέει με την ανθρώπινη δεινότητα (ο όρος είναι αμετάφραστος στα νέα ελληνικά), δηλαδή με την επίγνωση του θαυμαστού και τρομερού δυναμικού που φέρει ο άνθρωπος. Μέσα από εκεί μελετάει το ανθρώπινο ον η τραγωδία, ανατινάζοντας κατηγοριοποιήσεις καλού και κακού. Και «έρωτα ακαταμάχητε, έρωτα που ορμάς στα ζωντανά», γιατί ακριβώς τη στιγμή του απόλυτου αδιεξόδου, ο χορός καλεί τον έρωτα, εκφράζει την ανάγκη για συνύπαρξη, για ενότητα, καλεί το ζωτικό ορμέμφυτο να σπάσει τους φραγμούς του αδιεξόδου, απευθύνεται στη δύναμη της επιθυμίας για ζωή, με όλο το μυστήριο και τις αντιφάσεις της, προσκαλώντας προς μια ερωτική στάση ζωής!

-Ποιο άλλο έργο -αρχαίο ή σύγχρονο-θα θέλατε να ανεβάσετε; Ετοιμάζετε κάτι νέο; 

Από τραγωδία θα ήθελα να ασχοληθώ με τους «Επτά επί Θήβας» και την «Ηλέκτρα». Αυτή τη στιγμή δουλεύουμε με την Ανέζα Παπαδοπούλου και την Έλλη Ιγγλίζ πάνω στις «Ευτυχισμένες Μέρες» του Σάμουελ Μπέκετ. Στον Μπέκετ βρίσκω κάποιες συχνότητες που με απασχολούν πολύ και στη ζωή και στην τέχνη. 

«Άμλετ» /// σε σκηνοθεσία ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου ανεβάζει τον «Άμλετ», το εμβληματικό έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, σε μια φιλόδοξη παραγωγή της Λυκόφως, που θα ανοίξει στις 11 Δεκεμβρίου το κλειστό εδώ και οκτώ χρόνια «Αμφι-Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου.

ΑΜΛΕΤ ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος

Πρωταγωνιστούν: Νίκος Ψαρράς (Κλαύδιος), Άννα Μάσχα (Γερτρούδη), Δημήτρης Παπανικολάου (Πολώνιος), Αμαλία Νίνου (Οφηλία), Μιχάλης Μιχαλακίδης (Οράτιος), Γιώργος Ζυγούρης (Λαέρτης), Γιάννης Κότσιφας (Ηθοποιός, Νεκροθάφτης), Κλέαρχος Παπαγεωργίου (Ρόζενκραντζ), Βασίλης Μπούτσικος (Γκίλντενστερν).

Στο ρόλο του Φαντάσματος εμφανίζεται σε βίντεο ο Γιάννης Φέρτης.

Στον «Άμλετ»  συναντά κανείς όλα τα θεμελιώδη ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Μια ιστορία εκδίκησης αποτελεί τη βάση για να αναπτυχθεί ένα πολυσύνθετο έργο, που άλλαξε την πορεία της ανθρώπινης σκέψης και επηρέασε όσο σχεδόν κανένα άλλο, ένα ευρύτατο φάσμα στοχαστών, επιστημόνων και δημιουργών από την εποχή που γράφτηκε μέχρι σήμερα. Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στο «είναι» και το «φαίνεσθαι»; Πώς εκφράζεται η λειτουργία του πένθους; Υπάρχει ταμπού στην επιθυμία; Γιατί δρω ή δεν δρω; Η τέχνη του Θεάτρου πώς αποκαλύπτει την πυρηνική μας αλήθεια; Ποιος φόβος κινεί την ύπαρξή μας;

Η παράσταση ανεβαίνει στο «Αμφι-θέατρο» οκτώ χρόνια μετά το κλείσιμό του αλλά και 28 χρόνια μετά την παράσταση του «Άμλετ» σε σκηνοθεσία Σπύρου Α. Ευαγγελάτου. Η Κατερίνα Ευαγγελάτου με τους συνεργάτες της κατάφεραν να εξασφαλίσουν την επαναλειτουργία της ιστορικής σκηνής, μόνο για την παραγωγή του «Άμλετ» και μόνο για μία σεζόν, ενώ θα διατηρηθεί η φυσική φθορά του χώρου, ο οποίος παραμένει κλειστός ως σήμερα.

Σημείωμα Σκηνοθέτιδας

Ο «Άμλετ» είναι ένα έργο γεμάτο αναφορές στην Υποκριτική και την υποκρισία: από την παράσταση που στήνει ο Άμλετ για να παγιδεύσει τον βασιλιά ως την σκηνοθετημένη (;) τρέλα του και από τους μακροσκελείς, απόλυτα θεατρικούς μονολόγους του κεντρικού προσώπου έως την απέχθειά του για καθετί που «φαίνεται αλλά δεν είναι».

Η παράσταση ερευνά τον τρόπο με τον οποίο το έργο διαταράσσει το όριο μεταξύ Θεάτρου και πραγματικότητας, εκθέτοντας τους μηχανισμούς της θεατρικής Τέχνης. Παράλληλα, στο επίκεντρο της ανάγνωσής μας τίθεται ο θάνατος- όχι απλώς ο φυσικός θάνατος και η φιλοσοφική αναρώτηση για το μετά, αλλά, κυρίως, ο θάνατος του Θεάτρου: η θνησιγενής τέχνη του Θεάτρου, η παλαιά γενιά που εξαφανίζεται δίνοντας τη θέση της στην νέα, τα φαντάσματα που κυκλοφορούν ανάμεσά μας, το νήμα των τριάντα ετών που συνδέει τον παλαιό Φόρτινμπρας με τον νέο, τον παλαιό Άμλετ με τον γυιο του, και την παράσταση του 1991 με την φετινή.

Αμφι-Θέατρο

Το «Αμφι-Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, μία από τις σημαντικότερες σκηνές της χώρας, σφράγισε τη θεατρική ιστορία του τόπου από την μεταπολίτευση και για 36 συναπτά έτη. Ιδρύθηκε το 1975 και ανέστειλε τη λειτουργία του το 2011. Στην οδό Αδριανού 111 στην Πλάκα στεγάστηκε από το 1985 έως το 2011 και αποτέλεσε σταθερό σημείο αναφοράς για το θεατρόφιλο κοινό.

Να σημειωθεί ότι το 2020 είναι επετειακό έτος για το «Αμφι-Θέατρο», αφού συμπληρώνονται 45 χρόνια από την ίδρυσή του.

Η Κατερίνα Ευαγγελάτου επιστρέφει στο «σπίτι» της με μια ομάδα εκλεκτών συντελεστών.

Μετάφραση: Γιώργος Χειμωνάς
Δραματουργία-σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάτου
Σκηνικό: Θάλεια Μέλισσα
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Κίνηση: Πατρίσια Απέργη
Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος
Φωτισμοί-Βίντεο-Φωτογραφίες: Σίμος Σαρκετζής
Φωτογραφίες παράστασης: Βάσια Αναγνωστοπούλου
Διεύθυνση Παραγωγής: Όλγα Μαυροειδή 

«ΑΜΛΕΤ»
σε σκηνοθεσία ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ
«ΑΜΦΙ-ΘΕΑΤΡΟ ΣΠΥΡΟΥ Α.ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΥ»
Αγγελικής Χατζημιχάλη 15 (και Αδριανού 111) - Πλάκα, τηλ. 211-2131301

ΠΡΕΜΙΕΡΑ
Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου 2019 - ώρα έναρξης: 20.00

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Τετάρτη & Κυριακή 20:00
Πέμπτη 20:30
Παρασκευή 21:00
Σάββατο 17:30 & 21:30

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο (17:45):
Διακεκριμένη: 17€ | Α Ζώνη: 15€, μειωμένο 12€ (*) | Β Ζώνη: 12€

Σάββατο (21:30) & Κυριακή:
Διακεκριμένη: 20€ | Α Ζώνη: 17€, μειωμένο 15€ (*) | Β Ζώνη: 15€

(*) Μειωμένο: Φοιτητικό, Ανέργων

ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ
https://www.ticketservices.gr/event/katerina-evaggelatou-amlet-sto-amfi-theatro/

ΑΓΟΡΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
τηλεφωνικά στο 210 7234567
online στο www.ticketservices.gr
και στα καταστήματα:
TICKET SERVICES
Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσμαζόγλου
PUBLIC
σε όλα τα καταστήματα PUBLIC και στο tickets.public.gr
ΤΑΜΕΙΟ ΘΕΑΤΡΟΥ
τηλ. 211-2131301

Οι φωτό είναι παρμένες από 

ΕΔΩ ΚΑΙ
ΕΔΩ ΚΑΙ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΠΟ ΤΟ Στρογγυλό τραπέζι "Περί μετάφρασης" στο 48ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο /// ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΑΚΧΙΚΟ

Α.ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ,Θ.ΚΟΝΤΑΚΗΣ,Χ.ΛΙΝΑΡΔΑΚΗ

Στρογγυλό τραπέζι περί μετάφρασης από τις Εκδόσεις Βακχικόν

Η κριτικός ποίησης και μεταφράστρια Χριστίνα Λιναρδάκη συνομίλησε με τους Νάνσυ Αντωνιάδου (μεταφράστρια του Οσμάν Τουρκάι), Θεοδόση Κοντάκη (μεταφραστή του Μάριο Λούτσι), Αριστοτέλη Μητράρα (μεταφραστή του Ιλχάν Μπερκ), Ασημίνα Ξηρογιάννη (μεταφράστρια του Μαρκ Στραντ).

Α.ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ,Θ.ΚΟΝΤΑΚΗΣ,Χ.ΛΙΝΑΡΔΑΚΗ,Α.ΜΗΤΡΑΡΑΣ,Ν.ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

Α.ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ,Θ.ΚΟΝΤΑΚΗΣ,Χ.ΛΙΝΑΡΔΑΚΗ,Α.ΜΗΤΡΑΡΑΣ,Ν.ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

Α.ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ,Θ.ΚΟΝΤΑΚΗΣ,Χ.ΛΙΝΑΡΔΑΚΗ,Α.ΜΗΤΡΑΡΑΣ,Ν.ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

ΠΗΓΗ: https://ekdoseis.vakxikon.gr/stroggyla-trapezia-peri-metafrashs-peri-pezografias-peri-poihshs-sto-48o-festival-vivliou-sto-zappeio/

Όταν η Τράπεζα κομίζει εις την Τέχνην…////ΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΤΟΥ

Θεατρ. ομάδα Ο.Τ.Ο.Ε. Οι γάμοι των μικροαστών – Θέατρο Δημήτρης Χορν

[…]Πατέρα δεν έμαθες ποτέ

σε τι κόλαση με είχατε βάλει

τι μου κάναν τ` άλλα τα παιδιά

που όλη τη μέρα με λέγαν «θεατρίνα»

κι εγώ, πνίγοντας τα κλάματα, τα `βαζα με σένα

με το Θεό, με όλους, που δεν είχες

μια δουλειά της προκοπής, ει δυνατόν ένα γραφείο.

Ντρεπόμουνα για το επάγγελμά σου

όπως τώρα καμαρώνω, τώρα

που κάθε πρωί κινάω για την κοινή σκλαβιά

του ασήμαντου γραφείου μου.

(Τίτος Πατρίκιος – «Επάγγελμα πατρός: Ηθοποιός» Ποιήματα ΙΙ 1953-59 – Από την

Ανθολογία Το Θέατρο στην Ποίηση –Momentum 2017/Ανθολόγηση:Aσημίνα Ξηρογιάννη/ Επιμ. Ασ.  Ξηρογιάννη-Αγ.Γαβρίλη)

Δεν είναι η πρώτη φορά που η στήλη ασχολείται με το ερασιτεχνικό θέατρο. Ίσως γιατί είναι το είδος εκείνο της καλλιτεχνικής έκφρασης που ανάγεται πιο βαθιά και αδιαμεσολάβητα στο DNA της θεατρικής τέχνης, στις απαρχές της, στη λατρεία, στα ανά τους αιώνες θρησκευτικά τελετουργικά, στις επτανησιακές «Ομιλίες» -μια προδρομική μορφή θεάτρου δρόμου- ακόμα και στα πρωτόγονα παραστατικά παιχνίδια τύπου «γιατρός» και «δασκάλα» που παίζουν τα νήπια. Ίσως πάλι γιατί η ευρύτατη, εκτός επαγγελματικών ορίων και περιορισμών περιοχή στην οποία κινείται, το προικίζει με μία εύφορη ελευθερία επιλογών, απαλλάσσοντάς το από το βρόχο του star system, της εμπορικής επιτυχίας, της στανικής «τολμηρής πρωτοπορίας» που καλείται καταναγκαστικά να υπηρετήσει, γεγονός που το καθιστά ελκυστικό στον ερευνητή, ο οποίος με τη σειρά του αντιμετωπίζει το προς κρίσιν υλικό ελεύθερα, γενναιόδωρα, χωρίς προκαταλήψεις και αγκυλώσεις.

Η περίπτωση της θεατρικής ομάδας της Ο.Τ.Ο.Ε. (Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανισμών Ελλάδας) δίνει επιπλέον την ευκαιρία να εγκύψουμε σε ένα πολύ ενδιαφέρον δείγμα ερασιτεχνικής, καλλιτεχνικής ενασχόλησης επαγγελματικών σωματείων. Με μια πρόχειρη έρευνα, είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι σχεδόν κάθε συντεχνία διαθέτει μία τουλάχιστον πολιτιστική ομάδα, η οποία θα είναι ως επί το πλείστον θεατρική. Είναι προφανές –και αυθεντικά συγκινητικό- ότι μες στην Τέχνη ξεκουράζονται, αλίμονο, όχι απ` τη δούλεψή της, για να παραφράσουμε τον Καβάφη, αλλά από τη δούλεψη απαιτητικών εργοδοτών και σε συνήθως ασφυκτικά ωράρια. Αυτό καθιστά την καλλιτεχνική δουλειά τους, που προέρχεται από το υστέρημα του χρόνου τους και από περίσσεια μόχθου, πολλαπλά πολύτιμη και άξια σεβασμού. Η ομάδα της ΟΤΟΕ προέκυψε το 2006 από τη σύμπραξη ομάδων όλου του φάσματος των ελληνικών τραπεζών, με προεξάρχουσα εκείνη της Εθνικής, που είχε εντυπωσιακή πορεία και απήχηση σε παλιότερα χρόνια. Έκτοτε γράφει τη δική της ιστορία, με έργα ρεπερτορίου και παραστάσεις αξιώσεων. Αναφέρω ενδεικτικά το Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία του Ροζέ Βιτράκ, τη Μήδεια του Μποστ, την Τραπεζαρία του Άλμπ.Γκέρνι, τη Φιλουμένα του Εντ.Ντε Φίλιππο, το Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε του Πιραντέλο. Οι φετινοί Γάμοι των μικροαστών είναι η τρίτη παράσταση-concept που παρουσιάζουν· έχουν προηγηθεί Η φαλακρή τραγουδίστρια του Ιονέσκο και Η Τελετή του Μάτεσι το 2007, σε κοινή παράσταση-σχόλιο πάνω στην έκπτωση της επικοινωνίας και των ανθρώπινων σχέσεων στο σύγχρονο κόσμο και το 2012 το Πίστη-Αγάπη-Ελπίδα του Ε.Φ.Χόρβατ και Η Εβραία του Μπρεχτ, μια σπουδή στην μετάλλαξη του ανθρώπου υπό το κράτος του φόβου.

Οι «Γάμοι…» αποτελούν μια ευφυέστατη, κατά παράταξη σύνθεση τριών μονόπρακτων: Αίτηση σε γάμο και Ο Γάμος του Τσέχοφ και του φερώνυμου Οι γάμοι των μικροαστών του Μπρεχτ. Χωρίς να προχωρήσουν σε διασκευή, χωρίς να ενδώσουν στο ολίσθημα εκτενών περικοπών ή προσθηκών προκειμένου να υποτάξουν τα κείμενα σε οποιεσδήποτε αισθητικές ή ιδεολογικές προδιαγραφές, απλώς παρατάσσοντάς τα, ξεκινώντας από το πιο ανάλαφρο και συμβατικό Αίτηση σε γάμο και καταλήγοντας στο περισσότερο δύσπεπτο και σκοτεινό Γάμοι των μικροαστών, δημιούργησαν μία αρραγή λογική και χρονική ενότητα, στο εσωτερικό της οποίας ωστόσο, η λογική σταδιακά εκφυλίζεται, ο χρόνος εκτείνεται και εντείνεται αβάσταχτα, οι μάσκες και τα προσχήματα του καθωσπρεπισμού βαθμιαία θρυμματίζονται, οι εξ αρχής κούφες σχέσεις καταπίπτουν ανήκεστα. Μόνο γι` αυτή την ευρηματική επιλογή και παράθεση των τριών μονόπρακτων, θα μπορούσε να είναι απλώς μια αξιομνημόνευτη παράσταση, αν δεν την απογείωνε η εμπνευσμένη και προσεκτικά μελετημένη σκηνοθεσία της Ελένης Φίλιππα (Τσέχοφ) και του Ιάκωβου Δρόσου (Μπρεχτ). Η Φίλιππα χειρίστηκε επιδέξια το ιλαροτραγικό τσεχοφικό στοιχείο, χωρίς να το ευτελίζει, ισορροπώντας στην αιχμή του γκροτέσκ χωρίς να την υπερβαίνει. Με τη σταδιακή απορρύθμιση των προσώπων στο δεύτερο μονόπρακτο (Ο Γάμος) προοικονομήθηκε η τελική κατάρρευση του τρίτου, όπου η ραγδαία αποδιάρθρωση του περιβάλλοντος χώρου εξεικονίζει εφιαλτικά την ηθική χρεωκοπία προσώπων, σχέσεων και θεσμών. Η αίσθηση της βαθμιαίας αποσταθεροποίησης αποδόθηκε με ευκρίνεια από τον Ι.Δρόσο, ο οποίος προίκισε τους ηθοποιούς με μία δεύτερη, αθέατη, απειλητική υπόσταση, υπαινικτικά στην αρχή, στη συνέχεια ολοένα εμφανέστερα παρούσα. Η περίφημη μπρεχτική «ανοικείωση» οικοδομείται από το πρώτο λεπτό, όταν ένα γαμήλιο τραπέζι μεταλλάσσεται σε κόλαση, ενώ τα φώτα και η μουσική τύπου καμπαρέ (φωτισμοί Β.Μούντριχας, μουσική επιμέλεια Ι.Δρόσος) ενισχύουν το «παραξένισμα» και τη σύγχυση.

Οι ηθοποιοί ήταν απολύτως μέσα στο πνεύμα της παράστασης και απέδωσαν με μέτρο, χιούμορ και ανάλαφρη χάρη τον Τσέχοφ του πρώτου μέρους -θα σημειώσω εδώ ότι ήταν από τις ελάχιστες φορές που δεν με ενόχλησε αισθητικά η περσόνα της «ελαφρόμυαλης γυναίκας», γιατί οι ερμηνείες δεν προσέφυγαν στην ευκολία του κλισέ. Στον Μπρεχτ κράτησαν με αξιοθαύμαστη ισορροπία το ρυθμό και την ενέργεια του κειμένου, υποβάλλοντας έντεχνα τις υπόγειες εντάσεις του, παραμένοντας ωστόσο πιστοί στην μπρεχτική νόρμα της αποστασιοποίησης και της «χαμηλής θερμοκρασίας».

Στα μονόπρακτα του Τσέχοφ χρησιμοποιήθηκε η κλασική μετάφραση του Ερ.Μπελιέ, ενώ το κείμενο του Μπρεχτ αποδόθηκε εξαιρετικά από τον Ι.Δρόσο.

Συχνά, στους επαγγελματικούς θιάσους προσάπτεται απαξιωτικά ότι «παίζουν σαν ερασιτέχνες». Αντίστοιχα συχνά, στα ερασιτεχνικά σχήματα αποδίδεται δίκην επαίνου ότι «παίζουν σαν επαγγελματίες». Η ομάδα της ΟΤΟΕ επαναπροσδιόρισε τα αυθαίρετα στερεότυπα, προσεγγίζοντας με σεβασμό και σοβαρότητα τα κείμενα και στήνοντας μια παράσταση αξιώσεων, που ανάγει την ερασιτεχνία στο αρχέτυπό της: στον γνήσιο, ανιδιοτελή Έρωτα για την Τέχνη.

Κατερίνα Θεοδωράτου

ΣΤΗΛΗ ΤΗΕ ARTMANIACS /// ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ ΡΗΓΑ ////

Συνέντευξη στην AΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ

Φλωρεντία Ρήγα, σε καλωσορίζω στο Varelaki. Θα ήθελα να μας πεις αρχικά πώς ξεκίνησες με τη γραφή και να αναφερθείς σύντομα στα βιβλία σου που κυκλοφορούν.


Αγαπητή Μίνα, ευχαριστώ πολύ για τη συνέντευξη αυτή – είναι μεγάλη μου χαρά και τιμή να φιλοξενείται συνέντευξή μου σ’ ένα ιστολόγιο σαν το varelaki, που επιδιώκει το ουσιαστικό στα γράμματα και τις τέχνες. Απ’ όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, έφτιαχνα ιστορίες – για την ακρίβεια, όπως ο κοκκινολαίμης, ζούσα με αυτές – απλώς στα οκτώ μου, έπειτα από προτροπή ενός δασκάλου μου, ξεκίνησα να τις βάζω στο χαρτί. Με την ποίηση άρχισα να πειραματίζομαι στο τέλος του δημοτικού, κι ήταν ο Α. Σαμαράκης που, έχοντας δει γραπτά μου, μ’ ενθάρρυνε, εκτός από τον πεζό λόγο, να συνεχίσω να εκφράζομαι και ποιητικά. Η γραφή ήταν η πραγματικότητά μου, όλα τα υπόλοιπα ήταν ένα όνειρο που μου έδινε ιδέες. Τα βιβλία μου είναι η πιο αληθινή επικοινωνία μου με τον κόσμο. Προς το παρόν, βρίσκονται σε βιβλιοπωλεία (όπως λ.χ. Πολιτεία, Ιανός, Πρωτοπορία) δύο έργα μου, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Οσελότος: Η ποιητική συλλογή «Αποχρώσεις μιας έλλειψης» (2013), που αποτυπώνει την έλλειψη που βιώνουμε καθημερινά σε υπαρξιακό, κοινωνικό, ερωτικό ή πολιτικό επίπεδο. Επίσης, η αλληγορική ιστορία «Το αίνιγμα του κοκκινολαίμη» (2019), που πραγματεύεται τη δύναμη της δημιουργίας και της ελευθερίας της σκέψης. Απευθύνεται κυρίως σε ηλικίες 8-15 ετών, αλλά και σε όσους ονειρεύονται σαν παιδιά.


Έχεις δεχτεί κάποιες επιρροές; Ποιον σύγχρονο λογοτέχνη, Έλληνα ή ξένο αγαπάς και θαυμάζεις;


Στο γυμνάσιο, τα γραπτά μου αντανακλούσαν έντονα τις πρώτες λογοτεχνικές μου αγάπες · τα ποιήματά μου Ρίτσο, Καβάφη, Καρυωτάκη, τα διηγήματά μου Καζαντζάκη, Παπαδιαμάντη, Λουντέμη και τα παραμύθια μου Gianni Rodari, Hans Christian Andersen και Roald Dahl. Πλέον οι επιδράσεις συγχωνεύονται πιο δημιουργικά στο έργο μου, αν και φιλόλογοι φίλοι μου έχουν ανιχνεύσει Δημουλά και Dickinson στη γραφή μου. Ανά περίοδο επικεντρώνομαι σε διαφορετικούς δημιουργούς, χωρίς να λησμονώ τους προηγούμενους. Οι μεγάλες μου «εμμονές» δεν είναι ακριβώς «σύγχρονες», αλλά πάντα επίκαιρες: Charles Baudelaire, Oscar Wilde, Wirginia Woolf, Anna Akhmatova, Zbigniew Herbert, Samuel Beckett, Eugène Ionesco. Τα τελευταία χρόνια θαυμάζω περισσότερο το στυλ των Rohinton Mistry, Juan Gabriel Vásquez, Haruki Murakami και Salman Rushdie στην πεζογραφία και των Φωστιέρη, Χριστιανόπουλου, Γκανά και Χριστοδούλου στην ποίηση. Θα προτιμούσα βέβαια να επέλεγα έργα αντί λογοτέχνες – έχει τύχει να εκτιμήσω έναν ποιητή από ένα και μόνο ποίημα και να πω: “Γι’ αυτόν το στίχο και μόνο, άξιζε η αναμονή!”


Τι προσδοκάς γράφοντας;


Όπως και οι πρωταγωνιστές στο Αίνιγμα του κοκκινολαίμη, γράφω επειδή έχω ανάγκη να γεφυρώσω τη φαντασία με την καθημερινότητα, κι ελπίζω να μπορέσουν να δουν κι άλλοι μαζί μου την πραγματικότητα αυτή. Επιπλέον, το
γράψιμο είναι μια μορφή ασπίδας της μνήμης. Απρόσμενα, ξεχνάω ποια θέλουν ή νομίζουν οι άλλοι πως είμαι. Όταν γράφω θυμάμαι ποια είμαι και θα μπορούσα να είμαι. Και γράφω απ’ την αρχή.


To βιβλίο σου με τίτλο« Το αίνιγμα του κοκκινολαίμη» το οποίο διάβασα και βρήκα πραγματικά ευφάνταστο και απολαυστικό. Θέλεις να μας πεις λίγα λόγια για το πως το έγραψες; Nα μας βάλεις μέσα στο συγγραφικό σου εργαστήρι;


Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια, το να αγαπήσει κάποιος ένα βιβλίο μου και να συνομιλήσει μαζί του είναι η μεγαλύτερη χαρά για μένα. Είναι σαν να κρυφοκοιτάζουμε το ίδιο όνειρο, έστω κι αν το βλέπουμε διαφορετικά. Η αρχική ιδέα ήρθε στο μυαλό μου όπως η συνάντηση του Συγγραφέα με τον Αλέξη της ιστορίας, εντελώς απρόοπτα, σαν ένας ήχος που δεν μπορείς ν' αγνοήσεις. Το κεντρικό νόημα είναι ότι η έμπνευση / τέχνη, ενσαρκωμένη από τον κοκκινολαίμη, υπόκειται σε κάποιους νόμους, όπως κι η φύση, ενώ χρειάζεται διαρκή αφοσίωση κι αγάπη για να παραμείνει ζωντανή. Έτσι σχεδίασα τις πέντε βασικές περιπέτειες των ηρώων, ώστε να πρωταγωνιστούν σε αυτές τα πέντε στοιχεία της φύσης, αφού καθένα τους προσφέρει στους ήρωές μας κι από ένα κλειδί για να λύσουν το τελικό αίνιγμα. Τα πέντε κλειδιά αντιστοιχούν στα πέντε μυστικά για να αντέξει η τέχνη στο χρόνο και να δραπετεύσει μια ιστορία από το "τέλος" της. Σε κάθε περίπτωση, όμως, θέλησα να τονίσω πως το ταξίδι της δημιουργίας είναι τελικά αυτό που σ’ ελευθερώνει, αφού το ίδιο συνιστά μια επαναστατική πράξη.




 Θα ήθελα να μου κάνεις ένα σχόλιο για τη σύγχρονη λογοτεχνική πραγματικότητα στην Ελλάδα.


Παρατηρώ πως η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία διατηρεί μια ενεργή συνομιλία με την ξένη λογοτεχνία, δημιουργώντας ωστόσο μια δική της δυναμική, που ελπίζω ότι στα επόμενα χρόνια θα γίνει πιο επιδραστική, τουλάχιστον στη λογοτεχνία των γειτονικών χωρών. Φυσικά, ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος του εφησυχασμού και της θήρας των πωλήσεων. Όπως σε κάθε εποχή, το σύστημα του μηρυκασμού των ίδιων λογοτεχνικών μοτίβων, της δημιουργίας μίας συγγραφικής κάστας ή – ακόμα χειρότερα – μιας μηχανής παραγωγής «best-sellers», επιβραδύνει την ελληνική λογοτεχνία από τις πραγματικές της δυνατότητες. Όσο πιο γρήγορα αξιοποιήσουμε υπέρ μας την αλληλεπίδραση λογοτεχνικής και εκδοτικής πραγματικότητας, τόσο πιο γρήγορα θα τερματιστεί ο φαύλος κύκλος των δύο ταχυτήτων γραφής – αυτή της διανοουμενίστικης ελίτ και αυτή της εμπορικής λογοτεχνίας – εις όφελος μιας ανανεωμένης, τολμηρής λογοτεχνικής παραγωγής.


Πιστεύεις στην κριτική;


Σ’ έναν ωκεανό έργων και αναγνώσεων, η κριτική είναι ο φάρος για τα έργα που θα μας κάνουν ν’ ανακαλύψουμε κάτι καινούριο, ιδίως εκείνα τα μικρότερα, ανεξερεύνητα νησιά της λογοτεχνίας. Η κριτική λοιπόν είναι περισσότερο οδηγός
για τους αναγνώστες, παρά για τους συγγραφείς, κατά τη γνώμη μου. Για τους δημιουργούς, ο φάρος είναι βοηθητικός τόσο ώστε να βρίσκουν την ισορροπία ανάμεσα στο έργο που περιμένει ν’ αναγνωστεί και στο έργο που θα βρίσκεται για πάντα αδιάβαστο στον ορίζοντα. Σκοπός του φάρου δεν είναι να οδηγήσει τον συγγραφέα στο λιμάνι, γιατί χρέος του είναι να διασχίζει το σκοτεινό πέλαγος της δημιουργίας.



Η γνώμη σου για τα λογοτεχνικά βραβεία.


Όπως συμβαίνει και με την κριτική, ακόμα και τα βραβεία κρίνονται. Κατά μία έννοια, θα μπορούσαν να υπάρχουν βραβεία και για τα βραβεία – για την ευθύβολη κρίση τους ή για την τόλμη ν’ ασπαστούν το καινούριο, το σκανδαλωδώς διαφορετικό. Προσωπικά, έχω πάψει από καιρό ν’ ακολουθώ τις «προτάσεις» γνωστών βραβείων, αν και συχνά εμπιστεύομαι επιλογές όπως αυτές του Διεθνούς Βραβείου Booker, του βραβείου Goncourt και του Ευρωπαϊκού Βραβείου Λογοτεχνίας. Σε κάθε περίπτωση, ένα βραβείο είναι μια ευκαιρία για τον δημιουργό να λάβει μια υλοποιημένη μορφή αναγνώρισης. Αρκεί να έχει κατά νου, ότι πρόκειται πάντα για μια υποκειμενική αναγνώριση. Ο καθένας μας άλλωστε, αναγνωρίζει κάτι εντελώς μοναδικό στο κάθε έργο. Όπως συμβαίνει και στο γυάλινο δωμάτιο από Το αίνιγμα του κοκκινολαίμη, διαβάζουμε τη λογοτεχνία, όπως ερμηνεύουμε διαφορετικά τον ίδιο καθρέφτη. Η κριτική και η βράβευση είναι διαδικασίες αμφίδρομες. Όχι μόνο εμείς και τα βραβεία, αλλά και το ίδιο το έργο μας κρίνει και μας επιβραβεύει ή όχι για την κρίση μας. Κι ο κύκλος συνεχίζεται.




Διαβάζεις κάτι τώρα;

Μόλις ολοκλήρωσα το "Υπολήψεις" του Vásquez Juan Gabriel, το οποίο απόλαυσα για την γλυκόπικρη ειρωνεία του και ξεκίνησα τους "Δενδρίτες" της Κάλλιας Παπαδάκη (Εκδόσεις Πόλις), που με γέμισε θετικές προσδοκίες για τη συνέχεια ήδη από τις πρώτες σελίδες.


Γράφεις κάτι τώρα;

Ενώ διαβάζω εστιάζοντας σε ένα έργο τη φορά, ξεκινώ παράλληλες περιπέτειες συγγραφής. Εκτός από ποιήματα, που πλέον γράφω μερικά κάθε βδομάδα, αυτό το διάστημα ολοκληρώνω μια συλλογή διηγημάτων, ενώ ετοιμάζω κι ένα νέο παραμύθι. Ελπίζω το επόμενο έτος να εκδώσω κάτι από αυτά.

Ευχαριστώ και πάλι για την φιλοξενία κι εύχομαι στους φίλους του ιστολογίου καλές αναγνώσεις.

ΚΟΥΛΑ ΑΔΑΛΟΓΛΟΥ/// ΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ/// ΠΤΥΧΕΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ ΚΟΥΛΑΣ ΑΔΑΛΟΓΛΟΥ

(2019)	Νήματα της γραφής, πτυχές κειμένων, Ρώμη
(2018)	Γιατί το μέλλον μια μικρή κουκίδα, Σαιξπηρικόν
(2016)	Εποχή αφής, Σαιξπηρικόν
(2013)	Οδυσσέας, τρόπον τινά, Σαιξπηρικόν
(2012)	Βγήκε ένας ήλιος χλωμός, Ταξιδευτής
(2009)	Διπλή άρθρωση, Ταξιδευτής
(2007)	Η γραπτή έκφραση των μαθητών, Κέδρος
(2001)	Μαθητεία στην αναμονή, Τα Τραμάκια
(1996)	Δύο ελεγείες και μία ωδή, Τα Τραμάκια ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΕΡΓΑ (2019) Θεσσαλονίκης ποιήτριες τρεις, Κουκκίδα (2018) Πώς φοριούνται οι λέξεις: Εβδομαδιαίο ημερολόγιο 2019, Εκδόσεις Πατάκη (2016) Δαίδαλος, Μεγάλη ανθολογία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, Εταιρεία Συγγραφέων (2016) Τα πάθη στη λογοτεχνία, Εκδόσεις Καστανιώτη (2016) Χνάρια στο φιλιατρό των φίλων, Γαβριηλίδης (2014) Τα ποιήματα του 2013, Κοινωνία των (δε)κάτων (2011) Έκφραση έκθεση για το γενικό λύκειο, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων (Ο.Ε.Δ.Β.) (2009) Τα ποιήματα του 2008, Κοινωνία των (δε)κάτω

Βιβλία. Φθάνουν στα χέρια μας με διάφορους τρόπους. Τα αγγίζουμε, μυρίζουμε τις σελίδες τους, τα σημαδεύουμε με σημειώσεις, υπογραμμίσεις, σχόλια. Τα αγαπούμε. Κάποιες φορές η αναγνωστική επικοινωνία μετατρέπεται σε ένα κείμενο του αναγνώστη και αποτυπώνει την εμπειρία της ανάγνωσης. Ένιωσα αρκετές φορές αυτή την ευτυχία, να αγγίζω τα νήματα της γραφής, να ψαύω τη μυστική τους ύφανση, τις βελονιές και τους κόμπους. Γιατί, για μένα, αναγκαία προϋπόθεση για να γράψω ένα κείμενο κριτικής προσέγγισης σε ένα βιβλίο είναι να μου ψιθυρίσει κάτι η γραφή του, κι εγώ να κοιτάξω προσεχτικά, να διακρίνω τα εμφανή σημάδια και τα μυστικά της ίχνη.

Τα κριτικά κείμενα που συγκεντρώνονται στον τόμο αυτό δημοσιεύονται από το 1998 ως το τέλος του 2018 - τα βιβλία στα οποία αναφέρονται εκδίδονται από το 1995 ως το πρώτο εξάμηνο του 2018. Κριτήριο για την παρουσίασή τους, και τότε, όταν προδημοσιεύτηκαν τα σημειώματά μου, και τώρα, που συγκεντρώνονται στον τόμο αυτό, είναι το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που μου προξένησαν. Κυρίως για τον τρόπο της γραφής, της ποιητικής έκφρασης ή της αναζήτησης στον πεζό λόγο.

Τα κριτικά κείμενα που συγκεντρώνονται στον τόμο αυτό δημοσιεύονται από το 1998 ως το τέλος του 2018 - τα βιβλία στα οποία αναφέρονται εκδίδονται από το 1995 ως το πρώτο εξάμηνο του 2018. Κριτήριο για την παρουσίασή τους, και τότε, όταν προδημοσιεύτηκαν τα σημειώματά μου, και τώρα, που συγκεντρώνονται στον τόμο αυτό, είναι το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που μου προξένησαν. Κυρίως για τον τρόπο της γραφής, της ποιητικής έκφρασης ή της αναζήτησης στον πεζό λόγο.

Το παρόν βιβλίο χωρίζεται σε τρία τμήματα: Ποίηση (27 λογοτέχνες), Πεζογραφία (26 λογοτέχνες), Δοκίμια-Άλλα κειμενικά είδη γραμμένα από λογοτέχνες (6 λογοτέχνες). Στην πραγματικότητα, οι συγγραφείς είναι λιγότεροι (49), διότι συχνά ο ίδιος συγγραφέας εντάσσεται σε περισσότερες από μία κατηγορίες. Η διάκριση αυτή αποτελεί τη διαιρετική βάση. Από εκεί και πέρα, τα σημειώματα τοποθετούνται σύμφωνα με την αλφαβητική σειρά στα ονόματα των συγγραφέων στους οποίους αναφέρονται.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ /// ΜΑΚΗΣ ΤΣΙΤΑΣ /// Ο ΙΠΠΟΤΗΣ ΚΑΙ Η ΧΑΜΟΓΕΛΑΣΤΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ

ΜΑΚΗΣ ΤΣΙΤΑΣ*

Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη

        Ο Μάκης Τσίτας είναι ένας καθιερωμένος στις συνειδήσεις των μεγάλων και μικρών αναγνωστών συγγραφέας.Βραβευμένος ,πολυμεταφρασμένος,δεν χρειάζεται συστάσεις.Τούτο το κείμενο έχει σκοπό να αναφερθεί σε δύο παιδικά βιβλία του Μάκη Τσίτα.Αφενός μεν το πολύ πρόσφατο«Ο ιππότης και η χαμογελαστή βασίλισσα»,αφετέρου το «Βρες ποιος είμαι»  που είχε κυκλοφορήσει παλαιότερα από τα ελληνικά γράμματα(2007),αλλά επανακυκλοφορεί αργότερα από τις εκδόσεις Πατάκη (2014).Τι κοινό έχουν τα δύο βιβλία;TO (ΘΕΑΤΡΙΚΟ )ΠΑΙΧΝΙΔΙ που εμπεριέχει τη δραματοποίηση και το  ΠΑΙΧΝΙΔΙ  ΡΟΛΩΝ.

         Στο πρώτο βιβλίο, ο μικρός ήρωας χρίζεται ιππότης από τη χαμογελαστή και ευγενική βασίλισσα.Ορκίζεται να τη συνοδεύει παντού ,να την προστατεύει ,να είναι ο φύλακας άγγελός της.Την σώζει εύκολα από το δολοφονικό κουνούπι,από τους εχθρικούς στρατιώτες που έχει στείλει ο αντίπαλος,από την πυρκαγιά που έπιασε το παλάτι.Και κείνη είναι περήφανη και συνεχώς τον εκθειάζει ,κι ας κοκκινίζει εκείνος από ντροπή.Αλλά ξέρει ότι το αξίζει.Οι μικροί αναγνώστες αρχικά χαμογελούν όταν βλέπουν ότι η χαμογελαστή βασίλισσα είναι γριούλα.Στο τέλος νιώθουν περίεργα όταν  ο μικρός λέει ότι η γιαγιά του του δίνει φιλί.«Τι σχέση έχει τώρα η γιαγιά του;»,εύλογα αναρωτιούνται.Αυτός τόση ώρα μας μιλούσε για μια βασίλισσα!Μαγική ανατροπή,στ΄αλήθεια!Το παιδάκι «παίζει» με τη γιαγιά του.Εκείνο υποδύεται το ρόλο του γενναίου ιππότη ,ενώ η καλόβολη και καλόκαρδη γιαγιά του το ρόλο της βασίλισσας.Τρυφερότητα,αγάπη ,ευλογία εκπέμπεται από τις αράδες του Μάκη Τσίτα.Λιτός,απέρριτος,πάντα to the point κερδίζει τους μικρούς αναγνώστες,τους έλκει και θέλουν κι αυτοί να παίξουν ανάλογα παιχνίδια με τους δικούς τους ανθρώπους.Είναι αλήθεια πως επειδή οι σύγχρονοι γονείς συνεχώς εργάζονται ή κυνηγάνε το κέρδος ,αναγκάζονται να αφήσουν ή μοιραία αφήνουν τα παιδιά τους με τους παππούδες και τις γιαγιάδες.Οταν οι παπούδες και οι γιαγιάδες είναι ενεργητικοί και έχουν τη διάθεση ,αφιερώνουν χρόνο και παίζουν με τα εγγόνια τους .

      Ανάλογο θέμα θα λέγαμε πως υπάρχει και στο ΒΡΕΣ ΠΟΙΟΣ ΕΙΜΑΙ.Ο κύριος Ρηγόπουλος πριν πάει για ύπνο παίζει παιχνίδια με τον γιο του.Προσπαθεί να βρει την ταυτότητά του  μεσα από μεταμορφώσεις και παντομίμες και παιχνίδια ρόλων.Οταν χτυπάει το τηλέφωνο στο γραφείο του κ.Ρηγόπουλου,μπορεί να είναι πραγματικά οποιοσδήποτε.Ένας ελέφαντας,ένας τζίτζικας,ο τρομερός μάγος Ραταπουρίμ.Τα μικρά παιδιά ευχαριστιούνται και αναζητούν τέτοιου είδους παιχνίδια.Διασκεδάζουν,εκτονώνονται και είναι ένας τρόπος να επικοινωνούν με τους γονείς τους.

      Και στις δύο περιπτώσεις η συνεργασία με τους εικονογράφους είναι πετυχημένη με την έννοια πως οι πλούσιες και καλοσχεδιασμένες εικόνες συμπληρώνουν το κείμενο.

     Πρόκειται για δύο κείμενα εύκολα για δραματοποίηση .Εχει σημασία να δούμε πώς ο Μάκης Τσίτας χειρίζεται το ίδιο θέμα ,αλλά με διαφορετικό τρόπο,δίνοντας δύο βιβλία που μας αγγίζουν με την απλότητα,τη διαύγεια και την αλήθεια τους.

     Έχοντας παρακολουθήσει στενά την πορεία του Μάκη Τσίτα και έχοντας ασχοληθεί με τα βιβλία του σημειώνω τα εξής πέντε σημεία:

-Δίνει το θέμα του με αμεσότητα,τρόπο λιτό και παιχνιδιάρικο.

-Καλλιεργεί τη συναισθηματική νοημοσύνη στα παιδιά.

-Ασχολείται με το θέμα του Εαυτού/ποιος είμαι ,ποιος ο οικογενειακός και κοινωνικός μου περίγυρος,τί κάνω.

-Θέτει ενίοτε σύγχρονα σημαντικά ζητήματα έχοντας σύνδεση με τους καιρούς που διανύουμε και τα φαινόμενα που συναντάμε(π.χ.Η μικρή διάσημη/Μπροστά στην τηλεόραση)

-Δεν προσπαθεί με πολύπλοκο τρόπο κάτι να αποδείξει.Αφηγείται σύντομες ιστορίες δίνοντας τροφή για σκέψη σε μικρούς ,αλλά και σε μεγάλους.

   Έχει αποκτήσει το κοινό του που αναμένει διαρκώς κάποιο επόμενο βιβλίο του.

*Η φωτό είναι παρμένη απόεδώ