notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 // ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ //// ΤΟΥ ΈΡΩΤΑ

 

 

1

Με κούρσεψαν τα χρώματα

Ο ιδρώτας στη μασχάλη σου είναι το μπλε

λιθρίνι μες στον κόλπο σου πώς σπαρταραώ

για το κίτρινο

ω η έκρηξη στο τυρκουάζ στο χρυσαφί

όταν σου λύνω την ταινία τ’ ουρανού

και τρέμω για το άσπρο

που ενεδρεύει...

2

Ω πόσο, πόσο ήσουν ωραία

που σπαρταρούσες

Ζαρκάδια που τα βίτσιζε ο πόθος μας

χοροπηδούσαν τα φιλιά μου στις μασχάλες σου

καλπάζανε που σπαρταρούσες.

3

Το κορμί σου

εύξεινος λόγος του νερού

κι η γλώσσα μου καρίνα

να μελετά τα ρεύματα

να μιλάει με υφάλους

Το κορμί σου Όργανο του αγέρα

κιθάρα του θεού

οι χορδές μου λυώνουνε τα δάχτυλα

μα κρούω, κρούω και μου μιλά

ότι εντός του κάτι αθανατίζεται.

4

Ήσουν η έξαψη του ακοντίου

Το ρίγος του σαν ήτανε να τιναχτεί

Η λάμψη του μες στον αγέρα ήσουν

Καρφωμένη τώρα μέσα μου

ως τρέμει το καρυόφυλλο

                        συνέχεια τρέμεις

κι εγώ στη μέθην όλος

5

Εγώ είμαι της θύελλας

γι’ αυτό σ’ αγαπώ

είμαι της λαίλαπας

γι’ αυτό σ’ αγαπώ

είναι που εντός μου είσαι η δίνη

είναι που έσπασες τον άξονα

που κράταγε την τάξη

κι όλα γίναν ιαχές

νικηφόρα έξαλλα φωνήεντα

γι’ αυτό σ’ αγαπώ.

6

Σπούργε

αν τηνε δεις ναν της το πεις

που μ’ έκανε τζιτζίκι

που όμως δεν την χάρηκε την πυρκαϊά

των πηγαδιών τη λάμψη

των σχισμένων σύκων τη σιωπή

το μαυλισμένο μπλάβο πέλαγο

το σαστισμένο μεσημέρι

ναν της το είπεις που

άχορδο μ’ έκανε τζιτζίκι.

7

Τρεις μέρες λείπεις· το κορμί σου

παντερίλλια παράφορη

πεθαίνω για το πλήγμα

μα δεν είμαι ο στόχος

ακούω arriba ουράνια

ποιανού να είναι ο θρίαμβος που με σκοτώνει·

το μυαλό μου είναι ιώδιο

μέσα του κολυμπούνε φίδια

σπάνε οι φλέβες μου

κατρακυλούνε μέσα τους κοφτερά χαλίκια

σωριάζονται ένδοξοι ναοί καμπαναριά παγόδες

λοκομοτίβες όνειρο γκρεμίζονται σε βάραθρα

μιλούνια βούβαλοι καλπάζουν...

            Ω Ντάντε Αλιγκιέρι όταν επεριδιάβαζες

            τα φλογισμένα πάτιος της κόλασης

            δε μ’ είδες;

Τρεις μέρες λείπεις.

8

Ω αρπίστρια του νου μου

στις φλέβες μου άπιαστη σαΐτα

σαν με κοιτάζεις.

9

Τι βουητό βυθού

Τι έλξη στο λαβύρινθό μου

τ’ όνομά σου.

10

Στο κρυφό χώμα μου

τ’ άγιο τ’ απάτητο

τ’ αχνάρι που άφησες, η λάρνακά μου.

11

Λες τον έρωτα δεσμώτη

Λέω τον έρωτα λυόμενο

Ο ένας καταπάνω τ’ αλλουνού

για τράκο κίνησαν οι δυο κουρσάροι

12

Άμοιρη δεν τό 'ξερες

που ήμουνα γυάλινος

Σύγχρονη Ερωτική Ποίηση εκδ. Καστανιώτη

 

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 /// ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ /// ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΟΣ ΕΡΩΣ : η ερωτική επιθυμία στη σύγχρονη τέχνη

                                                      

Μια συνομιλία της Ασημίνας Ξηρογιάννη με τον Γιώργο Λαμπράκο, με αφορμή το βιβλίο δοκιμίων «Μεταμοντέρνος Έρως: η ερωτική επιθυμία στη σύγχρονη τέχνη» (εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2013) των Μαρία Γιαγιάννου, Γιώργου Λαμπράκου και Δημήτρη Νάκου.



                                                                   *******

 
Πώς προέκυψε αυτό το βιβλίο; Ποιος από τους τρεις είχε την αρχική ιδέα; 

Ο διδάκτωρ της Παντείου και σκηνοθέτης Δημήτρης Νάκος προσέγγισε κάποια στιγμή μες στο 2012 τη Μαρία Γιαγιάννου και εμένα με την ιδέα ενός κοινού θεωρητικού βιβλίου. Ύστερα από αρκετές συζητήσεις και εννοιολογικές «ζυμώσεις» καταλήξαμε στο θέμα της αναπαράστασης του έρωτα στις σύγχρονες τέχνες, ένα θέμα που, παρότι αρχικά το θεωρήσαμε κάπως τετριμμένο, στη συνέχεια διαπιστώσαμε με ικανοποίηση πως δεν ήταν επαρκώς μελετημένο στη βιβλιογραφία που κυκλοφορεί στα ελληνικά. Καθώς η ωραία αυτή ιδέα καρποφόρησε και πολλοί αναγνώστες ανταποκρίθηκαν από θετικά έως εξαιρετικά στο εγχείρημά μας, αποφασίσαμε να το συνεχίσουμε με έναν δεύτερο τόμο πάνω στο «μεταμοντέρνο». Αυτή τη φορά, αντικείμενο της μελέτης μας θα είναι οι αναπαραστάσεις του Σώματος σε μεταμοντέρνα έργα των εικαστικών τεχνών, της λογοτεχνίας, του κινηματογράφου και του θεάτρου. 

Ποιός ο κοινός στόχος των δοκιμίων; 
 
Διακηρυγμένος (στην κοινή Εισαγωγή μας) στόχος των τριών δοκιμίων είναι να μελετηθεί το πολυδιάστατο φαινόμενο του έρωτα στους τρεις τομείς της μεταμοντέρνας τέχνης με τους οποίους έχουμε την εγγύτερη επαφή: τα εικαστικά (Γιαγιάννου), τη λογοτεχνία (εγώ) και τον κινηματογράφο (Νάκος). Όταν διαπιστώσαμε πως και οι τρεις αγαπούσαμε ιδιαίτερα το έργο του Οκτάβιο Πας «Η διπλή φλόγα: έρως και ερωτισμός» (στο οποίο φανερώνονται με ποιητικό όσο και άκρως φιλοσοφημένο τρόπο οι τρεις βασικές πτυχές του ερωτικού φαινομένου: Σεξουαλικότητα, Ερωτισμός, Έρως), αποφασίσαμε το βιβλίο του Πας να αποτελέσει την κοινή βάση πάνω στην οποία θα χτιζόταν η προσωπική θεωρητική πραγμάτευση του καθενός.
 
Σύμφωνα με το πρώτο δοκίμιο, που έγραψε η Μαρία Γιαγιάννου, ο έρωτας απουσιάζει από τις εικαστικές τέχνες. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η ερωτική διάσταση που απουσιάζει από τις τέχνες, σύμφωνα με όσα υποστηρίζει η Γιαγιάννου στο δοκίμιό της «Καθαροί πια, με βρώμικα φιλιά», είναι κυρίως η πνευματική, η οποία σύμφωνα με τον Πας συνίσταται στην ολοκληρωμένη σχέση δύο ανθρώπων στο πλαίσιο μιας αμοιβαίας επιθυμίας για σεξουαλική αποκλειστικότητα και διαχρονική αγάπη. Η συγγραφέας δείχνει, με αναφορά σε γνωστά εικαστικά έργα των τελευταίων δεκαετιών (π.χ. της Μ. Αμπράμοβιτς, του Γκ. Ρίχτερ, των αδελφών Τσάπμαν και άλλων, των οποίων εικόνες υπάρχουν μες στο βιβλίο), ότι συμβαίνει το εξής παράδοξο: όσο εντείνεται η ενασχόληση των μεταμοντέρνων καλλιτεχνών με το σεξ και τον ερωτισμό, τόσο το σώμα απεικονίζεται εργαλειοποιημένο και αντιαισθητικό. Τον αμφίσημο ρόλο της έχει παίξει και η σεξουαλική απελευθέρωση των μεταπολεμικών χρόνων, γεγονός που από τη μία χειραφέτησε τον άνδρα και τη γυναίκα της Δύσης από τη μακραίωνη ερωτική τους καταπίεση, από την άλλη είχε ως τίμημα την επιπολαιότητα, την ευκολία, ενίοτε και την ευτέλεια των ερωτικών σχέσεων. Οι περισσότεροι σύγχρονοι καλλιτέχνες, μπροστά στον (δικαιολογημένο) φόβο τους πως μπορεί και να μην υπάρχει ο Μέγας Έρως (και η «Μεγάλη Τέχνη», αφού το ζήτημα είναι επίσης φορμαλιστικό), προτιμούν και επιλέγουν να αναπαριστούν το μεν ερωτικό φαινόμενο στην πλήρη του αποσύνθεση, τον δε δυτικό άνθρωπο στην ολοκληρωτική ερωτική του (και όχι μόνο) απομάγευση. 

´Ερωτας/ερωτισμός/σεξουαλικότητα. Αναφέρονται στο πρώτο δοκίμιο ως '' αγρία τριάδα...''

Το συγκεκριμένο τριπλό σχήμα του Πας, στο έργο του οποίου «το σεξ είναι η ρίζα, ο ερωτισμός είναι ο κορμός και ο έρωτας το άνθος», μας βοήθησε να ομογενοποιήσουμε ως έναν βαθμό την ορολογία μας ώστε να ξέρουμε για τι ακριβώς μιλάμε – είναι ασφαλώς λογικό ο κάθε δοκιμιογράφος να επιλέγει στη συνέχεια όποιους όρους ταιριάζουν καλύτερα στον τρόπο σκέψης του. Και τι πιο άγριο από το ερωτικό φαινόμενο; Η σεξουαλικότητα, που διακρίνει όλα τα ζώα (συνεπώς και τον άνθρωπο), βρίσκεται σε μια αμφίθυμη διαμάχη με τον ερωτισμό, δηλαδή τους κοινωνικούς και πολιτισμικούς τρόπους εκδήλωσης της σεξουαλικότητας. Με τη σειρά τους, αυτά τα δύο γνωρίσματα είναι σε σχέση έλξης και απώθησης με τον πνευματικό έρωτα, την αληθινή αγάπη, που έτσι φαντάζει πιο εύθραυστη. Αλλά κι αυτή, καμιά φορά, έχει τους δικούς της τρόπους της να επικρατεί. Όταν μάλιστα η συγκεκριμένη τριάδα βρίσκεται σε αρμονική σχέση, η αγριάδα αμβλύνεται και τότε ο άνθρωπος αποκτά μια κάποια ψυχοσωματική ισορροπία – μέχρι να τη χάσει ξανά, και όλο πάλι από την αρχή…

Ποιά η προβληματική του Μισέλ Ουελμπέκ αναφορικά με το ερωτικό φαινόμενο;
 
Ο σημαντικότερος Ευρωπαίος πεζογράφος της εποχής μας ξεδιπλώνει στο πολυδιάστατο έργο του όλες κυριολεκτικά τις αγωνίες του σύγχρονου ανθρώπου, και προφανώς οι ερωτικές δεν θα μπορούσαν να λείπουν. Όπως υποδηλώνει ο τίτλος του δοκιμίου μου («Το τέλος του έρωτα στο έργο του Μισέλ Ουελμπέκ»), που συνιστά τη μοναδική στα ελληνικά μονογραφία πάνω στο έργο του Γάλλου συγγραφέα, οι μυθοπλαστικοί χαρακτήρες του Ουελμπέκ δεινοπαθούν, όχι από σεξουαλική έλλειψη (το σεξ βρίθει και περιγράφεται όπως πρέπει στο έργο του), όσο από συναισθηματική κενότητα και απουσία ουσιαστικού νοήματος στις σχέσεις. Το ερωτικό φαινόμενο έχει κατακλύσει τους πάντες και τα πάντα στον Δυτικό κόσμο, εντούτοις οι άνθρωποι νιώθουν φοβισμένοι, αποπροσανατολισμένοι και ρευστοί: αυτό ακριβώς το παράδοξο αναδεικνύει ο Ουελμπέκ στα μυθιστορήματά του, ενώ εγώ πλαισιώνω τη δική του προβληματική με αναφορές σε αρκετούς σύγχρονους στοχαστές.


                                    

Ο έρωτας και το μεταμοντέρνο. 
 

Όταν μιλάμε για «μεταμοντέρνο», εννοούμε κυρίως δύο πράγματα, που εδώ μπορώ να τα αναφέρω μονάχα εντελώς επιγραμματικά: πρώτον (γενικότερα), την εποχή μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο στις ανεπτυγμένες χώρες, ιδίως μετά τα σίξτις, και δεύτερον (ειδικότερα) τις τέχνες (εικαστικά, λογοτεχνία, κινηματογράφος, θέατρο, χορός, αρχιτεκτονική κ.λπ.) με ορισμένα αισθητικά
γνωρίσματα που τις διαφοροποιούν, λιγότερο ή περισσότερο, από τις τέχνες της εποχής του μοντερνισμού. Εφόσον το ερωτικό φαινόμενο άλλαξε ραγδαία στον μεταπολεμικό κόσμο, αναλόγως άλλαξε και η αναπαράστασή του από τις τέχνες, και αυτές οι αλλαγές είναι που διέγειραν το ερευνητικό μας ενδιαφέρον. Στα δοκίμια του τόμου, με το να πραγματευόμαστε τον έρωτα στις τρεις προαναφερθείσες τέχνες, πραγματευόμαστε εμμέσως πλην σαφώς τον έρωτα στις ίδιες τις δυτικές κοινωνίες, στις οποίες ανήκει (τουλάχιστον κατά δήλωση και πρόθεσή της) και η ελληνική. Πρόσφατα, ένας αναγνώστης του βιβλίου μάς μίλησε για το πώς ο «Μεταμοντέρνος έρως», όχι μόνο έστρεψε την προσοχή του σε σημαντικά έργα τέχνης που δεν είχε υπόψη του, αλλά και ξεκαθάρισε διάφορες προσωπικές του εμπειρίες ως προς το τι σημαίνει να ερωτεύεσαι στη μεταμοντέρνα εποχή μας. 

Ο Στέφανος Ροζάνης στο επίμετρο του βιβλίου γράφει ότι η προβληματική του ερωτικού φαινομένου έχει καταστεί πλέον μια προβληματική της απώλειας. 
 
Στο επίμετρο του Στέφανου Ροζάνη, το οποίο συνοψίζει το βιβλίο μας, διαπιστώνεται ορθά ως κοινός παρονομαστής των τριών δοκιμίων η απώλεια του έρωτα στον σύγχρονο βίο και συνακόλουθα στην τέχνη που αποπειράται να τον αναπαραστήσει. Εδώ, η έμφαση των σύγχρονων καλλιτεχνών στην απώλεια, την απουσία, την έλλειψη, τείνει, αν όχι να καταπνίξει εντελώς, τουλάχιστον να υπερκεράσει τη διάσταση που συνίσταται στην ύπαρξη του έρωτα και των πλέον όμορφων και ζωογόνων πτυχών του.

To 3o δοκίμιο είναι γραμμένο με αφορμή την ταινία ''Ερωτική Επιθυμία" του Γουόνγκ Καρ Βάι. Πώς παρουσιάζεται μέσα σε αυτήν το ερωτικό φαινόμενο; 
 
Ο Δημήτρης Νάκος, στο δοκίμιο «Ο μυσταγωγικός έρωτας», υπογραμμίζει το τελετουργικό μέρος της ερωτικής επιθυμίας, το οποίο μοιάζει να παρασύρεται και να χάνεται μπροστά στην οριακή επιτάχυνση της μεταμοντέρνας εποχής. Σε αντίθεση με τον βιαστικό ερωτισμό, που υπαγορεύεται από λογικές της εικόνας και του θεάματος (και κυρίως της εικόνας του θεάματος), ο ερωτισμός των δύο πρωταγωνιστών της σπουδαίας ταινίας του Καρ Βάι είναι αργός, μεθοδικός, εξού και πολύ πιο ερωτικός. Παρότι (ή ακριβώς επειδή) οι ήρωες δεν ολοκληρώνουν σεξουαλικά τη σχέση τους, ο Καρ Βάι έχει τη δυνατότητα να εντρυφήσει στο πώς δύο άνθρωποι μπορούν να πλησιάσουν και να ποθήσουν ερωτικά ο ένας τον άλλο, χωρίς τον βιαστικό, εξού και συχνά αυτιστικό, τρόπο με τον οποίο συχνά (παριστάνουμε πως) ερωτευόμαστε τον άλλον σήμερα. Ο χρόνος, η σαγήνη, η μυσταγωγία παίζουν χαρακτηριστικό ρόλο σε τούτο το δοκίμιο, το οποίο αναλύει παράλληλα τις ιδιαίτερες κινηματογραφικές τεχνικές με τις οποίες αναδεικνύεται η ερωτική επιθυμία των πρωταγωνιστών. 

Eίναι ο έρωτας αλληγορικό φαινόμενο;

Μπορεί κάποιοι να θεωρούν τον έρωτα αλληγορικό φαινόμενο, αλλά εμείς, τουλάχιστον στο παρόν βιβλίο, εκλαμβάνουμε τον έρωτα ως ένα πραγματικό φαινόμενο με ουσιαστικές προεκτάσεις στην καθημερινή ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Και μπορεί παλιότερα ο έρωτας να αποτελούσε αλληγορία για κάτι άλλο (στον χριστιανισμό, π.χ., όπου ο σεξουαλικός έρωτας εν γένει
καταπιέζεται, η αναφορά στον έρωτα ενδέχεται να συμβολίζει τον έρωτα για τον Θεό), σήμερα όμως ευτυχώς διαθέτουμε τόσο την ελευθερία όσο και τα διανοητικά εργαλεία ώστε να μιλάμε ανοιχτά για την ερωτική επιθυμία χωρίς την απερίγραπτη υποκρισία, σεμνοτυφία και εθελοτυφλία του παρελθόντος.

Ποιος ορισμός για τον έρωτα -από αυτούς που γνωρίζεις- σε εκφράζει περισσότερο;

Ναι μεν ο Σιοράν έχει δίκιο όταν γράφει πως «ο εραστής ξεκινά ως ποιητής και καταντά γυναικολόγος!», αλλά ας μην τελειώσω με τόσο κυνικό τρόπο μια συνομιλία για το ερωτικό φαινόμενο. Νομίζω πως ο Σωκράτης, όταν στον πλατωνικό «Φαίδρο» χαρακτηρίζει «Πτέρωτα» τον θεϊκό έρωτα που βγάζει φτερά και πετάει (και μαζί του πετάμε κι εμείς), κάνει ένα καταπληκτικό σε ομορφιά και ακρίβεια λογοπαίγνιο. Από την άλλη, έχει δίκιο όποιος θα πρόσθετε πως η πτήση και η πτώση έχουν μόνο ένα γράμμα διαφορά. Ποιος νοιάζεται όμως για το δίκιο όταν στέκει μπρος στο μεγαλείο του Έρωτα, καθώς και των εξαίσιων αισθητικών του αναπαραστάσεων; 

 *

Γ.ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ

Μ.ΓΙΑΓΙΑΝΝΟΥ

 

Δ.ΝΑΚΟΣ

     

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΛΗ  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥΣ:




http://varelaki.blogspot.gr/2014/12/love.html

http://varelaki.blogspot.gr/2014/11/blog-post.html

http://varelaki.blogspot.gr/2014/09/k-h.html

http://varelaki.blogspot.gr/2014/07/h-i.html

http://varelaki.blogspot.gr/2015/02/blog-post_5.html

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 /// EΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΧΜΕΤΗΣ /// ΤΡΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

                                                            



Γιατί ; 

Γιατί ψάχνεις την στιγμή μέσα στο ποίημα; 
γιατί ψάχνεις στα λόγια μου καθρέφτες; 
στις λέξεις είναι θολό το είδωλο!
μόνο στα μάτια των άλλων υπάρχεις. 

 ****



Τα ξεραμένα χείλη μου 



Τα ξεραμένα χείλη μου
τα πότισα με λίγο ψεύτικο νερό. 


Βλέπεις έχουν καιρό πολύ να ματωθούν,
να ιδρώσουν ακουμπισμένα σε στήθη,
ή να υγρανθούν ζυγώνοντας άλλα χείλη που μιλούν,
ή που σιωπούν προσφέροντας την ίδια ηδονή. 


Έδωσε κι η γλώσσα λίγο χρόνο ακόμα,
μα, δεν έχει λόγια αυτή η γλώσσα,
μονάχα κάποια γράμματα. 



 ****


Για λίγο 

Κι ήθελα να μυρίσω τον κόσμο
ταξίδευα ψηλά και συνέχεια
όμως ήσουν ο κήπος 
και ήσουν δίπλα μου, μα λίγο...

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 /// ΜΑΡΙΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ //// 'ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

                                          

                                     




Ο ΤΡΙΦΥΛΛΟΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ 


Του λέω «κοίταξε με, πες αλήθεια
σε ποιόν χρόνο κατοικώ» 


Μια εφηβεία βλέπει 
με σπυριά, μακριά μαλλιά 
τα πόδια να τεντώνονται
να προσπαθούν να φτάσουν του προσώπου την ακμή 


Στο άλλο φύλλο του
βλέπει κάποια να ασπρίζει απότομα 
-θα πήρε από τον μπαμπά- 

Στο τρίτο
οι δυο τους να κουβεντιάσουν προσπαθούν 

Ραγίζει ο καθρέφτης από το φως 
δεν σπάει 

«Θα το μάθεις όταν θα καταλάβεις γιατί με έσπασε το φως»
 μου απαντάει 

«Όταν θα καταλάβεις πώς,
 δεν φταις εσύ που ράγισα»
 μου απαντάει
 με γυάλινη φωνή 


                             Με ράγισε το φως
                             κι η κρύα επιφάνειά μου

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΟΥΤΟΥΒΕΛΑ /// ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ

                                   

Ξύπνησε στο γεμάτο όνειρα κρεβάτι του. Οι ζάρες στο σεντόνι, το αθέλητο σκηνοθετικό μέρος, η ακούσια επιρροή του προσώπου στον Χώρο. Σαν ζωγραφιά έμπειρου καλλιτέχνη, αποτέλεσμα αόριστο μιας ακολουθίας από πινελιές σε μια στιγμή ύψιστης έμπνευσης. Με μια μικρή δόση φαντασίας, στο φως που ρίχνει το σκοτάδι, μπορείς να δεις, στα υψώματα και στα βάθη της καθεμιάς τους, ιστορίες ολόκληρες να ξετυλίγονται. Ανησυχίες, προσμονές, βαθιές επιθυμίες και πάθη ανομολόγητα μοιάζει να βρίσκουν μεμιάς τον χώρο τους. Συνήθως, λίγος χρόνος τούς απομένει, μέχρι να χάσουν τη γη κάτω απ’ τα πόδια τους κι αυτές· εξαρτώνται, βλέπετε, από τη νοικοκυροσύνη του εμπνευστή τους. Ευτυχώς για εκείνες, η νοικοκυροσύνη ήταν ανύπαρκτη στο λεξιλόγιό του...
Με δυσκολία σηκώθηκε – πώς ν’ απαρνηθεί τα όνειρα – κι άρχισε το ανιαρό ταξίδι του στον χώρο. Ίσα-ίσα που υπέμενε αυτό το καθημερινό δρομολόγιο που τόσο αυταρχικά και αβασάνιστα του είχε επιβάλει ο πολιτισμός: σπίτι – γραφείο – σπίτι. Μηχανικά σχεδόν, πλύθηκε, ντύθηκε, έριξε λίγα δημητριακά σ’ ένα μεταλλικό πιατάκι έχοντας για συντροφιά τις πρωινές ειδήσεις. Έμενε μόνος από επιλογή, πάντα ήθελε τον προσωπικό του χώρο, χωρίς τις παρεμβάσεις άλλων προσώπων εντός του. Κι όχι βεβαίως τις παρεμβάσεις εκείνες που αφορούν τη διακόσμηση, τη θέση των επίπλων ή τα χρώματα στους τοίχους. Όχι... Αυτές δεν αφορούν τον χώρο – κι εκείνος το ήξερε –, ποτέ δεν τον αφορούσαν. Στέκονται ελάχιστες εμπρός του ή καλύτερα εντός του, ελλιπείς κι ανούσιες απέναντι στο μεγαλείο του. Ναι, μεγαλείο! Καμιά λέξη δεν μπορεί να τον προσδιορίσει επαρκώς, εκτός από εκείνες τις συντηρητικές που μόνο την κτήση μπορούν να δηλώσουν κι αυτό γιατί τις υποχρεώνουν άνθρωποι που, αν υπερηφανεύονται πως γνώρισαν κάτι μέσα από το πέρασμά τους στον χώρο, αυτό είναι μονάχα η κτήση, η κατοχή. Τι υποτίμηση εμπρός στο εύρος του! Όχι για εκείνον, μη παρεξηγηθώ, μα για τους ίδιους!
Τέτοιες θεωρήσεις κι άλλες όμοιες ήταν που ένιωθε πως αλλοιώνουν τον χώρο κι ό, τι εκείνος περικλείει. Παντοτινός φρουρός, ακοίμητος κι ισχυρός συνάμα, με την ισχύ του να δυναμώνει από την ανώφελη προσπάθεια για τιθάσευσή του. Περισσότερες πιθανότητες ίσως υπάρχουν με τον χρόνο, παρά με τον χώρο τελικά, σε όποια του μορφή... 

-Η έννοια του χώρου δεν αφορά μόνο τον περιβάλλοντα χώρο, αλλά κι εκείνον τον πιο προσωπικό, όπου όνειρα και σκέψεις ζουν, αναπτύσσονται και συχνά πεθαίνουν, αναλογίστηκε, σαν να απαντά σε μια φωνή έξω απ’ αυτόν.
Με σκέψεις σαν και τούτες, η ώρα πέρασε γρήγορα κι έπρεπε ευθύς να ξεκινήσει για τη δουλειά. Σε τέτοιους χώρους, η ασυνέπεια με κριτήρια χρονικά – αργοπορία – δε συγχωρείται! Με εκκρεμότητες, υποχρεώσεις και προθεσμίες να του κατακλύζουν το μυαλό, έφτασε πάνω στην ώρα για το επίσημο μίτινγκ: αλήθεια, τι το έκανε να είναι επίσημο; Τα εκλεπτυσμένα πρόσωπα, τα πρωτότυπα θέματα της συνεδρίασης, τα ακριβά κοστούμια που κοσμούσαν τις σάρκες ανθρώπων τόσο συμβιβασμένων;
Καθιστός, ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους – συνεργάτες τους ονόμαζε – γύρω από ένα ολοστρόγγυλο, μεγάλο, ξύλινο τραπέζι το οποίο ασκούσε μια μοναδική δύναμη έλξης κι επιβολής σε όσους βρίσκονταν ολόγυρά του, χάθηκε, ευτυχώς, στις σκέψεις του. Τίποτα δεν μπορούσε να τον σταματήσει· ούτε καν το προικισμένο με υπερφυσικές δυνάμεις τραπέζι που δέσποζε στο κέντρο του συνεδριακού χώρου. Οι τοίχοι βάλθηκαν να γκρεμίζονται, οι καρέκλες να τρίζουν, το τραπέζι να σωριάζεται, το κτήριο το ίδιο να χάνει την οριοθετημένη υπόστασή του. Ξάφνου τίποτε δεν υπήρχε. Λίγη σκόνη ίσως, αδιάφορο για έναν ανοικοκύρευτο!
Από υπάλληλος είχε μόλις αναβαθμιστεί σε σκηνοθέτη! Είχε, πλέον, πρόσβαση στον χώρο και μ’ ένα βλέμμα του μπορούσε να τον ταξιδέψει! Ακριβώς! Να τον ταξιδέψει! Ακίνητος ο ίδιος, στο ίδιο σημείο, όπου άλλοτε αντίκριζε το παντοδύναμο τραπέζι, εκείνο που είχε λόγο στην απόλυση ή την προαγωγή του, εκείνο που όριζε τη γραμμή θανάτου (deadline) – τι αλαζονική χρήση! – , κατά κόσμο προθεσμία, τώρα έβλεπε εκτάσεις άγνωστες κι ανθρώπους ξένους να γελούν και να χορεύουν και να τραγουδούν, κυρίως να τραγουδούν· κι ύστερα πρόσωπα αγαπημένα να μιλούν και να μιλούν... Κι έπειτα ηλιοτρόπια και κήπους μοσχοβολιστούς, κι αλίμονο έβλεπε θάλασσες και βουνά, κι εκείνον ταξιδιώτη μ’ ένα του βήμα να περνά από το ένα σκηνικό στο άλλο!
Μόλις είχε δώσει λίγο χώρο στις σκέψεις του, στις μύχιες εκείνες σκέψεις που ξετρυπώνουν τις νύχτες και δεν αφήνουν τα σημάδια τους παρά μόνο στα σεντόνια. Κι άντε μετά να τις καταλάβεις...
Δε γύρισε ποτέ ξανά στη δουλειά. Αναζήτησε και γι’ αυτό βρήκε όλα όσα είχαν τη δύναμη να γκρεμίσουν εκείνο το κτήριο.
Και ζει καλά.
 

notationes MAΡΤΙΟΣ-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 /// ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΑΛΟΥ /// Μικροί ανεκτίμητοι θησαυροί

                                     

Κυριακή πρωί. Η καμπάνα χτύπησε δυνατά. Πρώτο κάλεσμα. Σηκώθηκε απ’ το κρεβάτι. Τα σεντόνια ζεστά ακόμα, κρατούσαν το σχήμα του. Λες κι ένα κομμάτι του εαυτού του να συνέχιζε μακάρια τον ύπνο του. Ένα μικρό παιδί που δεν ήθελε να χάσει το χουζούρι. Το ίδιο παιδί κοίταζε τις ρυτίδες στον καθρέφτη του μπάνιου και τα γκρίζα λιγοστά του μαλλιά. Πλύθηκε, ξυρίστηκε, χτενίστηκε, με συνοπτικές διαδικασίες. Έφτιαξε τον καφέ του και τον ήπιε στο μικρό μπαλκονάκι. Έξω η πόλη κοιμόταν ακόμα και παντού μύριζε άνοιξη. Ο καιρός είχε ζεστάνει. Θα φορούσε λινό κοστούμι και ελαφρά παπούτσια στη βόλτα του. Κι ίσως σήμερα να πήγαινε με τα πόδια. Έτσι κι αλλιώς δεν βιαζόταν.
Ο κούκος στο σαλόνι χτύπησε εννιά. Καλή ώρα για να ξεκινήσει σιγά σιγά. Στο Μοναστηράκι δεν θα είχε ακόμα πλακώσει πολυκοσμία. Τον κούραζε το πολύχρωμο και φασαριόζικο πλήθος. Είχε ξεσυνηθίσει πια. Μόνος του τα τελευταία χρόνια είχε καλομάθει στην ησυχία. Άλλος ένας λόγος που τις Κυριακές προτιμούσε να περπατάει. Τα πεζοδρόμια ήταν συνήθως άδεια, ενώ στα λεωφορεία δεν έβρισκες να καθίσεις.
Σε μισή ώρα, αργό περπάτημα, είχε φτάσει στον προορισμό του. Οι περισσότεροι μικροπωλητές και οι πλανόδιοι, τον ήξεραν με το μικρό του όνομα. Τους καλημέριζε σχεδόν όλους, έναν έναν. Μετά έμπαινε στη στοά και χανόταν από τα μάτια του κόσμου. Ο χρόνος για λίγο ξαπόσταινε το βήμα του και ξεκουραζόταν. Σε ένα μικρό μαγαζάκι. Μια σταλιά. Δεν το έπιανε το βλέμμα σου. Χωμένο ανάμεσα σε παλαιοπωλεία και αντικερί, εξειδικευόταν σε ένα και μόνο πράγμα. Στα σιδερένια κουτάκια.
Αυτή ήταν η μανία του. Του άρεσε να συλλέγει παλιά κουτιά, κατά προτίμηση τσίγκινα. Ξεχώριζε εκείνα που είχαν πάνω τους έντονα τα σημάδια του χρόνου. Που δεν φοβόντουσαν τη μνήμη και που η σκουριά ήταν φίλη τους. Τώρα που είχε αρχίσει να
ξεχνά ολοένα και περισσότερο είχε μεγαλύτερη ανάγκη από νέους συμμάχους.
Ωστόσο, όσες καινούργιες αγορές κι αν έκανε, ποτέ του δεν ξεχνούσε το πρώτο του κουτί και το πώς το απέκτησε. Ήταν ένα μικρό κόκκινο και μπλε τετράγωνο σιδερένιο κουτί. Θυμόταν πάντα τον παππού του να το κουβαλάει παντού. Είχε μέσα τον καπνό του. Ο παππούς του ήταν ναυτικός κι αυτό το κουτί το είχε μαζί του σε όλα τα ταξίδια. Μικρός, το δανειζόταν στα κρυφά, όταν ο παππούς του κοιμόταν. Άδειαζε προσεκτικά το περιεχόμενό του στο τραπέζι και το περιεργαζόταν. Το μύριζε και το έβαζε στο αφτί του. Ξεχώριζε τα αρώματα και τους ήχους της θάλασσας κι αμυδρά του καπνού. Το άκουγε με τις ώρες. Τις πιο πολλές ιστορίες από τα ταξίδια του παππού του, έτσι τις έμαθε...από το κουτί. Όταν ο παππούς του έκλεισε για πάντα τα μάτια, το κουτί αυτό κατέληξε στα χέρια του. Η πιο πολύτιμη κληρονομιά του.
Ύστερα τα χρόνια περνούσαν, κι από παιδί μεγάλωνε σε άντρα. Και μέσα του μεγάλωνε και η ανάγκη για ταξίδια και δικά του λάφυρα. Φούντωνε και το πάθος του για τα μικρά κουτάκια. Είχε μαζέψει απ' όλες τις γωνιές του κόσμου. Όχι δεν είχε ταξιδέψει τόσο πολύ. Το μεγαλύτερό του ταξίδι ήταν από το σπίτι στο Μοναστηράκι και πάλι πίσω... Δεν χρειαζόταν κάτι παραπάνω. Εκεί έβρισκε τα πάντα. Χιλιάδες αντικείμενα έτοιμα να του διηγηθούν τις ιστορίες του. Κι αυτός έβρισκε πάντα το χρόνο να τις ακούει και να τις αφουγκράζεται.
Σε όλο το σπίτι, άλλοτε σε εμφανή σημεία κι άλλοτε καταχωνιασμένα στα πιο απίστευτα μέρη, τα έβρισκες αραδιασμένα παντού. Ένας ιδιόμορφος πληθυσμός κατοικούσε μαζί του, αναπόσπαστο κομμάτι της οικογένειάς του. Στην αρχή, για να δικαιολογεί στους άλλους την ύπαρξή τους, τους εφεύρισκε και μια χρηστική αιτία. Κάποια για να βάζει μέσα τους συνδετήρες του. Κάποια άλλα για τις πιο μικρές του συλλογές, κέρματα και γραμματόσημα (που πιο πολύ τα μάζευε για να έχει επιπλέον δικαιολογίες να αγοράζει κουτάκια). Τα πιο μεγάλα ήταν για την αλληλογραφία, τους λογαριασμούς και τελευταία τις αποδείξεις.
Ουσιαστικά, για αποδείξεις προορίζονταν και όλα του τα κουτάκια, όχι όμως αποδείξεις αγορών, αλλά ζωής. Υπενθυμίσεις των πιο σημαντικών στιγμών της ύπαρξής του. Σε ένα χρώματος τριανταφυλλί είχε κλείσει το πρώτο φιλί με τη γυναίκα του. Σε ένα άλλο στρογγυλό κόκκινο είχε φυλάξει το πρώτο κλάμα της κόρης του. Σε ένα μικρό κατάμαυρο μια υπόσχεση που δεν μπόρεσε να κρατήσει. Σε ένα πολύχρωμο παραλληλόγραμμο τα παιδικά του χρόνια. Σε ένα πολυγωνικό, σκουριασμένο πια, το γέλιο της μάνας του και τη μυρωδιά από την κολόνια του πατέρα του.
Φίλοι και συγγενείς, όλοι γνώριζαν αυτή τη μικρή του ιδιοτροπία, που όσο πέρναγε ο καιρός έπαιρνε μυθικές διαστάσεις. Είχε διαρρεύσει η φήμη ότι σε κάποια από αυτά τα κουτάκια ήταν κρυμμένοι αμύθητοι θησαυροί. Ίσως από τα ταξίδια του παππού του. Όταν τέτοιοι ψίθυροι έφταναν στα αφτιά του, απλώς χαμογέλαγε. Τους άφηνε να πιστεύουν ό,τι ήθελαν. Δικαίωμά τους. Άλλωστε δεν είχαν και άδικο...μέσα τους φιλοξενούσαν ό,τι είχε αληθινή αξία για τον ίδιον.
Σήμερα, την προσοχή του είχε τραβήξει  ένα μικρό κουτί, αγγλικό, απ' αυτά που κάποτε είχαν τσάι. Τώρα άδειο, το κρατούσε στο χέρι του. Το εξερευνούσε. Ανακάλυπτε τα κρυμμένα του αρώματα. Τις κρυφές εσοχές του. Το έβλεπε να στέκει πάνω σε μια λονδρέζικη σόμπα, να αγναντεύει τα μουντά πρωινά και να κρυφακούει τα κουτσομπολιά των φιλενάδων της κυρίας του. Είχε πολλά να του πει κι αυτό το κουτάκι. Αυτό, λοιπόν, θα ήταν η τελική του επιλογή. Το πλήρωσε και το έβαλε προσεχτικά στην πάνινη τσάντα του, είχε ήδη σκεφτεί τη θέση που θα του έδινε στο σπίτι. Στο τζάκι, δίπλα στη φωτογραφία της καλής του. Πάντα της άρεσε το earl-grey.
Το ίδιο βράδυ, τον έπιασε μια μικρή ενόχληση. Στην ηλικία του ήταν αναμενόμενο. Δεν ήθελε να κοιμηθεί. Φοβόταν κάπως. Πήρε να μαζέψει όλα του τα κουτάκια. Ήθελε να ακούσει άλλη μια φορά τις ιστορίες τους. Αυτή τη φορά είχαν να του διηγηθούν μια καινούργια. Μια αγαπημένη, που την είχε ξεχάσει. Τη δική του ιστορία. Με όλες τις καλές και 
τις άσχημες αναμνήσεις της, με τα χαμόγελα και τα δάκρυά της. Τόσα κουτάκια, τόσες μέρες, τόσες συγκινήσεις.
Την άλλη μέρα τον βρήκαν καθισμένο στην πολυθρόνα του να χαμογελάει. Κρατούσε στα χέρια του το κουτάκι του παππού του. Ήταν ανοιγμένο. Ποτέ τους δεν κατάλαβαν πώς γέμισε το σπίτι όλο θάλασσα.

ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΜΑΡΤΗΣ ΣΤΟ REVOLT

                                                                     

Κυριακή 8/3 :H Aσημίνα Ξηρογιάννη διαβάζει και συνομιλεί με τον Παναγιώτη
                      Μηλιώτη.Ο Παναγιώτης Μηλιώτης διαβάζει και συνομιλεί με την
                      Ασημίνα Ξηρογιάννη


Κυριακή 22/3 :H Eυτυχία Παναγιώτου διαβάζει και συνομιλεί με τον Δημήτρη
                     Αθηνάκη.Ο Δημήτρης Αθηνάκης διαβάζει και συνομιλεί με την
                      Eυτυχία Παναγιώτου.


 Κυριακή 29/3:H  Mαρία Κουλούρη διαβάζει και συνομιλεί με τον Γιώργο          
                     Ψάλτη.Ο Γιώργος Ψάλτης διαβάζει και συνομιλεί με την Μαρία 
                     Κουλούρη.


Κυριακή 5/4:H Aμαλία Ρούβαλη διαβαζει και συνομιλεί με τον Διονύση Μαρίνο
                     Ο Διονύσης Μαρίνος διαβάζει και συνομιλεί με την Αμαλία 
                     Ρούβαλη.     


                                     Υπεύθυνη προγράμματος: Αγγελική Λάλου

ΤΟ VARELAKI ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ /// ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

Συμπαρουσίαση της ποιητικής συλλογής ''Σκοτεινή συγκατοίκηση'' της Φροσούλας Κολοσιάτου και της ποιητικής συλλογής ''Ναρκοσυλλέκτρια'' της Ευφροσύνης Μαντά-Λαζάρου

Τρίτη 10 Μαρτίου 2015, 8:30 μμ 


poems ‘n crimes των Εκδόσεων Γαβριηλίδης, Αγίας Ειρήνης 17, Μοναστηράκι (60 μέτρα από το μετρό), τηλ.210-3228839 


  Θα μιλήσουν :

η Παυλίνα Παμπούδη, ποιήτρια, 
ο Κώστας Τσιαχρής, φιλόλογος,
o Χρίστος Κρεμνιώτης, ποιητής, και η Αλεξάνδρα Ζαμπά, πρόεδρος του συνδέσμου Κυπρίων Ιταλίας ΝΗΜΑ, ποιήτρια και θεατρική συγγραφέας. 

Ποιήματα θα διαβάσει 
η Ασημίνα Ξηρογιάννη,φιλόλογος, ποιήτρια.

Την εκδήλωση θα χαιρετίσει η Μαρία Παναγίδου, μορφωτική ακόλουθος του Σπιτιού της Κύπρου.



                                                           

Η ΖΩΓΡΑΦΙΑ ΠΟΥ ΤΑΞΙΔΕΥΕΙ : MIA ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

                                   

Η ζωγραφιά που ταξιδεύει

Ελένη Γκίκα
εικονογράφηση: Έφη Λαδά

Καλέντης, 2013
32 σελ.
Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη



      'Oταν κάτι μας βαραίνει θέλουμε να το διώξουμε από μέσα μας με κάθε τρόπο.Από την άλλη ,μπορείς κάτι να δημιουργήσεις από έναν πόνο.Η Σοφία,η μικρή ηρωίδα της Ελένης Γκίκα στο παραμύθι ''Η ζωγραφιά που ταξιδεύει ''δημιουργεί μια θαυμαστή ζωγραφιά.Μια ξεχωριστή,μοναδική,διαφορετική  ζωγραφιά.'Οπως ξεχωριστή ,μοναδική διαφορετική είναι κι η ίδια.Αλλά ,δυστυχώς ,κάποιοι δεν αποδέχονται την διαφορετικότητά της.Τα πορτοκαλοκόκκινα μαλλιά της,την ακριβή κληρονομιά της!Και όταν οι άλλοι δεν σε αποδέχονται,τότε αρχίζουν τα προβλήματα.'Εξω, μα κυρίως μέσα σου.Η Σοφία δεν ήθελε να την φωνάζουν ''καρότο'',όσο κι αν καταλάβαινε τον....συσχετισμό.Μοναδικοί πραγματικοί της φίλοι η γιαγιά της η Σοφία και ο συμμαθητής της ο Ορφέας,που την στηρίζουν ,επειδή την αγαπούν.Όσο για τη μαμά,εκείνη φαίνεται ότι δεν έχει αληθινή επικοινωνία με το παιδί της.Είναι μονίμως απασχολημένη με τη δουλειά της.Δεν φαίνεται να εμβαθύνει και πολύ στην ψυχολογία της κόρης της ένεκα έλλειψης χρόνου,πιθανόν και διάθεσης.Πατέρας μέσα στην ιστορία μας δεν εμφανίζεται.Η Σοφία  βιώνει απόρριψη και μοναξιά.Μέσα στο παιδικό μυαλό της τα πράγματα είναι μπερδεμένα.Όμως ,έχει ένα φίλτρο φοβερό ,παρά το μικρό της ηλικίας της.'Ισως πάλι να είναι το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.Η έκθεση  ζωγραφικής με θέμα ''το αύριο ''είναι η γλυκιά αφορμή.Το μέσα της θλιμμένο τοπίο είναι σίγουρα η αιτία για τη δημιουργία μιας ζωγραφιάς που ταξιδεύει ,μιας ''μουσικής ζωγραφιάς'',όπως την αποκαλεί ο Ορφέας.''Είναι η δημιουργία του κόσμου''σύμφωνα με τη συγκινημένη γιαγιά Σοφία.Η ιδιόμορφη αυτή ζωγραφιά της έλυσε το θέμα,σχεδόν μαγικά.Από κείνη τη μέρα κανένας ποτέ δεν θα την φώναζε πάλι ''καρότο''.Εκείνο το ''ααα'' των παιδιών όταν  είδαν τη δουλειά της  την έκανε αυτόματα αποδεκτή στα μάτια τους.Μέσω της τέχνης τα πράγματα αποκαταστάθηκαν.Αλλά και πριν το κάλεσμα της κυρίας Μάγιας  το σχετικό με την έκθεση,η  Σοφία πάντα κατέφευγε στη ζωγραφική και έφτιαχνε όλο πράγματα ''κόκκινα''  και ''έδινε σχήματα -σύμβολα στα κόκκινα ζωγραφικά της μαλλιά.Η Σοφία έκανε ενστικτωδώς όπλο της την Τέχνη για να μπορέσει να πορευτεί μέσα στον κόσμο της απόρριψης .'Εκανε την πληγή της εικόνες για να επιβιώσει και τα κατάφερε.
Ένα όμορφο σύγχρονο παραμύθι ,που ,σε μια ευγενή και πλούσια γλώσσα,δίνει ουσιαστικά μηνύματα στα παιδιά.Η Ελένη Γκίκα σέβεται  την παιδική ψυχολογία και την προσεγγίζει με τρόπο τρυφερό
,ευαίσθητο και διεισδυτικό συνάμα,μέσα από μια αφήγηση που ρέει,αγγίζοντας την καρδιά και ερεθίζοντας τη σκέψη  των μικρών και των μεγάλων αναγνωστών.'Ολα αυτά σε συνδυασμό με την  εικονογράφηση της έμπειρης επίσης ,Έφης Λαδά οδηγούν σε ένα λειτουργικό και γοητευτικό αποτέλεσμα.



                                

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΥΣΣΑΣ /// 'ΕΝΑ ΔΙΗΓΗΜΑ

                                    

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΙΕΧΟΝΙΑ 

'Oπου κάποια ελάχιστη αμφιβολία υπονομεύει, ίσως, την εντύπωση μιας φαινομενικά πλήρους και συλλογικής έξωσης.









Πιθανότατα το 2ο αιώνα π.Χ., ένας αριθμός Εβραίων γύρισε στον τόπο του μετά από κάποια αιχμαλωσία. Πολλοί ήταν παντρεμένοι με ξένες γυναίκες, κι είχαν κάνει μαζί τους παιδιά. 


Δεν ξεχώρισε το έθνος του Ισραήλ από τ΄αλλογενή έθνη και τις ακαθαρσίες τους. Ζούσαν μαζί με τις  κόρες των άλλων, κι ίδιοι και οι γιοι τους,κι ανακατεύτηκε το άγιο σπέρμα με τα ξένα έθνη. 


Και είπε ο Έσδρας ο παπάς: «Κύριε, ντρεπόμουνα και ντρέπομαι μπροστά σου. Γιατί οι αμαρτίες μας πληθύνανε πάνω από τα κεφάλια μας, κι οι άγνοιές μας φτάσανε στον ουρανό. Και τώρα τι να πούμε, Κύριε, που παραβήκαμε όλες τις διαταγές σου, όταν μας έλεγες ‘τις κόρες σας να μη τις δώσετε στους γιους αυτωνών και τις κόρες αυτωνών να μην τις δώσετε στους γιους σας’. Να λοιπόν, τώρα είμαστε μπροστά σου με τις ανομίες μας, και δε μπορούμε να στεκόμαστε άλλο έτσι» 


Και μίλησε ο Ιεχονίας του Ιεήλου, από τη γενιά του Ισραήλ, και είπε: «Έσδρα, αμαρτήσαμε παίρνοντας ξένες γυναίκες. Αλλά τώρα θα ορκιστούμε πως θα τις διώξουμε, μαζί και τα παιδιά μας. Θα κάνουμε συμφωνία με το θεό μας να διώξουμε όλες τις γυναίκες και τα παιδιά, όπως θέλεις εσύ. Σήκω, και φοβέρισέ τους με τις εντολές του θεού μας, κι ας γίνει όπως το λέει ο νόμος. Σήκω, γιατί σε σένα πέφτει ο λόγος, κι εμείς μαζί σου. Δείξε δύναμη και πράξε. 


Και βγήκαν κήρυκες σ΄ όλη την Ιουδαία και την Ιερουσαλήμ και μαζεύτηκαν όλοι σε τρεις μέρες μπροστά στο ναό, τρέμοντας λόγω χειμώνα. 


«Παρανομήσατε κι ανοίξατε σπίτι με γυναίκες ξένες και ρίξατε κι άλλες αμαρτίες στο λαό του Ισραήλ. Και τώρα να δώσετε ομολογία για τη δόξα του Κυρίου του Θεού και των πατέρων μας: να κάνετε το θέλημά του και να χωρίσετε τις αλλοεθνείς γυναίκες σας». Και φώναξε δυνατά το πλήθος: «Θα κάνουμε όπως είπες». 


Κι ανάμεσα στους συγκεντρωμένους, βρέθηκαν να έχουν ξένες γυναίκες, 

από τους ιερείς: από τη γενιά του Ιησού του Ιωσεδέκ και των αδερφών 

του, ο Μαθήλας, ο Ελεάζαρος, ο Ιώριβος κι ο Ιωαδάνος. Και τις διώξανε 

με τα ίδια τους τα χέρια, και θυσιάσανε κριάρια για τον εξιλασμό της 

αμαρτίας τους. Από τη γενιά του Εμμήρ, ο Ανανίας, ο Ζαδδαίος, ο Σαριού, ο Μάννης, 

ο Σαμαίος, ο Ιερεήλ, ο Βεσελεήλ κι ο Αζαρίας. Από 
τη γενιά του Φαισούρ, ο Ελιωναῒς,

ο Μασσίας, ο Ισμαήλος, ο Σελιμούθ, ο Αρθασασθά, ο Ναθαναήλος, ο Ωκόδηλος κι ο Σαλόας. 


Από Λευίτες, ο Ιωζαβάδος, ο Σεμεΐς, ο Κώϊος (αυτός είναι ο Καλιτάς), ο Παθαίος,
 
ο Ιούδας, ο Ιωνάς, ο Κοριτρίχης, ο Φεθεῒας, ο Οσάμα, ο Ιόδομ και ο Ελιέζερ. 


Από ψάλτες, ο Ελιάσεβος και ο Βακχούρος. 


Από πυλωρούς, ο Σαλούμος, ο Τολβάνης κι ο Ωδούθ.


Από Ισραήλ: από τη γενιά του Φόρος, ο Ιερμάς, ο Ιεζίας, ο Μελχίας, ο Μαήλος, 

ο Ασεβίας κι ο Βαναίας. Από τη γενιά του Ηλά, ο Ματθανίας, ο Ζαχαρίας, ο Φαήλος, 

ο Ιεζριήλος, ο Ιωαβδίος, ο Ιερεμώθ κι ο Αϊδίας. Από τη γενιά του Ζαμώθ, ο Ελιαδάς,


ο Ελιάσιμος, ο Οθονίας Ιαριμώθ, ο Σάβαθος κι ο Ζεραλίας. Από τη γενιά του Βηβαΐ,

 
ο Ιωάννης, ο Ανανίας, ο Ιωζάβδος και ο Αμαθίας. Από τη γενιά του Μανί, ο Ωλαμός,

 
ο Μαμούχος, ο Ουθαουΐ, ο Ζαβούδ, ο Ιεδαίος, ο Μαχαδναβού, ο Ιασούβος, ο Ιασαήλος κι ο Ιερεμώθ. 


Από τη γενιά του Αδδί, ο Νάαθος, ο Μοοσίας,

 ο Λακκούνος, ο Ναΐδος, ο Ραναγκάρ, ο Ματθανίας, ο Σεσθήλ,

ο Βαλνούος, ο Θανθαναΐ κι ο Μανασσίας. 

Από τη γενιά του Ανάν, ο Ελιωνάς, ο Ασαΐας, ο Μαχαδναβού, 

Μελχίας, ο Σαββαίος, ο Σαθαρβουζουαναΐ, ο Κόφι και ο Σίμων ο Χοσαμαίος.

 Από την γενιά του Ασόμ, 
ο Σαρντάθ, ο Αλταναίος, ο Ματταθίας, ο Σαβανναίος, 

ο Ελιφαλάτ, ο Μανασσής και ο Σεμεΐ. 



Από τη γενιά
του Βαανί, ο Ιερεμίας, ο Μομδίος, ο Ισμαήρος,


 ο Ιουήλ, ο Μαβδαΐ, ο Ζαβούδ, ο Πεδίας, ο Άνως,

 
ο Ραβασίων, ο Ενάσιβος, ο Μαμνιτάναιμος, ο Σεσεΐ,

 ο Ελιάσις, ο Βαγουαΐ, ο Βαννούς, ο Ελιαλί, ο Σομεΐς, 

ο Σελεμίας, ο Αλανκίας, ο Αρθασασθά κι ο Ναθανίας. 

Από τη γενιά του Εζωρά, ο Σεσίς, ο Εσρήλ,


ο Αζαήλος, ο Ουουανία, ο Σαματός, ο Ζαμβρί και ο 

Ιώσηφος. Από τη γενιά του Εθμά, ο Μαζιτίας, ο 

Ζαβαδαίας, ο Ηδαΐς, τ΄αδέρφια Ιννάν – Πιμμάν – Ριμμάν, ο Ιουήλ και ο Βαναίας. 


Όλοι αυτοί είχαν ανοίξει σπίτια με γυναίκες αλλοδαπές, και τις διώξανε μαζί με τα παιδιά τους. 





Το παραπάνω είναι ένα επεισόδιο, τυπικό στην Παλαιά Διαθήκη, και μάλιστα από το «Έσδρας Α΄», βιβλίο που ο ορθόδοξος κλάδος του χριστιανισμού το θεωρεί «ιερό» -εδώ συμπεριλαμβάνεται και το «άγιο σπέρμα»- με ολίγη και από το αδερφάκι του, το «Έσδρας» Β΄. 



Μπορούμε να μειδιάσουμε με την καταιγιστική παράθεση των εβραϊκών ονομάτων, πολλά από τα οποία μάς είναι οικεία (Ζαχαρίας, Ιερεμίας, Ναθαναήλος κλπ), άλλα αστεία (Ασεβίας, Ηδαΐς –είναι αρσενικά τα ονόματα, θυμίζω– Αϊδίας κλπ), άλλα μοιάζουν περσόμορφα (Μαμούχος, οι δυο πρώτοι πυλωροί κλπ), ελληνόμορφα (Οθονίας, Ωκόδηλος, Ωλαμός, Άνως) ή λατινόμορφα (Μόμδιος, Αλταναίος), ενώ άλλα εμφανίζονται απλά ανυπόφορα ή κουφά στο ελληνικό μάτι ή αφτί (Μαμνιτάναιμος, Ιωζαβάδος, Θανθαναΐ κλπ), ενώ μερικά θυμίζουν ιστορίες του «Παράξενου Αδάμ» (Σαρντάθ, Ραναγκάρ, Αλανκίας, Κοριτρίχης) κλπ. Με την ευκαιρία, το ΄χουν σκεφτεί οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας ότι εδώ (και σ΄ όλη σχεδόν την Παλαιά Διαθήκη) υπάρχουν αναρίθμητα ονόματα για κάθε χρήση; 



Αλλά βιαστικά και μόνο σημειώνω διάφορα γλωσσικά, άλλο είναι το θέμα μου. 



Μέτρησα τα ονόματα των αιχμαλώτων που είχανε γυρίσει παντρεμένοι με αλλοεθνείς νύφες: περίπου εκατό. Άρα μιλάμε για κάποιες εκατοντάδες διωγμένα γυναικόπαιδα. Κι όλοι αυτοί οι λεβέντες κάτσαν και βλέπανε τις οικογένειές τους να διώχνονται από το συνοικισμό, όταν δεν τις πετάγανε πέρα οι ίδιοι με τη βία. Και μιλάμε για γυναίκες που δεν είχαν κάτι κακό, παρά μονάχα είχανε παντρευτεί Εβραίους, ξένες γι΄αυτές, και τους είχαν ακολουθήσει στην Ιουδαία και στην Ιερουσαλήμ. Να μην πω για την αθωότητα των παιδιών. 


Μπορούμε να φανταστούμε ποια θα ήταν η τύχη του μικρού αυτού πλήθους των αποσυνάγωγων: παρακάλια να τους δεχτούνε πίσω, θρήνοι, κλάματα, κι από την άλλη μεριά απειλές, τραυματισμοί ή φόνοι από τους φρουρούς της πόλης, κι ύστερα υποχρεωτικά διανυκτέρευση στο ύπαιθρο καταχείμωνο (εδώ τρέμανε ακόμα και τη μέρα, καθώς είδαμε, οι γίγαντες που μαζεύτηκαν να τις καταδικάσουν), απόπειρες να πορευτούν αλλού, πείνα, δίψα, αργός θάνατος- ή σκλαβιά και βιασμός στα χέρια άλλων φυλών. Κι όλα αυτά, βλέποντας τα παιδιά τους να πεθαίνουνε στα χέρια τους. 



Και φυσικά, οι άντρες τους δεν τιμωρήθηκαν. Θα πήραν, ίσως, άλλες γυναίκες, θα κάναν ίσως άλλα παιδιά. Και οι Εβραίες γυναίκες θα τους μεταδώσανε την εβραϊκότητα. Πάνω στους θρήνους των αλλοδαπών γυναικών και των διωγμένων παιδιών, οι λεβέντες αυτοί κέρδισαν τη συγχώρεση του θεού τους, των παπάδων και της κοινωνίας τους, καθώς και τη συνέχιση του «άγιου» σπέρματος, μη χέσω. Για μια ακόμα φορά, οι γυναίκες φταίγανε. 



Πάμε παρακάτω. Σ΄ ένα πρώτο κοίταγμα του αποσπάσματος, λοιπόν, δε βρέθηκε ένας άντρας να υπερασπιστεί τη γυναίκα του και τα παιδιά του, να πει: «Α σιχτίρ ρε μαλάκες. Ήμουνα αιχμάλωτος, γύρισα, τώρα λοιπόν θα γίνω και φυγάς με τη θέλησή μου. Φεύγω από μόνος μου, μα έχοντας μαζί την οικογένειά μου». Καμιά διαφοροποίηση, από κανέναν, ούτε στο ελάχιστο. Για φτύσιμο όλοι, ανθρωπάκια. Δειλοί, κοτάρες, με μηδενική αγάπη προς τα θηλυκά τους. Κομφρμίστες του κερατά. 



Υπάρχει, ωστόσο, μια ελάχιστη αμφιβολία. Κι αυτή αφορά τον Ιεχονία. Αυτόν που
σέρνει πρώτος το χορό και γίνεται αρεστός στον Έσδρα χρησιμοποιώντας το πρώτο
πληθυντικό: «αμαρτήσαμε», αλλά στη συνέχεια δεν αναφέρεται στον κατάλογο
όσων διώξανε τις οικογένειές τους. 



Τώρα, ξανοίγονται οι εξής υποθέσεις: 



Πρώτη, ο Ιεχονίας δεν έχει παντρευτεί ο ίδιος ξένη γυναίκα, απλά μιλάει στ΄ όνομα των πρώην αιχμαλώτων υποφέροντας από μια συνολικότερη  ευθύνη και προτρέχοντας στην τρομερή υπόσχεση,
αφού προσωπικά δε θα του στοίχιζε τίποτα.
Αυτό είναι αρκετά πιθανό. 


Δεύτερη, ο «ιστοριογράφος» θεωρεί δεδομένο ότι έχουμε καταλάβει πως και ο
Ιεχονίας ήταν παντρεμένος κι έδιωξε τη γυναίκα του, μια και τον απαθανάτισε να
πρωτοστατεί στην έξωση- και βρίσκει περιττό να τον αναφέρει δεύτερη φορά, αφού μάλιστα ήδη ξέρουμε εξαρχής και τη γενιά του. Αυτό είναι επίσης αρκετά πιθανό, το λένε αφηγηματική οικονομία.'Η ίσως πρόκειται  γι΄ αντιγραφική παράλειψη. 



Τρίτη, ο Ιεχονίας, παρόλο που ξεκίνησε την ιστορία, άλλαξε στη συνέχεια γνώμη κι ο
«ιστοριογράφος» μας δεν τολμάει να το καταγράψει. Ο ίδιος δεν είχε και πολλά να
ρισκάρει: «ανιερωθήσονται τα κτήνη αυτών, και αυτός αλλοτριωθήσεται από του
πλήθους της αιχμαλωσίας», γράφει το «ιερό» βιβλίο: δηλαδή όποιος δε συναινέσει, θ΄απομονωθεί από το
πλήθος των άλλων αιχμαλώτων και τα ζώα του θα είναι καταραμένα.Σιγά τα λάχανα.




Μπορεί λοιπόν, με μοναδική ποινή την κοινωνική απομόνωση ή έστω την οικογενειακή αποχώρηση από το κοπάδι των πιστών- α, και το ότι τα ζώα τους θα
ήταν καταραμένα (αν είχαν)- μπορεί, λέω, η γυναίκα του Ιεχονία να μην είχε την ίδια  τύχη  με  τις άλλες. Το ίδιο και το ή τα παιδιά τους. Μπορεί, στη χειρότερη, ο Ιεχονίας να εξοβελίστηκε κι αυτός από την πόλη, συμμεριζόμενος την τύχη της οικογένειάς του. 


Εδώ εμφανίζεται λοιπόν η ρωγμή, όπου τρυπώνει η αμφιβολία, έστω ελάχιστη. 


Σε μια αισιόδοξη εξαίρεση, λοιπόν, αυτός είναι ο τρόπος που μ΄ αρέσει εμένα να
ερμηνεύω την απουσία του Ιεχονία από τον κατάλογο. Και να γιατί το παρόν μόνο σε
πρώτο κοίταγμα είναι δημιούργημα με έμφαση τη λίστα. 



d.fyssas@gmail.com 



Από το ανέκδοτο βιβλίο με διηγήματα «Αυτά και οι μετακομίσεις»