Translate

Τρίτη 20 Μαρτίου 2012

ΜΙΚΡΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ /ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ - ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ 2012,





  


                      


                                              




                                      
                       









                            ''Θυμάμαι παιδί  που έγραψα τον πρώτο στίχο μου.
                                 Από τότε ξέρω ότι δεν θα πεθάνω ποτέ-
                                 αλλά θα πεθαίνω κάθε μέρα''



                                   [Τάσος Λειβαδίτης]
                                            

         

     

 
 


Εκτύπωση όλων                                          
Σε νέο παράθυρο

ΧΑΡΗΣ    ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ





58








΄Ολες οι λέξεις που ισχυρίζονται
 ότι εξημερώνουν τον θάνατο λένε ψέμματα.
 Τα χέρια σου όμως που τώρα κρατάνε
 την τεφροδόχο με τις στάχτες της είναι αληθινά.
 Όλες οι λέξεις που ισχυρίζονται
 ότι παγιδεύουν τηv ομορφιά λένε ψέματα.
 Τα χείλη σου όμως που τώρα γεύονται
 μές  στο σκοτάδι τα δικά της είναι αληθινά.
 Ολες  οι λέξεις που ισχυρίζονται
 ότι αλώνουν τη σιωπή λένε ψέματα.
 Το ποίημα όμως που τώρα έρχεται στο φως
 καταλύοντας τη λευκότητα  είναι αληθινό.
 


 Κρατιέσαι από τις λέξεις,λες και η θάλασσα έχει κλαδιά.
 Όμως βουλιάζεις διαρκώς.Το στόμα σου είναι ήδη κάτω από το νερό.








[  από το βιβλίο  Σονέτα της Συμφοράς ]

**********************************






ΑΜΑΛΙΑ ΡΟΥΒΑΛΗ







Ζωή κι αυτή



Ό,τι χώρεσε από ζωή,
χώρεσε.
Τώρα στριφώνω τα ξεφτίδια
για να μην ξηλωθεί
και το λίγο που απομένει.


«’Επεα πτερόεντα», εκδ. Τυπωθήτω, 2009





*************










ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ







Η διαρκής έκπληξη εκείνων των ερώτων







Ακόμη ένα, αλλά γρήγορο σώμα
το κλέος των προσφορών του
μέσα στο σκοτάδι γίνεται Κυβέλη
ή κατά τις περιστάσεις, Εκάτη
ένα σπίτι γεμάτο πυρσούς
έτοιμο ν΄ ανάψει
οι σπασμοί έχουν αρχίσει από νωρίς
δάχτυλα ερευνούν απερίσπαστα χάος


                                         --


Ποιο είναι το αρμόδιο ρήμα,
μήπως souffler;
Αλλά αρκεί για μια τόσο βαθιά πράξη;


                                          --


Θηλάζει συχνά η ίδια το στήθος της-έξοχα!
Όχι από βουλιμία,
Αλλά από αυτοπεποίθηση πάντα.


                                       --


Με το μισό κορμί να γέρνει ήδη
πάνω από το χαντάκι της έξωσης
οι δανειστές να κορυβαντιούν προ πολλού
εμείς ψάχνουμε στο χάρτη νέες πηγές
τροφή στα έσχατα των ηπείρων
περισσότερο αποδημητικά πλέον
παρά σημασίες δίποδες.


                                          --


Θα επιστρέψω,
Σίμων ο Μάγος ή απλώς Αλέκος Π.
θα επιστρέψω μέσα στο φως της αλάνθαστης
πτώ
σης.


                                                     --


Πώς το έχει πει ο Κομπαγιάσι Γιατάρο,
πιο γνωστός ως Ίσσα
πριν από δύο αιώνες
«Εκεί που ο πέλεκυς λαθεύει
εκεί κάνει τη φωλίτσα του το φρόνιμο πουλί»


έτσι κι εμείς θα σκαλίσουμε στη φλούδα του πεύκου
«Άσχετοι με τα θαύματα,
 εδώ θα χτίσουμε μαζί ένα- ένα τα φιλιά».


                           --


Οι κλειδώσεις μας ποτέ δεν θα πονέσουν
όσο βάζουμε λίγο μέλι στους αφαλούς
από εκεί ως το μεδούλι μπορεί να φτάσει
κι από εκεί ως τους αστερισμούς του Αυγούστου
να μας δείξει


                                    --


Μπορούμε ν΄ αντέξουμε, σήμερα τουλάχιστον,
κι άλλη, δίπατη πραγματικότητα
και το αντίθετό της μαζί
είμαστε από κεράσια
ξαφνικά αδάμαντες.


                                         --


κάτι από την επανάληψη
κάτι από την επανάληψη
έρχεται ο οργασμός να δέσει με το όνειρο της Ρουθ.


                                               --


...καθώς κουταβάκια τρέχουμε
πάνω κάτω στο χαλί της όρεξης και της έκστασης
όμως
τα ασταθή βηματάκια της Πάρκινσον
τα κραυγαλέα σινιάλα της γεροντικής άνοιας
τα σφαγμένα βλέμματα της Αλτσχάϊμερ
ας τα συνηθίσουμε όλα αυτά
από τώρα που τρέχουμε σαν  κουταβάκια
πάνω κάτω στο χαλί της όρεξης και της έκστασης...


                                                   --


Παρεισφρέουν πάλι οι γλουτοί
κι αναστατώνουν για τα καλά
τη σύνταξη της νύχτας.
                                                      --


Από τον μονόλογο της Ευρυδίκης
καθώς κατεβαίνει ήρεμη την Πατησίων
προλαβαίνω ν΄ ακούσω:
«.κι η απόσταση που χωρίζει την αριστερή κλείδα
από τις υποσχέσεις του ουρανού
μισή ώρα μόνο με τα πόδια είναι
και μας φαίνεται αιώνας.»


                                                             


4 Μαρτίου 2012

 **************




ΤΟΛΗΣ  ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ






 ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ ΕΞΙ   ΓΡΑΜΜΑΤΑ






 το όνειρο είναι όνειρο
 αυτό είναι σ΄αγαπώ


 από το άλφα ως το ωμέγα του
 αυτό είναι σ΄αγαπώ


 δυο λέξεις που κανείς
 δεν πρόφερε ως τώρα
 και μόλις ανακάλυψα εγω


με την ομίχλη
με το άρωμα του ονείρου
ομως απτές,πραγματικές
όπως η γη
όπως η ανάσα σου


εσύ τρομάζεις και γω τρέμω
μα σ΄αγαπώ
μ΄όλα τα γράμματα
μ΄όλα τα ρήματα
τα επιφωνήματα
με τη σιωπή μου
σ΄αγαπώ




[Από το Μυστικό Αλφάβητο]






*****************






ΓΙΩΡΓΟΣ   ΜΠΛΑΝΑΣ




Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ






Καλύτερα να συντριβούν τ΄αστέρια   όλα
στη ραχη μου΄καλύτερα ν΄αρπάξουν
φωτιά οι θάμνοι και τα δέντρα,να χωθούν
βαθιά  στη δίψα οι πηγές,να λάμψει
στα μάτια μου η αρετή του έμφυτου τέλους
μια χούφτα θάρρος σκοτεινό
στο ασάλευτο καβούκι της σιωπής,
παρά αυτή η ευτελής συνήθεια να βάζουν
τα πράματα στη θέση τους.Ποιά θέση;
Έχουν σκεφτεί πως ολα αυτά
που αγνοεί η σκέψη τους τα ξέρει η άγνοιά μου;
Πώς είναι βέβαιοι  πού βρίσκεται η θέση
μιας χελώνας σαν κι εμένα;Kαν δεν έχουν
καβούκι πάντα έκθετοι στα πάντα.Κι όμως τίποτα
πάντα ούτε ερπετά ούτε πουλιά,ούτε ζώα
Φόβος και μίσος δίποδο,που θατελειώσει δυστυχώς
έρποντας για να βρει τη θέση του.Τη θέση!








*******************************






ΠΑΥΛΙΝΑ ΠΑΜΠΟΥΔΗ




(...)
-Τσίου; ρώτησε 
Ξυπνώντας ξαφνιασμένο το κοτσύφι
Τέλειωσε ο κόσμος;


-Θα ξαναρχίσει είπα
Όπως πάντα


(Έστω 
Μόνο για μια στιγμής ζευγάρωμα θεού
Στον ύπνο
Με το μαύρο θηλυκό του)


-Τσίου σφύριξε το κοτσύφι


-Αρκεί απάντησα


Το σπίτι αναλήφτηκε 
Λοιπόν θα μείνω ο κήπος


Θα τρώω μόνο σπόρους θα πίνω βροχή 
Ένα αντικείμενο από χώμα
Ένα υποκείμενο από πέτρα
Ένα κείμενο σπαραγμένο
Από φτερά


-Τσίου
Έκανε τότε το κοτσύφι σιγανά
Κι αποκοιμήθηκε  






Aπό ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΣΤΟΥΣ 40 ΔΡΟΜΟΥΣ, Ροές, 2011










*******************










 ΓΙΩΡΓΟΣ  ΛΙΛΛΗΣ




ΤΙΜΩΜΕΝΟΣ




Ήπια αχαλίνωτα το δηλητήριο της υπερηφάνειας
από τις σάρκινες κούπες σου, αφήνοντας
τα σκονισμένα μου ρούχα στην ζυγαριά σου.
Κρυμμένος πίσω από τον αχτιδωτό άξονα του ήλιου
όταν σπέρνει την μέρα από τα ανατολικά και βάφει
την ψυχή με πνοή. Σε εμπιστεύομαι.
Κι ας είναι η δύναμη των ανέμων με το μέρος
του πέτρινου δικαστή, του δημιουργού
που δεν φανερώνεται. Όταν έρθει ο καιρός
και μάθω την αντοχή, στο υπόσχομαι
θα παρατείνω τις ζωές μας στην αιωνιότητα
μακριά από τον λεηλατημένο αυτό κόσμο
ουδέτεροι και ευθείς, σαν αίτημα
διαρκείας σ΄ έναν ολοκληρωμένο παράδεισο.
Σε θέλω με μεγάλα χέρια. Ταπεινή αλλά λαίμαργη
για ζωή.






*********************






ΣΩΤΗΡΗΣ  ΣΕΛΑΒΗΣ






Αυτό μονάχα: Μια σπιθαμή χωμάτινο βράδυ
να ζητάς, του ρόδου την άγρυπνη ιερότητα
τη μυστική του συνεννόηση -μες στο σκοτάδι-
μ' ένα χέρι, την ερωτευμένη ανθρωπότητα.


Μέσα στο ψόφιο φως του κήπου δεν αρκεί
ακόμη μια παρήγορη κοσμητική ανθολογία·
η ομορφιά δεν έχει νόημα αν σύρριζα κοπεί·
απ' τα αγκάθι ξεκινά η πολυπέταλη λατρεία.


Ώστε: Κι ας είν' το ρόδο της ρόδο του Ισπαχάν
όταν, με μάτια βυθού, γείρει αυτή να σε φιλήσει
μια κίνηση: Αποσιώπησε τα χείλη της. Κι αν
τ' αγκυλωμένο χάδι σου πάλι αποζητήσει


ναι, τότε μπορείς γι' αγάπη να μιλήσεις
και το ρόδο των χειλιών της να μαδήσεις.




[Σονέτο/από ποιητική συλλογή που είναι υπό έκδοσιν]






*****************






ΧΑΡΙΤΙΝΗ  ΞΥΔΗ






Η ξέρα


  Έτσι έγειρες στη πρώτη άμμο 
 που πέρασε κάτω από τη γλώσσα σου
   χωρίς να την ονομάσεις
 Πίσω απ΄τα βλέφαρα οι στέπες
  Δεν θα το σκοτώσεις το θηρίο
 Μόνο θα ψιθυρίσεις <ψέματα>
 επειδή πλανεύτηκες από μια ξέρα
 Έτσι προσευχήθηκες στον πρώτο
   τυχόντα θεουλη
 που πέρασε μέσα σπό τα δάχτυλά σου 
 χωρίς  να τον πιστέψεις
  Κάτω απ΄το δέρμα σου οι στέπες
  Δεν θα τον κομματιάσεις τον φάρο
   μόνο θα ουρλιάξεις  < ψέματα> 
  επειδή πυροβόλησες την πέτρα του
  Εσύ που γύρεψες μόνο ένα ψαθάκι
  σινιάλο από αταξίδευτο καράβι
  μεθυσμένο  γράμμα ξημερώματα
   κι εκείνον τον ερειπωμένον ανεμόμυλο
   στο τέλος του χωματόδρομου
  στην άκρη ακρη του κόσμου
  πλάι στη θάλασσα με τα παραμύθια
  Ετσι σε πήρε ο καιρός βαθύς
  χωρίς ψαθάκι άστεγο και  άνεργο
  με τη σελίδα λευκά να σκεπάζει
        το κεφάλι σου 
 Μ΄ένα μολύβι να σου φυλάει τα δόντια
 Ένα δέντρο ανάμεσα στα γένια σου
   Και τη χαρά βαλσαμωμένη σ΄ενα
     ξένο χαμόγελο.


 
 
***********************


ΕΥΤΥΧΙΑ  ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ



ΧΑΡΑΖΕΙ ΤΟ ΧΕΡΙ ΠΑΕΙ ΝΑ ΠΕΙ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ



στο βιβλίο μου ζωγραφίζω ένα τρίγωνο.

στην επάνω γωνία ο θεός, στην αριστερή η γάτα μου,

στη δεξιά το μολύβι.

είν’ ένα μαγικό τρίγωνο

γιατί

σε μια προέκταση της μνήμης μου

ανεπιθύμητη

οι γραμμές ατονούν και χαλαρώνουν και κινούνται πέρα δώθε
κι ο θεός γίνεται μαύρη ιέρεια, η γάτα μου πάνθηρας,

το μολύβι μου στυλό.

ο πάνθηρας αχόρταγος· ποθεί την ιέρεια.

το στυλό ανεξίτηλο· τον εκδικείται.

έτσι αφανίζονται τα άκρα

και σώζεται

μονάχο του το θηλυκό

ανίδεη από εξουσία

κέρδισε μια μάχη που αγνοούσε.

λευκός θίασος — έλαχε σ’ εμένα.

κάποιο δώρο θα ’ταν της ανάγκης,

που με το ραβδάκι της τώρα με βάζει να

παριστάνω την τρελή.



Απροπόνητη

αφήνομαι σε κάτι που καλπάζει σαν τα γιατρικά μου κόβω

τα χαρτιά μου σκίζω τα θαυματουργά μου, μια κρύπτη

είσαι —Grotta Azzurai 1— και κάτι σαν γραμμή χαράζει

νέα στραβή, κάτι συμβαίνει με το σχήμα αυτό —τρίγωνο

διαβολικό— δεν ζωγραφίζεται.




[Από το βιβλιο <Μαύρη Μωραλίνα>]








*****************






 ΠΕΤΡΟΣ ΓΚΟΛΙΤΣΗΣ




 "Η φαγάνα"




Το κρανίο μου ζέχνει ακόμα


με βγάλαν
μας αλλάζουν θέση


οι φαγάνες σκάβαν


η κυρά Φ. λίγο πιο πέρα




το κρανίο χωρίστηκε


απ' το σώμα


μια σακούλα μπλε πλαστική


είδα την κνήμη


με λίγο καλσόν




μεταφέρουν το νεκροταφείο




το κρανίο σου σ' ένα ξύλινο ράφι


τρίζει ενώ σκάβει η φαγάνα  .






*****************






ΒΑΛΗ  ΤΣΙΡΩΝΗ




Φοράνε τις ποινές των ενδυμάτων και οι λέξεις
σκοντάφτοντας μες τα σπασμένα ποδήλατα των φράσεων
Ένα ποίημα σαν τη ρωγμή των καταρτιών υποφερτό
Ετούτο μόνο, ενσυνείδητα, μπορεί να ερμηνεύσει τις ανάσες μας...
Οι φουσκωμένες παπαρούνες των λέξεων
Συνένοχα προελαύνουν στις αρτηρίες της σκέψης
Αχνίζουν οι στίχοι, ταπετσαρίες πρωινών
σκορπίζοντας τις λευκοφορεμένες σκέψεις
που-μοναδικές αυτές
την οιδιπόδεια μοίρα της ύπαρξης διέψευδαν
Και οι ιστορίες αντιφέγγουν τους ανθρώπους
Φορώντας ολόκληρες τις περικεφαλαίες των στίχων
εύθραυστα ξεκουράζοντας νοήματα
στις σιωπές και στις προθήκες …
Μια παρουσία ακτήμονα
ντυμένη αχόρταγα μια ύπαρξη
με ριζωμένα βλέφαρα στους ώμους της δικής μας…
Ένας ήλιος ολόσωμος στα βράχια του μυαλού
τυλιγμένος τα υπαίθρια μάτια της σκέψης
κι όλα τα λόγια εδώ αναδεύτηκαν
ατμώδη στους βυθούς των κοχυλιών...
Σε ένα ξημέρωμα υπερφίαλο αρμύρας
Διέσχιζε τις λέξεις, αποκαθηλώνοντας το ποίημα….
 


**************************




               ΑΣΗΜΙΝΑ   ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ




                Και τώρα που έφυγες , Μάγια;


               Πλαγιάζεις μέσα στη θάλασσα
               Η θάλασσα είναι θάλασσα
               πάντα λυτρωτικά σπουδαία
               Κι η στάχτη σου είναι θάλασσα πια




                Μάγια έγινες θάλασσα
  •      κι εκείνος δεν το ξέρει

  •      Το χυμένο πόρτο
         ο χώρος βρώμικος
         και ανάστατος
         κι εσύ γυμνή
         και σκόρπια
         τα βιβλία του τριγύρω
         χιλιουπογραμμισμένα
         με κόκκινους
         πράσινους
         μπλε μαρκαδόρους
         -να μην χάσεις τη σοφία του-

  •      Ήθελες να κρατάς στα χέρια σου
         τον Ποιητή πιο πολύ παρά τον άνθρωπο
         -ή στα μάτια σου αυτές οι ιδιότητες ήταν μία;

  •      Tί υφής ήταν αυτή η γοητεία που δεν ξεπέρασες;
  •       Kαι έμοιαζες με πληγωμένο πουλί
          λευκό
          επικίνδυνα όμορφο
          απόκοσμο
          και μακρινό

  •      Μάγια έφυγες
         και κείνος δεν το ξέρει

  •      Τα γεμάτα σου ημερολόγια
         οι πίνακες του Μontiliani
         τα χάπια στο κομοδίνο σου
         το αποχαιρετιστήριο γράμμα προς συγγενείς
         μια σκισμένη τράπουλα-
         απ΄όταν προσπαθούσε να σου μάθει χαρτιά...

  •      Δεν θα μάθει  πως εφυγες
         παρά μονάχα αν εκδοθείς...


              [πρωτη δημοσιευση  19/2/2012]




             [Από ανέκδοτη ποιητική συλλογή]








***********************






ΕΚΤΩΡ ΠΑΝΤΑΖΗΣ


Ρόδο στο νερό
Αρκεί με αλήθεια να μπεις στην πηγή είναι θαύμα
Βρίσκομαι εκεί που σε χάνω που μ έχεις κλέψει από μένα
Εσύ πιο αμίλητη από Καρυάτιδα καθώς νεωκόρος
σβήνει τα πολυέλεα ψηλά σε ποιόν Ερεχθέα τάζεις;
Μωρό μου φάλτσο φωτιστική μας ύλη
είσαι ποτάμι σε άλλη κοίτη είσαι γυναίκα σε άλλη κλίνη
Αρκεί με αλήθεια να μπεις στην πηγή είναι θαύμα
Η χώρα μου μέσα σε εσπέριες λεμονιές χτισμένη
λεμόνια κίτρα φύλλα η χώρα μου εσύ ένα μουσκεμένο ρόδο
όνειρο μου νυχθημερινό καθρέφτης στο νερό
τρεχούμενο τρέμει τις μορφές στο πάντα ρει ένα ρίγος
Αρκεί με αλήθεια να μπεις στην πηγή είναι θαύμα
Βρίσκομαι εκεί που σε χάνω που μ έχεις κλέψει από μένα
εσύ πιο αμίλητη από Καρυάτιδα μουσκεμένο μου ρόδο
καθώς καθρέφτης στο νερό τρέμει τις μορφές στο πάντα ρει ένα ρίγος

******************


ΧΡΥΣΑ ΜΑΣΤΟΡΟΔΗΜΟΥ
Μεγέθη


Oι άνθρωποι
δυσανάλογα μεγέθη
που να φτάσουν
το ίδιο μέγα μέγεθος επιθυμούν


Μεγέθη που επιβάλλουν
οι περιστάσεις,
οι καταστάσεις
και ο κακός μας ο καιρός.
από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή "Κλειδιά στο τραπέζι"

*****************




 XAΡΑΛΑΜΠΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ




Ματαιοδοξία ποιητού






Είναι μεσημέρι και μου τηλεφωνεί
εκείνος ο εκδότης (γνωριζόμαστε εξάλλου
και μου 'ναι, στ' αλήθεια, πολύ συμπαθής) 
που έχει δυο μήνες τώρα τα ποιήματά μου


και μου λέει πόσο του αρέσουν, που όλο
με τα μικρά και τα ασήμαντα ασχολούνται
(ένα κυκλάμινο, αναφέρει, ένα λευκό φανελάκι,
ένα ρήμα που το προτιμώ ασυναίρετο)


κι ότι τα πήρε στο σπίτι του για να τα διαβάζει,
μα η περιρρέουσα ατμόσφαιρα, οι τάσεις της εποχής,
η οικονομική κρίση και οι γράφουσες Ελληνίδες
δεν του επιτρέπουν να τα εκδώσει.


Κι εγώ πιστεύω κάθε λέξη που μου λέει
κι ας μην μπορώ να θυμηθώ πότε έχω γράψει
για κείνο το κυκλάμινο (είναι γνωστό εξάλλου
πως εγώ τα τριαντάφυλλα αγαπάω).   



********************** 




 ΑΝΝΑ  ΝΙΑΡΑΚΗ




άνοιξη όπως έρωτας


Πάνω στο χέρι σου άνθισαν και φέτος οι κισσοί,
αυτοί που φουντώνουν και βάφουν την πλάτη σου και το όνειρο πράσινα
και στο κεφάλι σου μπλέχτηκαν μπουμπούκια αμυγδαλιάς με τα μαλλιά σου.
Περιμένεις τα χελιδόνια λες, να έρθουν, φωλιές να χτίσουν από κλαδάκια
και χορτάρι στο στήθος σου, να τραγουδούν τα πρωινά σουίτες και άριες.
Δυο βασιλικοί φύτρωσαν στα πόδια σου, ψηλώνουν κάθε μέρα
και εκεί κάπου στο μέρος της καρδιάς μια πορτοκαλιά φάνηκε.
Να την μπολιάσω, ζήτησες, με την απώλεια,
σαγκουίνια να βγουν, με χυμό κόκκινο, να βάψουν τον έρωτα.


(ανέκδοτο)


 


*************************




 ΝΙΚΟΣ   ΕΡΗΝΑΚΗΣ




 Το μέλλον θα μας βιώσει




Mας κλείσαν στα καλύτερα τους σπίτια
Nα μην είμαστε κίνδυνος για κανέναν πια
Mας φιλοξένησαν σε παλάτια
Eίναι ήρεμοι που δεν είμαστε εκεί έξω
Nα τους απειλούμε
Ξέρουν πως εδώ πονάμε μόνοι
Και πως είμαστε δυνατοί
Μόνο όταν δεν είμαστε μόνοι
Μας σκόρπισαν σε μέρη απόμακρα
Μας κλέψαν τις λέξεις μας
Μας φόρεσαν τις μάσκες τους
Υποδύθηκαν τους έρωτες μας
Χόρεψαν τα τραγούδια μας
Μέρχι που η μουσική τους 
Δεν μας θύμιζε τίποτα πια


Που να ξέραν όμως


Πως οι μύθοι θα νικάνε πάντα τους αριθμούς
Πως το μέλλον θα μας βιώσει
Η καύτρα μας θα καίγεται για πάντα
Σαν τις ιερές λίμνες
Eίμαστε ο καπνός του κρύου στο ζεστό
Και κανείς δεν είναι ευτυχισμένος μακριά μας
Είναι ωραία η βόλτα
Φωτιά και χρόνος
Μια αθώα διαστροφή
Μια αστική ιεροτελεστεία
Κι όταν κάνουμε ευχές
Πετάμε κέρματα σε υπονόμους
Tα συντριβάνια μοιάζαν από πάντα ρηχά
Κι ας είπαν πως θα έπεφταν κεραυνοί να μας κάψουν
Δεν έπεσε κανένας
Μπορεί και να τους γοητεύσαμε
Και ίσως ναι,
Το συμπάν τελικά να έχει λίγο από τη γεύση μας
Που να ξέραν λοιπόν
Πως εμείς κοιταζόμαστε τα βράδια μέσα από καθρέφτες και τα λέμε
Γεννάμε νέες λέξεις
Χορεύουμε ξανά αρχαίες μουσικές
Κάνουμε βουτιές
Έχουμε τους τρόπους μας να ερωτευόμαστε
Οπλιζόμαστε
Και τους περιμένουμε
Αναζητώντας την πραγματικότητα που θα νικήσει το όνειρο
Τους περιμένουμε να μας ανοίξουν τις πόρτες
Νομίζοντας πως μας έχουν ημερέψει
Για να ξεχυθούμε στον άνεμο
Και να γίνουμε ανάσα
Χωρίς να μας φοβίζουν
‘Οπλα, φυλακές και κατάρες


Αναμένουμε τους εξόριστους
Δεν υπάρχουν ανάγκες
Δεν χρειάζονται νόμοι


Η σάρκα μας απολογήθηκε
Το μυαλό μας ποτέ


Συνεχίζουμε να πέφτουμε
Παραμένοντας υποχρεώμενοι στο θάνατο


Εμείς
Και τώρα


Βρισκόμαστε στα σύνορα
Έχει χελιδόνια εδώ


Είχαμε να θυσιάσουμε και θυσιάσαμε


Ας περπατήσουμε
Κι ας μην έφτασε ποτέ κανείς


Κουβαλάμε μαζί το μεθυσμένο μας μέλι


Κι αν μόνο ο θάνατος και το τίποτα μας έχουν απομείνει
Τότε στο θάνατο και στο τίποτα θα βρούμε την ελπίδα


Είχαμε από πάντα μαζί μας τον ήλιο
Και από ότι βλέπω ο ήλιος είναι ακόμα εδώ








*************************************************






Ν.Γ.ΛΥΚΟΜΗΤΡΟΣ




ΕΡΩΤΙΚΗ ΡΑΨΩΔΙΑ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ


Όταν τα αγκομαχητά μας συντονίζονται,
όταν οι ανάσες μας βαραίνουν,
όταν τα κορμιά μας πάλλονται,
τότε είναι, ίσως, η μοναδική στιγμή
που μπορώ να αφεθώ και να ξεχάσω τα πάντα.
Ξέρω πως δε θα ʼχω ποτέ ξανά
(κι ίσως να μην είχα ποτέ)
εκείνο το ανέμελο βλέμμα του εφήβου
που κοιτά το αντικείμενο του πόθου του
με μια ανεπιτήδευτη αθωότητα
αλλά μου φτάνει
που είμαστε εδώ μαζί τώρα. 






**********************************

β.κουστουδας


Ενώ εσυ δεν ήσουν εκεί

Και ενώ εσύ δεν ήσουν εκεί ,
είδα να σε ορίζουν μανιασμένες θύελλες
και κύματα μιας άγριας θάλασσας
να πλέκουν γαλαξίες τα μαλλιά σου ,
κι είδα τρικυμίες μέσα στην ψυχή σου
που με ναυάγησαν σε όλους
τους ωκεανούς του απέραντου ,


είδα τα αστρικά φαντάσματα των ανθρώπων
να με κοιτούν με απορία ,
τον κόσμο ολόκληρο μέσα στα μάτια σου
τον είδα να πεθαίνει και να ανασταίνεται ,
με μιαν ανάσα ,με ένα τίποτα ,


και ενώ εσύ δεν ήσουν εκεί ,
με κάθε τρόπο σε ένιωσα


και μέσα σε ένα θλιμμένο όνειρο
γεύτηκα την ανελέητη μοναξιά


των ξεχασμένων θεών ,
των πεθαμένων ανθρώπων....


Και ενώ εσύ δεν ήσουν εκεί ,
είδα τη μορφή σου υγρή


να πνίγεται μέσα στις αργές μεταμορφώσεις της ,


και άγριες καταιγίδες να γράφουν τα μαύρα σύννεφα
πάνω στα βλέφαρα σου


και αστρικά παράδοξα να γεμίζουν τρυφερά
τις ατελείωτες νύχτες μου ,


και ενώ εσύ δεν ήσουν εκεί ,
ένιωσα μέσα μου βαθιά την αγάπη
να με πλημμυρίζει....


***************
ΣΤΕΛΛΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ


Η άνοιξη σ' οδήγησε. Σωστά;
Κοίτα!
Κοίταξε το πουλί, το χελιδόνι
πώς φτερουγάει την άνοιξη
Ακάματο να χτίσει τη φωλιά
κλαράκι κι άχυρο κι αγάπη ζώσα
Κι ας την αφήσει πάλι έρμαιο
του φονικού χειμώνα και του σφετεριστή
δήθεν αδύναμου σπουργίτη
Είναι η χρεία του χαρά
κι ευγνωμοσύνη το κελάηδισμά του
αποδημητικό κατά περίσταση
από κλαδί και σ' άλλο ποίημα
Κάποτε και στα τροπικά μου όνειρα
μοσχοβολάει ανθούς το λάλημά του


Κι εσύ
που τα 'χες όλα -από γενέσεως αφής-
κι οι μοίρες σου σε φίλησαν
μ' αισθήματα σφοδρά κι ακμαία χάρη
δεν έστερξες στον ήλιο ένα χαμόγελο


Όλο ν' ανασκαλεύεις το χαμό
τον πόνο μιας αγέννητης πληγής
μόνη γητειά σου η νάρκη
Οι νύχτες σου μισές, ο ύπνος λίγος
αφύσικος, μετέωρος και άσπλαχνος
ο ουρανός σου
Γκρεμίζεις τα φυλλώματα απ' τα χέρια μου
δέντρο γυμνό ξεραίνομαι και σπάω
Σπλαχνίσου το πουλί
δώρα σου φέρνει
απ' τα μακρινά σου κύτταρα
ήχους από ποτάμια βουερά
στις εκβολές της μνήμης
μακριά από του χάους την ορμή
Μια διαδρομή στο φως
να καίει και να ζεσταίνει
το βάθος κάθε λέξης κάθε αγγίγματος


Επίμονη θαρρείς η φετινή λιακάδα
σαν ένα μήνυμα να εικάζει
γνέφοντας απαλά στην Άνοιξη
τους κόσμους σου ν' ανοίξει
Ν' αποδημήσεις πέρα
απ' αυτή
τη μέση ανάγνωση


Από τη Συλλογή Μάσκα Οξυγόνου, εκδ. Γαβριηλήδη, 2011.



***********



 BAΣΙΛΙΚΗ ΝΕΥΡΟΚΟΠΛΗ



Κύριε ελέησον


Ελέησε Κύριε τις θλίψεις που βουρκώνουν τα νέφη
Ελέησε Κύριε τη φωνή που σφάζει τη σιγή
Ελέησε Κύριε το τυφλό βλέμμα στα αόρατα
Ελέησε Κύριε τα κλειστά δάχτυλα στα δώρα
τα όχι της αδυναμίας
τα ναι της υποχώρησης
τα ίσως των συμβιβασμών


Ελέησε Κύριε
την άγονη καρδιά μου
το νωθρό μου νου
το άρρωστο σώμα μου


Ελέησε την άγνοια,
τη σκληρότητα,
τη μισανθρωπία μου
-δικά μου τα χειρότερα όλα-


Κύριε, Κύριε, αχ Κύριέ μου
τι να πρωτοελεήσεις
δεν ξέρω να πω
δεν ξέρω να ζητήσω
ούτε και να ονομάσω δύναμαι
τις μισές μου λέξεις
τις άναρθρες κραυγές
ή την αγλωσσία μου;


Βρες ένα νήμα Εσύ απ' το κουβάρι μου
και τράβα το απαλά -να μη πονέσω
σαν ουρά χαρταετού
στον ουρανό της Αγάπης σου
κι αν μείνει στο τέλος η μια άκρη μου στο χώμα
κράτα την άλλη Εσύ ψηλά και σταθερά
πνεύσε Πνοή μου, Αύρα μου και πάλι
ν' ανασάνει η κλωστή μου απ' την αρχή


λύσε τους κόμπους Κύριε
ένωσε Κύριέ μου τα σπασμένα
χρωμάτισέ με Αγαπημένε
και ελέησέ με Κύριε


κοίταξέ με
χάιδεψέ με
πάρε με αγκαλιά



************

Παρασκευή 16 Μαρτίου 2012

Β΄ Θεατρολογικό Συνέδριο/Μετανάστες και πρόσφυγες στη σύγχρονη δραματουργία








Β΄ Θεατρολογικό Συνέδριοτου Πανελλήνιου Επιστημονικού Συλλόγου ΘεατρολόγωνΑθήνα, 28 Μαρτίου – 31 Μαρτίου 2012

Αφιερωμένο στον Δημήτρη Σπάθη

Μετανάστες και πρόσφυγες στη σύγχρονη δραματουργίακαι τη σκηνική πράξη
Goethe-Institut, Ομήρου 14-16, Αθήνα

Το Β΄ Θεατρολογικό Συνέδριο του Πανελλήνιου Επιστημονικού Συλλόγου Θεατρολόγων (Π.Ε.ΣΥ.Θ.) με θέμα «Μετανάστες και πρόσφυγες στη σύγχρονη δραματουργία και τη σκηνική πράξη» θα πραγματοποιηθεί από τις 28 έως τις 31 Μαρτίου 2012 στο Goethe-Institut.
    
Στόχος του συνεδρίου είναι να εξετάσει το φαινόμενο της μετανάστευσης/προσφυγιάς στη χώρα μας (ως τόπος προέλευσης και υποδοχής μεταναστών) και παγκόσμια, αλλά και να αναδείξει τη σχέση μεταξύ του –πάντα επίκαιρου και φλέγοντος– θέματος της μετανάστευσης/προσφυγιάς και του ρόλου του θεάτρου, ως μέσου καλλιτεχνικής έκφρασης αλλά και κοινωνικής παρέμβασης.

   Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς επίσης των Τμημάτων Θεατρικών Σπουδών των Πανεπιστημίων Αθήνας, Πάτρας, Θεσσαλονίκης και Πελοποννήσου και της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς. Πραγματοποιείται με τη συνεργασία του Ινστιτούτου Γκαίτε, την υποστήριξη του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας και έχει ως συνεργαζόμενους φορείς το Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και το Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση.
    Στο συνέδριο θα συμμετάσχουν θεατρολόγοι-μέλη του Συλλόγου, αλλά και ακαδημαϊκοί των ελληνικών τμημάτων θεατρολογίας και του εξωτερικού, εκπαιδευτικοί και κοινωνιολόγοι. Η προσέγγιση του θέματος θα γίνει τόσο από ερευνητική/ακαδημαϊκή άποψη όσο και από κοινωνική και πρακτική πλευρά, η οποία θα εστιάσει περισσότερο στην υπαρκτή κατάσταση στην Ελλάδα και θα διερευνήσει θέματα όπως ο ρόλος της θεατρικής αγωγής/εκπαίδευσης στην ένταξη των μεταναστών/ προσφύγων, ο ρόλος των διαφόρων κοινωνικών/ καλλιτεχνικών/ κρατικών φορέων κ.ά.
   
Παράλληλα, το συνέδριο θα πλαισιωθεί από παραστάσεις και προβολές ντοκιμαντέρ τις ημέρες του συνεδρίου καθώς και με βιωματικά εργαστήρια τα οποία θα πραγματοποιηθούν στις 26 και 27 Μαρτίου στο χώρο του Π.Ε.ΣΥ.Θ. (Κουμουνδούρου 25, Αθήνα).
  
  Σημαντικό κομμάτι του συνεδρίου αποτελεί η στρογγυλή τράπεζα που θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 31 Μαρτίου ώρα 5 μ.μ. με θέμα «Μετανάστες επί (ελληνικής) σκηνής: Η καλλιτεχνική συνάντηση ως ανοιχτή πολιτισμική εμπειρία» και με τη συμμετοχή καλλιτεχνών που με το έργο τους έχουν συμβάλλει στην ενεργητική αποδοχή της ετερότητας στην ελληνική θεατρική πραγματικότητα. Τη στρογγυλή τράπεζα θα συντονίζει ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών Δημήτρης Τσατσούλης.
   
Τέλος, οι εργασίες του συνεδρίου θα ολοκληρωθούν με ένα αφιέρωμα στον Ομότιμο Καθηγητή Θεατρολογίας Δημήτρη Σπάθη, στον οποίο είναι και αφιερωμένο το συνέδριο. Το αφιέρωμα συντονίζει ο Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Θεάτρου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικηφόρος Παπανδρέου.
 
    Το συνέδριο απευθύνεται σε θεατρολόγους, κοινωνιολόγους, ακαδημαϊκούς και μη, καθώς και στο ευρύτερο κοινό που επιθυμεί να παρακολουθήσει μια σφαιρική και πολυδιάστατη προσέγγιση του ζητήματος της μετανάστευσης / προσφυγιάς μέσα από την τέχνη του θεάτρου.
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
Θα χορηγηθούν βεβαιώσεις συμμετοχής για όποιον παρακολουθήσει τα 3/4 του Συνεδρίου.
Ώρες Συνεδρίου: 10.00-15.00 και 17.00-20.00 (για λεπτομέρειες διαβάστε το αναλυτικό πρόγραμμα)


Για το Αναλυτικό Πρόγραμμα του Συνεδρίου πατήστε εδώ
Για τις Παράλληλες Δράσεις του Συνεδρίου πατήστε εδώ

Για την Πρόσκληση του Συνεδρίου πατήστε εδώ
Για την Αφίσα του Συνεδρίου πατήστε εδώ
Για το Δελτίο Τύπου παρακαλώ πατήστε εδώ

Πληροφορίες για το συνέδριο:

www.pesyth.gr

pesyth@pesyth.gr
, congress@pesyth.gr
2105229990
& 6972119090

 Επικοινωνία με τα ΜΜΕ:
Νεόφυτος Παναγιώτου, pesyth@pesyth.gr & 6972119090
2105229990 (Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή, 17.00-21.00)
Επιστημονική Επιτροπή Συνεδρίου
  • Βαφειάδη Έφη, συντ. Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Θεάτρου, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  • Δελβερούδη Ελίζα, Καθηγήτρια, τομέας Μουσικολογίας - Θεατρολογίας / τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
  • Καγγελάρη Δηώ, Επίκουρη Καθηγήτρια, τμήμα Θεάτρου, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  • Κοτζαμάνη Μαρίνα, Επίκουρη Καθηγήτρια, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (με έδρα το Ναύπλιο)
  • Κυριακός Κωνσταντίνος, επίκουρος καθηγητής, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών
  • Μαράκα Λίλα, ομότιμη καθηγήτρια, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Πατσαλίδης Σάββας, καθηγητής θεατρολογίας, τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  • Πεφάνης Γιώργος, επίκουρος καθηγητής, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Ρόζη Λίνα, επίκουρη καθηγήτρια, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών
  • Τσατσούλης Δημήτρης, αναπληρωτής καθηγητής, τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών

Οργανωτική Επιτροπή Συνεδρίου    (θεατρολόγοι – μέλη του Π.Ε.ΣΥ.Θ.)             
Πρόεδρος:       Πετρίτης ΣπύροςΓραμματέας:    Καρδιακού ΕλίναΜέλη:              Αρσένη Τζένη
                        Γιαλαμπρίνου Αργυρώ
                       
Καράογλου Τώνια                        Κατριβέ Μαρία
                       
Κωνσταντινάκου Κατερίνα
                       
Μήτσουρα Ηλέκτρα
                       
Πλαστή Μελίνα
                        Σωμαρά Ευγενία

Τρίτη 13 Μαρτίου 2012

Ποιητική «λιτανεία» ενάντια στην κρίση


Στίχοι ελληνικής ποίησης θα ηχήσουν στην πρώτη πορεία διαμαρτυρίας ενάντια στην κρίση, που διοργανώνουν οι Έλληνες ποιητές, την Τετάρτη 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης.

Συνοδοιπόροι και υποστηρικτές τους σε αυτή την πορεία είναι μέχρι στιγμής 100 εκδοτικοί οίκοι, καλλιτεχνικοί φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ξένα πανεπιστήμια και πολίτες που θέλουν να διαμαρτυρηθούν ειρηνικά «επειδή η απειλή μιας Έρημης Χώρας, γίνεται όλο και πιο πραγματική ως προοπτική μέλλοντος για τον τόπο μας».
«Όμηρος, Σολωμός, Καβάφης, Σεφέρης, Ελύτης, Κατσαρός, Χριστιανόπουλος, Δημουλά, Πατρίκιος και τόσοι ακόμα ποιητές από την αρχαιότητα έως σήμερα μάς έχουν προικίσει πλουσιοπάροχα. Ας πορευτούμε διαμαρτυρόμενοι, υψώνοντας την παράδοση μας» είπαν οι διοργανωτές.

Η πορεία, ή αλλιώς ποιητική λιτανεία, όπως την αποκαλούν επίσης οι διοργανωτές της, με στίχους, εικαστικά λάβαρα και πανό, θα ξεκινήσει στις 12.00 το μεσημέρι από τον Ιανό στην Σταδίου και θα κάνει στάσεις στην Εθνική Βιβλιοθηκη, την Ακαδημία, το Πανεπιστήμιο, στη συμβολή Ομήρου και Σίνα, για να καταλήξει στην πλατεία Συντάγματος.

Εκεί, οι διαδηλωτές θα κάνουν τα «αόρατα αποκαλυπτηρια του μνημείου του άγνωστου ποιητή» όπως έκαναν σήμερα γνωστό οι διοργανωτές από τον «Κύκλο των Ποιητών», τα περιοδικά Poetix και Ποιητικά, τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος και τον Ιανό. Κατά την διάρκεια της πορείας, θα υπάρξουν δρώμενα από χορευτές της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης, και θα ακουστεί μουσική από μπάντες του δρόμου.

Μια πρώτη γεύση από τους «οδοιπόρους» της 21ης Μαρτίου δόθηκε σήμερα στον Ιανό, όπου ανακοινώθηκε το πρόγραμμα. Ήταν εκεί ο Τίτος Πατρίκιος, ο Γιώργος Μπλάνας, η Ελένη Καραϊνδρου, ο Αντώνης Αντύπας, ο Ντίνος Σιώτης.

Ο κατάλογος των συμμετοχών για την πορεία διαμαρτυρίας κατά της κρίσης, παραμένει ανοιχτός στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.21martiou.blogspot.com


ΠΗΓΗ:gr.news.yahoo.com
http://gr.news.yahoo.com/%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B7-150354520.html
 

Κυριακή 11 Μαρτίου 2012

Επισημάνσεις, ερωτήματα και εκδοχές μιας μεταμοντέρνας κριτικής////ΤΟΥ ΙΟΡΔΑΝΗ ΚΟΥΜΑΣΙΔΗ*

Η κριτική εμφανίζεται ως επί το πλείστον ως η κινητήρια δύναμη της θεωρίας. Ακολουθούν ορισμένες πρώτες, σχεδόν αυτονόητες, επισημάνσεις για την έννοια της και στη συνέχεια ορισμένες όψεις της σημασιολογίας της εντός αυτού που επεκράτησε να αποκαλείται μεταμοντέρνα φιλοσοφία.
α) η κριτική αποτελεί εν γένει αμφισβήτηση, αμφιβολία, επιλογή (κατά το χιλιοειπωμένο άλλο εννοιολογικό προσωπείο της λέξης κρίση). Με άλλα λόγια είναι αναστοχασμός.
β) Η κριτική εμφανίζεται κατά βάση ως μεταγλώσσα. Εν τούτοις, επί της ουσίας δεν είναι ακριβώς μεταγλώσσα. Αποτελεί έναν παράλληλο κι ως ένα βαθμό παρασιτικό -δίχως αυτό να εννοείται απαραίτητα αρνητικά- λόγο, ή ενδεχομένως μια εγκόλπωση.
γ) Η κριτική είναι κατά βάση ετερότητα. Αφενός επειδή εμφανίζεται συνήθως ως ετερογενής και όχι ως αυθύπαρκτος λόγος και αφετέρου επειδή στην περίπτωση που αποτελεί μια απλή συμφωνία προς την αρχή θέση ή επαύξησή της τότε μάλλον δεν είναι κριτική.
δ) Ο κριτικός λόγος απετέλεσε βασικό εργαλείο της ανάπτυξης των φιλοσοφικών συστημάτων, έτσι όπως στο πέρασμα του χρόνου το ένα συμπλήρωνε, αναιρούσε ή ισοπέδωνε το άλλο.
ε) Η κριτική είναι σε μεγάλο βαθμό μέθοδος, και μάλιστα μια μέθοδος που εμφανίζεται ως υπερ-μέθοδος, ως υπερ-δομή, αν θελήσουμε να εκφραστούμε με στρουκτουραλιστικούς όρους.
στ) Η κριτική αποτελεί σε μεγάλο βαθμό διαδικασία αισθητικής τάξης.
ζ) Η κριτική συγκροτεί παράλληλα μια κατηγοριοποίηση, μια ανασύσταση των μορφών.
Να λοιπόν όμως που στα τέλη του εικοστού αιώνα εμφανίζεται ένα φιλοσοφικό ρεύμα το οποίο επιδιώκει την ολιστική κριτική ως αυτοσκοπό, σε σημείο να φλερτάρει με το μηδενισμό: ο μεταμοντερνισμός μετεωρίζεται μεταξύ μιας ολικής κριτικής και μιας διάθεσης παραίτησης από τη συγκροτημένη κριτική προς χάρη μιας -αβέβαιης και απροσδιόριστης- απελευθέρωσης. Πρόκειται, στις πλείστες των περιπτώσεων, για έναν ακραίο σχετικισμό, που σε τελική ανάλυση αναιρεί την ίδια την έννοια της κριτικής. Η αναίρεση της έννοιας της κριτικής συνεπάγεται με τη σειρά της μια έμμεση αμφισβήτηση της ίδια της θεωρίας.
Ο μεταμοντέρνος κριτικός σχετικισμός λοιπόν διατρέχει και τους δύο «εταίρους» της κριτικής: το «υποκείμενο», του οποίου από καιρό έχει διακηρύξει την πολυδιάσπαση, το θάνατο, τη διάλυση ή ακόμα και την ανυπαρξία, και το (προς κρίσιν) αντικείμενο που -συνήθως- το αντιμετωπίζει ως ομοίωμα, σύμβολο, εν τέλει ως μια οντότητα τιθέμενη, δομημένη στη διάσταση σημαίνοντος-σημαινομένου. Υποκείμενο και αντικείμενο αμφισβητούνται ως οντότητες και ως συγκροτήσεις, σε τέτοιο βαθμό, ώστε φθάνουν να περιπλέκονται και να αναδύεται έτσι το περιώνυμο ερώτημα: ποιος μιλάει; Η κρίση αυτών που λέει εκείνος που μιλάει είναι μια αρκετά μεταγενέστερη και δυσχερέστερη διαδικασία, από την οποία προς ώρας μπορούμε να κρατήσουμε μόνο τις πολυσημίες.
Η κριτική εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό και ως η κατάδειξη των άλλων όψεων, των συνεκδοχών και των πολυσημιών. Η μεταμοντέρνα δυνητική πανσημία, η ριζική ενδεχομενικότητα, καθιστά την αμφιβολία μόνιμη υποψία και προφανώς ακυρώνει την πολυσημία. Τι είναι λοιπόν αυτό που μένει;
Αυτό που απομένει στον μεταμοντερνισμό, στο βαθμό που μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε ως κάτι το «ενιαίο», είναι ενδεχομένως ο αισθητικός λόγος ως αυτοσκοπός, άρα μια ολική αισθητικοποίηση του κριτικού λόγου. Έχει όμως νόημα μια ολική αισθητικοποίηση άνευ νοήματος, με άλλα λόγια ένας ηδονισμός (σχεδόν) ενστικτώδους τάξης;
Ένα άλλο δυσχερές σημείο της δυνατότητας μιας μεταμοντέρνας κριτικής είναι η έλλειψη σημείου αναφοράς: από τη στιγμή που εκλείπει το καθολικό ως σύλληψη, είναι πολύ δυσκολότερο να επινοηθεί το μέτρο, το κριτήριο, το εργαλείο. Εργαλεία είναι τα πάντα! Εκλείπει λοιπόν ο αξιολογικός χαρακτήρας της κριτικής -συσχετισμός που συχνά λαμβάνει χώρα στο πεδίο της ηθικής. Η απέχθεια για τον ηθικισμό θυσιάζει και την αξιολογική κρίση, ταυτίζοντάς την με την ιεραρχική. Έναντι του αξιολογικού προβάλλεται το παιγνιώδες, έναντι της ιστορικότητας η ασυνέχεια. Η διασπορά του νοήματος, εξαίσια κατά την άποψή μας ντεριντιανή κληρονομιά, καταλήγει εξαΰλωσή του. Έτσι, από την καθολική καντιανή ανύψωση της κριτικής φτάνουμε σε μια νέα ανύψωσή της, με έναν τρόπο -εξ αιτίας του ασταθούς χαρακτήρα της- που καταλήγει να εσωτερικεύει την ίδια τη γελοιοποίηση που επιφυλάσσει για τα προς κρίσιν αντικείμενά της, ιδιαίτερα όσα συγκαταλέγονται στην κατηγορία της νεωτερικότητας. Μπορούν όμως να «αντιμετωπιστούν» οι μεγάλες αφηγήσεις της κλασικής και της νεωτερικής φιλοσοφίας, με όπλο την αποσπασματικότητα;
Ένα από τα αποτελέσματα της παραπάνω αδυναμίας υπήρξε η -σε μεγάλο βαθμό- αντικατάσταση της φιλοσοφικής κριτικής από τις πολιτισμικές σπουδές. Η αναγνώριση της διαφοράς οδήγησε σε μια ενδελεχή μελέτης της, αλλά στην ταυτόχρονη υστέρηση στο πεδίο της κριτικής - καθώς όλες οι διαφορετικότητες θεωρούνται a priori αυθεντικές και αληθείς. Πρόκειται για μια μετά-θεωρία, κατά τη διατύπωση του Ίγκλετον, ο οποίος κάθε άλλο παρά προκατειλημμένος είναι έναντι του μεταμοντέρνου λόγου. Η κριτική επικεντρώνεται στις κυρίαρχες μορφές εκφορές του λόγου, αλλά ως απάντηση προβάλλεται -συνήθως- η διερεύνηση των δευτερευόντων λόγων και όχι κατ’ ανάγκην νέες μορφές άρθρωσής του.
Το magnus opus της κριτικής αποτελεί ασφαλώς η τεχνοκριτική, και ειδικότερα η κριτική λογοτεχνίας. Αυτό δεν είναι τυχαίο: πρόκειται ασφαλώς για το περιώνυμο γλωσσικό παιχνίδι. Ας σκεφτούμε λοιπόν με συνθήκη την αισθητική ως κριτική: από τη νατουραλιστική εκδοχή της κριτικής (συνδεόμενη με την πιστότητα της αναπαράστασης) μέχρι τη φορμαλιστική (όπου αναλύονται οι μορφές) παρεμβάλλεται το διαπερατό και οι τελολογικοί κίνδυνοι. Εάν η καντιανή κριτική στοιχειοθετείται στη βάση της διάκρισης αισθητού-νοητού και στη σύνδεση της γνώσης με την παράσταση του εμπειρικού, η μεταμοντέρνα κριτική συνδέεται κατ’ εξοχήν με τη σύνδεση της γνώσης (ή ενδεχομένως του αδύνατου της γνώσης) με την κειμενικότητα και τις άπειρες συνεκδοχές της, και ασφαλώς με το ίχνος, ως την κατάδειξη της απουσίας που ορίζει εν μέρει μια παρουσία. Το ίχνος αποτελεί μια αρκετά πειστική εκκίνηση ερμηνείας και κριτικής.
Η κριτική μπορεί και σήμερα να παίξει το ρόλο του αρμού μεταξύ έργου τέχνης και (ενεργού) θεατή, θεωρίας και πραγματικότητας, υποκειμένου και αντικειμένου. Γνωρίζοντας πως συγκροτεί ένα πεδίο όπου εκκινεί την πορεία της η έκφραση μιας κατά βάση αρνητικής βούλησης ή θέσης, μπορεί να αποτελέσει τη μετάπλαση, τη δημιουργία ενός νέου λόγου, που διατηρεί την αυτονομία παρά τις καταβολές του. Μια μεταμοντέρνα κριτική, όπως λόγου χάρη η αποδομητική προσέγγιση, είναι ικανή να υπερβεί το δυαδικό τρόπο σκέψης ακόμα και στο εσωτερικό της (αντικείμενο-κριτική) αποδιαρθρώνοντας τις δυαδικές αντιθέσεις - σε αντίθεση με μια δύσθυμη, ολιστική κριτική που καταντά αντί-κριτική ή μη κριτική.
Μια ορθότερη, ριζοσπαστική κριτική σήμερα θα χαρακτηριζόταν από την υπέρβαση της κατάστασης της εμπειρικής περιγραφής και θα κατευθυνόταν προς την έννοια της απόφανσης (énoncé, με τη σημασία που της προσδίδει ο Φουκώ) που δε θα βασίζεται σε ένα ολικό, εξωτερικό επεξηγηματικό σχήμα. Ένα πρόκριμα της διαφοράς και της διαφωράς (différance, ή εναλλακτικά διϊστάμενο με τη σημασία του Ντεριντά) έναντι μιας άκαμπτης διαλεκτικής. Αλλά αυτό αποτελεί θεματική μιας άλλης κριτικής, φιλοσοφικής ανάλυσης η οποία έχει παρερμηνευθεί και διαστρεβλωθεί συστηματικά.

*Ο Ιορδάνης Κουμασίδης είναι υποψήφιος διδάκτορας Φιλοσοφίας και συγγραφέας
 Πηγή:H AYΓΗ

Ημερομηνία δημοσίευσης: 11/03/2012